Wyrok II Ca 869/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2011r. Sąd Okręgowy we Wro

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 869/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Urszula Kubowska-Pieniążek Sędziowie: Sędzia SO Marek Kurkowski Sędzia SR del. Izabela Cieślińska (spr.) Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 5 października 2011r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa Z.K. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu nr (…) we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 3 stycznia 2011r. sygn. akt XIV C 30/10 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 1800 zł kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 3 stycznia 2011 r. S d Rejonowy dla Wroc awia - Fabrycznej we ą ł Wroc awiu oddali powództwo ł ł Z. K. skierowane przeciwko Skarbowi Pa stwa - ń Zak adowi Karnemu nr (...) we ł W. o zap at 60.000 z wraz z ustawowymi odsetkami ł ę ł od tej kwoty do dnia zap aty. Zap aty dochodzonej kwoty tytu em zado uczynienia ł ł ł ść powód domaga si ze wzgl du na to, e odbywaj c kar pozbawienia wolno ci w ł ę ę ż ą ę ś pozwanym zak adzie karnym by niehumanitarnie traktowany i w sposób sprzeczny ł ł ze standardami wynikaj cymi z wi cych Polsk norm prawa mi dzynarodowego i ą ążą ę ę konwencji. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wnios a o oddalenie powództwa, powo uj c ł ł ą si w pierwszej kolejno ci na przedawnienie dochodzonego roszczenia o ę ś zado uczynienie w zwi zku z up ywem trzyletniego terminu przedawnienia ść ą ł przewidzianego w art. 442 k.c. (w brzmieniu przed nowelizacj tego przepisu nowel ą ą z dnia 16 lutego 2007 r.) Nadto z ostro no ci procesowej strona pozwana ż ś zaprzeczy a, jakoby do przeludnienia w celach Zak adu Karnego Nr (...) we ł ł W. dochodzi o w sposób sprzeczny z prawem i zawiniony przez funkcjonariuszy s u by ł ł ż wi ziennej. ę Wydaj c rozstrzygni cie S d pierwszej instancji ograniczy rozpraw do rozpoznania ą ę ą ł ę zg oszonego przez stron pozwan zarzutu przedawnienia dochodzonego w pozwie ł ę ą roszczenia i w zwi zku z tym jedynie w tym zakresie poczyni poni sze ustalenia ą ł ż faktyczne. Powód Z. K. w zwi zku ze skazaniem na kar pozbawienia wolno ci przebywa w ą ę ś ł ró nych zak adach karnych, w tym w okresie od 10 sierpnia 2001 r. do 29 stycznia ż ł 2003 r. w Zak adzie Karnym nr (...) we ł W.. W dniu 3 grudnia 2001 r. powód poddany zosta w Szpitalu ZOZ przy Zak adzie Karnym nr (...) zabiegowi operacyjnemu ł ł usuni cia dwóch pr tów metalowych, które po kn w celu samookaleczenia si . W ę ę ł ął ę trakcie pobytu w Zak adzie Karnym nr (...) we ł W. powód nie skorzysta z mo liwo ci ł ż ś wniesienia skargi do w adz zak adu karnego, ani do s dziego penitencjarnego, w ł ł ę szczególno ci nie skar y si na warunki odbywania kary lub na dolegliwo ci ś ż ł ę ś zdrowotne (poza dolegliwo ciami brzucha zwi zanymi z samookaleczeniem si ). W ś ą ę dniu 5 listopada 2002 r. zosta skierowany przez zespó terapeutyczny do odbywania ł ł indywidualnej terapii dla osób (…). Powód opu ci Zak ad Karny nr (...) we ś ł ł W. w dniu 29 stycznia 2003 r., a pozew w niniejszej sprawie o zas dzenie na jego rzecz ą zado uczynienia za doznan krzywd wniós do S du Rejonowego dla Wroc awia - ść ą ę ł ą ł ródmie cia w dniu 25 wrze nia 2009r. Ś ś ś Po dokonaniu powy szych ustale S d pierwszej instancji uzna za uzasadniony w ż ń ą ł ca o ci zarzut przedawnienia podniesiony przez stron pozwan . Uzasadniaj c ł ś ę ą ą swoje stanowisko w pierwszej kolejno ci S d ten wskaza , e roszczenie o ś ą ł ż zado uczynienie pieni ne za doznan krzywd nale y do roszcze maj tkowych, ść ęż ą ę ż ń ą jakie przys uguj pokrzywdzonemu w razie naruszenia jego dóbr osobistych w ł ą oparciu o art. 24 § 1 zd. 2 k.c. Roszczenie to ma charakter odszkodowawczy i ma na celu z agodzenie wyrz dzonej pokrzywdzonemu krzywdy w postaci naruszenia jego ł ą dóbr osobistych poprzez przyznanie odpowiedniej sumy pieni nej. Za tak ęż ą klasyfikacj roszczenia z art. 24 § 1 zd. 2 k.c. przemawia tre art. 448 k.c. W ą ść ocenie S du, skoro roszczenie powoda ma charakter maj tkowy i odszkodowawczy, ą ą to w konsekwencji ma do niego zastosowanie re im w a ciwy dla roszcze o ż ł ś ń naprawienie szkody (krzywdy) wyrz dzonej czynem niedozwolonym, w tym tak e ą ż --- STRONA 3 --- przepisy dotycz ce przedawnienia tego rodzaju roszcze . W dalszej cz ci ą ń ęś rozwa a S d zastosowa przepisy mi dzyczasowe i uzna , i do oceny ż ń ą ł ę ł ż przedawnienia dochodzonego roszczenia ma zastosowanie art. 442 k.c. w pierwotnym brzmieniu, to jest sprzed nowelizacji dokonanej ustaw z dnia 16 lutego ą 2007r. o zmianie ustawy Kodeks Cywilny (Dz. U. nr 80., poz. 558). Zgodnie z brzmieniem § 1 tego przepisu roszczenie o naprawienie szkody wyrz dzonej ą czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z up ywem lat trzech od dnia, w ł którym poszkodowany dowiedzia si o szkodzie i osobie zobowi zanej do jej ł ę ą naprawienia. S d przyj , e powodowi musia y by znane stwierdzone przez niego ą ął ż ł ć fakty naruszenia jego dóbr osobistych w czasie odbywania kary i o osobie zobowi zanego do naprawienia szkody najpó niej przed dniem opuszczenia ą ź Zak adu Karnego nr (...) we ł W., tj. 29 stycznia 2003 r. Powo uj c si na literatur ł ą ę ę prawnicz S d dodatkowo wskaza , e ustalenie wiedzy o szkodzie nie jest ą ą ł ż rekonstrukcj rzeczywistego stanu wiadomo ci poszkodowanego, lecz stanowi ą ś ś przypisanie mu takiej wiedzy wed ug kryteriów zrelatywizowanych do w a ciwo ci ł ł ś ś podmiotowych przy uwzgl dnieniu wiedzy i okoliczno ciach sprawy, oraz zasad ę ś do wiadczenia yciowego. Uznaj c zatem, i roszczenie powoda uleg o ś ż ą ż ł przedawnieniu, S d pierwszej instancji zaniecha przeprowadzania post powania ą ł ę dowodowego w dalszym zakresie. Od powy szego wyroku apelacj wywiód powód, zaskar aj c wyrok w zakresie ż ę ł ż ą punktu pierwszego orzeczenia i wniós o jego zmian poprzez zas dzenie na jego ł ę ą rzecz ca ego dochodzonego w pozwie roszczenia, wzgl dnie o uchylenie wyroku w ł ę zakresie oddalaj cym powództwo i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. ą W uzasadnieniu apelacji skar cy zarzuci , i S d Rejonowy dla Wroc awia żą ł ż ą ł -Fabrycznej niew a ciwie zastosowa art. 442 k.c. i powo uj c si na tre art. 442 ł ś ł ł ą ę ść 1 k.c. wskaza , e roszczenie o zado uczynienie ulega przedawnieniu w terminie nie ł ż ść d u szym ni 10 lat od dnia, w którym nast pi o zdarzenie wywo uj ce szkod . Na ł ż ż ą ł ł ą ę uzasadnienie swoich twierdze skar cy przytoczy równie orzeczenie S du ń żą ł ż ą Najwy szego z dnia 28 lutego 2007 r. ( sygn. VCSK 431/2006 ) i jako podstaw ż ę swojego roszczenia wskaza art. 448 k.c. oraz art. 23 i 24 k.c. Kwestionuj c ł ą niew a ciwe zastosowanie art. 442 k.c. powód poda , i o szkodzie dowiedzia si ł ś ł ż ł ę dopiero z chwil wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie, to jest w 2009 r., ą zatem roszczenie jego nie uleg o przedawnieniu. ł S d Okr gowy zwa y , co nast puje. ą ę ż ł ę Apelacja powoda jako ca kowicie bezzasadna zosta a oddalona. ł ł S d Rejonowy, ograniczaj c post powanie do rozstrzygni cia w przedmiocie ą ą ę ę podniesionego zarzutu przedawnienia, prawid owo uzna roszczenie powoda jako ł ł przedawnione. Dokona przy tym nale ytej oceny materia u dowodowego ł ż ł zgromadzonego w tym zakresie, poczyni prawid owe ustalenia stanu faktycznego i ł ł nale ycie zastosowa przepisy kodeksu cywilnego dotycz ce materii przedawnienia. ż ł ą Niew tpliwie podstaw roszczenia powoda stanowi przepisy art. 23 i 24 kodeksu ą ę ą cywilnego w zwi zku z art. 448 k.c. Z tre ci tego ostatniego ( zdanie pierwsze ) ą ś wynika, i w razie naruszenia dobra osobistego s d mo e przyzna temu, czyje ż ą ż ć dobro osobiste zosta o naruszone, odpowiedni sum tytu em zado uczynienia ł ą ę ł ść pieni nego za doznan krzywd lub na jego danie zas dzi odpowiedni sum ęż ą ę żą ą ć ą ę --- STRONA 4 --- pieni n na wskazany przez niego cel spo eczny, niezale nie od innych rodków ęż ą ł ż ś potrzebnych do usuni cia skutków naruszenia. ę Z powy szego wynika wi c, i przys uguj ce powodowi roszczenie ma charakter ż ę ż ł ą maj tkowy a roszczenia o takim charakterze, z zastrze eniem wyj tków ą ż ą przewidzianych w ustawie, ulegaj przedawnieniu ( art. 117 k.c. ).Ustawowym ą skutkiem przedawnienia jest to, e roszczenie ju nie mo e by skutecznie ż ż ż ć dochodzone, co dotyczy nie tylko roszczenia g ównego, ale i odsetek za opó nienie. ł ź Co wi cej, przedawnienie uniemo liwia równie dochodzenie przedawnionego ę ż ż roszczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu ( art. 405 k.c. i nast. ), poniewa stanowi oby to niedopuszczalne obej cie prawa. ż ł ś Materia przedawnienia roszcze o naprawienie szkody wyrz dzonej czynem ń ą niedozwolonym znajduje obecnie uregulowanie w art. 442 1 k.c. S d Rejonowy ą prawid owo przyj jednak, i w niniejszej sprawie w tym zakresie zastosowanie ł ął ż b dzie mia art. 442 k.c. w brzmieniu obowi zuj cym przed nowelizacj ę ł ą ą ą wprowadzon Ustaw z dnia 16 lutego 2007r. ą ą o zmianie ustawy - Kodeks cywilny. Z tre ci art. 2 cytowanej ustawy nowelizuj cej ś ą wynika, e do roszcze o naprawienie szkody wyrz dzonej czynem niedozwolonym ż ń ą powsta ych przed dniem wej cia w ycie tej ustawy, to jest przed 10 sierpnia 2007 r., ł ś ż a wed ug przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, ł stosuje si przepisy art. 442 ę 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tre ci art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna si od dnia, w ś ą ę którym roszczenie sta o si wymagalne. Warunkiem wymagalno ci roszczenia o ł ę ś naprawienie szkody jest jej powstanie, poniewa dopóki szkoda nie powstanie, ż dopóty roszczenie o jej naprawienie w ogóle nie istnieje (por. wyrok S du ą Najwy szego z dnia 23 lutego 2005, sygn. III CK 295/04 ). Niew tpliwie z racji ż ą specyfiki niniejszej sprawy nale y uzna , i powodowi od momentu osadzenia w ż ć ż Zak adzie Karnym Nr (...) we ł W. znany by podmiot, który zobowi zany by by do ł ą ł naprawienia szkody. Z akt sprawy jednoznacznie wynika równie , i powód ż ż powstanie i istnienie szkody umiejscawia w okresie odbywania kary pozbawienia wolno ci czyli wi e z okresem od 10 sierpnia 2001 r. do 29 stycznia 2003 r. S d ś ąż ą Rejonowy prawid owo zatem ustali , i skoro powód opu ci Zak ad Karny Nr (...) we ł ł ż ś ł ł W. w dniu 29 stycznia 2003 r. to najpó niej od tej daty móg w terminie 3 lat ź ł dochodzi swego roszczenia, natomiast po tym okresie roszczenie jego uleg o ć ł przedawnieniu. Oznacza to, e w dniu wej cia w ycie nowej regulacji art. 442 ż ś ż 1 k.c, to jest w dacie 10 sierpnia 2007 r., roszczenie powoda by o ju przedawnione i ł ż wobec tego w niniejszej sprawie dla oceny zarzutu przedawnienia zastosowanie znajduj przepisy obowi zuj ce przed nowelizacj . ą ą ą ą Z tre ci uchylonego art. 442 § 1 k.c. wynika o, i roszczenie o naprawienie szkody ś ł ż wyrz dzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z up ywem lat trzech od ą ł dnia, w którym poszkodowany dowiedzia si o szkodzie i o osobie obowi zanej do ł ę ą jej naprawienia. Jednak e w ka dym wypadku roszczenie przedawnia si z up ywem ż ż ę ł lat dziesi ciu od dnia, w którym nast pi o zdarzenie wyrz dzaj ce szkod . ę ą ł ą ą ę Jak wy ej zosta o ocenione przez S d pierwszej instancji i S d Okr gowy, w ż ł ą ą ę momencie opuszczania Zak adu Karnego Nr (...) we ł W. powód posiada wiedz o ł ę podmiocie zobowi zanym do naprawienia szkody w przypadku jej powstania, trudno ą bowiem uzna by oby, i powód nie posiada wiedzy, w którym zak adzie karnym ć ł ż ł --- STRONA 5 --- odbywa kar pozbawienia wolno ci. S d Okr gowy nie da wiary twierdzeniom ł ę ś ą ę ł powoda zg aszanym w apelacji, i o swojej krzywdzie dowiedzia si dopiero w dniu ł ż ł ę wniesienia powództwa w 2009 r., to jest po okresie ponad sze ciu lat od ś opuszczenia tego zak adu. Powy sze twierdzenia pozostaj w sprzeczno ci z ł ż ą ś zasadami do wiadczenia yciowego i logik . Zg aszana przez powoda w toku ś ż ą ł post powania szkoda polega a na niedogodno ciach, z jakimi zwi zany by pobyt w ę ł ś ą ł pozwanym zak adzie karnym czy to w postaci zbyt ma ej powierzchni celi, czy to ł ł niewystarczaj cych zdaniem powoda warunków sanitarnych i ywieniowych, co w ą ż konsekwencji zdaniem powoda narusza o jego dobra osobiste. Wiedz t posiad ł ę ę ł powód w trakcie odbywania kary pozbawienia wolno ci w pozwanym zak adzie ś ł karnym, brak natomiast jakichkolwiek przes anek by uzna , e powód o szkodzie ł ć ż dowiedzia si dopiero we wrze niu 2009 r. Skoro powód posiada wiedz zarówno o ł ę ś ł ę wyrz dzonej mu szkodzie ( krzywdzie ), jak i o podmiocie zobowi zanym do jej ą ą naprawienia w trakcie odbywania kary pozbawienia wolno ci a najpó niej w dacie ś ź opuszczania pozwanego zak adu karnego, zatem w sprawie zastosowanie znajdzie ł trzyletni okres przedawnienia a roszczenie w dacie z o enia pozwu w niniejszej ł ż sprawie jest przedawnione. Poniewa roszczenie uleg o przedawnieniu, to w ż ł sprawie nie znajdzie zastosowania zdanie drugie art. 442 k.c, tj. okres dziesi cioletni ę przedawnienia. Termin ten b dzie mia zastosowanie jedynie w przypadkach, w ę ł których nie mo na ustali niezb dnych przes anek wynikaj cych ze zdania ż ć ę ł ą pierwszego art. 442 k.c. czyli gdy nie mo na ustali momentu dowiedzenia si o ż ć ę szkodzie przez poszkodowanego i (lub) o osobie obowi zanej do jej naprawienia ą b d gdy ustalenia te zosta y poczynione po up ywie trzech od powstania szkody. ą ź ł ł Powo any zatem przez powoda wyrok S du Najwy szego z dnia 28 lutego 2007 r. ł ą ż ( sygn. V CSK 431/06 ) mia by znaczenie w niniejszej sprawie, gdyby roszczenie ł powoda by o przedmiotem merytorycznej oceny. Z uwagi jednak na skutecznie ł podniesiony przez stron pozwan zarzut przedawnienia, bezprzedmiotowe sta o si ę ą ł ę badanie, czy faktycznie i ewentualnie w jakim zakresie dosz o do naruszenia dóbr ł osobistych powoda w okresie odbywania kary pozbawienia wolno ci w Zak adzie ś ł Karnym Nr (...) we W.. Wobec powy szego apelacja jako bezzasadna podlega a oddaleniu na podstawie ż ł art. 385 k.p.c. Jednocze nie S d w oparciu o art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. obci y ś ą ąż ł powoda zwrotem kosztów procesu na rzecz strony pozwanej, na które to koszty sk ada o si wynagrodzenie profesjonalnego pe nomocnika ustalone w oparciu o § ł ł ę ł 12 pkt. 1 w zw. z § 6 pkt. 6 rozporz dzenia Ministra Sprawiedliwo ci z dnia 28 ą ś wrze nia 2002 r. w sprawie op at za czynno ci radców prawnych oraz ponoszenia ś ł ś przez Skarb Pa stwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radc prawnego ń ę ustanowionego z urz du (Dz. U. z dnia 3 pa dziernika 2002 r.). ę ź