Postanowienie II Ca 773/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2018 roku Sąd Okręgowy w Opol

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 773/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wioletta Chorązka Sędziowie: SO Wojciech Bazgier (spr.) SO Adam Cąkała Protokolant: st. sekr. sąd. Violetta Szum po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa M. P. (1), D. S., A. P. przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia 21 lutego 2018 roku sygn. akt I C 1708/16 1. oddala apelację, 2. zasądza od powodów M. P. (1), D. S. i A. P. na rzecz strony pozwanej (...) S.A. w W. kwoty po 900 (dziewięćset) zł od każdego z nich tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r. Sąd Rejonowy w Strzelcach Opolskich zasądził od strony pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powódki D. S. kwotę 30.400 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 24 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty (pkt 1), na rzecz powoda M. P. (1) kwotę 39.200 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 30 października --- STRONA 2 --- 2016 r. do dnia zapłaty (pkt 2), a na rzecz powódki A. P. kwotę 39.200 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt 3), oddalając powództwo w pozostałym zakresie (pkt 4). Nadto, Sąd Rejonowy zaniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego pomiędzy stronami (pkt 5), zasądził od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powódki D. S. kwotę 1.360 zł tytułem zwrotu połowy wpisu od pozwu (pkt 6), na rzecz powoda M. P. (1) kwotę 1.730 zł tytułem zwrotu połowy wpisu od pozwu (pkt 7), a na rzecz powódki A. P. kwotę 1.730 zł tytułem zwrotu połowy wpisu od pozwu (pkt 8) oraz nakazał ściągnąć od powodów D. S., M. P. (1) i A. P. solidarnie na rzecz Skarbu Państwu Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich kwotę 200 zł tytułem wydatków na poczet opinii biegłego (pkt 9), natomiast od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwu Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich kwotę 700 zł tytułem wydatków na poczet opinii biegłego (pkt 10). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż w niniejszej sprawie kwestią sporną pozostawało ustalenie, czy kwota przyznana przez pozwany Zakład (...) w toku postępowania likwidacyjnego jest adekwatna do krzywdy powodów, doznanej wskutek deliktu - wypadku komunikacyjnego z dnia 1 sierpnia 2000 r., w następstwie którego śmierć poniósł M. P. (2). Sporny pozostawał też stopień przyczynienia się zmarłego M. P. (2) do zdarzenia drogowego z dnia 1 sierpnia 2000 r. Rozstrzygając w pierwszej kolejności o wysokości należnego powodowi zadośćuczynienia Sąd Rejonowy zaznaczył, że w związku z tym, iż śmierć M. P. (2) nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r., tj. przed dniem wejścia w życie art. 446 § 4 k.c., powodom przysługiwało roszczenie o zadośćuczynienie na podstawie art. 23 i 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. W ocenie Sądu pierwszej instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że relacje powodów z mężem i ojcem były bardzo bliskie. Wszyscy powodowie wykazali istnienie szczególnie silnej więzi ze zmarłym M. P. (2), co uzasadnia przyznanie im zadośćuczynienia z tytułu jej zerwania wskutek zdarzenia – tragicznego wypadku, za którego skutki pozwany ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność cywilną. Powódka D. S. była żoną zmarłego, M. P. (1) oraz A. P. byli jego dziećmi i niezaprzeczalnie do końca życia będą musieli borykać się ze stratą ojca, żalem z powodu jego śmierci w tak tragicznych okolicznościach oraz niemożnością przeżywania wraz z nim bardzo ważnych dla nich chwil. Sąd Rejonowy określając wysokość należnego powodom zadośćuczynienia wziął pod uwagę to, że sprawca swoim zachowaniem naruszył jedno z najistotniejszych dóbr osobistych, jakim jest prawo do życia rodzinnego i utrzymywania więzi rodzinnych, powodując tym samym nieodwracalne konsekwencje w sferze osobistej powodów. Wskutek tego działania żona i dzieci M. P. (2) przeżywali i nadal przeżywają głębokie cierpienia psychiczne. Według Sądu pierwszej instancji zakres tych negatywnych konsekwencji śmierci M. P. (2) dla powodów, w kontekście zasad związanych z funkcjonowaniem rodziny, świadczonej sobie wzajemnie pomocy, utrzymywanych kontaktów, wspólnych zajęć, wobec nagłej straty osoby bliskiej powodom, uzasadniał uznanie roszczenia powodów w zasadzie w całości za zasadne. Na przyznanie powodom żądanych kwot zadośćuczynienia w pełnej wysokości nie pozwalała bowiem regulacja art. 362 k.c., który znajdował zastosowanie w niniejszej sprawie, ze względu na okoliczność przyczynienia się zmarłego M. P. (2) do powstania zdarzenia z dnia 1 sierpnia 2000 r. i skutków tego zdarzenia w postaci jego śmierci. Jak zaznaczono, w celu ustalenia rzeczywistego stopnia przyczynienia się zmarłego do jego śmierci, Sąd Rejonowy oparł się na sporządzonej na potrzeby sprawy karnej opinii z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i wypadków drogowych. Co prawda w opinii nie wskazano dokładnie procentowego udziału zmarłego w tym zdarzeniu, jednakże z jej wniosków wynika, iż M. P. (2) w stopniu znacznym przyczynił się on do tego, iż w konsekwencji zdarzenia poniósł śmierć. W przedmiotowej opinii biegły stwierdził, że bezpośrednią przyczyną zaistnienia wypadku było zajechanie drogi samochodowi R. (...), nr rej. (...). 747 kierowanego przez M. P. (2) przez samochód L. (...), nr. rej. (...) kierowany przez A. W.. Biegły wskazał, że do zaistnienia wypadku bezpośrednio przyczynił się kierujący samochodem L., nr rej. (...) A. W., który naruszył następujące zasady ruchu drogowego : nie zastosował się do znaku drogowego nr B-33 jadąc z niedozwoloną prędkością w miejscu wypadku, nie zachował ostrożności jadąc z prędkością uniemożliwiająca mu panowanie nad kierowanym samochodem, nie utrzymał bezpośredniego odstępu niezbędnego dla uniknięcia zdarzenia w razie hamowania lub zatrzymania się poprzedzającego pojazdu. Jednakże z opinii tej wynika także, iż do zaistnienia wypadku przyczynił się również kierujący samochodem R. (...) M. P. (2) naruszając następujące zasady ruchu drogowego : nie zastosował się do znaku drogowego B-33 i jechał z prędkością znacznie przekraczającą prędkość dozwoloną w miejscu wypadku wynoszącą 60 km/h oraz wykonywał manewr wyprzedzania na odcinku drogi, gdzie jest to zakazane znakiem drogowym B-25. W opinii wskazano, iż z materiału dowodowego wynika, że jazda z prędkością dozwoloną 60 km/h przez samochód R. (...) oraz niewykonywanie przez ten samochód niedozwolonego manewru wyprzedzania ze znacznym prawdopodobieństwem pozwoliłoby uniknąć zdarzenia się samochodów. Samochód R. (...) jadąc z prędkością nadmierną i niedozwoloną skrócił znacznie czas dojazdu do miejsca zdarzenia, a tym uniemożliwił kierującemu samochodem marki L. powrót na prawy pas ruchu. Wobec ustalonego rodzaju i zakresu przyczynieniem się do wypadku przez poszkodowanego i sprawcę, Sąd pierwszej instancji postanowił stosunkowo obniżyć zasądzoną kwotę przyjmując stopień przyczynienia się zmarłego do powstania wypadku w 50 %. Ostatecznie Sąd ten uznał więc, iż zasadnym jest przyznanie powódce D. S. zadośćuczynienia na poziomie dodatkowych 60.800 zł, którą po uwzględnieniu stopnia --- STRONA 3 --- przyczynienia się zmarłego w wysokości 50 % stanowi kwota 30.400 zł na rzecz powódki. Zadośćuczynienie to, w łącznej kwocie 40.000 zł (9.600 zł na etapie likwidacji szkody, 30.400 zł w niniejszym orzeczeniu) będzie rekompensować doznany ból i cierpienie, a jednocześnie nie będzie prowadzić do nieuzasadnionego jej wzbogacenia się. Orzeczona w wyroku kwota jest w pełni adekwatna do obecnej sytuacji życiowej i osobistej powódki. W odniesieniu do powodów M. P. (1) i A. P. Sąd Rejonowy z kolei uznał, iż zasadnym jest przyznanie na rzecz każdego z nich kwoty, stanowiącej uzupełnienie wypłaconego im zadośćuczynienia na poziomie dodatkowych 78.400 zł, którą po uwzględnieniu stopnia przyczynienia się zmarłego w wysokości 50 % stanowi kwota 39.200 zł na rzecz każdego z nich. Zadośćuczynienie to, w łącznej kwocie 50.000 zł (10.800 zł na etapie likwidacji szkody, 39.200 zł w niniejszym orzeczeniu) jest adekwatne do rodzaju naruszonych dóbr osobistych oraz rozmiaru krzywdy doznanej przez powodów i nie jest w związku z tym ani nadmierna, ani rażąco zaniżona. Orzeczenie w przedmiocie roszczenia o zasądzenie odsetek ustaowych za opóźnienie oparto na przepisach art. 481 k.c. w związku z art. 817 § 1 k.c.. Z kolei postanowienie o kosztach postępowania uzasadniono treścią art. 100 k.p.c. i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powyższy wyrok zaskarżyli apelacją powodowie w części oddalającej powództwo D. S. ponad kwotę 30.400 zł w zakresie dalszej kwoty 8.000 zł, powództwo M. P. (1) ponad kwotę 39.200 zł w zakresie dalszej kwoty 10.000 zł, a powództwo A. P. ponad kwotę 39.200 zł w zakresie dalszej kwoty 10.000 zł, a także w zakresie rozstrzygnięć o kosztach procesu zawartych w punktach 5-9 orzeczenia. Zaskarżonym rozstrzygnięciom skarżący zarzucili: 1) naruszenie art. 321 k.c. w zw. z art. 229 k.c. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji przyczynienia zmarłego M. P. (2) na poziomie wyższym niż strona pozwana przyznawała w toku procesu i tym samym znacznego zaniżenia należnego powodom zadośćuczynienia, 2) naruszenie art. 362 k.c. w zw. z art. 5 k.c. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie 50% przyczynienie się zmarłego M. P. (2) do szkody w sytuacji gdy okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie 40% przyczynienia zmarłego. W oparciu o powyższe zarzuty powodowi wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: 1) zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki D. S. dalszej kwoty 8.000 zł a łącznie kwoty 38.400 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią męża M. P. (2) na skutek wypadku komunikacyjnego z dnia 1 sierpnia 2000 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty, 2) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda M. P. (1) dalszej kwoty 10.000 zł a łącznie kwoty 49.200 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią ojca M. P. (2) na skutek wypadku komunikacyjnego z dnia 1 sierpnia 2000 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty, 3) zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki A. P. dalszej kwoty 10.000 zł a łącznie kwoty 49.200 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią ojca M. P. (2) na skutek wypadku komunikacyjnego z dnia 1 sierpnia 2000 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty. Nadto, powodowie wnieśli o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu określonych w punktach 5-9 wyroku Sądu pierwszej instancji stosownie do zakresu zmiany wyroku. Jednocześnie, apelujący wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację, strona pozwana (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz strony pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powodów D. S., M. P. (1) i A. P. nie zasługiwała na uwzględnienie. --- STRONA 4 --- W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji przeprowadził w sprawie prawidłowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, a poczynione na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego ustalenia mogły stanowić podstawę faktyczną dla wydanego wyroku. Tym samym, Sąd odwoławczy na podstawie art. 382 k.p.c. przyjął poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia za własne. Jednocześnie na podstawie tak przeprowadzonego postępowania dowodowego i zgromadzonych dowodów, Sąd pierwszej instancji wywiódł trafne wnioski, znajdujące swoje uzasadnienie w przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przepisach prawa, które Sąd odwoławczy w całości podziela. Na wstępie należy zaznaczyć, iż zarzuty apelacji skupiały się na kwestionowaniu zaskarżonego orzeczenia jedynie w części dotyczącej ostatecznej wysokości kwot, przyznanych powodom od pozwanego na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. tytułem zadośćuczynień pieniężnych za doznane krzywdy z powodu naruszenia ich dóbr osobistych w postaci przede wszystkim prawa do życia w pełnej rodzinie, w związku ze śmiercią w dniu 1 sierpnia 2000 r. M. P. (2) (męża D. S., a ojca M. P. (1) i A. P.), która nastąpiła na skutek deliktu. Skarżący podnosili bowiem, że zasądzone na ich rzecz w toku postępowania pierwszoinstacyjnego kwoty zadośćuczynień zostały niesłusznie zaniżone w związku z przyjęciem zbyt dużego, bo 50% stopnia przyczynienia się zmarłego M. P. (2) do powstania wypadku, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uzasadniały zastosowanie tylko 40% przyczynienia zmarłego. W tej sytuacji istota rozpoznawanej apelacji sprowadzała się zatem właściwie do ustalenia czy zasądzenie przez Sąd Rejonowy zaskarżonym wyrokiem dodatkowych zadośćuczynień - przy przyjęciu przyczynienia się M. P. (2) do swojej śmierci w wypadku drogowym w dniu 1 sierpnia 2000 r. - w wysokościach odpowiednio 30.400 zł na rzecz powódki D. S. (tj. ponad już wypłaconą jej w postępowaniu likwidacyjnym kwotę 9.600 zł) oraz po 39.200 zł na rzecz powodów M. P. (1) i A. P. (tj. ponad już wypłacone im w postępowaniu likwidacyjnym kwoty po 10.800 zł), znajdowało uzasadnienie w okolicznościach przedmiotowej sprawy oraz materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Odnosząc się w tym miejscu do poszczególnych zarzutów formułowanych w apelacji, w pierwszej kolejności Sąd odwoławczy za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 362 k.c. w zw. z art. 5 k.c. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przy zasądzaniu na rzecz powodów dodatkowych kwot zadośćuczynienia aż 50% przyczynienia się M. P. (2) do swojej śmierci, którą poniósł w wypadku w dniu 1 sierpnia 2000 r. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżących, Sąd odwoławczy w pełni zgodził się z wnioskiem Sądu pierwszej instancji, iż M. P. (2) w następstwie naruszenia przepisów o ruchu drogowym poprzez nie zastosowanie się do znaku drogowego B-33 i jazdę samochodem z prędkością znacznie przekraczającą prędkość dozwoloną w miejscu wypadku, wynoszącą 60 km/h oraz wykonywanie manewru wyprzedzania na odcinku drogi, gdzie jest to zakazane znakiem drogowym B-25, niewątpliwie przyczynił się do tego wypadku. Traktujący o przyczynieniu art. 362 k.c. stanowi, że jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. W orzecznictwie podnosi się, że wystarczającą przesłanką stosowania art. 362 k.c. jest istnienie związku przyczynowego między zachowaniem się poszkodowanego a powstaniem szkody (por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1960 r., I CO 44/59, OSNCK 1960, nr 4, poz. 92 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1971 r., I CR 465/71, LEX nr 7002). Według Sądu drugiej instancji całokształt okoliczności wypadku, wynikających z ze sporządzonej, na potrzeby sprawy karnej zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 28 stycznia 2002 r., II K 794/00, opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i wypadków drogowych pozwala nie tylko na ustalenie, iż M. P. (2) dopuścił się wówczas opisanych wyżej naruszeń przepisów o ruchu drogowym, ale również na stwierdzenie, że gdyby jechał z prędkością dozwoloną oraz nie wykonywał niedozwolonego manewru wyprzedzania, to wówczas mógłby podjąć skuteczne manewry obronne na drodze, które mogły uchronić go przed śmiercią. Potwierdziły to wprost wnioski zawarte w ww. opinii biegłego sądowego, który wskazał, iż jazda z prędkością dozwoloną 60 km/h przez prowadzony przez M. P. (2) samochód R. (...) oraz niewykonywanie przez ten samochód niedozwolonego manewru wyprzedzania ze znacznym prawdopodobieństwem pozwoliłoby uniknąć zderzenia się samochodów, o czym świadczy fakt zatrzymania się wyprzedzonego przez M. P. (2) samochodu marki S. przed miejscem zderzenia pojazdów. Przy czym zdaniem biegłego w panujących wtedy warunkach drogowych podjęcie przez M. P. (2) manewru wyprzedzania było nie tylko nie zastosowaniem się do znaku drogowego, ale również błędem, o jakże tragicznych skutkach. --- STRONA 5 --- Tym samym nie sposób zarzucić Sądowi Rejonowemu, że nieprawidłowo ustalił on okoliczności faktyczne, które stanowiły współprzyczyny wypadku komunikacyjnego, zakończonego poniesieniem śmierci przez M. P. (2) (czyli fakt jazdy przez niego samochodem z prędkością znacznie przekraczającą prędkość dozwoloną w miejscu wypadku oraz wykonania błędnego manewru wyprzedzania na odcinku drogi, gdzie było to zakazane), a także by w świetle tych ustaleń i całokształtu okoliczności sprawy wadliwie Sąd ten ocenił stopień przyczynienia się zmarłego męża i ojca powodów do wypadku z dnia 1 sierpnia 2000 r. Zdaniem Sądu Okręgowego wskazane okoliczności, tj. opisany wyżej znaczny zakres zaniedbań i stopień lekkomyślności M. P. (2), przy jednoczesnym bezpośrednim przyczynieniu się do zaistnienia wypadku przez kierującego samochodem L., nr rej. (...) A. W., który zajechał drogę samochodowi R. (...), nr rej. (...). 747 kierowanemu przez M. P. (2), jednoznacznie świadczą o tym, że w sprawie zachodziły podstawy do przyjęcia po stronie M. P. (2) przyczynienia się do swojej śmierci w tym wypadku. Powyższe jak najbardziej zatem uzasadniało obniżenie, na podstawie art. 362 k.c., świadczeń przysługujących powodom z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z powodu naruszenia ich dóbr osobistych w postaci przede wszystkim prawa do życia w pełnej rodzinie, w związku ze śmiercią M. P. (2) na skutek deliktu w dniu 1 sierpnia 2000 r., których wysokość Sąd pierwszej instancji prawidłowo określił – biorąc pod uwagę kryteria przewidziane w art. 448 k.c. i uwzględniając rozmiar doznanej krzywdy związanej z utratą więzi rodzinnych, przejawiającej się w poczuciu osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny, cierpieniu i bólu - w przypadku D. S. na kwotę 80.000 zł, a w przypadku M. P. (1) i A. P. na kwoty po 100.000 zł i które to świadczenie obniżył o 50 % przyjmując taki właśnie stopień przyczynienia się M. P. (2) do swojej śmierci. To z kolei przy uwzględnieniu faktu dobrowolnej wypłaty przez stronę pozwaną na etapie postępowania likwidacyjnego zadośćuczynień w wysokości 9.600 zł i dwa razy po 10.800 zł powodowało konieczność zasądzenia na rzecz powódki D. S. jeszcze dodatkowo w postępowaniu sądowym z tego tytułu kwoty 30.400 zł (80.000 zł x 50 % - 9.600 zł), a na rzecz powodów M. P. (1) i A. P. jeszcze dodatkowo w postępowaniu sądowym z tego tytułu kwot po 39.200 zł (100.000 zł x 50 % - 10.800 zł), które to kwoty będą stanowić właściwą kompensatę rozmiaru krzywd doznanych przez powodów. Zdaniem Sądu odwoławczego całkowicie chybione jest stanowisko skarżących, jakoby Sąd pierwszej instancji dopuścił się przez to naruszenia art. 321 k.c. w związku z art. 229 k.c. poprzez jego niezastosowanie. Według apelujących Sąd ten przyjmując stopień przyczynienia się zmarłego M. P. (2) do wypadku z dnia 1 sierpnia 2000 r. na poziomie 50%, tj. wyższym o 10% niż przyznawała to strona pozwana w toku procesu, wyrokował ponad żądanie i w konsekwencji dokonał znacznego zaniżenia należnych powodom zadośćuczynień. Takie jednak rozumowanie powodów, jakoby wskazanie przez stronę pozwaną na 40% stopień przyczynienia się poszkodowanego do szkody, wiązało Sądy rozpoznające niniejszą sprawę w rozumieniu art. 321 k.p.c., jest błędne i nie znajduje żadnego uzasadnienia. Po pierwsze, przede wszystkim w ogóle nie można przyjąć - jak tego chcą powodowie - by przyznanie faktów, o którym mowa w art. 229 k.p.c., było wyrażeniem przez stronę stanowiska co do żądania. Po drugie, pozwany ubezpieczyciel w odpowiedzi na pozew wyraźnie podnosił, iż przyczynienie się M. P. (2) do wypadku należy ocenić na poziomie co najmniej 40%, a nie stricte 40%. Po trzecie, trudno uznać, aby Sąd Rejonowy przyjmując przy takim stanowisku procesowym strony pozwanej 50% stopień przyczynienia rzeczywiście wyrokował ponad żądanie pozwu, dopuszczając się naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. W myśl powołanego przepisu sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem ani zasądzać ponad żądanie. Natomiast art. 187 § 1 k.p.c. stanowi, że pozew powinien zawierać m.in. dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających je. Jeżeli zatem w art. 321 § 1 k.p.c. określono granice wyrokowania, to nie można wyrokować co do przedmiotu nieobjętego żądaniem strony powodowej i ponad rozmiar zgłoszonego żądania. Żądanie powództwa jest zatem determinowane przez jego treść i podstawę faktyczną żądania, a nie przez stanowisko procesowe strony pozwanej. Tymczasem jest poza sporem, iż powódka D. S. w trakcie postępowania przed Sądem Rejonowym domagała się zasądzenia od strony pozwanej kwoty 54.400 zł z tytułu dodatkowego zadośćuczynienia za śmierć jej męża na skutek zdarzenia z dnia 1 sierpnia 2000 r., a powodowie M. P. (1) i A. P. - kwot po 69.200 zł tytułem dodatkowego zadośćuczynienia za śmierć ich ojca. Powyższe żądania opierali na fakcie przyznania im do tej pory przez ubezpieczyciela zadośćuczynień w wysokości nieadekwatnej do doznanej przez nich krzywd i zmian, jakie wystąpiły po śmierci M. P. (2) w ich życiu. Zdaniem D. S. odpowiednie dla niej w realiach niniejszej sprawy zadośćuczynienie powinno wynieść 80.000 zł, które jednak należałoby zmniejszyć o 20% stopień przyczynienia zmarłego, co przy uwzględnieniu świadczenia wypłaconego już przez ubezpieczyciela daje do zapłaty na jej rzecz jeszcze kwotę 54.400 zł. Według zaś M. P. (1) i A. P. odpowiednim dla nich zadośćuczynieniem są kwoty po 100.000 zł, które należy zmniejszyć o 20% --- STRONA 6 --- stopień przyczynienia zmarłego ojca do wypadku, co przy uwzględnieniu świadczeń już otrzymanych daje do zapłaty na ich rzecz jeszcze kwoty po 69.200 zł. Wobec powyższego, rozpoznanie niniejszej sprawy ograniczało się wyłącznie do oceny czy zaistniały przesłanki domagania się przez D. S. zasądzenia dodatkowego zadośćuczynienia w wysokości 54.400 zł, a przez M. P. (1) i A. P. – w wysokości po 69.200 zł, przy uwzględnieniu faktu przyczynienia się M. P. (2) do wypadku i wypłaconych na ich rzecz kwot w postępowaniu likwidacyjnym. Jak wynika z wcześniejszych rozważań, Sąd pierwszej instancji ostatecznie doszedł do słusznego wniosku, iż w przypadku D. S. kwota 80.000 zł, a w przypadku M. P. (1) i A. P. kwoty po 100.000 zł, stanowią adekwatne formy zadośćuczynień pieniężnych do stopnia doznanych przez nich krzywd, co jednak przy uwzględnieniu okoliczności przyczynienia się M. P. (2) do wypadku i konieczności obniżenia tak określonych zadośćuczynień oraz przy uwzględnieniu otrzymanych od ubezpieczyciela do tej pory świadczeń, pozwala zasądzić na ich rzecz jeszcze tylko w postępowaniu sądowym tytułem dalszych zadośćuczynień odpowiednio kwotę 30.400 zł i kwoty po 39.200 zł. W tej sytuacji zasądzenie przez Sąd Rejonowy kwot niższych od tych, których domagano się w pozwie, ze względu na przyjęcie wyższego stopnia przyczynienia, nie było wyrokowaniem ponad żądanie w rozumieniu art. 321 § 1 k.p.c., ponieważ nie stanowiło wykroczenia poza granice rozpoznania sprawy wyznaczone sformułowanymi przez powodów żądaniami i przytoczonymi przez nich okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi te żądania. W świetle powyższego wskazywanie przez pozwanego w odpowiedzi na pozew na co najmniej 40% stopień przyczynienia się M. P. (2) do wypadku, nie miało żadnego wpływu na granice rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż stanowisko to nie determinowało treści i podstawy faktycznej żądania pozwu. Co najwyżej, można by się w takiej sytuacji zastanawiać nad możliwością zastosowania art. 213 § 2 k.p.c., który reguluje instytucję uznania powództwa. Niemniej jednak w ocenie Sądu odwoławczego w tym przypadku nie sposób przyjąć, abyśmy mieli do czynienia z uznaniem powództwa w formie przewidzianej przez art. 213 § 2 k.p.c. W tym stanie rzeczy, skoro przy przyjęciu przyczynienia się M. P. (2) do wypadku w 50% należne skarżącej D. S. zadośćuczynienie wynosi 40.000 zł, a M. P. (1) i A. P. - po 50.000 zł, to sformułowane w apelacji zarzuty, jakoby zasądzone na rzecz D. S. tytułem dodatkowego zadośćuczynienia kwota 30.400 zł (tj. ponad już wypłaconą na jej rzecz przez pozwanego w postępowaniu przedsądowym kwotę 9.600 zł), zaś na rzecz M. P. (1) i A. P. kwoty po 39.200 zł (tj. ponad już wypłacone im przez pozwanego w postępowaniu przedsądowym kwoty po 10.800 zł), powinny być uznane za znacznie zaniżone, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że ustalone przez Sąd Rejonowy w realiach niniejszej sprawy kwoty zadośćuczynień przed ich obniżeniem o 50% na podstawie art. 362 k.c., były adekwatne do doznanych przez powodów krzywd z powodu naruszenia ich dóbr osobistych, czego apelujący nie mogą kwestionować, jako że określone zgodnie z kryteriami przewidzianymi w art. 448 k.c. zadośćuczynienia, były tożsame z kwotami jakie D. S. oraz M. P. (1) i A. P. uznawali za odpowiednie dla siebie w realiach przedmiotowej sprawy. Ponadto należy zauważyć, iż określenie stopnia przyczynienia się do powstania szkody w rozumieniu art. 362 k.c. w przypadku przyznania zadośćuczynienia w oparciu o przepis art. 448 k.c. ma niejako jedynie walor pomocniczy. Zgodnie z art. 448 k.c. tytułem zadośćuczynienia należy przyznać odpowiednią sumę, pod którym to pojęciem kryje się uwzględnienie wszystkich okoliczności, które w realiach konkretnej sprawy wpływają na przyjęcie wyższej lub niższej kwoty zadośćuczynienia w tym również przy uwzględnieniu stopnia przyczynienia się do powstania szkody w rozumieniu art. 362 k.c. i to w ujęciu niekoniecznie procentowym. W konsekwencji, wobec braku zasadnych zarzutów, które mogłyby skutecznie zakwestionować merytoryczną poprawność zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, apelacja powodów D. S., M. P. (1) i A. P., jako nieuzasadniona podlega oddaleniu po myśli art. 385 k.p.c. W kontekście oddalenia apelacji, brak było podstaw do odnoszenia się do zawartego w niej wniosku powodów o zmianę rozstrzygnięcia w zakresie punktów 5-9 zaskarżonego wyroku. W środku zaskarżenia wyraźnie bowiem zastrzeżono, że zmiana w tym zakresie miała być dokonana tylko w razie uwzględnienia wywiedzionej przez nich apelacji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego uzasadnia treść przepisu art. 98 k.p.c., który znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym po myśli art. 391 k.p.c. Mając na względzie postulat orzekania w sprawach, w których z --- STRONA 7 --- uwagi na współuczestnictwo formalne dochodzi do podmiotowo-przedmiotowej kumulacji roszczeń, o kosztach procesu odrębnie w odniesieniu do wszystkich skumulowanych spraw i wszystkich podmiotów występujących w tych sprawach, a także to, że apelacja powodów podlegała oddaleniu przez Sąd odwoławczy w całości, w ocenie Sądu drugiej instancji należało na podstawie art. 98 k.p.c. zasądzić od każdego z powodów odrębnie na rzecz strony pozwanej koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym w kwotach po 900 zł (według stawki minimalnej wynikającej z § 2 pkt 4 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - Dz. U. z 2015 roku, poz. 1804, ze zm.).