Postanowienie II Ca 903/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2010r. Sąd Okręgowy we Wro

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 903/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2010r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Barbara Mentel-Sznajderska Sędziowie: Sędzia SO Grażyna Josiak Sędzia SR del. Dorota Stawicka-Moryc Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 8 października 2010r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa I.O. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu nr (…) we W. o rentę i ustalenie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 5 marca 2010r. sygn. akt XIV C 85/08 I. oddala apelację; II. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu na rzecz adwokata M.M. z Kancelarii Adwokackiej we Wrocławiu kwotę 1464 zł (łącznie z podatkiem VAT) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi I.O. z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. --- STRONA 2 --- Sygn. akt II Ca 903/10 UZASADNIENIE W sprawie z powództwa I. O. przeciwko Skarbowi Pa stwa – Zak adowi ń ł Karnemu Nr (...) we W. o zas dzenie sta ej renty w wysoko ci 2.400 z ą ł ś ł miesi cznie od dnia 1 sierpnia 2000 r. oraz ustalenie odpowiedzialno ci ę ś strony pozwanej na przysz o w zwi zku z zara eniem powoda (…) S d ł ść ą ż ą Rejonowy prawomocnym postanowieniem z dnia 3 pa dziernika 2008 r. ź oddali wniosek strony pozwanej o odrzucenie pozwu na podstawie art. ł 199 § 1 pkt 2 k.p.c. i po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 5 marca 2010 r. oddali powództwo oraz zas dzi od powoda na rzecz strony ł ą ł pozwanej koszty procesu. Rozstrzygni cie S d Rejonowy opar na nast puj cych ustaleniach ę ą ł ę ą faktycznych. I. O. przebywa w kolejnych zak adach karnych od co ł ł najmniej 1998 r., nie ma adnego wyuczonego zawodu, nigdy nie ż pracowa na sta e, podejmowa jedynie dorywcze prace lub pozostawa ł ł ł ł na utrzymaniu matki, korzysta te z pomocy spo ecznej. Jest kawalerem, ł ż ł ma (…) syna. Powód przez wiele lat nadu ywa (…), w latach 1994-1995 ż ł mia (…), by wielokrotnie hospitalizowany w zwi zku z nadu ywaniem ł ł ą ż (…). W czasie konsultacji (…) w wywiadzie podawa 30 pobytów w ł szpitalu (…), z powodu stanów (…). W takcie odbywania kary pozbawienia wolno ci powód przebywa na Oddziale (…) Ogólnej ś ł Szpitala przy Zak adzie Karnym nr ł (...) we W. w dniach od 12 czerwca 2000 r. do 14 lipca 2000 r. z rozpoznaniem (…) z podejrzeniem (…). W czasie hospitalizacji rozpoznano te (…), nie oznaczono aktywno ci (…). ż ś Po opuszczeniu szpitala powód przewieziony zosta do Zak adu Karnego ł ł w N. . W sierpniu 2000 r. powód skar y si , e le si czuje, nie mo e ż ł ę ż ź ę ż je , (…). W okresie od 9 sierpnia do 21 sierpnia 2000 r. powód leczony ść by w Izbie Chorych. W badaniach wykazano podwy szone warto ci (…), ł ż ś powi kszon (…). Powód by konsultowany przez lekarza chorób (…), ę ą ł jednak e odmówi dalszej diagnostyki i leczenia. W dniu 23 listopada ż ł 2000 r. stwierdzono dodatnie (…). W styczniu 2001 r. I. O. nie wyrazi ł zgody na dalsz diagnostyk (…). W lutym 2001 r. odmówi zgody na ą ę ł diagnostyk i leczenie w warunkach szpitalnych. W kwietniu 2001 r. ę podczas badania (…) stwierdzono u I. O. powi kszon (…). W styczniu ę ą 2009 r. powód by konsultowany przez lekarza chorób (…) i odmówi ł ł zgody na (…). W lutym 2009 r. powód odmówi przyjmowania leków ł wspomagaj cych prac (…), a w listopadzie 2009 r. zrezygnowa z (…). ą ę ł Kolejne badanie (…), przeprowadzone 7 kwietnia 2009 r., nie wykaza o ł cech patologii (…). U powoda stwierdzono (…) i toksyczne (…), a ponadto nieprawid ow (…), (…). Uszkodzenie (…) powoda jest ł ą przewlek e i nieznaczne, bez cech jej niewydolno ci i bez objawów ł ś dekompensacji jej funkcji. Jest wysoce prawdopodobne, e uszkodzenie ż --- STRONA 3 --- (…) u powoda jest zwi zane nie tylko z (…), ale tak e z nadu ywaniem ą ż ż (…) i przewlek ym stosowaniem leków (…). Rokowanie odno nie ł ś dalszego przebiegu zaka enia (…) nie jest jednoznaczne. Aktualny ż uszczerbek na zdrowiu powoda wynosi 5%, a z powodu chorób (…) 0%. Przebieg zapalenia (…) by lekki. Wskutek odmowy powoda, nie ł przeprowadzono szczegó owej diagnostyki (…) i nie mo na stwierdzi , ł ż ć czy zaka enie jest czynne. Gdyby by o czynne, mo na spodziewa si ż ł ż ć ę progresji uszkodzenia (…), jednak dynamika takich zmian jest niewielka i w du ej mierze uzale niona od trybu ycia powoda. Najgorszym ż ż ż czynnikiem prognostycznym jest spo ywanie (…) pod ka d postaci i ż ż ą ą nawet w niewielkich ilo ciach. Dotychczasowe leczenie powoda by o ś ł prawid owe i zgodne ze sztuk lekarsk . W czasie pobytu w zak adzie ł ą ą ł karnym zapewniono powodowi odpowiedni (…) i dost p do leków. Po ą ę opuszczeniu zak adu karnego powód nie b dzie ponosi dodatkowych ł ę ł kosztów zwi zanych z (…), za przyjmowanie preparatów (…) nie jest ą ś bezwzgl dnie koniecznie i jego zaprzestanie nie spowoduje progresji ę choroby. Nie mo na stwierdzi , jakiego leczenia b dzie wymaga powód, ż ć ę ł gdy powód systematycznie odmawia przeprowadzenia diagnostyki. U ż powoda nie ma istotnych przeciwwskaza do podj cia pracy zawodowej, ń ę poza ci k prac fizyczn . W dniu 4 grudnia 2000 r. ęż ą ą ą I. O. z o y pozew ł ż ł przeciwko Skarbowi Pa stwa – Zak adowi Karnemu nr ń ł (...) we W. o zap at 50.000 z , tytu em zado uczynienia za cierpienia fizyczne i ł ę ł ł ść psychiczne zwi zane z zara eniem (…). Prawomocnym wyrokiem z 30 ą ż czerwca 2003 r. S d Okr gowy we Wroc awiu zas dzi od strony ą ę ł ą ł pozwanej na rzecz powoda kwot 2.500 z , oddalaj c dalej id ce ę ł ą ą powództwo (sygn. akt XI C 856/00 SO we Wroc awiu). ł Przy powy szych ustaleniach faktycznych S d Rejonowy uzna , e ż ą ł ż powództwo nie zas ugiwa o na uwzgl dnienie. W pierwszej kolejno ci ł ł ę ś S d oceni zasadno zarzutu przedawnienia, wskazuj c, e powód ą ł ść ą ż dowiedzia si o szkodzie 30 czerwca 2003 r., zatem trzyletni termin ł ę przedawnienia up ywa , zgodnie z art. 442 k.c. w ówcze nie ł ł ś obowi zuj cym brzmieniu, w lipcu 2006 r. S d nie uwzgl dni jednak ą ą ą ę ł zg oszonego zarzutu przedawnienia, gdy uzna go za sprzeczny z ł ż ł zasadami wspó ycia spo ecznego. Wyja ni , e powód przebywa w łż ł ś ł ż ł zak adzie karnym, a zatem strona pozwana mia a obowi zek zapewni ł ł ą ć mu bezpiecze stwo w czasie leczenia. S d Rejonowy wskaza dalej, e ń ą ł ż ustalaj c stan faktyczny opar si na dokumentach znajduj cych si w ą ł ę ą ę aktach o sygn. XI C 856/00 (w tym wyroku z 30 czerwca 2003 r.), dokumentacji medycznej, a tak e opinii bieg ych z zakresu chorób (…) i ż ł cz ciowo na przes uchaniu powoda. Wskaza , e kwestia, czy do ęś ł ł ż zaka enia powoda dosz o w czasie zabiegów, jakim powód by poddany ż ł ł w szpitalu Zak adu Karnego w okresie od 12 czerwca 2000 r. do 14 lipca ł 2000 r., nie by a przedmiotem badania S du, gdy zosta a prawomocnie ł ą ż ł --- STRONA 4 --- przes dzona wyrokiem S du Okr gowego we Wroc awiu z 30 czerwca ą ą ę ł 2003 r. Opinie bieg ych S d oceni jako logiczne, rzeczowe i ł ą ł przekonuj ce, jednoznacznie wyja niaj ce sporne kwestie i pozwalaj ce ą ś ą ą na ustalenie stanu faktycznego. Podniesione zarzuty bieg a z zakresu ł (…) wyja ni a na rozprawie. Zgodnie z opiniami bieg ych doznany przez ś ł ł powoda uszczerbek na zdrowiu ma charakter trwa y i wynosi cznie 5%. ł łą Powód nigdy nie pracowa , nie ma wyuczonego zawodu, pozostaje na ł utrzymaniu rodziców i korzysta z pomocy spo ecznej. Nie stosuje ł zalecanej (…) i odmawia przyjmowania leków. S d podkre li , e (…), ą ś ł ż któr powód powinien stosowa , nie zwi ksza wydatków na utrzymanie, ą ć ę nie ma równie bezwzgl dnych wskaza do stosowania leków (…). S d ż ę ń ą Rejonowy uzna danie powoda w zakresie zap aty renty wyrównawczej ł żą ł i ustalenia odpowiedzialno ci na przysz o za niezasadne. Renta ma ś ł ść kompensowa faktyczn utrat mo liwo ci zarobkowych. W przypadku ć ą ę ż ś utraty zdolno ci do jakiejkolwiek pracy przyznaje si rent w wysoko ci ś ę ę ś utraconych zarobków, w przypadku utraty cz ciowej w wysoko ci ęś ś ró nicy mi dzy zarobkami uzyskiwanymi na dotychczasowym ż ę stanowisku, a zarobkami, jakie poszkodowany uzyskuje wykorzystuj c ą ograniczon zdolno do pracy. W rozpoznawanej sprawie fakt ą ść zara enia powoda (…) nie powoduje, i powód utraci zdolno do pracy. ż ż ł ść Powód nigdy pracy nie wykonywa , nie mia i nie ma mo liwo ci ł ł ż ś zarobkowych, zatem brak podstaw do ustalenia, e je utraci . U powoda ż ł nie wyst pi y istotne przeciwwskazania do pracy, poza ci k prac ą ł ęż ą ą fizyczn . Ponadto nie zwi kszy y si potrzeby powoda, gdy koszt ą ę ł ę ż zaleconej powodowi (…) nie jest wy szy od kosztu (…) zdrowego ż cz owieka, a poza tym w przypadku powoda nie ma konieczno ci ł ś stosowania leków. Zalecone preparaty nie maj istotnego wp ywu na ą ł przebieg (…), a ich odstawienie nie powoduje progresji choroby. Nie mo na równie mówi o zmniejszeniu widoków na przysz o , skoro ż ż ć ł ść stwierdzone uszkodzenie (…) jest nieznaczne i wynika nie tylko z faktu zara enia (…), ale tak e z wieloletniego nadu ywania (…) przez ż ż ż powoda. Ponadto wobec konsekwentnej odmowy powoda poddania si ę badaniom diagnostycznym nie mo na ustali , czy (…) ma posta ż ć ć czynn . ą Odno nie dania ustalenia na przysz o odpowiedzialno ci strony ś żą ł ść ś pozwanej S d Rejonowy wyja ni , e powód nie poddaje si leczeniu ani ą ś ł ż ę badaniom diagnostycznym, nie jest zatem mo liwe ustalenie, czy mo na ż ż spodziewa si progresji choroby powoda, a ponadto dynamika zmian ć ę (…) jest w przypadku zaka enia (…) niewielka i w przewa aj cej mierze ż ż ą uzale niona od trybu ycia chorego (od przestrzegania bezwzgl dnego ż ż ę zakazu spo ywania (…)). Orzeczenie o kosztach S d Rejonowy opar na ż ą ł art. 102 k.p.c., bior c pod uwag aktualny stan maj tkowy powoda. ą ę ą Obci y powoda obowi zkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów ąż ł ą --- STRONA 5 --- zwi zanych z wynagrodzeniem pe nomocnika, nie obci y go natomiast ą ł ąż ł kosztami zwi zanymi z wynagrodzeniem bieg ych. Brakuj cymi kosztami ą ł ą s dowymi (wydatkami i op at s dow od pozwu) obci y w zwi zku z ą ł ą ą ą ąż ł ą tym Skarb Pa stwa. ń Apelacj od powy szego wyroku wniós powód, zaskar aj c go w ca o ci ę ż ł ż ą ł ś i domagaj c si jego zmiany przez uwzgl dnienie powództwa w ca o ci ą ę ę ł ś oraz zas dzenia od strony pozwanej na rzecz powoda nieop aconych ą ł kosztów pomocy prawnej udzielonej z urz du. Zarzuci zaskar onemu ę ł ż wyrokowi: 1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 444 § 2 k.c. przez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa o zas dzenie renty w wysoko ci ą ś 2.400 z , mimo e zaistnia y wszystkie przes anki wskazane w dyspozycji ł ż ł ł w/w przepisu, albowiem powód wskutek zara enia (…) w szpitalu ż wi ziennym przy Zak adzie Karnym nr ę ł (...) we W. utraci cz ciowo ł ęś zdolno do pracy zarobkowej, zwi kszy y si jego potrzeby, polegaj ce ść ę ł ę ą cho by na konieczno ci przebywania pod sta opiek medyczn , i ć ś łą ą ą zmniejszy y si widoki na przysz o , co cznie winno skutkowa ł ę ł ść łą ć ustaleniem na podstawie art. 189 k.p.c. odpowiedzialno ci pozwanego ś za przysz szkod , łą ę 2. naruszenie przepisów post powania, a to art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 328 ę § 2 k.p.c. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dowolne przyj cie wbrew zgromadzonemu w sprawie materia owi ę ł dowodowemu, i powód nie mia mo liwo ci zarobkowych, zatem brak ż ł ż ś by o podstaw do ustalenia e nast pi a utrata tych mo liwo ci, a ponadto ł ż ą ł ż ś e potrzeby powoda nie uleg y zwi kszeniu, ż ł ę 3. naruszenie przepisów post powania, a to art. 108 k.p.c., polegaj ce na ę ą ca kowitym zaniechaniu orzeczenia o kosztach zast pstwa ł ę adwokackiego z tytu u udzielonej powodowi nieop aconej pomocy ł ł prawnej z urz du. ę Uzasadniaj c swoje zarzuty, powód podniós , e S d uzna za ą ł ż ą ł stwierdzony i udowodniony uszczerbek na zdrowiu w wysoko ci 5% z ś powodu zara enia (…), a ponadto stwierdzi , e prawdopodobna jest ż ł ż progresja choroby i zaistnienie dalszych zmian (…). Mimo to S d ą Rejonowy nie uwzgl dni powództwa. Skar cy podkre li , e mo liwo ci ę ł żą ś ł ż ż ś zarobkowe nale y ocenia zawsze przez pryzmat indywidualnych ż ć okoliczno ci i sytuacji yciowych stron. Powód jest osob wielokrotnie ś ż ą --- STRONA 6 --- karan , bez zawodu i kwalifikacji. Po opuszczeniu zak adu karnego sta ą ł ł si osob bezrobotn , bez prawa do zasi ku. W wypadku bezrobotnego ę ą ą ł rekompensata z tytu u utraty zdolno ci do pracy ustalana powinna by z ł ś ć uwzgl dnieniem realnych perspektyw zatrudnienia poszkodowanego, w ę sytuacji gdyby zdarzenie wyrz dzaj ce szkod nie mia o miejsca. Je li ą ą ę ł ś istniej przes anki do ustalenia, e poszkodowany podj by prac , gdyby ą ł ż ął ę nie dozna szkody, renta powinna by przyznana. Wobec braku ł ć kwalifikacji powód mo e podj zatrudnienie jedynie w charakterze ż ąć pracownika fizycznego, tymczasem jak wynika z opinii bieg ych ci ki ł ęż wysi ek fizyczny jest przeciwwskazaniem do podj cia pracy zawodowej. ł ę Natomiast przed zaka eniem brak by o takich przeciwwskaza . Skar cy ż ł ń żą podniós te , e renta z tytu u zwi kszenia potrzeb poszkodowanego ł ż ż ł ę dotyczy sytuacji, gdy w wyniku szkody istnieje konieczno ponoszenia ść wy szych kosztów utrzymania w zakresie usprawiedliwionych potrzeb w ż porównaniu ze stanem sprzed wyrz dzenia szkody. Przyznanie renty z ą tego tytu u nie jest uzale nione od wykazania, e poszkodowany te ł ż ż potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi zwi zane z tym wydatki. Po ą opuszczeniu zak adu karnego powód poza zapewnieniem sobie ł odpowiedniej (…) winien pozostawa pod sta opiek lekarzy ć łą ą specjalistów, a tak e za ywa odpowiednie leki. Bieg y wskaza na ż ż ć ł ł mo liwo progresji choroby, powód powinien zatem regularnie ż ść poddawa si badaniom i wizytom kontrolnym. Skar cy zaznaczy , e ć ę żą ł ż S d Rejonowy oddalaj c powództwo wskazywa równie na tendencj ą ą ł ż ę po stronie powoda do nadu ywania (…), na odmow poddania si ż ę ę okre lonym badaniom lekarskim. Okoliczno ci takie powinny by ś ś ć oceniane przez pryzmat art. 362 k.c. i mog skutkowa zmniejszeniem ą ć wysoko ci renty, nie za oddaleniem powództwa w ca o ci. Odno nie ś ś ł ś ś powództwa o ustalenie na przysz o odpowiedzialno ci strony pozwanej ł ść ś za skutki wskazanego w pozwie zdarzenia, skar cy podkre li , e do żą ś ł ż ustalenia obowi zku wynagrodzenia szkód przysz ych nie jest konieczna ą ł pewno powstania dalszych szkód w przysz o ci, lecz wystarcza ść ł ś stwierdzenie prawdopodobie stwa, e aktualny stan zdrowia powoda nie ń ż ujawnia jeszcze wszystkich skutków uszkodzenia cia a. Bieg y za ł ł ś wskaza , e rokowanie odno nie dalszego przebiegu (…) nie jest ł ż ś jednoznaczne i mo na spodziewa si progresji zmian uszkodzeniowych ż ć ę (…). Postanowieniem z 24 maja 2010 r. S d Rejonowy na podstawie art. 108 ą 1 k.p.c. orzek o kosztach nieop aconej pomocy prawnej, udzielonej ł ł powodowi z urz du, przyznaj c pe nomocnikowi powoda z tego tytu u ę ą ł ł wynagrodzenie w kwocie 4.392 z . ł W odpowiedzi na apelacj strona pozwana wnios a o oddalenie jej w ę ł ca o ci i zas dzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów ł ś ą --- STRONA 7 --- post powania apelacyjnego, w tym kosztów zast pstwa procesowego ę ę wed ug norm przewidzianych. Strona pozwana zaznaczy a, e ł ł ż wprawdzie nadal podtrzymuje swój zarzut przedawnienia, niemniej jednak argumentacja S du I instancji jest w pozosta ej cz ci ą ł ęś prawid owa. Strona pozwana wskaza a, e powód w swym yciu ł ł ż ż pracowa jedynie dorywczo i nie uzyska adnego wykszta cenia, nie ł ł ż ł mo na wobec tego obci a strony pozwanej odpowiedzialno ci za ż ąż ć ś ą fakt, i powód ma obecnie niewielkie szanse na podj cie zatrudnienia. ż ę Powód ma mo liwo podj cia pracy np. w charakterze pracownika ż ść ę monitoringu czy ochrony, kasjera w supermarkecie czy pracownika firmy utrzymuj cej czysto . Zdaniem strony pozwanej problem powoda w ą ść znalezieniu zatrudnienia nie wynika z jego stanu zdrowia, lecz z niech ci ę do podj cia s abo op acanej pracy. Potrzeby powoda nie uleg y ę ł ł ł zwi kszeniu, a jego mo liwo ci zarobkowe zawsze by y nik e. Strona ę ż ś ł ł pozwana zaznaczy a, e dana renta jest w tych okoliczno ciach ł ż żą ś ra co wygórowana. żą S d Okr gowy zwa y , co nast puje: ą ę ż ł ę Apelacja nie jest uzasadniona. Skar cy podnosi przede wszystkim zarzuty dotycz ce b dnego żą ł ą łę ustalenia stanu faktycznego, skutkuj ce niew a ciwym zastosowaniem ą ł ś prawa materialnego (tj. art. 444 § 2 k.c.). W ocenie S du Okr gowego ą ę ustalenia faktyczne zosta y poczynione przez S d I instancji prawid owo, ł ą ł na podstawie ca okszta tu zgromadzonego materia u dowodowego i w ł ł ł granicach wynikaj cych z przepisów post powania. S d Odwo awczy ą ę ą ł przyjmuje je wobec tego za w asne, z przyczyn przedstawionych poni ej. ł ż Zgodnie z art. 444 § 2 k.c. je eli poszkodowany utraci ca kowicie lub ż ł ł cz ciowo zdolno do pracy zarobkowej albo je eli zwi kszy y si jego ęś ść ż ę ł ę potrzeby lub zmniejszy y widoki powodzenia na przysz o , mo e on ł ł ść ż da od zobowi zanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. żą ć ą Ci ar wykazania przes anek uzasadniaj cych przyznanie renty ęż ł ą wyrównawczej spoczywa, zgodnie z ogólnymi zasadami procesu cywilnego, na osobie, która wywodzi z nich skutki prawne, a zatem na powodzie (art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.). Powód powinien zatem udowodni ć nie tylko, e dozna uszkodzenia cia a lub rozstroju zdrowia, lecz ż ł ł równie , e wskutek tego utraci zdolno do pracy zarobkowej, ż ż ł ść zwi kszy y si jego potrzeby lub zmniejszy y widoki na przysz o . ę ł ę ł ł ść Zdaniem S du Okr gowego powód nie przedstawi dowodów na te ą ę ł okoliczno ci, a jego polemika z prawid owymi ustaleniami S du ś ł ą Rejonowego nie jest uzasadniona. --- STRONA 8 --- Przede wszystkim, powód nie wykaza , aby wskutek zaka enia go (…) ł ż utraci w ca o ci lub w cz ci zdolno do pracy. Przeprowadzone ł ł ś ęś ść dowody z opinii bieg ych nie daj podstaw do wyprowadzenia takiego ł ą wniosku. Bieg y z zakresu (…) wskaza jedynie, e w obecnym stanie ł ł ż zdrowia mog wyst powa u powoda przeciwwskazania do podj cia ą ę ć ę pracy wi cej si z ci kim wysi kiem fizycznym. W uzupe niaj cej ążą ę ęż ł ł ą ustnej opinii bieg y wyja ni , e przeciwwskazania takie mo na by ł ś ł ż ż stwierdzi , gdyby udowodnione zosta o, e zaka enie ma posta czynn , ć ł ż ż ć ą a w toku niezb dnych bada diagnostycznych ((…)) ujawni aby si ę ń ł ę progresja choroby w kierunku (…). Bieg y potwierdzi zatem jedynie, e ł ł ż gdyby powód podda si badaniom diagnostycznym, to wówczas ł ę mo liwe by oby rozstrzygni cie, ż ł ę czy jego zdolno do pracy zosta a w ść ł jakikolwiek sposób ograniczona. Na podstawie opinii mo na konstruowa ż ć jedynie taki wniosek, e ż hipotetycznie powód móg by ł wskutek zaka enia ż (…) dozna pewnego ograniczenia zdolno ci do pracy, nie mo na ć ś ż natomiast kategorycznie stwierdzi , e istotnie tak by o. W wietle ć ż ł ś zgromadzonego materia u dowodowego nie jest mo liwe rozstrzygni cie ł ż ę zaistnia ej w tpliwo ci na korzy powoda. Powód uniemo liwi ł ą ś ść ż ł okre lenie w sposób dok adny, jakie skutki dla jego zdrowia wywo a o ś ł ł ł zaka enie. Konsekwentnie odmawia poddania si specjalistycznej ż ł ę diagnostyce, nie tylko w okresie przed wytoczeniem powództwa, lecz równie i przed s dem (wskaza na to bieg y w toku sk adania opinii ż ą ł ł ł ustnej). Nie by o zatem mo liwe ustalenie, czy zaka enie jest czynne i ł ż ż jaki jest zakres uszkodzenia (…). Wobec tego trafne i uzasadnione by o ł przyj cie przez S d Rejonowy, e uszkodzenie (…) powoda jest ę ą ż nieznaczne, bez cech jej niewydolno ci i bez objawów dekompensacji jej ś funkcji, oraz e brak jest istotnych przeciwwskaza do podj cia pracy ż ń ę zawodowej. Powód nie zaoferowa adnych dowodów, potwierdzaj cych ł ż ą jego tez , i przebyte zaka enie (…) uniemo liwia lub utrudnia mu ę ż ż ż znalezienie zatrudnienia. Powód podnosi , e tak w zak adzie karnym, ł ż ł jak i po jego opuszczeniu pozostawa bez pracy z powodu ł przeciwwskaza medycznych, jednak nie przedstawi orzeczenia ń ł lekarskiego potwierdzaj cego, e stwierdzono u niego niezdolno do ą ż ść pracy, o któr si ubiega . W opinii bieg ego z zakresu (…) odnotowano ą ę ł ł zreszt , i sam opiniowany w wywiadzie poda , i w czasie pobytu w ą ż ł ż zak adzie karnym nie dopuszczono go do pracy nie tylko z uwagi na ł zaka enie (…), lecz i z powodu schorze (…), a zatem dolegliwo ci ż ń ś niezwi zanej z przebytym zaka eniem. ą ż Chybiony jest zarzut powoda, e medyczne przeciwwskazania do ż ci kiego wysi ku fizycznego pozbawiaj go w praktyce mo liwo ci ęż ł ą ż ś zarobkowania. Istotnie, braki w wykszta ceniu, znikome do wiadczenie ł ś zawodowe, niskie kwalifikacje oraz karalno w znacznym stopniu ść ograniczy y szanse powoda na znalezienie zatrudnienia innego ni ł ż --- STRONA 9 --- proste prace fizyczne, niewymagaj ce wi kszych kwalifikacji. B dny jest ą ę łę jednak wniosek, i powód móg by obecnie znale zatrudnienie jedynie ż ł źć przy wykonywaniu ci kich prac, wi cych si ze znacznym wysi kiem ęż ążą ę ł fizycznym. Wi kszo posad dla pracowników niskowykwalifikowanych ę ść wymaga jedynie umiarkowanego wysi ku fizycznego. Powód nie wykaza ł ł w toku post powania, aby kiedykolwiek zatrudniony by przy ci kich ę ł ęż pracach fizycznych (np. na budowie) lub, by w ogóle czyni starania o ł uzyskanie takiego zatrudnienia. Zupe nie dowolny i go os owny jest ł ł ł wobec tego argument powoda, i gdyby nie przebyte zaka enie (…), ż ż obecnie zatrudniony by by w a nie przy wykonywaniu tego rodzaju pracy. ł ł ś Na marginesie mo na zaznaczy , e powoda obci a nie tylko ż ć ż ąż ł obowi zek wykazania, e utraci zdolno do pracy, lecz i obowi zek ą ż ł ść ą wykazania zasadno ci kwoty danej z tego tytu u. Powinna ona ś żą ł odpowiada ró nicy mi dzy hipotetycznymi dochodami, które powód ć ż ę osi ga by, gdyby nie dosz o do zaka enia go (…), a dochodami, które ą ł ł ż uzyskuje lub móg by uzyska obecnie. Hipotetyczne utracone dochody ł ć winny by ustalane z uwzgl dnieniem indywidualnych cech ć ę poszkodowanego, a wi c jego wieku, do wiadczenia zawodowego, ę ś kwalifikacji. Powód nie przedstawi adnego dowodu, który ł ż potwierdza by, e jego dochody wynosi yby po 2.400 z miesi cznie i ł ż ł ł ę by yby zbli one do przeci tnej p acy krajowej. Wprost przeciwnie, ł ż ę ł zgromadzony materia dowodowy wskazuje, e powód nawet przed ł ż pozbawieniem go wolno ci nie uzyskiwa porównywalnego ś ł wynagrodzenia, a dost pny mu zakres zaj wi za si ze zdecydowanie ę ęć ą ł ę ni szymi rednimi zarobkami (zbli onymi raczej do p acy minimalnej, ż ś ż ł ani eli do redniej krajowej). ż ś Kolejn wskazan w apelacji okoliczno ci , maj c uzasadni ą ą ś ą ą ą ć przyznanie powodowi renty, by o zwi kszenie si jego potrzeb w zwi zku ł ę ę ą z przebytym zaka eniem (…), a to ze wzgl du na konieczno ż ę ść stosowania specjalnej (…), za ywania leków (…), regularnych bada ż ń kontrolnych. Równie i co do tego zarzutu skar cy nie zaoferowa ż żą ł dowodów potwierdzaj cych jego twierdzenia. Z opinii bieg ego z zakresu ą ł (…) przekonuj co wynika, e doznany uszczerbek na zdrowiu nie ą ż zwi ksza kosztów utrzymania powoda. (…) zalecona powodowi nie jest ę dro sza, ni zwyk a (…), wymaga jedynie zaniechania spo ywania (…). ż ż ł ż Powód nie wykaza potrzeby zakupu specjalnych pokarmów ani ł suplementów. Tak e je li chodzi o zakup leków, zgromadzone dowody ż ś nie potwierdzi y twierdze powoda. Leki os aniaj ce (…) maj dzia anie ł ń ł ą ą ł wspomagaj ce, gdy niweluj wp yw rodków (…) i dzia aj objawowo ą ż ą ł ś ł ą (pomagaj w usuni ciu dolegliwo ci). Przyjmowanie ich nie jest ą ę ś bezwzgl dnie konieczne, nie maj istotnego wp ywu na przebieg ę ą ł zaka enia (…), a ich odstawienie nie powoduje progresji choroby. ż --- STRONA 10 --- Kosztowne leczenie (…) (na które powo ywa si w toku post powania ł ł ę ę powód), wymagaj ce stosowania (…), jest uzasadnione w stosunku do ą chorych z zaka eniem czynnym i znacznymi zmianami (…). Powód nie ż wykaza , aby w jego przypadku zachodzi a którakolwiek z tych ł ł przes anek. Z uwagi na konsekwentn odmow poddania si przez ł ą ę ę powoda diagnostyce (…) bieg y nie by w stanie potwierdzi istnienia ł ł ć wskaza do tego rodzaju terapii. ń Skar cy zarzuca ponadto, e jego potrzeby zwi kszy y si w zwi zku z żą ł ż ę ł ę ą konieczno ci systematycznego poddawania si badaniom kontrolnym. ś ą ę Nie wykaza jednak, aby rzeczywi cie takie badania by y obecnie ł ś ł konieczne, a je li tak – to jakie i jak cz sto wykonywane. Nie udowodni ś ę ł tak e, e dodatkowe badania wi si z okre lon kwot wydatków. ż ż ążą ę ś ą ą Pami ta przy tym nale y, e co do zasady powód ma mo liwo ę ć ż ż ż ść uzyskania niezb dnych wiadcze medycznych nieodp atnie. Osoby ę ś ń ł zarejestrowane w powiatowym urz dzie pracy jako bezrobotne podlegaj ę ą bowiem obowi zkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a je li nie ą ś przyznano im zasi ku lub stypendium, sk adki op aca za nie urz d pracy ł ł ł ą (art. 66 ust. 1 pkt 24, art. 74 pkt 7, art. 81 ust. 8 pkt 5 oraz art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o wiadczeniach opieki zdrowotnej ś finansowanych ze rodków publicznych). Powód nie wykaza , e ś ł ż badania, na które si powo uje, nie s refundowane przez Narodowy ę ł ą Fundusz Zdrowia. Ustalenia faktyczne co do kosztów (…) i leków czynione by y w oparciu o ł dowód z opinii bieg ego. Dowód ten przeprowadzany jest w celu ł uzyskania wiadomo ci specjalnych, w zwi zku z czym co do zasady ś ą polemika z jego tre ci wymaga równie odwo ania si do tego rodzaju ś ą ż ł ę dowodu. Powód nie wnosi jednak o powo anie kolejnego bieg ego, ł ł ł zatem nie jest mo liwe dokonanie takiej oceny zgromadzonych ż dowodów, jakiej oczekuje. Renta wyrównawcza mo e by przyznana równie , gdy wskutek ż ć ż doznanego uszczerbku na zdrowiu poszkodowany ma zmniejszone widoki powodzenia na przysz o . Sytuacja taka wi e si z utrat ł ść ąż ę ą korzy ci maj tkowych, jakie poszkodowany dzi ki swym indywidualnym ś ą ę w a ciwo ciom (np. szczególnym kwalifikacjom lub uzdolnieniom) ł ś ś móg by przy pe nej sprawno ci organizmu osi gn (tak: G. Bieniek [w:] ł ł ś ą ąć Komentarz do kodeksu cywilnego. Ksi ga trzecia. Zobowi zania, tom 1 ę ą , pod red. G. Bie ka, LexisNexis, Warszawa 2005, s.455). Zmniejszenie ń widoków na przysz o nale y ocenia wed ug realnych mo liwo ci ł ść ż ć ł ż ś poszkodowanego istniej cych w chwili powstania zdarzenia ą wywo uj cego szkod (tak: S d Najwy szy w wyroku z 31 pa dziernika ł ą ę ą ż ź 1966 r., II CR 372/66, Lex nr 6066). W szczególno ci, w indywidualnych ś --- STRONA 11 --- wypadkach uzasadnione jest uwzgl dnienie tak e czynnika ę ż subiektywnego, wyra aj cego si w stosunku poszkodowanego do pracy ż ą ę zawodowej w ogólno ci a w szczególno ci ocenianej z uwzgl dnieniem ś ś ę wszystkich okoliczno ci jego ambicji w swoim wyuczonym zawodzie ś (wyrok S du Najwy szego z 18 lipca 1972 r., I PR 209/72, Lex nr ą ż 14174). W rozpoznawanej sprawie trudno uzna , e ewentualne ć ż przeciwwskazania do wykonywania ci kiej, niewykwalifikowanej pracy ęż fizycznej powoduj „zmniejszenie widoków na przysz o ”. Powód ma ą ł ść mo liwo zatrudnienia przy innego rodzaju pracach, uwzgl dniaj cych ż ść ę ą jego brak kwalifikacji. Ze zgromadzonego materia u dowodowego nie ł wynika, aby powód kiedykolwiek wi za swoj karier zawodow z ą ł ą ę ą zaj ciem wymagaj cym ci kiego, fizycznego wysi ku (np. sportem, ę ą ęż ł prac w budownictwie). Nie mo na zatem podzieli pogl du skar cego, ą ż ć ą żą e jego widoki na przysz o pogorszy y si w a nie ze wzgl du na ż ł ść ł ę ł ś ę przebyt chorob , gdy tak przed zaka eniem (…), jak i po nim, by y w ą ę ż ż ł porównywalny sposób ograniczone, co wynika o z postawy yciowej ł ż powoda, a nie z jego stanu zdrowia. Powództwo o ustalenie odpowiedzialno ci strony pozwanej za przysz e, ś ł dotychczas nieujawnione skutki zara enia (…) równie podlega o ż ż ł oddaleniu z uwagi na nieudowodnienie przez powoda jego podstaw. Rokowania odno nie dalszego przebiegu zaka enia (…) nie s ś ż ą jednoznaczne, gdy wskutek braku zgody powoda nie przeprowadzono ż niezb dnej diagnostyki (…), a wi c nie by o mo liwe okre lenie, czy ę ę ł ż ś zaka enie jest czynne. Brak wobec tego podstaw do przyj cia, e ż ę ż progresja choroby jest prawdopodobna, a wi c i do ustalenia ę odpowiedzialno ci strony pozwanej za jej dalsze skutki. Nieuzasadnione ś jest dokonywanie takiej interpretacji opinii bieg ego, jak ł ą zaprezentowano w apelacji. Prawdopodobie stwo dalszych skutków ń zdarzenia musi by skonkretyzowane, nie za abstrakcyjne. Niezb dne ć ś ę by o zatem udowodnienie, e ł ż u powoda mog wyst pi dalsze skutki ą ą ć zaka enia go (…), nie by o natomiast wystarczaj ce wykazanie, e w ż ł ą ż przypadku zaka enia czynnego u chorego mog wyst pi dalsze jego ż ą ą ć skutki (progresja choroby). Ponadto nawet w razie przyj cia, e ę ż zaka enie jest czynne, dynamika zmian uszkodzeniowych by aby ż ł niewielka, co wynika z opinii bieg ego. Zwa ywszy, e progresja tych ł ż ż zmian jest w du ej mierze uzale niona od trybu ycia powoda, trudno ż ż ż przypisa stronie pozwanej odpowiedzialno za ewentualne ć ść pogorszenie stanu zdrowia powoda, spowodowane niestosowaniem si ę przez niego do zalece lekarskich. ń Nie jest zasadny równie zarzut, i S d I instancji powinien odwo a si ż ż ą ł ć ę do instytucji przyczynienia si poszkodowanego (art. 362 k.c.), a wi c ę ę jedynie obni y nale ne wiadczenie, nie za oddali powództwo w ż ć ż ś ś ć --- STRONA 12 --- ca o ci. Skoro powód w ogóle nie wykaza przes anek odpowiedzialno ci ł ś ł ł ś strony pozwanej (tj. nie udowodni , e zachodzi którakolwiek z sytuacji ł ż opisanych w art. 444 § 2 k.c.), to bezprzedmiotowe by o rozwa anie ł ż ewentualnego przyczynienia si powoda do powstania szkody. ę Nieprzedstawienie okre lonych dowodów (wskutek np. odmowy ś poddania si specjalistycznej diagnostyce) podlega ocenie nie w wietle ę ś art. 362 k.c., lecz w wietle przepisów o ci arze dowodu (art. 6 k.c., art. ś ęż 232 k.p.c., a nawet art. 233 § 2 k.p.c.). Badanie zarzutu naruszenia art. 108 k.p.c. okaza o si zb dne, gdy S d ł ę ę ż ą Rejonowy na podstawie art. 108 1 k.p.c. orzek o kosztach zwi zanych z ł ą pomoc prawn udzielon powodowi z urz du po wydaniu zaskar onego ą ą ą ę ż wyroku. Postanowienie z 24 maja 2010 r. nie zosta o zaskar one i jest ł ż obecnie prawomocne. S d Okr gowy nie znalaz podstaw do uwzgl dnienia zarzutu ą ę ł ę przedawnienia, ponowionego przez stron pozwan w odpowiedzi na ę ą apelacj . W chwili wyst pienia z powództwem nie up yn jeszcze 10- ę ą ł ął letni termin przewidziany art. 442 k.c. w poprzednim brzmieniu. Je li ś natomiast chodzi o skrócony 3-letni termin wskazany w tym e przepisie, ż biegnie on od dnia, w którym poszkodowany dowiedzia si o szkodzie i ł ę o osobie obowi zanej do jej naprawienia. Powód przed wyst pieniem z ą ą pozwem nie uzyska obiektywnie uzasadnionej wiadomo ci, i nie mo e ł ś ż ż wykonywa okre lonej pracy albo e musi ponie okre lone wydatki na ć ś ż ść ś leczenie. W szczególno ci, lekarz medycyny pracy nie orzek o ś ł niezdolno ci lub przeciwwskazaniach do wykonywania pracy przez ś powoda. Nie mo na zatem podzieli stanowiska strony pozwanej, i w ż ć ż chwili wytoczenia powództwa up yn y ju ponad trzy lata od chwili, gdy ł ęł ż powód dowiedzia si o zaistnieniu okoliczno ci wymienionych w art. 444 ł ę ś § 2 k.c. Z tych motywów S d Okr gowy na podstawie art. 385 k.p.c. orzek jak w ą ę ł punkcie I sentencji wyroku. O kosztach post powania apelacyjnego S d Okr gowy orzek na ę ą ę ł podstawie art. 102 k.p.c., nie obci aj c powoda obowi zkiem zwrócenia ąż ą ą stronie pozwanej wydatków zwi zanych z zast pstwem adwokackim. ą ę S d uwzgl dni trudn sytuacj osobist powoda, jak te to, e wobec ą ę ł ą ę ą ż ż prawomocnego ustalenia, e strona pozwana odpowiada za skutki ż zdarzenia badanego w sprawie o sygn. XI C 856/00, powód móg ł pozostawa w uzasadnionym, subiektywnym przekonaniu o zasadno ci ć ś swego dania. Wobec oddalenia apelacji koszty nieop aconej pomocy żą ł prawnej udzielonej powodowi z urz du przyznane zosta y od Skarbu ę ł Pa stwa, w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o ń --- STRONA 13 --- adwokaturze. Wysoko tych kosztów wynika z § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z ść § 2 ust. 1-3 i § 6 pkt 4 rozporz dzenia Ministra Sprawiedliwo ci z 28 ą ś wrze nia 2002 r. w sprawie op at za czynno ci adwokackie oraz ś ł ś ponoszenia przez Skarb Pa stwa kosztów nieop aconej pomocy prawnej ń ł udzielonej z urz du (Dz.U. z 2002r., poz. 163, nr 1348 ze zm.). ę