Wyrok II CK 115/03

--- STRONA 1 --- ___ _fi W 7 | CK 256.195 iekst Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeri Sqdu Najwyzszego dostepnej pod adresem M Wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 27 wlzeénia 2005 r. I CK 256105 _ 1. Wprawdzie forma utworu ma istotne znaczenie dla oceny granic tego, co uznaje sio za dozwolone i dopuszczalne, jako mieszczqce sis; w ramach wyznaczanychprzez prawa danego gatunku. Satyra. ktora ze swej natury jest utworem osmieszajqcym ukazywane zjawiska lub osoby, moze posiugiwaé sio pewnym wyolbrzymieniem czy karykaturq. Nie oznacza to jednak, Ze satyryczny charakter utworu zawsze wyiqcza bezprawnoéé i 2e nie dotyczq go kryteria oceny stosowane do innych form wypowiedzi, choé granice takiej wypowiedzi sq niewqtpliwie szersze. 2. Przesiankq zastosowania art. 448 k.c. jest wina sprawcy naruszenia cudzego dobra osobistego. Rodzaj "i stopiefl winy ma zatem wpiyw na zakres odpowiedziainoéci przewidzianej w tym przepisie a zarazem na wysokoéc kwoty zasqdzanego zadoééuczynienia. 3. Na gruncie art. 448 k.c. niedopuszczalna jest kumuiacja roszczefi 0 zadoééuczynienie na rzecz poszkociowanego oraz 0 zasadzenie odpowiedniej sumy pienioznej na wskazany przez niego cel spoieczny. 4. Skoro zadoséuczynienie pienicgzne za doznanq krzywdg ma na celu kompensacje szkody niemajqtkowei i rnajq do niego zastosowanie zasady ustalania odszkodowania okreéione w art. 363 § 2 k.c., to jeéii zgodnie z tymi zasadami pizy ustalaniu wysokoéci zadoééuczynienia wzioto pod uwage stosunki majatkowe w spoieczeflstwie aktualne w chwili zamkniocia rozprawy, uzasadnione jest przyznanie ustawowych odsetek od daty wyrokowania. Dopiero bowiem wtedy konkretyzuje sie zarowno co do zasady jak i co do wysokoéci obowiqzek pozwanego zapiaty okreélonej kwoty zadoééuczynienia. Pamiotaé trzeba, Ze zgodnie z art. 445 § 1, a tak2e art. 448 k.c. Sqd moze, ale nie musi, przyznaé zadoééuczynienia pienioznego w razie naruszenia dobr osobistych poszkodowanego a_ zatem dopiero od daty okreélenia w wyroku tego obowiqzku pozwanego zarowno co do zasady jak i co do wysokoéci, mozna mowié o opoinieniu sio diuznika ze speinieniem Swiadczenia pienioznego, w rozumieniu art. 481 § 1 k.c. LEX nr156019, Wspoinota 2005/22/43 . 156019 .. : ad...1A  ;m@ Sklad olzekajacy Przewodniczqcy: Sodzia SN Marian Kocon. Sodziowie SN: Irena GromskaSzuster (spr.), Kazimierz Zawada. Sentencja _ Sqd Najwyzszy w sprawie z powédztwa Joianty P. przeciwko Agnieszce W. 0 ochroneg dobr osobistyoh, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywiinej w dniu 28 wrzeénia 2005 r., kasacji pozwanej od wyroku Sqdu Apelacyjnego z dnia 11 stycznia 2005 r.,  " l. Zmienia zaskarzony wyrok w punktach 1 i 2 w ten sposob, Ze oddala w caioéci apelacjo powodki, zaé w punkcie 3 W ten sposob, ze uchyla zawarte w tym punkcie rozstrzygniecie 0 kosztach postepowania apelacyjnego i znosi wzajemnie miedzy stronamikoszty tego postepowania; 1|. oddala kasacje w pozostaiej czeéci; lll. nie obciqza powodki kosztami postopowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Po ostatecznym sprecyzowaniu roszczefi z tytuiu naruszenia dobr osobistych, powodka Jolanta P. wnosiia 0 zasqdzenie na jej F2802 od pozwanej Agnieszki W.  autorki artykuiu prasowego  zadoééuczynienia w kwocie 15.000 zi oraz kwoty 1.500 zi na rzecz Schroniska dla Bezdomnych Zwierzqt w Celestynowie, a w pozostaiej czoéci cofnola powodztwo. Pozwana wnosiia ooddaienie powédztwa podnoszqc, ze jej dziaianie nie byio bezprawne, bowiem napisany przezefi artyku? satyryczny piotnowai poziom tzw. prasy kobiecej, zaé za tytui publikacji i zarnieszczone w niej zdjocie powédki pozwana nie ponosi odpowiedzialnoéci, gdyz zadecydowai 0 tym redaktor naczelny, bezjej uclziaiu. Wyrokiem z dnia 23 marca2004 r. Sqd Okregowy umorzyi postepowanie w zakresie cofnietego powodztwa, zasqclzii od pozwanej na rzecz powodki kwoto 8.000 zi 2 ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania oraz koszty procesu w kwocie 1.640 zi, zaé w pozostaiej czoéci oddaiii powédztwo. System lnformacji Prawnej |_€$((i_e>< ofiiégé) 46/2013 Stan prawny programu§i20131119 0 0* 0 i ” Z’ _ _______ I CK 25_E3_iÍĹ_l5 - tekst Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem m Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2? września 2005 r. I CK 256i`05 1. Wprawdzie forma utworu ma istotne znaczenie dla oceny granic tego, co uznaje się za dozwolone i dopuszczalne, jako mieszczące się w ramach wyznaczanychprzez prawa danego gatunku. Satyra, która ze swej natury jest utworem ośmieszającym ukazywane zjawiska lub osoby, może posługiwaó się pewnym wyolbrzymieniem czy karykaturą. Nie oznacza to jednak, że satyryczny charakter utworu zawsze wyłącza bezprawnośó i że nie dotyczą go kryteria oceny stosowane do innych form wypowiedzi, choc granice takiej wypowiedzi są niewątpliwie szersze. 2. Przesłanką zastosowania art. 448 k.c. jest wina sprawcy naruszenia cudzego dobra osobistego. Rodzaj 'i stopień winy ma zatem wpływ na zakres "odpowiedzialności przewidzianej w tym przepisie a zarazem na wysokość kwoty zasądzanego zadośćuczynienia. 3. Na gruncie art. 448 k.c. niedopuszczalne jest kumuiacja roszczeń o zadośćuczynienie na rzecz poszkodowanego oraz o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. 4. Skoro zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę ma na celu kompensacje szkody niemajątkowej i mają do niego zastosowanie zasady ustalania odszkodowania okreśione w art. 303 § 2 k.c., to jeśii zgodnie z tymi zasadami przy ustalaniu wysokosci zadośćuczynienia wzięto pod uwagę stosunki majątkowe w społeczeństwie aktualne w chwili zamknięcia rozprawy, uzasadnione jest przyznanie ustawowych odsetek od daty wyrokowania. Dopiero bowiem wtedy konkretyzuje się zarówno co do zasady jak i co do wysokości obowiązek pozwanego zapłaty określonej kwoty zadośóuczynienia. Pamiętać trzeba, że zgodnie z art. 445 § 1, a także art. 448 k.c. Sąd może, ale nie musi, pmyznaó zadośćuczynienia pieniężnego w razie naruszenia dóbr osobistych poszkodowanego a_ zatem dopiero od daty określenia w wyroku tego obowiązku pozwanego zarówno co do zasady jak i co do wysokości, można mówic o opóżnieniu się dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, w rozumieniu art. 481 § 1 k.c. LEX nr 156019, Wspoinota 2005r22.‹"43 . 156019 .. :&dJś ' :eüÅe Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Marian Kocon. Sędziowie SN: Irena Gromska~Szuster [spr.}, Kazimierz Zawada. Sentencja ,_ Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Joianty P. przeciwko Agnieszce W. o ochronę dóbr osobistych, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywiinej w dniu 28 września 2005 r., kasacji pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 stycznia 2005 r., ' ' l. Zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 2 w ten sposób, że oddala w całości apelację powódki, zaś w punkcie 3 w ten sposob, że uchyla zawarte w tym punkcie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego i znosi wzajemnie między stronarnikoszty tego postępowania; il. oddala kasację w pozostałej cześci; lll. nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Po ostatecznym sprecyzowaniu roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, powodka .Jolanta P. wnosiła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej Agnieszki W. - autorki artykułu prasowego - zadośćuczynienia w kwocie 15.000 zł oraz kwoty 1.500 zł na rzecz Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w Celestynowie, a w pozostałej części cofnęła powództwo. Pozwana wnosiła coddaieníe powództwa podnosząc, że jej działanie nie było bezprawne, bowiem napisany przezeń artykuł satyryczny piętnowai poziom tzw. prasy kobiecej, zaś za tytuł publikacji i zamieszczone w niej zdjęcie powódki pozwana nie ponosi odpowiedzialności, gdyż zadecydował o tym redaktor naczelny, bez jej udziału. Wyrokiern z dnia 23 marca-2004 r. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w zakresie cofniętego powództwa, zasądził _cd pozwanej na rzecz powódki kwotę 8.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania oraz koszty procesu w kwocie 1.640 zł, zaś w pozostałej czę_ści oddaiił powództwo. synem informacji 'Prawnej Lei-zÍĹes ofiiëgāj' ;=ierzc'1's stan prawny pfugramuł`zc1s-11-'is ` ` ` ` _ ` _ --- STRONA 2 --- _ _ N ._,__._ _, .____ , | CK 256!’.95;,ieK8T Sqd Okrogowy ustaii%,"i2 w tygodniku “Przeglqd tygodniowy" ukazai sio w dniu 3 wrzeénia 1997 r. artykui podpisany przez pozwanq, zatytuiowany "Jak byé kobieta, Dobre strony seksu z szefem". Przedstawiai on w satyryczny sposob publikacje ukazujqce sing w tzw. pismach kobiecych, w tym takze w "Pani Domu", w ktorym zatrudniona jest jako dziennikarka powodka. W artykuie zamieszczono fragment zdjocia, przedstawiajqcego miodzy innymi powodko, ktore stanowiio czoéé strony jubiieuszowego numeru "Pani Domu" i przedstawiaéo zespoi redakcyjny ubrany w stroje przygotowane przez styiistki. Przy zdjociu powodki w "Pani Domu" zamieszczono notatko: "Autorka reportazy. Ma wspaniaiq corko Kasio. Obie uwielbiaja zwierzeta. W domu majq caie zoo (...)". W érodku numeru, w opisie dnia pracy redakcii, znaiazia sing informacja, i2 "Jo|a P. miaia lecieo do USA, zeby zrobié materiai o kiinice dr B. (...). Nagie telefon z Huston. Wyjazd mote byé odwoiany. "Jola piacze". W artykule pozwanej, zawierajqcym opisy i cytaty z roznych pism, zamieszczono stwierdzenie, nawiqzujqce do wczeéniejszego fragmentu tekstu: "I tak nie uda jej sio osiagnqé pozycji Joii P., ktorej firma funduje vvylot do Huston, Zeby porozmawiaia z doktorem B. Okazuje sio, 2e doktor B. zmienii zdanie. Jola piacze  zdradza swoje zakulisowe sekrety "Pani Domu". Na stronie obok zdjocie Joli. Potezna dama po pioédziesiqtce. Kobieta ze stali. Sty|istki»"Pani Domu" wbiiy jq w kubraczek w seledynowq kratko. I do tego ieszcze zalewa sio izami, bo nie zobaczy dobrego doI<tora.". Sqd Okrogowy uznai, i2 mimo twierdzerfi éwiadka Pawia D., zastepcy redaktora naczelnego "Przegiqdu tygodniowego". 2e to on zadecydowai o umieszczeniu zdjocia powodki oraz byi autorem tytuiu artykuiu, pozwana wiedziaia, ze to zdjocie zostanie wykoizystane jako ilustracja jej publikacji. Nie oponowaia takze przeciwko tytuiowi artykuiu. Nie interesowaia sio tematyka artykuiow, jakie pisuje powodka w "Pani Domu", chodziéo jej o satyryczne przedstawienie' tematyki i sposobu jej poruszania w prasie kobiecej. Jednakze, w ocenie Sqdu Okreggowego. nie uohyiaio to bezprawnoéci dziaiania pozwanej i wydawcy, ktorzy bez zgody powodki opublikowaii jej zdjocie. Sad stwierdzii takze, i2 probiematyka spoieczna, ktorq zajmuje sis; powodka nie dotyczy problematyki, jaka byia przedmiotem anaiizy i satyrycznej krytyki w artykuie pozwanej, ktora wskazujqc w nim 2 imienia i nazwiska powodko dla ilustracji ocenianych zjawisk, postqpiia nierzeielnie i nieobiektywnie, co odnosi sio takze do zbierania materiaiow do tej publikacji. Uzyte w artykule okreélenia dotyczqce powodki naruszaiy jej godnoéo, dobre imio i wizerunek w Zyciu prywatnym i zawodowym, narazajqc je1 na moziiwoéo utraty zaufania potrzebnego do wykonywanego przez nie; od trzydziestu iat zawodu dziennikarza, zaé tytui artykuiu spowodowai dodatkowe zainteresowanie pubiikacjag. Z tych wzglodow Sad Okrogowy uznai, ze doszio do bezprawnego naruszenia dobr osobistych powodki i biorqc pod uwago wyzej opisane okoiicznoéci uznai za odpowiednie zadoééuczynienie z a_i:t._4A8 k.c., kwoto 8.000 zi, zasqdzajqc je; z ustawowymi odsetkami od daty wyrokowania. Oddalajqc roszczenie o zasqdzenie kwoty 1.500 zi na rzecz wskazanej przez powodko organizacji spoiecznej, Sqd Okregowy stwierdzii, i2 QLLAAE k.c. przewiduje alternatywne uprawnieni_a_poszkodowanego naruszeniem dobr osobistych, niemoze on zatem zqdao zarowno zadoéouczynieniadla siebie jak i na rzecz wskazanej instytucji spoiecznej. Apeiacje od powyzszego wyroku wniosiy obie strony. Wyrokiem z dnia 11 styoznia 2005 r. Sqd Apelacyiny, uwzgiodniajqc czoéciowo apelacjo powodki, zmienii zaskarzony wyrok w ten sposob, 2e zasqdzonq kwoto 8.000 2% podwyzszyi do kwoty 15.000 zi a nadto zasqdzii od pozwanej na rzecz Schroniska dla Bezdomnych Zwierzqt w Celestynowie kwote 1.000 zi z ustawowymi odsetkami od dnia 23 marca 2004 r. i podwyzszyi kwoto 1.640 zi kosztow procesu, zasqdzonq na rzecz powodki do kwoty 2.520 zi. Oddalii w pozostaiej czeéci apelacjo powodki i zniosi wzajemnie koszty procesu wywoiane jej wniesieniem oraz oddalii w caioéci apelaojo pozwanej i zasqdzii od niej na rzecz powodki kwoto 800 zi kosztow procesu wywoianych wniesieniem tej apelacji. Uznajqc apelacje pozwanej za nieuzasadnionq Said Apeiacyjny podzielii stanowisko Sqdu pierwszej instancji, i2 materiai prasowy zawarty we wskazanym wyzej artykule naruszai dobra osobiste powodki i stanowii dziaianie bezprawne. Zamieszczenie zdjooia powodki bez }ej zgody naruszaio a|:t._8J_us_t._1 ustavw z dnia 4 iutego 1994 r. 0 prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904 ze zm.) a opatrzenie go oémieszajqcym opisem naruszaio jej godnoéé osobistq. Zamieszczenie fotografii powodki jako ‘iiustracji artykuiu pod tytuiem "Dobre strony seksu z szefem“. w powiqzaniu z fragmentem tekstu stwierdzajqcym, i2 powodka osiaggnoia takq pozycjo w redakcji, 2e firma funduje jej podroz do Huston, sugerowaio zdaniem Sqdu Apeiacyjnego, ze powodka dzieki utrzymywaniu kontaktow seksuainych z szefem, ma finansowanq podroz zagranicznq. W taki sposob ariykui zostai odebrany w érodowisku powodki i jej maioletniej corki, ktora byia w szkole wyémiewana, w wyniku czego musiaia zmienic szkoie i uczoszczaé na zajocia terapeutyczne. Sqd Apelacyjny podkreélii takze, iz podnoszona przez pozwanq ewentualna wspoiodpowiedzialnoéo innych osob za tytui artykuiu i zamieszczenie zdjocia powodki, w zadnym stopniu nie zmniejsza winy i odpowiedzialnoéci pozwanej, ktora na taki tytui i zamieszczenie zdjocia godziia sio. Sad drugiej instancji uznai tez za bezzasadne Zqdanie pozwanej zasqdzenie ustawowych odsetek od daty uprawomocnienia sig wyroku, stwierdzajaic, 2e data ta nie pozostaje w jakimkolwiek zwiqzku z wymagalnoéciq roszczenia.  Jednoczeénie Sad Apelacyjny uznai za nieuzasadnionq takze apeiacjg powodki w czoéci dotyczqcej zqdania zasqdzenia ustawowych odsetek od daty wniesienia pozwu, natomiast w pozostaiym zakresie uznai to apeiacjo za skutecznq stwierdzajqc, Ze zasqdzone zadoéouczynienie jest niewspoimiernie niskie w stosunku do krzywdy jakiej doznaia. Wskazai, ze po trzydziestu latach praoy dziennikarskiej powodka nie tylko zostaia oémieszona materiaiem prasowym jako dziennikarz, Iecz rowniez zostaia naruszonajej ozeéé i dobre imieg, co miaio ujemne reperkusje w jej zyciu zawodowym i osobistym oraz dotknoio tak2e'}ej maioletniq wowczas corko. Dlatego Sqd podwyzszyi zadoééuczynienie do kwoty 15.000 zi. System lnformacji Prawns} Lex (Lex Omega) 4612013 Stan prawny programu: 20131 1*19 _-___ __ _________ __ _ _ ._|iÍ3_łŚ_2_5l5i_Ü5-_iB|<Si Sąd Okręgowy ustaiiłƒiż w tygodniku "Przegląd tygodniowy" ukazał się w dniu 3 września 199? r. artykuł podpisany przez pozwaną, zatytułowany "Jak być kobietą. Dobre strony seksu z szefem". Przedstawiał on w satyryczny sposób publikacje ukazujące się w tzw. pismach kobiecych, w tym także w "Pani Domu", w którym zatrudniona jest jako dziennikarka powódka. W artykule zamieszczono fragment zdjęcia, przedstawiającego między innymi powódkę, które stanowiło część strony jubileuszowego numeru "Pani Domu" i przedstawiało zespół redakcyjny ubrany w stroje przygotowane przez styiistki. Przy zdjęciu powódki w "Pani Domu" zamieszczono notatkę: "Autorka reportaży. lyla wspaniałą córkę Kasię. Obie uwielbiają zwierzęta. W domu mają całe zoo (...}". W środku numeru, w opisie dnia pracy redakcji, -znalazła się informacja, iż "Jola P. miała lecieć do USA, żeby zrobić materiał o klinice dr B. (...). Nagle telefon z Huston. Wyjazd może być odwołany. "Jola płacze". W artykule pozwanej, zawierającym opisy i cytaty z różnych pism, zamieszczono stwierdzenie, nawiązujące do wcześniejszego fragmentu tekstu: "l tak nie uda jej się osiągnąć pozycji Joli P., ktorej firma funduje wylot do Huston, żeby porozmawiała z doktorem B. Okazuje się, że doktor B. zmienił zdanie. .lola płacze - zdradza swoje zakulisowe sekrety "Pani Domu". Na stronie obok zdjęcie Joli. Potężne dama po pięćdziesiątce. Kobieta ze stali. Stylistki-"Pani Domu" wbiły ją w kubraczek w seiedynową kratkę. I do tego jeszcze zalewa się łzami, bo nie zobaczy dobrego doktora.". Sąd Okręgowy uznał, iż mimo twierdzeń świadka Pawła D., zastępcy redaktora naczelnego “Przeglądu tygodniowego", że to on zadecydował o umieszczeniu zdjęcia powódki oraz był autorem tytułu artykułu, pozwana wiedziała, że to zdjęcie zostanie wykorzystane jako ilustracja jej publikacji. Nie oponowała także przeciwko tytułowi artykułu. Nie interesowała się tematyką artykułów, jakie pisuje powódka w "Pani -Domu", chodziło jej o satyryczne przedstawienie tematyki i sposobu jej poruszania w prasie kobiecej. Jednakże, w ocenie Sądu Okręgowego, nie uchylało to bezprawności działania pozwanej i wydawcy, którzy bez zgody powódki opublikowałi jej zdjęcie. Sąd stwierdził także, iż problematyka społeczna, którą zajmuje się powódka nie dotyczy problematyki, jaka była przedmiotem analizy i satyrycznej krytyki w artykule pozwanej, która wskazując w nim z imienia i nazwiska powódkę dla ilustracji ocenianych zjawisk, postąpiła nierzetelnie i nieobiektywnie, co odnosi się także do zbierania materiałów do tej publikacji. Użyte w artykule określenia dotyczące powódki naruszały jej godność, dobre imię i wizerunek w życiu prywatnym i zawodowym, narażając ją na możiiwość utraty zaufania potrzebnego do wykonywanego przez nią od trzydziestu lat zawodu dziennikarza, zaś tytuł artykułu spowodował dodatkowe zainteresowanie publikacją. Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, że doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódki i biorąc pod uwagę wyżej opisane okoiiczności uznał za odpowiednie zadośćuczynienie z artjfiifi k.c., kwotę 8.000 zł, zasądzając ją z ustawowymi odsetkami od daty wyrokowania. Oddalając roszczenie o zasądzenie kwoty 1.500 zł na rzecz wskazanej przez powódkę organizacji społecznej, Sąd Okręgowy stwierdził, iż er:t._4¿ŁEt k.c. przewiduje alternatywne uprawnieni_a_ poszkodowanego naruszeniem dóbr osobistych, nie 'może on zatem żądać zarówno zadośćuczynienia-dla siebie jak i na rzecz wskazanej instytucji społecznej. Apelacje od powyższego wyroku wniosły obie strony. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny, uwzględniając częściowo apelację powódki, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną kwotę 8.000 zł podwyższył do kwoty 15.000 zł a nadto zasądził od pozwanej na rzecz Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w Celestynowie kwotę 1.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 23 marca 2004 r. i podwyższył kwotę 1.640 zł kosztów procesu, zasądzoną na rzecz powódki do kwoty 2.520 zł. Oddalił w pozostałej części apelację powódki i zniósł wzajemnie koszty procesu wywołane jej wniesieniem oraz oddalił w całości apelację pozwanej i zasądził od niej na rzecz powódki kwotę 000 zł kosztów procesu wywołanych wniesieniem tej apelacji. Uznając apelację pozwanej za nieuzasadnioną Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż materiał prasowy zawarty we wskazanym wyżej artykule naruszał dobra osobiste powódki i stanowił działanie bezprawne. Zamieszczenie zdjęcia powódki bez jej zgody naruszało art._8j_ust._'l. ustawy z dnia 4 lutego 1904 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr S0, poz. 004 ze zm.) a opatrzenie go ośmieszającym opisem naruszało jej godność osobistą. Zamieszczenie fotografii powódki jako "iiustracji artykułu pod tytułem "Dobre strony seksu z szefem", w powiązaniu z fragmentem tekstu stwierdzającym, iż powódka osiągnęła taką pozycję w redakcji, że firma funduje jej podróż do Hustcn, sugerowało zdaniem Sądu Apeiacyjnego, że powódka dzięki utrzymywaniu kontaktów seksuałnych z szefem, ma finansowaną podróż zagraniczną. W taki sposób artykuł został odebrany w środowisku powódki i jej małoletniej córki, które była w szkole wyśrniewana, w wyniku czego musiała zmienić szkołę i uczęszczać na zajęcia terapeutyczne. Sąd Apelacyjny podkreślił także, iż podnoszona przez pozwaną ewentualna współodpowiedzialność innych osób za tytuł artykułu i zamieszczenie zdjęcia powódki, w żadnym stopniu nie zmniejsza winy i odpowiedzialności pozwanej, która na taki tytuł i zamieszczenie zdjęcia godziła się. Sąd drugiej instancji uznał też za bezzasadne żądanie pozwanej zasądzenie ustawowych odsetek od daty uprawomocnienia się wyroku, stwierdzając, że data ta nie pozostaje w jakimkolwiek związku z wymagalnością roszczenia. - Jednocześnie Sąd Apelacyjny uznał za nieuzasadnioną także apeiację powódki w części dotyczącej żądania zasądzenie ustawowych odsetek od daty wniesienia pozwu, natomiast w pozostałym zakresie uznał tę apelację za skuteczną stwierdzając, że zasądzone zadośćuczynienie jest niewspółmiernie niskie w stosunku do krzywdy jakiej doznała. Wskazał, że po trzydziestu latach pracy dziennikarskiej powódka nie tylko została ośmieszona materiałem prasowym jako dziennikarz, lecz również została naruszona jej cześć i dobre imię, co miało ujemne reperkusje w jej życiu zawodowym i osobistym oraz dotknęło także' jej małoletnią wówczas córkę. Dlatego Sąd podwyższył zadośćuczynienie do kwoty '15.000 zł. System Informacji Prawnej Lek (Lex Omega) 45i..'-2013 Stan prawny programu: 2013-11310 --- STRONA 3 --- . _________ I CK 25§[U5;__t9kSt Sad Apelacyjny nie podzielii takze poglqdu Sqdu pierwszej instancji o aiternatywnym charakterze roszczefi przewidzianych W a1:t._A4.8 k.c. stwierdzajqo, ze wykiadnia gramatyczna przepisu prowadzi do wniosku, i2 skoro uzyty w nim zo_s_tai spojnik "lub", nalezy uznaé za dopuszczalne dochodzenie przez pokrzywdzonego obu roszczeifi przewidzianych w tym przepisie. Biorqc to pod uwago uwzglodnii czoéciowo, w zakresie kwoty 1.000 zi, 2a_danie'zase1dzenia odpowiedniej sumy pienioinej nawskazany przez powodko cel spoieczny. . Kasacjo od powyzszego wyroku wniosia pozwana opierajqc jq na obu podstawach wskazanyoh w 1 k.p.c. W ramach pierwszej podstawy zarzuciia naruszenie all 24 § 1 k.c. przez biodnq wykiadnio w wyniku pominiocia satyrycznego charakteru publikacji, naruszenie a£t.A48 k.c. przez pominieoie przy ustalaniu wysokoéci zadoéouczynienia stopnia winy pozwanej I jej sytuaoji majqtkowej, naruszenie w zw. z fll1.A_5§ k.c. przez zasqdzenie ustawowyoh odsetek od daty wyroku Sadu pierwszej instancji, zarniast od daty uprawomocnienia sic; wyroku. W ramach drugiej podstawy zaizuciia niewaznoéé postegpowania przed Sqdem drugiej instancji z przyczyn wskazanych w a k.p.c., oraz naruszenie a!:t._23_3_§_‘L k.p.o. Wskazujqc okoiicznoéci uzasadniajqce pxzyjocie kasacji do rozpoznania podniosia koniecznoéo wykiadni a1:t.A4_8 k.c. w zakresie ustalenia kumulatywnego badi alternatywnego charakteru roszczerfi przewidzianych w arijéfi k.c. wskazujqc na rozbieznosci w doktrynie i orzecznictwie w tym przedrniocie. Rozpoznajqc kasaojo w oparciu 0 przepisy w brzmieniu obowiqzujqcym przed wejéciem w zycie J.J_$_|1fi&5Q{ z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy  kodeks postopowania cywilnego oraz ustawy  prawo o ustroju sqdow powszechnych (Dz. U. 2 2005 r. Nr 13, poz. 98)  zgodnie za.rIL3 tej ustawy. Uzasadnienie prawne ’ » Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepujet Nie mozna podzielié najdalej idqcego zarzutu kasacji niewaznoéci postepowania przed Sqdem Apelacyjnym. Zgodnie z powszechnie przyjotym stanowiskiem Sqdu Najwyzszego, niewaznoéé postopowania z powodu pozbawienia strony moziiwoéci obrony jej praw ( k.p.c.) zachodzi wowczas, gdy w wyniku wadliwoéoi procesowych sqdu lub strony przeciwnej, bodqcych skutkiem naruszenia okreélonych przepisow kode.ksu_postg=.powani.a,c_1mLiitLogQ. strona nie mogiabrat‘: i nie braia udziaiu w postopowaniu lub jego czoéci, a skutki tych wadliwoéci nie mogiy byé usuniote w toku daiszego postopowania (porownaj miodzy innymi orzeczenia Sqdu Najwyzszego I! CR 155174, OSPiKA 197513186 oraz , Iii CKN 34198, niepubi). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miaia miejsca. Pozwana zostaia prawidiowo powiadomiona o rozprawie apelacyjnej wyznaczonej na dzieh 11 stycznia 2005 r. a zatem miaia mozliwoéo uczestniczenia w niej. Said powiadomil ja, takie, choo nie miai takiego obowiqzku, o émierci ioj peinomocnika. Oba zawiadomienia pozwana otrzymaia w dniu 3 stycznia 2005 r., na tydziefl przed terminem rozprawy. Jest to okres czasu dajqcy mozliwoéé ustanowienia innego peinomoonika procesowego. Nie byio zatem uzasadnionych podstaw do uwzgiodnienia wniosku pozwanej zawartego w piémie z dnia 4 stycznia 2005 r. o odroczenie rozprawy apelacyjnej. Wbrew twierdzeniom kasacji, w aktach sprawy brakjakiegokolwiek innego wniosku o odroczenie tej rozprawy, w szczegolnoéci wniosku z dnia 10 stycznia 2005 r. Nie mozna tez podzielié zarzutu, iipozwana zostaia pozbawiona mozliwoéci przygotowania sio do rozprawy apelacyjnej. Sqdowe akta sprawy byiy dla niej dostopne a zatem nie zaohodziia koniecznoéé posiugiwania sio aktami jej peinomocnika, ktore, jak twierdzi, zaginegiy. Z tyoh wszystkich wzgiodow zarzut niewaznoéci postepowania z przyozyn okreélonych w .a.t;t._li?_£"_oKt_5 k.p.c. naiezy uznaé za pozbawiony podstaw.  Nieskuteczny rowniez jest drugi zarzut procesowy naruszenia a.ri.._22=;3_§_‘L k.p.o. uzasadniony jako dowolne podwyzszenie kwoty zadoéouczynienia, bez przedstawienia‘ blizszych motywow tej decyzji oraz dowolne okreélenie wysokoéci éwiadczenia zasqdzonego na cel spoieczny. Okreélenie przez Sad wysokoéci kwot przyznawanych na podstawie a£L..4.4fi k.c. naieiy do zakresu stosowania prawa materiainego a nie a.Lt._23.3_§_'L k.p.c. Dlatego mo2e byo zwaiczane w kasacji jedynie w ramach pierwszej podstawy wskazanej W a11._3_9.31 k.p.c., co skariqca uozyniia zarzucajqc naruszenie .ar1__4A8 k.c. Niedostatki w zakresie umotywowania podwyiszenia zadoééuozynienia mogiyby byé zwalczane zarzutem procesowym naruszenia aLt._328__§_.Z k.p.c., ktorego kasaoja nie zawiera. Postawienie zarzutu naruszenia E11. 23_3_§_1 k.p.c., okreéiajgcego zasade swobodnej oceny dowodow, wymaga natomiast wskazania, ktorq z zasad tej oceny naruszyiSe1d drugiej instancji, w odniesieniu do jakich dowodow i wjaki sposob. Tego zaé kasacja nie precyzuje. Nie jest rowniez uzasadniony zarzut naruszenia a1:L.2A_§..1 k.c. zmierzajqcy do wykazania, ze wyiqcza bezprawnosé dziaiania pozwanej satyryczny charakter artykuiu, majqcy na celu oémieszenie treéci, przesiania oraz niskiego poziomu publikacji ukazujqcych sio w niektowch czasopismach. Wprawdzie forma utworu ma istotne znaczenie dla oceny granic tego, co uznaje sio za dozwolone i dopuszczalne, jako mieszczape sis; w ramach wyznaczanych przez prawa danego gatunku. Zgodzié sio tez nalezy ze skarzqcq, ze satyra, ktora ze swej' natury jest utworem oémieszajqcym ukazywane zjawiska lub osoby, moze posiugiwaé siqpewnym wyoibrzymieniem czy karykaturq i ta forma literaoka "pozwala na wiocej". Nie oznacza to jednak, ze satyryczny charakter utworu zawsze wyiacza bezprawnoéé i ze nie dotyczq go kryteria oceny stosowane do innych form wypowiedzi, choo granice takiej wypowiedzi sq niewqtpliwié szersze (porownaj W_}LL0lS. Sqdu Najwyzszego z dnia 20 czerwca 200_1 r. I CKN 1135198, OSNC 200212/23). W rozpoznawanej sprawie granice 1e zostaiy przekroczone nie tylko w wyniku opublikowania wizerunku powodki bez jej zgody, z naruszeniem aLt._Bl ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekstjedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904 ze zm.) oraz bez potrzeby uzasadnionej charaktefem pubiikacji ijej przesianiem. Przekroczenie granic nastqpiio przede wszystkim w System lnformacji Prawnej Lex {Lox Omega) 4612013 Stan prawny programu: 20131119  _ _ _ _ __ _ __ __ __ | CK_255'ĹÜ5_"__jĘi<_Si Sąd Apelacyjny nie podzielił także poglądu Sądu pierwszej instancji o alternatywnym charakterze roszczeń przewidzianych w aLl._A4_0 k.c. stwierdzając, że .wykładnia gramatyczne przepisu prowadzi do wniosku, iż skoro użyty w nim zo_s_tał spójnik "lub", należy uznać za dopuszczalne dochodzenie przez pokrzywdzonego obu roszczeń przewidzianych w tym przepisie. Biorąc to pod uwagę uwzględnił częściowo, w zakresie kwoty 1.000 zł, żądaniezasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany pmez powódkę cel społeczny. . Kasację od powyższego wyroku wniosła pozwana opierając ją na obu podstawach wskazanych w aritz-?z03_1 k.p.c. W ramach pierwszej podstawy zarzuciła naruszenie ar:ł._24_§_1 k.c. przez błędną wykładnię w wyniku pominięcie satyrycznego charakteru publikacji, naruszenie aritjż-“LB k.c. przez pominięcie przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia stopnia winy pozwanej i jej sytuacji majątkowej, naruszenie a.r:t_4z0j_§_1 w zw. z ar1..4.5_5 k.c. przez zasądzenie ustawowych odsetek od daty wyroku Sądu pierwszej instancji, zamiast od daty uprawomocnienia się wyroku. W ramach drugiej podstawy zarzuciła nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z przyczyn wskazanych w aĽi._3_Ĺ0_r1k.Lń k.p.c., oraz naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. Wskazując okoliczności uzasadniające przyjęcie kasacji do rozpoznania podniosła konieczność wykładni a_ct._44_0 k.c. w zakresie ustalenia kumulatywnego bądż alternatywnego charakteru roszczeń przewidzianych w ar;'r.._4¿tB k.c. wskazując na _rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie w tym przedmiocie. Rozpoznając kasację w oparciu o przepisy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 00) - zgodnie zar;ł.„.3 tej ustawy. Uzasadnienie prawne " - Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie można podzielić najdalej idącego zarzutu kasacji nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym. Zgodnie z powszechnie przyjętym stanowiskiem Sądu Najwyższego, nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw ( k.p.c.) zachodzi wówczas, gdy w 'wyniku wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia określonych przepisów , strona nie mogła-brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego części, a skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte w toku dałszego postępowania (porównaj między innymi -orzeczenia Sądu Najwyższego li CR 155r'?4, OSPiKA 10T"5r'3i55 oraz , lłł SKN 34i00, niepubł.). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Pozwana została prawidłowo powiadomiona o rozprawie apelacyjnej wyznaczonej na dzień 11 stycznia 2005 r. a zatem miała możliwość uczestniczenia w niej. Sąd powiadomił ją także, choć nie miał takiego obowiązku, o śmierci jej pełnomocnika. Oba zawiadomienia pozwana otrzymała w dniu 3 stycznia 2005 r., na tydzień przed terminem rozprawy. Jest to okres czasu dający możliwość ustanowienia innego pełnomocnika procesowego. Nie było zatem uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku pozwanej zawartego w piśmie z dnia 4 stycznia 2005 r. Io odroczenie rozprawy apelacyjnej. Wbrew twierdzeniom kasacji, w aktach sprawy brak-jakiegokolwiek innego wniosku o odroczenie tej rozprawy, w szczególności wniosku z dnia 10 stycznia 2005 r. Nie można też podzielić zarzutu, iż-pozwana została pozbawiona możliwości przygotowania się do rozprawy apelacyjnej. Sądowe akta sprawy były dla niej dostępne a zatem nie zachodziła konieczność posługiwania się aktami jej pełnomocnika, które, jak twierdzi, zaginęły. Z tych wszystkich względów zarzut nieważności postępowania z przyczyn określonych w art. 320- pkt 5 k.p.c. należy uznać za pozbawiony podstaw. . Nieskuteczny również jest drugi zarzut procesowy naruszenia a.Et._23;3._§_1 k.p.c. uzasadniony jako dowolne podwyższenie kwoty zadośćuczynienia, bez przedstawienia_ bliższych motywów tej decyzji oraz dowolne określenie wysokości świadczenia zasądzonego na cel społeczny. Określenie przez Sąd _wysokości kwot przyznawanych na podstawie a.rt...4.-¿i„0 k.c. należy do zakresu stosowania prawa materiainego a nie a.ĽL23_3..§_'L k.p.c. Dlatego może być zwałczane w kasacji jedynie w 'ramach pierwszej podstawy wskazanej w adjäfil k.p.c., co skarżąca uczyniła zarzucając naruszenie ar:t_±=i¿='-„B k.c. Niedostatki w zakresie umotywowania podwyższenia zadośćuczynienia mogłyby być zwałczane zarzutem procesowym naruszenie J k.p.c., którego kasacja nie zawiera. Postawienie zamutu naruszenia ad. 233 § 1 k.p.c., określającego zasadę swobodnej oceny dowodów, wymaga natomiast wskazania, którą z zasad tej oceny naruszył Sąd drugiej instancji, w odniesieniu do jakich dowodów i wjaki sposób. Tego zaś kasacja nie precyzuje. Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia a1:L2.4._§„_1. k.c. zmierzający do wykazania, że wyłącza bezprawność działania pozwanej satyryczny charakter artykułu, mający na celu ośmieszenie treści, przesłania oraz niskiego poziomu publikacji ukazujących się w niektórych czasopismach. Wprawdzie forma utworu ma istotne znaczenie dla oceny granic tego, co uznaje się za dozwolone i dopuszczalne, jako mieszczące się w ramach wyznaczanych przez prawa danego gatunku. Zgodzić się też należy ze skarżącą, że satyra, która ze swej' natury jest utworem ośmieszającym ukazywane zjawiska lub osoby, może posługiwać siępewnym wyołbmymieniem czy karykaturą i ta forma literacka "pozwala na więcej". Nie oznacza to jednak, że satyryczny charakter utworu zawsze wyłącza bezprawność i że nie dotyczą go kryteria oceny stosowane do innych form wypowiedzi, choć granice takiej wypowiedzi są niewątpliwie szersze (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2001 r. I CKN 1135i08, OSNO 2002i2r'23). W rozpoznawanej sprawie granice te zostały przekroczone nie tylko w wyniku opublikowania wizerunku powódki bez jej zgody, z naruszeniem aLL8_t ustawy z dnia 4 lutego 1004 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 004 ze zm.) oraz bez potrzeby uzasadnionej charakterem publikacji ijej przesłaniem. Przekroczenie granic nastąpiło przede wszystkim w System Informacji Prawnej Lek {Le:rr Omega] 4502013 Stan prawny programu: 2013-11-10 - --- STRONA 4 --- ___ Z Z _____ ___j_j H _ _ ___ ___ I CK 256,105  tekst wyniku umieszczenia wizerunkd powodki oraz wskazania jej imienia, nazwiska i zawodu w kontekscie tytuiu artykuiu, co mogio wsrod czytelnikow wywotywao sugestie wskazane przez Sqd Apelacyjny a bez wstpienia nie byto uzasadnione satyrycznym charakterem utworu. Dlatego trafnie Ssdy obu instancji uznaiy dziaianie pozwanej za bezprawne i naruszajejce dobra osobiste powodki. Rocizi ono zatem odpowiedziainosé okreslonq w aLt._24 k.c. a wobec zgioszenia przez powodke wyiqcznie roszczefl wskazanych w QLLAA8 k.c., zakres tej odpowiedzialnosci wyznaczajaj przesianki attt. 24_§_‘L zdanie ostatnie oraz a.r:tAA8 k.c. Zgodzié sie nalezy z zarzutami kasacji, iz zastosowanie przez Sqd drugiej instancji tego ostatniego pizepisu nastqpiio bez dostatecznego rozwazenia wszystkich jego przestanek oraz z pominieciem istotnyoh i bezspornych okoiicznosci sprawy, co doprowadziio do razajcego zawyzenia kwoty zasqdzonego zadoséuczynienia. . W doktrynie i orzecznictwie przewaza pogled, iz przesianka zastosowania a_£t.AA8 k.c. jest wina sprawcy naruszenia cudzego dobra osobistego (porownaj miedzy innymi wytojg Sqdu Najwyzszego z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581100. OSNC 2004/4/53). Rodzaj i stopierfi winy ma zatem wpiyw na zakres odpowiedzialnosoi przewidzianej w tym przepisie a zarazem na wysokoso kwoty zasejdzanego zadoséuczynienia. W rozpoznawanej sprawie nie mozna podzielio stanowiska Ssdu Apelacyjnego, E2 dla zakresu odpowiedziainoéci pozwanej nie ma znaczenia bezsporna okolicznosé, Ze to nie ona zamiesciia zdjecie powédki w tekscie artykuiu ani nie ona byia autorks tytuiu publikacji, o czym zadeoydowai zastepca redaktora naczelnego, bez wiedzy pozwanej. Zwazywszy jak istotne znaczenie dla stwierdzenia bezprawnosci pubiikacji miai wiasnie jej tytut i zamieszozenie pod nim zdjecia powodki, trzeba zgodzio sie ze skarzqcq, Ze fakt i2 nie ona o tym decydowaia i nie miata na to wptywu, nie maze pozostaét bez znaczenia dla okreslenia wysokoscizasajdzonego od niej zadosouczynienia. Wskazaé przy tym trzeba, 2e nie ma podstaw do przyjecia, Ze pozwana wiedziaia, iz okreslone zdjecie powodki zostanie umieszczone w artykule, na co, jak stwierdzity Sqdy, miai wskazywaé opis tego zdjecia zamieszczony w tekscie pozwanej. Opis ten bowiem odnosii sis do publikacji zamieszczonej w "Pani domu". Pozwana w swoim artykule cytujqo tekst dotyozecy powodki, zamieszczony w "Pani domu", wskazaia, iz obok tego tekstu zamieszczone zostaio zdjecie powodki, ktore opisata. Opis ten nie dotyczyt wiec zdjecia zamieszczonego przez zastepce redaktora naczeinego w jej artykule a zatem nie mogt swiadczyé o tym, 2e o zamieszczeniu tego zdjecia wiedziaia. Fakt. 2e pozwana godziia sie na daleko idajce ingerencje redakoji w jej pubiikacje, pozwaia na przyjecie jej odpowiedzialnosci takze w tym zakresie. Jednak ptzy okresleniu stopnia jej winy nie mozna pominaé, ze to nie ona byia autorkq tytuiu i pomystu zamieszozenia pod nim zdjecia powodki, a sam fakt, 2e mozna jej zarzucio ogolnq zgode na daleko idejcq ingerencje redakcji w jej publikacje oraz dopuszczenie do takiego wiasnie zatytuiowania tekstu izamieszczenia zdjeoia powodki bez jej zgody oraz podania jej imienia i nazwiska, nie dawai podstaw do przyjecia tak wysokiego stopnia jej winy, by uzasadnione byto tak znaczne podwyzszenie przez Sad Apelacyjny zasejdzonej kwoty _zado_s¢u.czy_nienia.. Stwierdzié tez trzeba, Ze satyryczny "charakter tekstu dopuszczai pewne przerysowania, rowniez w opisie skutkow stylizacji dokonanej przez stylistow "Pani domu“ na osobie powodki. I takze ta okolioznosé. ktora rowniez powinna bye wzieta pod. uwage przy okreslaniu naleznego zadoséuczynienia, uzasadniaia ustalenie jego wysokosci w rozsajdnej, umiarkowanej kwocie, na poziomie zadoséuczynienia zasedzonego przez Sad |IJi@t'WSZ6j instancji. ' Nie ma natomiast racji skarzqca zarzucajajc Sqdowi Apelacyjnemu pominieoie przy okreslaniu wysokosci zadosouczynienia jej sytuacji materialnej. Po pieiwsze pozwana same uniemozliwiia ewentuaine wzieoie pod uwage tej okoiioznosci nie zgtaszajqc w tym przedmiocie Zadnych zarzutow ani nie przedstawiajqo dowodow, jak rowniez nie stawiajsc sie na rozprawe, na ktorej miai byé przeprowadzony dowod z przestuchania stron, mogscy wggjasnié jej stan majqtkowy. Po drugie zas o wysokoéci przyznanego zadoséuczynienia plenieznego decyduje przede wszystkim rozmiar wyrzqdzonej krzywdy, zgodnie z kompensacyjnq funkcje zadoééuczynienia. natomiast sytuacja majetkowa pozwanego dziennikarza ma mniejsze i wtorne znaczenie. Biorqc zatem pod uwage z jednej strony wskazane przez Sqdy obu instancji skutki publikacji i rozmiar krzywdy doznanej przez powodke zas z drugiej strony satyryczny charakter artykuiu, zakres odpowiedzialnosci pozwanej oraz stopiefi jej winy, Sqd Najwyzszy uznai, Ze stosownaj kwote zadosouczynienia byia kwota zasqdzona przez Sad Okregowy, zas jej podwyzszenie przez Sad Apeiacyjny nie rniaio uzasadnienia w okolicznosciach sprawy i doprowadziio do istotnego zawyzenia naleznego zadoséuczynienia, co uzasadnia kasacyjny zarzut naruszenia a1:tA4§ k.c. Zarzut ten jest uzasadniony takze z tego powodu, ze nie mozna podzieiié stanowiska Ssdu Apelacyjnego, iz na gruncie a_|:t.244_8 k.c. dopuszczalna jest kumulacja roszczef: 0 zadoséuczynienie na rzecz poszkodowanego oraz o zassdzenie odpowiedniej sumy pienieznej na wskazany przez niego cel spoieozny. Zagadnienie to jest kontrowersyjne, jednak przewaza poglqd, wyrazony takze przez Sad Najwyzszy w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r. II CK 115/03 (niepub|.) oraz w.mQLLois_u 2 dnia 20 czerwca 2001 r. I CKN 1135/98 (OSNC 2002/2/03), i2 kumulacja taka jest niedopuszozalna. Stanowisko to nalezy podzielié, choé uzycie przez ustawodawce spojnika "tub", z punktu widzenia jgzykowego mogioby przemawiaé za dopuszczainosciq kumulacji. Jak jednak stusznie wskazuje sie uzasadniajajo alternatywny charakter roszczefi przewidzianych w omawianym przepisie, za takim ich charakterem przemawia toisamosé srodka, jakim jest swiadczenie pieniezne a takze tozsamosé celu i funkcji obu tych roszczerfi, ktore majej zapewnio udzieienie poszkodowanemu satysfakcji moralnej. Oba roszczenia charakteryzujq sie tez identycznymi przestankami prawnymi i ureguiowane sq w tym samym przepisie. Nie mozna pominqé takze argumentu wynikajajcego z wykiadni systemowej: odnoszscy sie rowniez do naruszenia dobr osobistych przepis a£tAA5 k.c. nie przewiduje dla poszkodowanego w wyniku Uszkodzenia ciaia, rozstroju zdrowia, pozbawienia wolnosci czy skionienia do poddania sie czynowi nierzajdnemu, system informacji Prawnej Lex (Lex omeg’a)?4ei201ssiéh” prawny programu: 20131119 W W“ __ __ _ _ _ _______l_CK 255105 -tekst wyniku umieszczenia wizerunku powódki oraz wskazania jaj imienia, nazwiska i zawodu w kontekście tytułu artykułu, co mogło wśród czytelników wywoływać sugestie wskazane przez Sąd Apelacyjny a bez wątpienia nie było uzasadnione satyrycznym charakterem utworu. Dlatego trafnie Sądy obu instancji uznały działanie pozwanej za bezprawne i naruszające dobra osobiste powódki. Rodzi ono zatem odpowiedziainość określoną w ar_t._2_4„ k.c. a wobec zgłoszenia przez powódkę wyłącznie roszczeń wskazanych w a11t._A¿i_S k.o., zakres tej odpowiedzialności wyznaczają przesłanki ati. 2d_§_'L zdanie ostatnie oraz e.r:t_A.í& k.c. Zgodzić się należy z zarzutami kasacji, iz zastosowanie przez Sąd drugiej instancji tego ostatniego przepisu nastąpiło bez dostatecznego rozważenie wszystkich jego przesłanek oraz z pominięciem istotnych i bezspornych okoliczności sprawy, co doprowadziło do rażącego zawyzenia kwoty zasądzonego zadośćuczynienia. _ W doktrynie i orzecznictwie przeważa pogląd, iż przesłanką zastosowania ar:Li¿1LS k.c. jest wina sprawcy naruszenia cudzego dobra osobistego (porównaj między innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 158000, OSNC 2004i-M53). Rodzaj i stopień winy ma zatem wpływ na zakres odpowiedzialności przewidzianej w tym przepisie a zarazem na wysokość kwoty zasądzanego zadośćuczynienia. W rozpoznawanej sprawie nie można podzielić stanowiska Sądu Apelacyjnego, iż dla zakresu odpowiedzialności pozwanej nie ma znaczenia bezsporna okoliczność, ze to nie ona zamieściła zdjęcie powódki w tekście artykułu ani nie ona była autorką tytułu publikacji, o czym zadecydował zastępca redaktora naczelnego, bez wiedzy pozwanej. Zważywszy jak istotne znaczenie dla stwierdzenia bezprawności pubiikacji miał właśnie jej tytuł i zamieszczenie pod nim zdjęcia powódki, trzeba zgodzić się ze skarżącą, że fakt iż nie ona o tym decydowała i nie miała na to wplywu, nie może pozostać- bez znaczenia dla określenia wysokościzasądzonego od niej zadośćuczynienia. Wskazać przy tym trzeba, że nie ma podstaw do przyjęcia, że pozwana wiedziała, iż określone zdjęcie powódki zostanie umieszczone w artykule, na co, jak stwierdzity Sądy, miał wskazywać opis tego zdjęcia zamieszczony w tekście pozwanej. Opis ten bowiem odnosił się do publikacji zamieszczonej w "Pani domu". Pozwana w swoim artykule cytując tekst' dotyczący powódki, zamieszczony w "Pani domu", wskazała, iż obok tego tekstu zamieszczone zostało zdjęcie powódki, które opisała. Opis ten nie dotyczył więc zdjęcia zamieszczonego przez zastępcę redaktora naczeinego w jej artykule a zatem nie mógł świadczyć o tym, ze o zamieszczeniu tego zdjęcia wiedziała. Fakt, że pozwana godziła się na daleko idące ingerencje redakcji w jej publikacje, pozwaia na przyjęcie jej odpowiedzialności także w tym zakresie. Jednak przy określeniu stopnia jej winy nie można pominąć, że to nie ona była autorką tytułu i pomysłu zamieszczenia pod nim zdjęcia powódki, a sam fakt, że można jej zarzucić ogólną zgodę na daleko idącą ingerencję redakcji w jej publikacje oraz dopuszczenie do takiego właśnie zatytułowania tekstu izamieszczenia zdjęcia powódki bez jej zgody oraz podania jej imienia i nazwiska, nie dawał podstaw do przyjęcia tak wysokiego stopnia jej winy. by uzasadnione było tak znaczne podwyższenie przez Sąd Apelacyjny zasądzonej kwoty zado_śću_czy,nienia., Stwierdzić też trzeba, że satyryczny "charakter tekstu dcpuszczał pewne przerysowania, również w opisie skutków stylizacji dokonanej przez stylistów "Pani domu" na osobie powódki. l także ta okoliczność, która również powinna być wzięt-a pod. uwagę przy określaniu należnego zadośćuczynienia, uzasadniała ustalenie jego wysokości w rozsądnej, umiarkowanej kwocie, na poziomie zadośćuczynienia zasądzonego przez Sąd pierwszej instancji. ' Nie ma natomiast racji skarżąca zarzucając Sądowi Apelacyjnemu pominięcie przy określaniu wysokości zadośćuczynienia jej sytuacji materialnej. Po pierwsze pozwana sama uniemożliwiła ewentualne wzięcie pod uwagę tej okoliczności nie zgiaszając w tym przedmiocie żadnych zarzutów ani nie przedstawiając dowodów, jak również nie stawiając się na rozprawę, na której miał być przeprowadzony dowód z przesłuchania stron, mogący wyjaśnić jej stan majątkowy. Po drugie zaś o wysokości przyznanego zadośćuczynienia pieniężnego decyduje przede wszystkim rozmiar wyrządzone] krzywdy, zgodnie z kompensacyjną funkcją zadośćuczynienia, natomiast sytuacja majątkowa pozwanego dziennikarza ma mniejsze iwtóme znaczenie. Biorąc zatem pod uwagę z jednej strony wskazane przez Sądy obu instancji skutki publikacji i rozmiar krzywdy doznanej przez powódkę zaś z drugiej strony satyryczny charakter artykułu, zakres odpowiedzialności pozwanej oraz stopień jej winy, Sąd Najwyższy uznał, że stosowną kwotą zadośćuczynienia była kwota zasądzoną przez Sąd Okręgowy, zaś jej podwyższenie przez Sąd Apetacyjny nie miało uzasadnienia w okolicznościach sprawy i doprowadziło do istotnego zawyzenia należnego zadośćuczynienia, co uzasadnia kasacyjny zarzut naruszenia attjśfi k.c. Zarzut ten jest uzasadniony także z tego powodu, że nie można podzieiić stanowiska Sądu Apelacyjnego, iż na gruncie artżirśfi k.c. dopuszczalna jest kumulacja roszczeń o zadośćuczynienie na rzecz poszkodowanego oraz o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez niego cel społeczny. Zagadnienie to jest kontrowersyjne, jednak przeważa pogląd, wyrażony także przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r. ll CK 115r'03 {niepub|.j oraz w._w:yLoku z dnia 20 czerwca 2001 r. 1 CKN 1t35r'9B (ÜSNC 2002ł'2r'03), iż kumulacja taka jest niedopuszczalne. Stanowisko to należy podzielić, choć użycie przez ustawodawcę spójnika "lub", z punktu widzenia językowego mogłoby przemawiać za dopuszczalnością kumulacji. Jak jednak słusznie wskazuje się uzasadniając alternatywny charakter roszczeń przewidzianych w omawianym przepisie, za takim ich charakterem przemawia tożsamość środka, jakim jest świadczenie pieniężne a także tożsamość celu i funkcji obu tych roszczeń, które mają zapewnić udzieienie poszkodowanemu satysfakcji moralnej. Oba roszczenia charakteryzują się też identycznymi przesłankami prawnymi i ureguiowane są w tym samym przepisie. Nie można pominąć także argumentu wynikającego z wykładni systemowej: odnoszący się również do naruszenia dóbr osobistych przepis attfidfz k.c. nie przewiduje dla poszkodowanego w wyniku uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia, pozbawienia wolności czy skłonienia do poddania się czynowi nierządnemu, System informacji Prawnej Lex (Lex Ümega"]'ÍiSf20t2Í Stanprawny programu: 2013-1 i~1El __ _'W --- STRONA 5 --- _ __ ____ I CK 256105  teiggt mozliwosci Zqdania, obok zadoséuczynienia na jego rzecz, odpowiedniej sumy pienieznej na oei spoieczny. Trudno byioby znaleié przekonujqce uzasadnienie dla przyznania mozliwosci kumuiacji takich roszczefi jedynie w przypadku naruszenia innych dobr osobistych. Wszystko to prowadzi do wniosku, Ze poszkodowany w wyniku naruszenia dobr osobistych moze na podstawie a£t.A48 k.c. Zajdaé albo zasedzenia na swoje rzecz zadoséuozynienia albo zasajdzenia odpowiedniej sumy pienieznej na cel spoteczny, nie moze natomiast dochodzié obu tych roszozefi. Z tych wzgledow pozbawiona podstaw prawnyoh byte takze zmiana przez Sqci Apelacyjny wyroku Ssjdu pierwszej instancji przez zasqdzenie, obok zadosouczynienia na rzecz powodki, rowniez kwoty 1 000 zt na wskazany przez niq cel spoteczny. ' Biora_c wszystko to pod uwage Sajd Najwyzszy na podstawie a.d._i9.3l5 k.p.c. zmienit zaskarzony wyrok w ten sposob, Ze oddalit w catoéoi apeiacje powodki i zniost wzajernnie miedzy stronami koszty postepowania apelaoyjnego. Sqd Najwyzszy nie podzieiit natomiast kasacyjnego zarzutu naruszenia att_A8_1 i455 k.c. Jakkolwiek uzasadnienie Ssdu Apelacyjnego w tym przedmiocie jest nader lakoniczne i nie wyjaénia dlaczego Sad ten uznat za nieuzasadnione zsdanie apelacji pozwanej zasqdzenia ustawowych odsetek od daty uprawomocnienia sie wyroku, zamiast od daty wydania wyroku przez Sad pierwszej instancji, to jednak ostatecznie stanowisko Sqdu Apelacyjnego nalezy podzielio. Zagadnienie daty wymagalnosci roszczenia o zadoséuczynienie w konteksoie uregutowania a.|;t..3.6.3§_2. i a|:t._4.8_3_§.J. k.c. budzi kontrowersje i nie jest jednolicie rozstizygane takze w orzecznictwie Sqdu Najwyzszego, na co bez wqtpienia miaio wptyw w ostatnich latach zjawisko inflacji i walowzacyjny charakter ustawowych odsetek. Mozna jednak stwierdzié, Ze przewaza stanowisko, zgodnie 2 ktorym, skoro zadoséuczynienie pieniezne za doznanq krzywde ma na cetu kompensacje szkody niemajqtkowej i majq do niego zastosowanie zasady ustalania odszkodowania okresione w k.c., to jesli zgodnie z tymi zasadami przy ustalaniu wysokosci zadoséuczynienia wzieto pod uwage stosunki majqtkowe w spoteozeflstwie aktualne w chwili zamkniecia rozprawy, uzasadnione jest przyznanie ustawowych odsetek od daty wyrokowania (porownaj miedzy innymi orzeczenia Satdu Najwyzszego @9&LL E CKN 361197, z_d_nia_9 MZ.eSJ1ia..jLQ99_[. ll CKN 477198 oraz IV CK 130102, niepub|.). Dopiero bowiem wtedy konkretyzuje sie zarowno co do zasady jak i co do wysokosci obowiqzek pozwanego zaptaty okreslonej kwoty zadoséuczynienia. Pamietaé bowiem trzeba, 2e zgodnie z ant. 445 § 11 a takze ai:t._4.é.8 k.c. Sad mote, ale nie must, przyznaé zadoséuozynienia pienieznego w razie naruszenia dobr osobistych poszkodowanego a zatem dopiero od daty okreslenia w wyroku tego obowiqzku pozwanego zarowno co do zasady jak i co do w'_~.rsokosci, mozna mowié o opoinieniu sie diuznika ze spetnieniem swiadczenia pienieznego. w rozumieniu ant. 483 § 1 k.c. W rozpoznawanej sprawie wysokosé zadoséuczynienia okreslona zostaia ostatecznie wedtug stanu z daty wyrokowania Sqdu pierwszej instancji. Nie zaohodziiy szczegolne okolicznosci, ktore zgodnie z ad 383 § 2 k.c. uzasadniatyby okresienie tej wysokosci wedtug stanu z innej daty, w szczegotnosci daty uprawomocnienia sie wyroku, co miato miejsce dopiero przed Sqdem Najwyzszym, ktory stwierdzit prawidtowosé okreslenia kwoty zadoséuczynienia przez Sad pieiwszej instancji. Dlatego stanowisko skarzqcej zedajqcej zasajdzenia ustawowych odsetek od daty uprawomocnienia sis wyroku, nie znajduje uzasadnienia w okolicznosciaoh sprawy.  ' Z tych przyczyn Sad Najwyzszy w pozostatym zakresie oddalit kasacje (a|:t._3_9312 k.p.c. i orzeki o kosztach postepowania apelacyjnego na podstawie a£tJDO zd. 1 k.p.c., zas o kosztach postepowania kasacyjnego na podstawie a.i1..Il_Q2. k.p.c. nie oboiqzajsjc nimi powodki, z uwagi na charakter sprawy. System lnformacji Prawns] Lex (Lex Omega) 4612013 Stan prawny programu: 20131119 _ _ _ |CK255fÜ5_-tekst możliwości żądania, obok zadośćuczynienia na jego rzecz, odpowiedniej sumy pieniężnej na oei społeczny. Trudno byłoby znależć przekonujące uzasadnienie dla przyznania możliwości kumulacji takich roszczeń jedynie w przypadku naruszenia innych dóbr osobistych. Wszystko to prowadzi do wniosku, że poszkodowany w wyniku naruszenia dóbr osobistych może na podstawie edzdśfi k.c. żądać albo zasądzenie na swoją rzecz zadośćuczynienia albo zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny, nie może natomiast dochodzić obu tych roszczeń. Z tych względów pozbawiona podstaw prawnych była także zmiana przez Sąd Apelacyjny wyroku Sądu pierwszej instancji przez zasądzenie, obok zadośćuczynienia na rzecz powódki, również kwoty' 'I 000 zł na wskazany przez nią cel społeczny. ' Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie a.d._&9„?rJ°5 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił w całości apelację powódki i zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy nie podzieiił natomiast kasacyjnego zamutu naruszenia ar1Lz1„d_1 iśfiā k.c. Jakkolwiek uzasadnienie Sądu Apelacyjnego w tym przedmiocie jest nader lakoniczne i nie wyjaśnia dlaczego Sąd ten uznał za nieuzasadnione żądanie apelacji pozwanej zasądzenie ustawowych odsetek od daty uprawomocnienia się wyroku, zamiast od daty wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji, to jednak ostatecznie stanowisko Sądu Apelacyjnego należy podzielić. Zagadnienie daty wymagalności roszczenia o zadośćuczynienie w kontekście ureguiowania .a.r:t._3_6_3_§_2. i a.Ľt._d_8_1_§¬_*i. k.c. budzi kontrowersje i nie jest jednolicie rozstrzygane także w orzecznictwie Sądu Najwyższego, na co bez wątpienia miało wpływ w ostatnich latach zjawisko inflacji i waloryzacyjny charakter ustawowych odsetek. Można jednak stwierdzić, że przeważa stanowisko, zgodnie z którym, skoro zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę ma na ceiu kompensację szkody niemajątkowej i mają do niego zastosowanie zasady ustalania odszkodowania określone w k.c., to jeśli zgodnie z tymi zasadami przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia wzięto pod uwagę stosunki majątkowe w społeczeństwie aktualne w chwili zamknięcia rozprawy, uzasadnione jest przyznanie ustawowych odsetek od daty wyrokowania [porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego L E SKN 3609?, z_dnie_S ßS&L ll CKN 47?f98 oraz IV CK 130r'02, niepubl). Dopiero bowiem wtedy konkretyzujs się zarówno co do zasady jak i co do wysokości obowiązek pozwanego zapłaty określonej kwoty zadośćuczynienia. Pamiętać bowiem trzeba, że zgodnie z ad. śdó § 1 a takze ar:i..J„ąS kc. Sąd może, ale nie musi, przyznać zadośćuczynienia pieniężnego w razie naruszenia dóbr osobistych poszkodowanego a zatem dopiero od daty określenia w wyroku tego obowiązku pozwanego zarówno co do zasady jak i co do wysokości, można mówić o opóżnieniu się dłużnika ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, w rozumieniu art. ddj § 1 k.c. W rozpoznawanej sprawie wysokość zadośćuczynienia określona została ostatecznie według stanu z daty wyrokowania Sądu pierwszej instancji. Nie zachodziły szczególne okoliczności, które zgodnie z a k.c. uzasadrriałyby okreśienie tej wysokości według stanu z innej daty, w szczególności daty uprawomocnienia się wyroku, co miało miejsce dopiero przed Sądem Najwyższym, który stwierdził prawidłowość określenia kwoty zadośćuczynienia przez Sąd pierwszej instancji. Dlatego stanowisko skarżącej żądającej zasądzenie ustawowych odsetek od daty uprawomocnienia się wyroku, nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy. - ` Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w pozostałym zakresie oddalił kasację (ar:t._3SS12 k.p.c. i orzekł c kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie att._'liI0 zd. 1 k.p.c., zaś o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie er:t.„„'L0.2. k.p.c. nie obciążając nimi powódki, z uwagi na charakter sprawy. System Informacji Prawnej Lek (Lex Ümegaj 4ćr"20“r3 Stan prawny programu: 2013-11-ts