Postanowienie II Ca 635/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 września 2018 roku Sąd Okręgowy w Opol

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 635/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 września 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wojciech Bazgier Sędziowie: SO Alicja Szwast (spr.) SO Paweł Mehl Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Pazdan po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa M. M. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Oleśnie z dnia 14 marca 2018 roku sygn. akt I C 355/17 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: a) w punkcie I kwotę 51.000 zł zastępuje kwotą 36.000 (trzydzieści sześć tysięcy) zł, b) w punkcie III kwotę 8.484 zł zastępuje kwotą 5.417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) zł, a kwotę 5.400 zł zastępuje kwotą 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł, 2. oddala apelację w pozostałej części, 3. --- STRONA 2 --- znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu w postępowaniu apelacyjnym. Na oryginale właściwe podpisy UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 14 marca 2018 r. Sąd Rejonowy w Oleśnie zasądził od strony pozwanej (...) Spółka Akcyjna w W. na rzecz powódki M. M. tytułem zadośćuczynienia kwotę 51.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 maja 2016 r. do dnia zapłaty (pkt I.), oddalając dalej idące powództwo (pkt II.). Nadto, Sąd Rejonowy zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 8.484 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt III.). W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano w szczególności, iż podstawę prawną roszczenia stanowił art. 448 k.c. w związku z art. 24 § l k.c. W sprawie poza sporem pozostawała kwestia odpowiedzialności sprawcy J. D. za spowodowanie wypadku z dnia 2 października 2001 r., stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Oleśnie II Wydziału Karnego w sprawie o sygn. akt II K 203/02, jak również odpowiedzialność strony pozwanej (...) S.A. w W. za skutki wypadku w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadanego przez sprawcę, w wyniku którego śmierć poniósł ojciec powódki – C. B.. W ocenie Sądu Rejonowego kwotą kompensującą krzywdę powódki doznaną w związku ze śmiercią ojca jest suma 60.000 zł, z czego kwota 9.000 zł została już przyznana przez (...) S.A. w postępowaniu likwidacyjnym szkody, a więc Sąd pierwszej zasądził brakującą część, tj. 51.000 zł. Natomiast w pozostałej części (tj., co do kwoty 10.000 zł) roszczenie powódki zgłaszane w procesie należało w opinii Sądu oddalić jako zawyżone i prowadzące do bezpodstawnego wzbogacenia. Uwzględniając w zdecydowanej większości powództwo M. M. Sąd wziął pod uwagę w szczególności bliskie i serdeczne relacje panujące w rodzinie powódki, w tym pomiędzy powódką i jej ojcem. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że nagłe zerwanie tych więzi na linii rodzic – dziecko, zwłaszcza na skutek czynu zabronionego, jak również wiążący się z tym nagłym zdarzeniem brak możliwości przygotowania się na tę śmierć i pożegnania z najbliższą osobą, rodzą skrajnie negatywne i bolesne emocje, z którymi powódka nie uporała się do końca do dziś. Nadto Sąd podkreślił, że w okresie ciąży i w pierwszych miesiącach po porodzie powódka, zamiast cieszyć się macierzyństwem, musiała zmagać się z żałobą. Sąd wziął pod uwagę również, że powódka bardzo odczuła brak taty w związku z gospodarstwem rolnym, które pozostawił, tym bardziej, że tylko on posiadał wiedzę rolniczą i doświadczenie w pracy na roli i w hodowli zwierząt, zatem śmierć ojca mocno zdezorganizowała i utrudniła życie codzienne powódce. Mając na uwadze powyższe, przyznana kwota 51.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z kwotą otrzymaną już od ubezpieczyciela, tj. 9.000 zł, stanowiła w optyce Sądu Rejonowego sumę adekwatną do rozmiaru krzywdy powódki, a zarazem jest kwotą wystarczającą. Oddalając roszczenie powódki co do kwoty 10.000 zł Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę w szczególności wiek zarówno powódki (34 lata) jak i jej ojca (80 lat) w dacie zdarzenia szkodowego, akcentując, że dla przyznania kwoty zadośćuczynienia ma znaczenie fakt, czy umiera młody ojciec mający małoletnie dzieci wymagające jego szczególnej opieki i w perspektywie mający przed sobą kilkadziesiąt lat życia i pielęgnowania wspólnych więzi czy też umiera 80 – letni ojciec dorosłej 34 – letniej zamężnej kobiety, mającej oparcie w mężu i w matce. Orzeczenie o odsetkach uzasadniono przepisem art. 481 k.c. Natomiast rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadniono treścią art. art. 100 zdanie drugie k.p.c. Apelację od tego orzeczenia złożyła strona pozwana (...) Spółka Akcyjna w W., zaskarżając je w części uwzględniającej powództwo ponad kwotę 30.000 zł (pkt I.) oraz w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania (pkt III.), domagając się jego zmiany w pkt I. poprzez zasądzenie od strony pozwanej w miejsce kwoty 51.000 zł kwoty 21.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30 maja 2016 r. do dnia zapłaty. Nadto, strona pozwana wniosła o zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi strona pozwana zarzuciła: – naruszenie art. 448 k.c. poprzez uznanie, że zasądzona wysokość zadośćuczynienia jest kwotą odpowiednią do doznanej przez powódkę krzywdy, podczas gdy zadośćuczynienie w żądanej i zasądzonej wysokości jest rażąco wygórowane, --- STRONA 3 --- – naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na uznaniu, iż cierpnia powódki i doznana przez nią szkoda niematerialna uzasadniają zasądzenie zadośćuczynienia w wysokości 51.000 zł, przy wypłaceniu przez stronę pozwaną w postepowaniu likwidacyjnym kwoty 9.000 zł. W odpowiedzi na apelację, powódka M. M. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony pozwanej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja strony pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w W. zasługuje na częściowe uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji rozstrzygając sprawę co do istoty dokonał wyczerpujących i prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy na podstawie art. 382 k.p.c. przyjął za własne, jednakże wyciągnięte na ich podstawie wnioski, uznać należało za częściowo błędne, co skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku. Przechodząc do merytorycznej kontroli zakwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia pod kątem formułowanych w apelacji strony pozwanej żądań i zarzutów, w pierwszej kolejności należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego, że roszczenie powódki M. M. o zapłatę świadczenia pieniężnego z tytułu zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, która zaistniała przed dniem wejścia w życie przepisu art. 446 § 4 k.c., tj. przed dniem 3.08.2008 r., znajdowało uzasadnienie w przepisach art. 448 k.c. w związku z art. 23 k.c. i 24 § 1 k.c. Niewątpliwie bowiem wskutek zawinionego spowodowania śmierci osoby najbliższej doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych niematerialnych powódki – poprzez zerwanie więzi, jaka łączyła powódkę z ojcem. Śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby związanej ze zmarłym. Wymaga podkreślenia, iż katalog dóbr osobistych, do którego odwołuje się art. 23 k.c. ma charakter otwarty, a wymienione w nim przykłady mają charakter poglądowy. Zgodnie z judykaturą należy uznać, że ochronie podlegają wszelkie dobra osobiste człowieka rozumiane jako wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które uznaje się za doniosłe i tym samym w pełni zasługujące na ochronę. Nie ulega wątpliwości, że rodzina jako związek najbliższych, związanych ze sobą emocjonalnie i uczuciowo osób, podlega tejże ochronie. Przedstawione rozważania znajdują poparcie w ukształtowanej już, najnowszej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, w której wyraźnie wskazuje się, iż najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r., tj. przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c. Należy bowiem uznać, że wprowadzenie art. 446 § 4 k.c. doprowadziło jedynie do zmiany w sposobie realizacji roszczenia przez skonkretyzowanie osób uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesłanek jego stosowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., o sygn. III CZP 32/11, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2011 r., o sygn. I CSK 621/10). Wobec powyższego za słuszne uznać należy stanowisko, iż w konkretnym stanie faktycznym spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków jej rodziny i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. W niniejszej sprawie kompensacie podlegało naruszenie dobra osobistego powódki w postaci przede wszystkim prawa do życia w pełnej rodzinie, którego skutkiem było powstanie u powódki szkody o charakterze niematerialnym (krzywdy) związanej z utratą więzi rodzinnych, przejawiającej się w poczuciu osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny (ojca), cierpieniu i bólu. Trzeba wskazać, iż tak Kodeks cywilny, jak i żaden inny przepis prawa nie ustanawiają po stronie powódki obowiązku jakiegoś szczególnego dowodzenia, iż pomiędzy nią, a jej zmarłym ojcem istniała jakakolwiek więź rodzinna. Już bowiem same zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego nakazują przyjąć w przypadku powódki istnienie silnej więzi emocjonalnej łączącej ją z C. B., będącej wynikiem wspólnego zamieszkiwania, wspólnie podejmowanych decyzji przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego i wzajemnych relacji. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wiadomość o nagłej, tragicznej śmierci ojca, stanowiła dla --- STRONA 4 --- powódki głębokie przeżycie. Podobnie zresztą jak to, iż utrata najbliższej osoby zawsze wywołuje ból, który jednakże odczuwany jest przez każdą osobę różnie. Uzupełniająco dodać należy jednak, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w postaci zeznań powódki (k. 47 akt) oraz zeznań świadków M. W. – wnuczki zmarłego (k. 54-54v akt ), J. M. – męża powódki (k. 54v akt), pozwala na stwierdzenie, że M. M. wykazała istnienie szczególnej więzi pomiędzy nią, a zmarłym C. B.. Jak wynika z ustalonego przez Sąd Rejonowy (na podstawie ww. dowodów) stanu faktycznego, powódka była zżyta ze swoim ojcem, łączyły ją z nią silne więzy uczuciowe. O dzieciństwa powódka spędzała czas z tatą, z którym później prowadziła gospodarstwo rolne, a ojciec pomagał jej w wychowaniu i opiece nad dziećmi (wnukami), szczególnie synem, który urodził się z znamieniem barwnikowym twarzy. C. B. wspierał powódkę psychicznie i finansowo, a swoim optymistycznym podejściem do życia zarażał innych domowników (dzieci i męża powódki) dzieląc się z nimi organizacją domowych obowiązków. Według Sądu drugiej instancji uzasadnione okazały się jednak wątpliwości strony skarżącej co do trafności samego rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego zasądzającego dodatkowe zadośćuczynienie na rzecz M. M. w kwocie 51.000 zł (ponad wypłaconą już przez ubezpieczyciela w toku postępowania likwidacyjnego na rzecz powódki kwotę 9.000 zł) za śmierć osoby najbliższej. Podstawową funkcją zadośćuczynienia jest funkcja kompensacyjna. Pieniądze otrzymane przez powódkę tytułem zadośćuczynienia mają zrekompensować jej negatywne przeżycia poprzez dostarczenie środków do realizacji jej pragnień i pełniejszego zaspokajania jej potrzeb. Wynika to z ogólnych zasad prawa cywilnego, które ma m.in. zapewniać możliwości wyrównania doznanych szkód. Oznacza to, iż wysokość zadośćuczynienia powinna odpowiadać możliwie dokładnie wysokości doznanej szkody, aby zadośćuczynienie z jednej strony nie było dla poszkodowanego źródłem zysku i karą dla sprawcy szkody, a z drugiej aby doznana szkoda niemajątkowa była w pełni zrekompensowana. Należy przy tym mieć na uwadze, że szkoda powódki jest niewymierna, a przede wszystkim nieodwracalna, toteż przyznana rekompensata pieniężna musi stanowić odczuwalną wartość ekonomiczną, która umożliwi powódce złagodzenie skutków negatywnych doznań (wynikających z naruszenia dóbr osobistych). Wobec powyższego, kontrola instancyjna zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zasadności roszczeń powódki co do wysokości, wymagała dodatkowo uwzględnienia, zasługującego na aprobatę, poglądu wyrażonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przy ocennym charakterze kryteriów wyznaczających wysokość zadośćuczynienia pieniężnego, zarzut naruszenia przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę roszczenia, w niniejszej sprawie art. 448 k.c., może być uwzględniony przez Sąd drugiej instancji tylko wskutek zawyżenia lub zaniżenia wysokości tego zadośćuczynienia w sposób rażący (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2004 r., o sygn. akt V CK 282/03, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2001 r., o sygn. akt II CKN 651/98). Zdaniem Sądu odwoławczego w analizowanej sprawie okoliczność taka zaistniała. Za słuszny bowiem należało uznać zarzut apelacji, jakoby zasądzone przez Sąd Rejonowy w realiach niniejszej sprawy na rzecz powódki zadośćuczynienie w kwocie 51.000 zł było rażąco wygórowane. Sąd odwoławczy po ponownym przeanalizowaniu całokształtu okoliczności sprawy, stwierdził, że Sąd pierwszej instancji, pomimo dokładnych i prawidłowych ustaleń stanu faktycznego w zakresie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie powódce dodatkowego zadośćuczynienia za doznaną przez nią szkodę w wyniku śmierci jej ojca, w swoich rozważaniach dokonał niewłaściwej oceny rozmiaru krzywdy, jakiej w następstwie powyższego doznała M. M.. Postępowanie przed Sądem Rejonowym wykazało bezsprzecznie, iż więź emocjonalna powódki z ojcem była silna, a tragiczna i nagła śmierć C. B. była dla M. M. szokującym, traumatycznym wydarzeniem. Należy zatem przyjąć, że utrata bliskiej osoby wywołała u M. M. cierpienia psychiczne oraz przez pewien okres odbiła się negatywnie na jej stanie emocjonalnym i spowodowała zaburzenia w życiu rodzinnym powódki, która musiała praktycznie sama przejąć opiekę nad tróją dzieci oraz wywołała trudności w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, Miarkując jednak wysokość zadośćuczynienia trzeba zauważyć, iż wymienione wyżej negatywne i bolesne konsekwencje utraty najstarszego dziecka nie mają charakteru trwałego czy też nieodwracalnego, nie wystąpił także trwały uszczerbek na zdrowiu powódki. Reakcja żałoby u powódki przebiegała w typowych dla tego procesu etapach i zakończyła się w odpowiednim dla tego procesu czasie. M. M. pełni role rodzinne, społeczne --- STRONA 5 --- i zawodowe. Poza tym, nie należy zapominać, że powódka w dacie śmierci ojca prowadziła samodzielne dorosłe życie, miała męża i własne dzieci, których sprawy z pewnością miały wówczas dla niej charakter priorytetowy i wymagały przy ich realizacji wykazania się odpowiednią zaradnością życiową, o czym świadczy fakt kontunuowania leczenia syna oraz utrzymania gospodarstwa rolnego. Uwadze Sądu Okręgowego nie mogły także umknąć okoliczności upływu czasu pomiędzy datą śmierci C. B. – 2 października 2001 r. – a datą wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie i orzekania o zadośćuczynieniu. W przypadku zadośćuczynienia wydaje się, że czynnik czasu może mieć wpływ na jego wysokość, jeśli jest ono dochodzone po upływie znacznego czasu od naruszenia dóbr osobistych. Odnosząc się do wpływu, jaki wywiera moment dochodzenia zadośćuczynienia z art. 448 k.c. na jego wysokość Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku 28 maja 2013 r. (o sygn. I ACa 98/13, Legalis nr 731140) wskazał, że w zależności od rodzaju naruszonego dobra oraz sposobu naruszenia, czynnik szkodzący może oddziaływać na osobę poszkodowanego jednorazowo, albo przez określony czas. W przypadku naruszenia dobra osobistego w postaci więzi rodzinnych, zdarzenie sprawcze, jakim jest śmierć człowieka, ma charakter jednorazowy. Nie oznacza to jednak, że negatywne skutki związane z utratą osoby bliskiej są zamknięte w określonych ramach czasowych i ograniczają się do ujemnych przeżyć na określoną datę, np. śmierci tej osoby. Istotne jest, kiedy krzywda ta, mająca swe źródło w śmierci osoby bliskiej, jest uświadamiana i najbardziej odczuwana, i jak długo taki stan rzeczy trwa. Jeśli osobami bliskimi zmarłego są osoby dorosłe, np. rodzice, to z reguły krzywda związana z tym zdarzeniem jest uświadamiana przez poszkodowanych od samego początku, od momentu powzięcia wiadomości o śmierci osoby bliskiej, które już samo w sobie jest poważnym wstrząsem psychicznym. Krzywda ta jest wtedy najsilniej odczuwana także z tego względu, iż pomiędzy zmarłym i jego bliskimi istnieją trwające nierzadko wiele lat określone i to dwukierunkowe więzi rodzinne. Natomiast wraz z upływem czasu ujemne doznania osób dorosłych związane ze śmiercią osoby bliskiej ulegają naturalnemu osłabieniu. Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych nie wynika, aby okres żałoby trwał u powódki znacznie dłużej niż zazwyczaj w tego typu przypadkach lub by wystąpiły u niej szczególne objawy, które mogłyby świadczyć o patologicznie przebiegającym procesie żałoby. Powódka obecnie nie znajduje się też w kryzysie emocjonalnym, gdyż aktualnie zaadoptowała się do sytuacji dalszego życia bez ojca. Należało więc uznać, że powódka aktualnie z pewnością już w znacznie mniejszym stopniu przeżywa żal i smutek po śmierci C. B., co wynika z zasad doświadczenia życiowego. Upływ czasu powoduje przynajmniej częściowe uspokojenie negatywnych emocji. Trzeba zatem zaakcentować, iż skoro zadośćuczynienie stanowi kompensację doznanej krzywdy, to przyznanie M. M. kwoty w postulowanej wysokości rozmijałoby się z faktem, że aktualna krzywda po jej stronie jest znacznie mniejsza, aniżeli w okresie bezpośrednio po wypadku. Zważywszy więc na opisane wyżej okoliczności, a także przy uwzględnieniu upływu czasu od zdarzenia sprawczego, należało przyjąć, iż zasądzona wyrokiem Sądu pierwszej instancji kwota zadośćuczynienia określona została na poziomie nazbyt wygórowanym. Według Sądu odwoławczego kwota 36.000 zł (ponad już wypłaconą na rzecz powódki przez stronę pozwaną w postępowaniu przedsądowym kwotę 91.000 zł), stanowi wartość wymierną i adekwatną do szkody poniesionej przez powódkę, a jednocześnie określona na takim poziomie spełni swoją kompensacyjną funkcję pozwalając M. M. w odpowiedni sposób złagodzić skutki negatywnych doznań, jakich doznała wskutek zerwania więzi rodzinnej z tragicznie zmarłym przed 17 laty ojcem. W tym stanie rzeczy, Sąd odwoławczy w oparciu o art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie I. kwotę 51.000 zł zastąpił kwotą 36.000 zł, o czym orzeczono w punkcie 1 a) sentencji wyroku, a w pozostałym zakresie apelację oddalił, co znalazło odzwierciedlenie w punkcie 2. sentencji wyroku. Zmiana rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w przedmiocie kosztów postępowania (pkt III. zaskarżonego wyroku) wynika bezpośrednio z treści orzeczenia Sądu odwoławczego, co do meritum. Wydanie orzeczenia reformatoryjnego oraz rodzaj roszczenia powódki, którego wysokość zależała od oceny sądu uzasadniało zastosowanie art. 100 zd. 2 k.p.c. przy rozstrzyganiu o zasadzie ponoszenia kosztów procesu za postępowanie przed Sądem Rejonowym. W konsekwencji Sąd Okręgowy w punkcie 1 b) sentencji wyroku zmienił zaskarżone orzeczenie w punkcie III. w ten sposób, że kwotę 8.484 zł zastąpił kwotą 5.417 zł, a kwotę 5.400 zł zastąpił kwotą 3.600 zł. Na wymienioną kwotę kosztów procesu w wysokości 5.417 zł składa się: kwota 3.600 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika ustalona w oparciu o przepis § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.), a więc w stawce odpowiadającej przedziałowi wartości przedmiotu sprawy --- STRONA 6 --- w zakresie, w którym uwzględniono powództwo oraz kwota 1.800 zł tytułem zwrotu części opłaty sądowej od uwzględnionego żądania oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego zostało oparte o przepis art. 100 zd. 1 k.p.c., który znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym po myśli art. 391 k.p.c. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego podstawy do wzajemnego zniesienia kosztów procesu zachodzą jedynie wówczas, gdy żądanie zostanie uwzględnione w około połowie, przy mniej więcej równej wysokości kosztów poniesionych przez każdą ze stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2007 r., o sygn. I PK 157/07, Lex nr 375735, postanowienie SN z dnia 17 czerwca 2011 r., o sygn. II PZ 10/11, LEX nr 1068033). W rozpoznawanej sprawie, w postępowaniu apelacyjnym obie strony poniosły porównywalne koszty zastępstwa prawnego, natomiast uwzględnienie roszczenia odwoławczego nastąpiło w połowie (15.000 zł, a wpz wynosiła 30.000 zł). Z tych zatem względów zdaniem Sądu odwoławczego znajduje zastosowanie dyspozycja art. 100 zd. 1 k.p.c., w części w której przepis ten stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemne zniesione. Przy wzajemnym zniesieniu kosztów procesu każda ze stron ponosi te koszty sądowe, które spowodowała swymi czynnościami, co wyrażono w pkt 3. sentencji wyroku.