Wyrok II Ca 911/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 października 2011r. Sąd Okręgowy we Wr

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 911/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 października 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Jarosław Jaroń (spr.) Sędziowie: Sędzia SO Anna Kuczyńska Sędzia SR del. Magdalena Sobczak-Chrzanowska Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa P.K. przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda i strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 20 maja 2011r. sygn. akt I C 654/09 I. oddala obie apelacje; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 900 zł kosztów postępowania apelacyjnego; III. przyznaje adwokat M.S. od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu 1200 zł kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym oraz 276 zł podatku od towarów i usług. --- STRONA 2 --- Sygn. akt II Ca 911/11 UZASADNIENIE Powód P. K. domaga si zas dzenia na swoj rzecz od strony pozwanej Skarbu ł ę ą ą Pa stwa Aresztu ledczego we ń Ś W. kwoty 33 0O0 z wraz z ustawowymi odsetkami ł liczonymi od dnia wydania wyroku. Uzasadniaj c swoje danie powód wskaza , i ą żą ł ż podczas pobytu w Areszcie ledczym we Ś W. dochodzi o do narusze jego godno ci ł ń ś osobistej oraz prawa do intymno ci. Powód przebywa w celi przepe nionej, w której ś ł ł okresowo zarówno w porze dziennej, jak i nocnej nast powa y przerwy w dostawach ę ł energii elektrycznej, co przy niedostatecznym dost pie wiat a zewn trznego utrudnia o ę ś ł ę ł osadzonym egzystencj . Ze wzgl du na mo liwo k pieli wy cznie raz w tygodniu i to ę ę ż ść ą łą w ograniczonym przedziale czasowym utrudnione by o utrzymywanie higieny osobistej ł na w a ciwym poziomie. Ponadto ograniczenia w zakresie dost pu do wietlicy, ł ś ę ś wypo yczania ksi ek z biblioteki oraz uczestnictwa w odbywaj cych si w kaplicy ż ąż ą ę mszach uniemo liwia y skuteczn resocjalizacj oraz negatywnie wp ywa y na stan ż ł ą ę ł ł psychiczny powoda. Strona pozwana wnios a o oddalenie powództwa, wskazuj c, e jest ono bezzasadne, ł ą ż albowiem powód nie przebywa w celi przeludnionej. Warunki bytowe wyst puj ce w ę ą Areszcie ledczym we Ś W. odpowiadaj obowi zuj cym standardom. Dodatkowo ą ą ą pozwany zarzuci , i powód traktowany jest w sposób identyczny jak pozostali osadzeni, ł ż w zwi zku z czym dzia ania strony pozwanej nie maj wzgl dem niego charakteru ą ł ą ę represyjnego. Wyrokiem z dnia 20 maja 2011 r. S d Rejonowy w pkt I zas dzi od strony pozwanej ą ą ł Skarbu Pa stwa - Dyrektora Aresztu ledczego we ń Ś W. na rzecz powoda P. K. kwot ę 3.000,00 z z odsetkami ustawowymi od dnia 20 maja 2011 r do dnia zap aty, w pkt II ł ł dalej id ce powództwo oddali , w pkt III zas dzi od powoda na rzecz strony pozwanej ą ł ą ł kwot 500,00 z tytu em cz ciowego zwrotu kosztów procesu nie obci aj c powoda ę ł ł ęś ąż ą pozosta ymi kosztami, w pkt IV zas dzi od Skarbu Pa stwa - S du Rejonowego dla ł ą ł ń ą Wroc awia ródmie cia na rzecz adwokat ł Ś ś M. W. kwot 2952 z brutto tytu em zwrotu ę ł ł kosztów nieop aconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urz du, w pkt V odst pi ł ę ą ł od ci gni cia z zas dzonego roszczenia op aty od pozwu od której powód by ś ą ę ą ł ł zwolniony. Powy szy wyrok wydany zosta w oparciu o nast puj ce ustalenia faktyczne: Powód ż ł ę ą przebywa w Areszcie ledczym we ł Ś W.od dnia 13 lutego 2009 roku do kwietnia 2010 roku. Pobyt w Areszcie ledczym we Ś W.nie by pierwszym pobytem powoda w ł zak adzie penitencjarnym, albowiem wcze niej odbywa on ju kar pozbawienia ł ś ł ż ę wolno ci. Pocz tkowo powoda umieszczono w celi nr ś ą (...)w pawilonie MA, sk d ą przeniesiono go do celi nr (...)w pawilonie (...), a nast pnie do celi nr ę (...)w pawilonie (...). W celach w pawilonie (...) powód przebywa po ok. tydzie czasu, przez pozosta y ł ń ł za okres w celi nr ś (...). W dwuosobowej celi nr (...)przebywa o trzech osadzonych, za ł ś w pi cioosobowej celi nr ę (...)do grudnia 2009 roku przebywa o siedmiu, a od tej daty ł sze ciu osadzonych. Wska nik przepe nienia Aresztu ledczego we ś ź ł Ś W.w roku 2009 oscylowa w granicach 102-113%. Osadzeni w Areszcie ledczym we ł Ś W.w okresie pobytu w nim powoda mieli mo liwo udania si pod natrysk jedynie raz w tygodniu, ż ść ę przy czym czas przeznaczony na k piel nie by d u szy ni 10 minut, jednak e ą ł ł ż ż ż najcz ciej oscylowa on w przedziale od 5 do 8 minut. Ponadto liczba stanowisk ęś ł prysznicowych by a mniejsza ni liczba myj cych si , co powodowa o, i przy jednym ł ż ą ę ł ż --- STRONA 3 --- stanowisku jednocze nie my o si kilku osadzonych. W celach znajdowa y si tzw. ś ł ę ł ę k ciki sanitarne, ą w których osadzeni mogli za atwia potrzeby fizjologiczne. K ciki ł ć ą sanitarne oddzielone od reszty celi by y jedynie ciank z p yt pa dzierzowych. Wej cie ł ś ą ł ź ś za zas ania mia a docelowo kotara, przy czym nie zawsze znajdowa a si ona w celi. ś ł ć ł ł ę Brak kotary zmusza osadzonych do zast powania jej prze cierad ami. W ramach ł ę ś ł oszcz dno ci dostawy energii elektrycznej do cel przerywane by y w nocy, a tak e w ę ś ł ż trakcie dnia w godzinach po udniowych na 2-3 godziny. Ze wzgl du na ograniczony ł ę dost p o wietlenia naturalnego i jego niewielk ilo , po wy czeniu wiat a w dzie w ę ś ą ść łą ś ł ń celach panowa pó mrok utrudniaj cy osadzonym funkcjonowanie. W trakcie pobytu ł ł ą osadzonych w wietlicy jedynymi rozrywkami by a gra w tenisa sto owego oraz ś ł ł ogl danie telewizji, przy czym telewizor nie zawsze by dla osadzonych dost pny. ą ł ę Natomiast w zwi zku z przeludnieniem aresztu cele wietlicowe zacz to sukcesywnie ą ś ę przekszta ca w cele mieszkalne. Osadzeni nie mieli dost pu do wszystkich pozycji ł ć ę znajduj cych si w zasobach biblioteki aresztu. Cz ksi gozbioru bowiem dost pna ą ę ęść ę ę by a dla pracowników aresztu, cz ci za pomimo wcze niejszego zamówienia ł ęś ś ś osadzeni nie otrzymywali. Ograniczeniom podlega a te mo liwo regularnego udzia u ł ż ż ść ł osadzonych w odbywaniu praktyk religijnych w kaplicy po o onej na terenie aresztu. ł ż Osadzeni nie mieli mo liwo ci cotygodniowego udzia u w nabo e stwach. Powód nie ż ś ł ż ń z o y w trakcie pobytu w Areszcie ledczym we ł ż ł Ś W. adnej oficjalnej skargi na warunki ż tam panuj ce. Wszyscy osadzeni w Areszcie ledczym we ą Ś W.traktowani byli jednakowo. W dzia aniach strony pozwanej nie by o przejawów szczególnie z ego ł ł ł traktowania w stosunku do powoda. Przy powy szych ustaleniach faktycznych S d Rejonowy uzna , e powództwo ż ą ł ż zas ugiwa o na uwzgl dnienie w cz ci. S d poda , e na gruncie obowi zuj cego ł ł ę ęś ą ł ż ą ą porz dku prawnego podstaw zado uczynienia dochodzonego w oparciu o art. 24 w ą ą ść zw. z art. 448 k.c. mo e by naruszenie warunków okre lonych w art. 110 § 2 k.k.w. w ż ć ś stosunku do osoby przebywaj cej w zak adzie karnym b d areszcie ledczym jej dóbr ą ł ą ź ś osobistych takich, jak godno czy prawo do intymno ci. Przy czym danie ść ś żą zado uczynienia w oparciu o naruszenie powy szego przepisu nie mo e ogranicza ść ż ż ć si jedynie do zarzutu przeludnienia, ale winno by po czone z jednoczesnym ę ć łą naruszeniem takich podstawowych standardów jak zapewnienie ka demu osadzonemu ż oddzielnego miejsca do spania czy te oddzielenia w z a sanitarnego od ogólnej ż ę ł przestrzeni celi. W trakcie pobytu w Areszcie ledczym we Ś W. powód przebywa w celi ł mieszkalnej niespe niaj cej wskazanych wy ej wymogów wynikaj cych z tre ci z art. ł ą ż ą ś 110 § 2 k.k.w. Przez ca y 2009 rok powierzchnia celi mieszkalnej, do której przydzielono ł P. K. w stosunku do liczby osadzonych by a mniejsza ni 3 m ł ż 2 . Mo liwo udania si ż ść ę pod natrysk przez osadzonych wy cznie raz w tygodniu, znaczne ograniczanie czasu łą trwania k pieli oraz nadmiar myj cych si w stosunku do stanowisk prysznicowych ą ą ę bezsprzecznie nie stanowi przejawu zapewnienia odpowiednich warunków higieny. W oparciu o zeznania powo anych w sprawie wiadków, jak i w wyniku dokonanych ł ś ogl dzin S d stwierdzi , i o wietlenie naturalne w celach, w których przebywa powód ę ą ł ż ś ł by o niemal e znikome i normalna egzystencja mo liwa by a jedynie przy w czonym ł ż ż ł łą o wietleniu. Dlatego te okresowe przerwy w dostawach energii elektrycznej ś ż uzasadniane wzgl dami ekonomicznymi zw aszcza w porze dziennej równie stanowi y ę ł ż ł naruszenie art. 110 § 2 k.k.w. W ocenie S du za niewystarczaj ce uzna nale a o ą ą ć ż ł oddzielenie k cika sanitarnego od pozosta ej powierzchni celi mieszkalnej wy cznie ą ł łą ciank z p yt pa dzierzowych, za za zupe nie niedopuszczalny S d uzna brak kotary ś ą ł ź ś ł ą ł zas aniaj cej wej cie do k cika sanitarnego. Za dodatkowo uci liwe S d uzna ł ą ś ą ąż ą ł ograniczenia w zakresie mo liwo ci sp dzania czasu podczas pobytu w areszcie, ż ś ę --- STRONA 4 --- zw aszcza w zakresie ogranicze w pe nym dost pie do ksi gozbioru biblioteki oraz ł ń ł ę ę regularnego uczestnictwa w nabo e stwach. Okoliczno przebywania w przeludnionej ż ń ść celi, brak intymno ci oraz wskazane wy ej ograniczenia jakim podlega powód oraz inni ś ż ł osadzeni stanowi przejawy poni aj cego traktowania, prowadz ce do naruszenia ą ż ą ą godno ci oraz praw osób pozbawionych wolno ci. Okoliczno ci te S d ustali w oparciu ś ś ś ą ł o zbie ne ze sob i koresponduj ce z wyja nieniami powoda zeznania wiadków ż ą ą ś ś potwierdzone dodatkowo tre ci protoko u z wizytacji Aresztu ledczego oraz ś ą ł Ś ogl dzinami cel dokonanymi przez S d. S d wskaza , e podstawowym kryterium ę ą ą ł ż decyduj cym o mo liwo ci zas dzenia zado uczynienia winien by m.in. stopie winy, ą ż ś ą ść ć ń rodzaj naruszonego dobra poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego oraz ocena stopnia pokrzywdzenia, którego dozna a osoba daj ca ochrony prawnej. Zdaniem ł żą ą S du osadzenie powoda w przeludnionej celi o niedostatecznym o wietleniu, przy ą ś niewystarczaj cym oddzieleniu urz dze sanitarnych od reszty pomieszczenia i ą ą ń niezapewnieniu mo liwo ci utrzymania nale ytego poziomu higieny stanowi naruszenie ż ś ż dóbr osobistych: godno ci oraz prawa do intymno ci i rodzi odpowiedzialno Skarbu ś ś ść Pa stwa na podstawie art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Przy czym odpowiedzialno ta ze ń ść wzgl du na ograniczone mo liwo ci strony pozwanej w zakresie przeciwdzia ania ę ż ś ł przeludnieniu i poprawy warunków bytowych oraz znikomy stopie pokrzywdzenia ń powoda winna zosta ograniczona., do kwoty jak powód uznawa za zasadn za jeden ć ą ł ą miesi c pobytu. Przekonanie powoda i odpowiedni kwot b dzie 33 000 z za ca y ą ż ą ą ę ł ł okres izolacji jako zado uczynienie za jego nerwy ma charakter ci le subiektywny. ść ś ś Osadzeniu w Areszcie ledczym w sposób naturalny towarzyszy wszechstronne Ś odczucie dyskomfortu i pogorszenia sytuacji yciowej. O ile tymczasowe aresztowanie ż nie jest oczywi cie nieuzasadnione za sam fakt przebywania w owych pogorszonych ś warunkach, za dyskomfort i nerwy z tym zwi zane zado uczynienie nie przys uguje. ą ść ł Jedynie gdy stopie owych uci liwo ci jest nadmierny w stosunku do obowi zuj cych ń ąż ś ą ą przepisów interpretowanych zgodnie z zasadami do wiadczenia yciowego o ś ż naruszeniu dóbr osobistych mo e by mowa. I okoliczno ta determinuje wysoko ż ć ść ść zas dzanego zado uczynienia. S d zauwa y , i w realiach polskich zado uczynienia ą ść ą ż ł ż ść na poziomie 30 000 z zas dzane s np. za trwa y uszczerbek na zdrowiu w wysoko ci ł ą ą ł ś oko o 20%. W tej sytuacji zado uczynienie na poziomie dochodzonym przez powoda ł ść za doznan przez niego krzywd by oby ra co zawy one. ą ę ł żą ż Apelacj od powy szego wyroku wnios a zarówno strona pozwana jak i powód. ę ż ł Strona pozwana domaga a si zmiany zaskar onego wyroku w cz ci zas dzaj cej od ł ę ż ęś ą ą strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 3.000 z i oddalenie powództwa tak e w tej ł ż cz ci oraz o zmian pkt III sentencji zaskar onego wyroku przez obci enie powoda ęś ę ż ąż na rzecz strony pozwanej dalsz kwot 700 z kosztów zast pstwa procesowego w ą ą ł ę wysoko ci odpowiednio do ca ej warto ci przedmiotu sporu jak równie zas dzenie od ś ł ś ż ą powoda kosztów post powania apelacyjnego. ę Strona pozwana wydanemu wyrokowi zarzuci a naruszenie art. 233 kpc m.in. przez ł przyj cie, e w wietle zebranych dowodów i mimo istnienia przes anek ę ż ś ł przemawiaj cych za stanowiskiem pozwanego dosz o do naruszenia dóbr osobistych ą ł powoda w zwi zku z osadzeniem go w celach aresztu oraz nienale ytym stanem k cika ą ż ą sanitarnego w celi powoda. Ponadto zarzuci a naruszenie przepisów prawa ł materialnego, a w szczególno ci art. 24 kc i 448 kc w zw. z art. 417 § 1 kc przez ś przyj cie, i w wyniku rzekomo bezprawnego dzia ania strony pozwanej dosz o do ę ż ł ł naruszenia dóbr osobistych powoda. --- STRONA 5 --- Powód w wywiedzionej apelacji zaskar y punkty II i III wyroku, wnosi o zmian wyroku ż ł ł ę S du I instancji w zaskar onej cz ci poprzez uwzgl dnienie dania powoda i ą ż ęś ę żą zas dzenie od strony pozwanej na jego rzecz ca o ci dochodzonego zado uczynienia ą ł ś ść w wysoko ci przenosz cej zas dzon ju kwot , obci enie pozwanej kosztami ś ą ą ą ż ę ąż post powania przed S dem I instancji w ca o ci, a tak e zas dzenie kosztów pomocy ę ą ł ś ż ą prawnej udzielonej z urz du za II instancj oraz obci enie strony pozwanej kosztami ę ę ąż post powania odwo awczego w ca o ci. Powód zarzuci naruszenie art. 24 kc w zw. z ę ł ł ś ł art. 448 kc poprzez ich b dn wyk adni i dowolne uznanie S du, e zas dzona na łę ą ł ę ą ż ą rzecz powoda tytu em zado uczynienia kwota 3.000 z . stanowi sum adekwatn do ł ść ł ę ą krzywd przez niego doznanych oraz odpowiadaj c stopniu winy pozwanego, podczas ą ą gdy prawid owa wyk adnia ww. przepisów w oparciu o prawid owo zgromadzony ł ł ł materia dowodowy prowadzi do wniosku, i kwota ta nie jest adekwatna zarówno co do ł ż wielko ci krzywdy doznanej przez powoda, jak i co do zakresu naruszenia jego dóbr ś osobistych oraz stopnia winy pozwanego. S d Okr gowy zwa y co nast puje. ą ę ż ł ę Zarówno apelacja strony pozwanej jak i apelacja powoda nie zas uguj na ł ą uwzgl dnienie. ę Odnosz c si w pierwszej kolejno ci do apelacji strony pozwanej nale y wskaza , i ą ę ś ż ć ż S d Rejonowy na podstawie dok adnie przeprowadzonego post powania dowodowego ą ł ę poczyni prawid owe ustalenia faktyczne, z których wywiód trafne wnioski nie ł ł ł dopuszczaj c si zarzucanego w apelacji naruszenia prawa materialnego i ą ę procesowego. Zarówno rozstrzygni cie S du, jak i motywy uzasadnienia S d ę ą ą Odwo awczy w pe ni aprobuje. ł ł Za chybiony nale a o uzna podniesiony przez stron pozwan zarzut naruszenia art. ż ł ć ę ą 233 k.p.c. Przepis ten statuuje zasad swobodnej oceny dowodów, któr przeciwstawia ę ą si dowolnej ocenie. W orzeczeniu z 10 czerwca 1999 r. (II UKN 685/98, OSNAPiUS ę 2000, nr 17, poz. 655) S d Najwy szy stwierdzi , e normy swobodnej oceny dowodów ą ż ł ż wyznaczone s wymaganiami prawa procesowego, do wiadczenia yciowego oraz ą ś ż regu ami logicznego my lenia, wed ug których s d w sposób bezstronny, racjonalny i ł ś ł ą wszechstronny rozwa a materia dowodowy jako ca o , dokonuje wyboru okre lonych ż ł ł ść ś rodków dowodowych i wa c ich moc oraz wiarygodno , odnosi je do pozosta ego ś żą ść ł materia u dowodowego (tak w Kodeks post powania cywilnego. Komentarz. Cz ł ę ęść pierwsza. Post powanie rozpoznawcze. Cz druga, Post powanie zabezpieczaj ce. ę ęść ę ą Tom 1-3. Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis). Stwierdzi nale y, i ć ż ż S d I instancji oceniaj c zebrany w sprawie materia dowodowy stosowa si do ą ą ł ł ę powy szych zasad szczegó owo omawiaj c zgromadzony w sprawie materia ż ł ą ł dowodowy b d cy podstaw ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w ę ą ą zwi zku z "czym nie mo na uzna aby przekroczy granice swobodnej oceny dowodów. ą ż ć ł Zdaniem S du Okr gowego oceny czy zosta o naruszone dobro osobiste powoda nie ą ę ł nale y konstruowa w odniesieniu do warunków panuj cych w zak adach karnych, lecz ż ć ą ł do ogólnych warunków, standardów i norm panuj cych w spo ecze stwie. I tak dla ą ł ń przeci tnego cz onka spo ecze stwa polskiego konieczno za atwiania potrzeb ę ł ł ń ść ł fizjologicznych oraz wykonywania czynno ci higieny osobistej w warunkach nie ś zapewniaj cych w adnym wypadku prywatno ci, intymno ci, stanowi aby okoliczno ą ż ś ś ł ść odbieran jako niezmiernie przykr , naruszaj ca godno osobist , prawo do ą ą ą ść ą --- STRONA 6 --- prywatno ci, a nawet upokarzaj c . Z pewno ci takiego poczucia nie zapewnia ś ą ą ś ą zas ona z koca oddzielaj ca toalet od celi. Dla oceny czy dosz o do naruszenia ł ą ę ł godno ci powoda nie ma znaczenia fakt, i powód przebywa w takich warunkach przez ś ż ł kilkana cie dni. Oczywistym jest bowiem, e ka dy cz owiek korzysta z toalety co ś ż ż ł najmniej raz, dwa razy dziennie. Zmuszanie wi c do korzystania z toalety w warunkach ę nie zapewniaj cych minimum prywatno ci nawet przez kilkana cie dni daje podstaw ą ś ś ę do przyj cia, e dobro osobiste, w postaci godno ci powoda zosta o naruszone. ę ż ś ł Podobnie nale y oceni ograniczenia w zakresie realizacji potrzeb zwi zanych z ż ć ą higien osobist . ą ą Nale y zgodzi si z S dem I instancji, e powód by nara ony na dodatkowe, ż ć ę ą ż ł ż nieuzasadnione dolegliwo ci w zakresie mo liwo ci sp dzania czasu wolnego. ś ż ś ę Istotn dolegliwo ci by o osadzenie powoda w celi o ograniczonym dost pie do wiat a ą ś ą ł ę ś ł naturalnego. Nie ulega w tpliwo ci, e dla ka dego cz owieka kontakt ze wiat em ą ś ż ż ł ś ł naturalnym jest niezb dny do normalnego funkcjonowania, a ka de ograniczenie nie ę ż zwi zane bezpo rednio z kar stanowi istotn , niczym nie uzasadnion dolegliwo . ą ś ą ą ą ść Nie zas uguje równie na uwzgl dnienie zarzut naruszenia prawa materialnego, art. 24 ł ż ę k.c. i art. 448 k.c. w zwi zku z art. 417 § 1 k.c. Zdaniem strony pozwanej nie zosta o ą ł wykazane by dzia ania strony pozwanej mia y cechy bezprawno ci. Zgodnie z art. 3 ł ł ś konwencji o ochronie praw cz owieka i podstawowych wolno ci nikt nie mo e by ł ś ż ć poddany torturom ani nieludzkiemu lub poni aj cemu traktowaniu albo karaniu. Nie ż ą ulega w tpliwo ci, e strona pozwana nie zapewniaj c powodowi mo liwo ci godnego ą ś ż ą ż ś za atwiania potrzeb fizjologicznych dopu ci a si poni aj cego traktowania powoda, ł ś ł ę ż ą czym naruszy a norm art. 3 konwencji. ł ę Niezale nie od powy szego strona pozwana dopu ci a si równie naruszenia zasad ż ż ś ł ę ż wspó ycia spo ecznego. W odniesieniu do niniejszej sprawy naruszy a zasad łż ł ł ę nienaruszalno ci godno ci osobistej cz owieka. Oczywistym jest bowiem, e na stronie ś ś ł ż pozwanej, ci y obowi zek podejmowania dzia a zmierzaj cych do poszanowania ąż ł ą ł ń ą godno ci ka dego osadzonego, b d powstrzymywania si od dzia a tak godno ś ż ą ź ę ł ń ą ść naruszaj cych. ą W tym miejscu godzi si bowiem zauwa y , e bezprawno pojmuje ę ż ć ż ść si w prawie cywilnym szeroko jako niezgodno zachowania si sprawcy z porz dkiem ę ść ę ą prawnym. Zakresem bezprawno ci nie s wi c obj te tylko naruszenia zawartych w ś ą ę ę przepisach - ró nych zreszt ga zi prawa - zakazów czy nakazów, adresowanych do ż ą łę ogó u lub okre lonych podmiotów, ale ponadto naruszenia zasad wspó ycia ł ś łż spo ecznego. Ogólny zakaz niewyrz dzenia szkody drugiemu uzasadnia - w ł ą konkretnych okoliczno ciach sprawy - podj cie niezb dnych czynno ci ś ę ę ś zapobiegaj cych mo liwo ci powstania szkody na osobie lub w mieniu. Obowi zek ą ż ś ą nale ytej dba o ci o ycie i zdrowie cz owieka lub nienara ania na jego utrat mo e ż ł ś ż ł ż ę ż wynika nie tylko z normy ustawowej, ale tak e ze zwyk ego rozs dku, popartego ć ż ł ą zasadami do wiadczenia, które nakazuj nie tylko unikania zb dnego ryzyka, lecz tak e ś ą ę ż podejmowania niezb dnych czynno ci zapobiegaj cych mo liwo ci powstania ę ś ą ż ś zagro enia dla ycia lub zdrowia cz owieka (por. wyrok SN z dnia 2 grudnia 2003 r. ż ż ł sygn. III CK 430/03, OSNC 2005/1/10). Odnosz c si do apelacji powoda nale y wskaza , e nie ma ona uzasadnionych ą ę ż ć ż podstaw, gdy S d Rejonowy nie dopu ci si naruszenia art. 24 kc w zw. z art. 448 kc ż ą ś ł ę poprzez ich b dn wyk adni i dowolne uznanie, e zas dzona na rzecz powoda łę ą ł ę ż ą --- STRONA 7 --- tytu em zado uczynienia kwota 3.000 z . stanowi sum adekwatn do krzywd przez ł ść ł ę ą niego doznanych oraz odpowiadaj c stopniu winy pozwanego. S d Rejonowy bowiem ą ą ą w sposób wyczerpuj cy i pe ny wskaza w uzasadnieniu orzeczenia motywy i kryteria, ą ł ł którymi kierowa si okre laj c wysoko nale nego powodowi zado uczynienia. Jak ł ę ś ą ść ż ść te podkre li S d I, ustalaj c wysoko odszkodowania, prawid owo tak e wzi pod ż ś ł ą ą ść ł ż ął uwag , i osadzeniu w Areszcie ledczym w sposób naturalny towarzyszy ę ż Ś wszechstronne odczucie dyskomfortu i pogorszenia sytuacji yciowej. O ile tymczasowe ż aresztowanie nie jest oczywi cie nieuzasadnione za sam fakt przebywania w owych ś ś pogorszonych warunkach, za dyskomfort i nerwy z tym zwi zane zado uczynienie nie ą ść przys uguje. Jedynie gdy stopie owych uci liwo ci jest nadmierny w stosunku do ł ń ąż ś obowi zuj cych przepisów interpretowanych zgodnie z zasadami do wiadczenia ą ą ś yciowego o naruszeniu dóbr osobistych mo e by mowa i okoliczno ta determinuje ż ż ć ść wysoko zas dzanego zado uczynienia. ść ą ść Trafnie stwierdzi S d I instancji, i odpowiedzialno strony pozwanej ze wzgl du na ł ą ż ść ę ograniczone jej mo liwo ci w zakresie przeciwdzia ania przeludnieniu i poprawy ż ś ł warunków bytowych oraz znikomy stopie pokrzywdzenia powoda winna zosta ń ć ograniczona. Nie bez znaczenia dla tej oceny jest równie to, zwróci na to uwag S d ż ł ę ą Rejonowy, i dobra osobiste powoda nie zosta y naruszone dzia aniami, którym mo na ż ł ł ż by przypisa intencj indywidualnie skierowanej przeciwko powodowi represji. ć ę Tym samym nale y przyj , e S d I instancji okre laj c wysoko zado uczynienia ż ąć ż ą ś ą ść ść na kwot 3.000 z , bior c pod uwag ca okszta t okoliczno ci sprawy, w sposób ę ł ą ę ł ł ś prawid owy oceni krzywd powoda. ł ł ę Maj c powy sze na uwadze S d Okr gowy oddali obie apelacje w oparciu o art. 385 ą ż ą ę ł k.p.c. O kosztach post powania apelacyjnego S d Okr gowy orzek na podstawie art. 100 ę ą ę ł k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c, obci aj c powoda obowi zkiem zwrócenia stronie ąż ą ą pozwanej kosztów post powania apelacyjnego. Wobec oddalenia apelacji w ca o ci, ę ł ś koszty nieop aconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urz du przyznane zosta y ł ę ł od Skarbu Pa stwa, w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o ń adwokaturze. Wysoko tych kosztów wynika z § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 -3 i § ść 6 pkt 5 rozporz dzenia Ministra Sprawiedliwo ci z 28 wrze nia 2002 r. w sprawie op at ą ś ś ł za czynno ci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pa stwa kosztów nieop aconej ś ń ł pomocy prawnej udzielonej z urz du (Dz.U. z 2002r., poz. 163, nr 1348 ze zm.) i zosta y ę ł one powi kszone o stawk podatku od towarów i us ug. ę ę ł