Wyrok II Ca 624/13

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 624/13 _ _ B.-_:___ __ :_ ._ _ _ ________|, ' I” '" 'iv _ r -|_~_._."" '{.„f?fr'¿,.„¿',få-=.-„› -JJ:-.ffi :_ mln „ - ,fia i iii _ _ ` ńvz "Ę'ł';Š¿š'~ -iáźqi . -l'¦'| 'L' _ _ ____ ,_._|__ ._-„ka __ WYRK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Kalisz, dnia 13 lutego 2014 r Sąd Okręgowy w Kaliszu H Wydział Cywilny Odwoławczy W składzie: ` Przewodniczący: SSO JanuszeRoszewski SSO Henryk Haak Sędziowie: SSO Paweł'Szvvedowski Protokolant: st. sekr. sąd. Jolanta Bąk po rozpoznaniu W dniu 13 lutego 2014r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa? (SPF-) przeciwko n *_ Z Siedzibą w o zapłatę ` na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego W Kaliszu z dnia 25 Września 2013r. sygn. akt 1745/12 Í-' Ê 1 W f "¬. "'\'› _ ""'.` ===""f .________ --- STRONA 2 --- I. ßloddalaapelāwję 1 5... _ ' - o W ostępowaniu II. nie _obciąża powódki kosztami zastępstwa procesoweg __ odwoławczym. I --- STRONA 3 --- sygn. ala 11 ca 624/13 Uzasadnienie 25 Wmśflia 20131'-Sßzd R@í°H°“fY2f1Sßzd2ił°<1 P°ZWaH@g° -2 siedzibaw f1a rzecz powódki kwotę 3ii.3l6i0`,"li0Ÿ zł. zł ustawowymiiiodsetkami. od dnia 4 września* 20 1221*. do dnia zapłaty,oddalił powództwo W pozostałej części, zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę l.450.20 zł. tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu. Nadto nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kaliszu kwotę 204,60 zł. tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa i odstąpił od obciążania powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi wpozostałej części. ' S _ S. _ Sąd RejOrlowşfpoczynił następuj ące ustalenie W dniu 27.08.?2Í0`li0ifr.c"*wjŸ'*doszło do wypadkukomunikacyjnego, W czasie laarega kierujący pojazdemsamochodowymmarki Fora Transit potrąc1ł pieszą ;me ustąpiwszy ipierwszeństwa pieszej znajdującej się na oznakowanym przej ściuesdlaipieszych. S Na skutek odniesionych obrażeńřf zmarła W szpitalu następnego dnia. Posiadacz pojazdu był W chwili wypadku* ubezpieczony W zakresie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ;wípozwanym towarzystwie ubezpieczeniowym. Powódka W chw1l1 sm1erc1 m1ała 78 lat Zamteszlqwała wspólnie z mężem oboje byli emerytami, mieli tylko jedno dziecko -powódkę. Matka powódki byłassprawna fizycznie, nie chorowała przewlekle, zajmowała się prowadzeniem domu, opiekowała się chorującym mężem. Powódka lat (W chwili śmierci matki miała 54 lata). Od 2003 r. jest wdowa, mieszka sama, utrzymuje się wyłącznie z renty rodzinnej po mężu W wysokości ok. 670 zł netto miesięcznie. Ma dwie dorosłe i zamężne córki -jedna z nich zamieszkuje W fdruga W*“Powódkę łączyły z matką silne więzi emocjonalne, widywały się codziennie, często powódka Wspólnie z rodzicami spożywała posiłki, korzystała z ich 'wsparcia finansowego, pomagała matce W zakupach i pracach, domowych. W czerwcu i sierpniu 2010 r. powódka była hospitalizowana, przy fl '¦ .¬" Ą; W-_'_-\. j' ƒ"" _,_ wl.,- _Q-` -bt '“~ *=›._ 1,9 3 --- STRONA 4 --- czym W ssierpniu została poddana operacyjnemu leczeniu kamicy pęcherzyka żółciowego. W tym czasie oraz w czasie po wypisie ze szpitala powódka korzystała z pomocy i wsparcia bardzo brakujelolboj ga rodiziców`,l eidnaki czułilae się związana ze matką.ƒ_Po śmierci rodziców powódka nie korzystała? z konsultacji psychologa ani psychiatry. Üzyskanym od pozwanego zadośjćrucízynienijems jpodzieliła 'się z córkami wręcziając¿¬.imi. kwoty po 5.000,00: zł, resztę wydała:-co naifwłasinef potrzeby, .W. tym własne leczenie. S . (L I Ÿ - _ Ojciec powódki poniósł koszty pogrzebu5ŸPW łąČ'Żfi@l WYSOLÍOŠCÍ 3.820,20 zł, W tym kwotę 920,20zł za dzierżawę 20 letnią za 2 -osobowy plac pod nagrobekƒę W S c " _ S S S Pismem z dnia 18.01.2011 r. powódka zażądała -_zapłaty odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia się jej sytuacji .życiowej po śmiercimatki W wysokości 40.000,00 zł oraz zadośćuczynienia izaskrzywdę doznaną W następstwie śmierci matki W wysokości 60.000,00 zł. Decyzjami z dnia 27.04.2011 r. strona pozwana odmówiła zapłaty pierwszego z roszczeń* ( z art. 446 § 3 k.c. ) oraz przyznała powódce zadość:uczy11ienie(. ze art. ls.446Ÿ=§f4 'l<.c. ) W wysokości 25.000,00 zł. .Zapłaty ainalogicznych roszczeń, a nadto .zwroitu'Ÿkoisztów pogrzebu domagał się od pozwanego mąż zmarłej, a ojciec powódki I _ I _ O W dniu 31.03.2011 r. zmarł ojciec powódki ai spadek po nim nabyła w całości j<-3803 córka -- powódlfa _ I W ze śmielrciął Íwi.stral<cie postępowania likwidacyjnego strona pozwana przyznałacspowódcellrsrirscjiiakoW jego spadkobierczyni »należne uprawnionemu odszkodowanie z art. 'ąwysokości '20.000,`00Ÿzłgfjednocześnie odmawiając wypłaty należnego" zadoscuczymema z art 446 § 4 k c. jako nie podlegaj ącego dziedziczeniu. Pozwany nie przyznał ani *ani powódce zwrotu kosztów pogrzebu Powódka wykazuje skłonność do .zmieinnych nastrojów z tendencją do wzmożonej drażliwości i pobudliwości, ma obniżony próg tolerancji na sytuacje stresogenne i niski poziom radzenia sobie ze stanamiwewnętrznych napięć. Zaznacza się u niej skłonność do Wycofywania się i zamykania W sobie."Powódka prezentuje bierno - zależny typ _- 4 . funkcjonowania, jest bardziej nastawiona na podporządkowanie się otoczeniu i sytuacji, sa I _f ;Š-u 1 ., 1:3: 1 .= er?-~ "'“"“¦ë'r"'. J --- STRONA 5 --- niż na' podejmowanie działań zmieniających rzeczywistość. Takie postawy powódki mają utrwalony charakter, są stałą formą j ej zachowania i nie wynikaj ą tylko z aktualnej sytuacji życiowej( tratunatyiciznych przeżyć czwiiązanych ze utratą) “n'1atki). Utrzymuj ące sięccistany smutku i przygnębienia po stracie ukochanych osób -' matki, pa W kilka miesięcy później także ojca - niefspowodowały. i niepowodują dezorjgpanizacjić zachowania powódki ani trwałych zaburzeń, dysfunkcji wjj ej społeczno ęemocjponalinym funkcjonowaniu. po Powyższych ustaleń faktycznych) Sąd doklionałcs W oparciu oj powołane dowody. Część istotnych” dla rozstrzygnięciasprawyl okoliczności nie była między stronami sporna. Sąd odmówił wiarygodności jedynie dokumentowi ws postaci dowodu KP z dnia 2.09.2010 r. (k. 36) przedstawionemu przez powódkęc na dowód poniesienia wymienionej w dokumencie kwoty 3.020,20 zł tytułem .kosztów pochówku - obok kosztów stwierdzonych imiymi dokumentami, w szczególności fakturami z k. 34 i 35. W istocie bowiem dokument ten stanowi dowód zapłaty kosztów pochówku w wysokości określonej w wymienionych w nim fakturach ( 2,l00,00) zł i 920,20 zł), nie powiększa jednak sumy poniesionych KOSZÍÓW sądzważ,›1,aanastępuje: _ Zgodnie ze art“44'6 § 4 k.c. jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Powyższy przepis Lunożliwia przyznanie najbliższym członkom rodziny osoby zmarłej wskutek czynu niedozwolonego zadośćuczynienia, które stanowi swoistą formę naprawienia poniesionejffprizieezsi*nich szkody niemaj ątkowej (krzywdy) wynikającej z cierpień psychicz1'1ychŸi utratą osobynaj bliższej. Roszczenie to co do zasady przysługuje najbliższym członkom rodziny zmarłego, do których niewątpliwie należąjego dzieci, także pełnoletnie. Kryterium bliskości nie ocenia się jednak wyłącznie na podstawie stopniacpokrewieństwa,ale w oparciu o faktycznie istniejący stosunek bliskości tych osób. Zadośćuczynienie to ma charakter rekompensaty pieniężnej, mającej złagodzić cierpienie, ból i poczucie osamotnienia po utracie najbliższego członka rodziny. Wysokość należnego zadośćuczynienia z powyższego tytułu powinna zależeć od rozmiaru wstrząsu psychicznego, którego ,doznała osoba najbliższa zmarłego, natężenia cierpień psychicznych i moralnych oraz odczuwalnego wpływu braku osoby zmarłej dla uj ernnychprzeżyć psychicznych W dalszym życiu jej osoby najbliższej. _,Ł ,J __j=_'_'Ĺ'„f ¬'-.¦' 13: Ę `\`t "*›°*"\._Í' --- STRONA 6 --- W niniejszej sprawie okoliczność odpowiedzialności cywilnej strony pozwanej wobec powódki za skutki śmierci"j ej matki poniesionej W wypadku drogowym pozostawała poza sporem stron. Pozwany “ubezpieczyciel prziyjjąłf“odpowiedzialność odszkodowawczą, przyznając powódce -5 jedynej córce zmarłej"zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w wysokości 25.000 zł, niemniej? jednak poiwódkaijuznała, że rozmiar doznanej przez nią krzywdy jest większy niż wynikałoby to z ustaleńpodmiotu obowiązanego do wynagrodzenia ich cierpień fizycznych i moralnych. 1 _ ' to Zgromadzony W. materiał dowodowy wskazuje na to, że istotnie nagła i ÍWSPÍCŻHBS Śmierć :byładlapowódki ciężkim i traumatycznym przeżyciem wywołującymss cierpienie, ból ie poczucie osamotnienia po stracie najbliższego członka rodziny. Powódka była silnie związana emocjonalnie ze zmarłą, była jej jedynym dzieckiem, tworzyli Wzorowa, kochającą się i wzajemnie wspierającą rodzinę. Krzywdę, jakiej powódka doznała z tego tytułu należy ocenić jako znaczną. Z drugiej jednak strony należyßzauważyć, iż cierpienia. moralne powódki po śrnierci matki Spøtęgøwane zostały rychłym zgonem ojca. przy te skutki pozw8.ny odpowiedzialności nieponosi. Nadto aktualny stany emocjonalny powódki polegający na pojawianiu się okresów smutku i przygnębieniajest .wynikiem nie tylko utraty matki ( a także ojca), ale i innych czynników zewnętrznych"jakwdoiwieiństwo, stan zdrowia, warunki socjalno - bytowe oraz wewnętrznych jak iutrwalone"ŸÊĹpÍostawy si typ zachowania powódki. Co istotne, stany te nie doprowadziłylfdoinwałychfzaburzeń funkcjonowania powódki. Wysokości zacdośćuczynieniaßza szkodę*niernajątkoewąnie da tak skrupulatnie określić jak przy wynagradzaniu .sszkcoidyiilimiajątkowej, nie mniej jednak 'kwota zadośćuczynienia winna tak być oznaczonafbyl j{u)wz)gĹ1ę"dnieała panujące stosunki*ekonomiczno - społeczne oceniane w oparciu życiowegoi iwyważenia koliduj ących ze sobą w danej sprawie interesów stron. Pozwala to stwierdzenie, że kwota zadośćuczynienia powinna być odpowiednia i rekompensować doznaną krzywdę za naruszenie prawa do życia w rodzinie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wysokość zadośćuczynienia winna być utrzymana co W rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, nie może jednak prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia. Stąd przy zasądzaniu zadośćuczynienia z art. 446 par. 4 k. c. należy się kierować kryteriami i zasadami wypracowanymi na gruncie art. 445 par. 1 k. c. Zadośćuczynienie obejmuje swoim zakresem wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne związane ze ____ :?~=;2f9 .›' ›'f ,H “r „fi”-'r' z --- STRONA 7 --- śmiercią osoby bliskiej, zarówno te już doznane, jak i te które mogą powstać W przyszłości". Ma W swej istocie ułatwić przezwyciężenie ujemnych przeżyć związanyclíf"nagłą stratąi5coiniajbliżslzejf'1osoby. Dziięikifteimuss ma zostać -przywrócona równowaga, zachwiana Wskutek* popełnienia przez sprawcę czynu niedozwolonego. zaaaśćuazyaiaaiżai ma więc aiiaiaiaai aałaśaiawy i winna stanowić aiaaaaaiiiazaia tt _ odczuwalną Wartość. _ r ¬ ¿ _ W ocenie Sądu wypłacone* powódce W toku likwidacji zadośćuczynienie W Wysokości 25.000,00 zł W pełni odpowiada) przedstawionym wyżej kryteriom. _ O tym, że kwota ta spełniła _swoją funkcję kompensacyjną może świadczyć także fakt, iż powódka zadowoliła W istocie” kwotą niższą, skoro l0.000,00 zł z uzyskanego świadczenia darowała swoimcórkom. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił powództwo o dopłatę do zadośćuczynienia dochodzonąc.cnai1c.i.podstawie art. 446 § 4 k.c. 8 I Pizaaiiaazaa aa iialazy aiwiaiaaia,ia paza apaiaiii stron pozostawała ojciec powódkiponiósł koszty pogrzebu i pochówkuzgłosił pozwanemu roszczenie z tego tytułu, po czym zmarł nie uzyskawszy świadczenia, a spadek po nim nabyła W całości powódka. Stosownie do art. 446 § 1 k.c. osobie, która poniosła koszty pogrzebu bezpośrednio poszkodowanego przysługuje 'roszczenie o zwrot tych wydatków W stosunku do podmiotu obowiązanego do naprawiieniaiYšszkody. .Roszczenie to, stanowiące prawo majątkowe zmarłego wchodziw składcs.)ssp1adkiuii)i1-ponim i podlega dziedziczeniu ( art. 922 § l k.c.), stąd obecnie roszczieiniieitfocfprzysiłiuglujre1powódce. Odnotowaniaswymaga, iż roszczenie powódki W tym zakresie, zgłoszone W kwocie 6.840,40 złotych nie odpowiadało sumie wydatków przytoczonych W uzasadnieniu pozwu, a Wykazanych fakturami i rachunkami. Opiewały one na łączną kwotę 3.820,20 złotych, a powódka, najprawdopodobniej omyłkowo, dodaiła kwotę) 3.020,20 zł, na którą to oprócz faktur dołączyła też dowód zapłaty. Í'.Rejfunidaccji rpodlegajiąswydatkic odpowiadające zwyczajom panuj ącym W środowisku, do którego należał zmarły. Oczywiste jest, iż zgodnie z ogólną regułą art. 361 k.c. chodzi o Wydatki pozostające W związku przyczynowym ze szkodą. W związku takim nie pozostaje wydatek na opłacenie placu pod nagrobek 2 - ošobowy, stąd kwota 920,20 zł wydatkowania na*ten cel podlega refundacjiw połowie, tj. do _Ef ašilřćf 1 --- STRONA 8 --- (` ~. \_¿._ Wi ¬-n¬„___ą """""-*Í-›`1¬. lwysoikości 460,10 zł. Reasumując, stosownie do treści art. 446 § l k.c. żądanie zwrotu I kosztów pogrzebu podlegało uwzględnieniu do kwoty 3.360,10 zł. __ O odsetkach 0późni.enia..od...tej kwoty. orzeczono zgodnie'z"żądaniem, pomyśli) 481”`§ii_ 1" k.c., albowiem Wskutek: Wcześniej szych wezwań do zapłaty roszczenie to stało się Wymagalne jeszcze przedffwniesienieżmr pozwu. _ 8 1 _ . 1 4 _ 8 . O kosztach procesu orzeczono stosownie do 100 k.p.c. dokonujiąicyilch . stosunkowego rozdzieleniakpimając na uwadze, że powódka Wygrałaproces Wzaledwie 20 _ nie uiszczonychkosztachsądowych* orzeczono według tej samej zasady, na podstawie art. 113 ustawy z dnia 25.07.2005 r. o kosztach sądowych W sprawach cywilnych W zw. z 100 k.p.c. Na koszty obciążające strony złożyły się nie uiszczona opłata sądowa od pozwu ( 843,00 zł) oraz iwyłiożonestymczasowo przez Skarb Państwa, nie pokryte zaliczką wydatki na koszt opinii biegłego ( 180,00 zł). Mając jednak na względzie trudną sytuację materialną powódki, Sąd na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążenia powódki nie uiszczoną częścią kosztów sądowyichiccod oddalonej części powództwa. . _ Powyższy Wyrżoikciw części dotyczącej kwoty 10.000Ÿzł .zaskarżyłaęęępowódka Wnosząc od zmianęorzeczenia'si5zasądzeniepowyższiej kwoty najej rzecz. : 8 . Sąd zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje "na uwzględnienie: 8 Na wstępie należy stwierdzić, że sąd odwoławczy przyjmuje ustalenia i poglądy prawne sądu pierwszej instancjij ako -swewłasne. Druga uwaga _dotyczy możliwości korygowania przez sąd drugiej instancji Wysokości zasądzonego"jzadośćuczynienia. Powszechnie przyjmujesię, że taka korekta uzasadniona jest tylko ~WóWczas*,"líffigidy przy uwzględnieniu _ Wszystkich okoliczności sprawy jest ono niewżspółmiiernie1Íęfniieeojdpowiednie jako rażącosswygóriowaiie lub rażąco niskie (por. wyrok SąduiiNiajwyższego z dnia 7 stycznia 2000 r., II CKN 651/98, Lex 51063; Monika Wałachowska, Zadośćuczyníenie pieniężne za doznaną krzywdę, Tortuñ 2007, s. 131). 1 Sąd Rejonowy przyznając powódce zadośćuczynienie W Wysokości 25.000 zł uwzględnił wszystkie istotne okoliczności, które decydują o wysokości przyznawanego zadośćuczynienia. Skarżący W apelacji tego nie kwestionuje. Twierdzi jedynie, że zgodnie z jej oceną kwota przyznanej rekompensaty jest nieproporcjonalnaj do zakresu doznanych psychicznych cierpień W wyniku śmierci matki. Ocena dokonana przez powódkę jest oceną subiektywną, której Sąd Okręgowy nie podziela. j --- STRONA 9 --- ` 4 'Nie bezznaczenie pozostaje tez okoliczność, ze sądy W podobnych sprawach, W których przyznawano zadośćuczynienie dzieciom za cierpienia związane ze śmiercią rodziców“prziyzniawały kwoty oscylujące W granicach W niniejszej sprawie ( 25.000 zł, 30.000zł, sygn.“akt II Ca 148/13, II Ca 146/103 Sądu Okręgowego W Kaliszu i przykładowo C 0 10520/ 12 Sądu Okręgowego W .Gdańisku iÍ XV C 520/12' Sądu Okręgowego..wfGdańsku'-portalorzeczeń; wyrok Sądu1'Apelacyjnego W Szczecinie z dnia 27 grudnia 2012 r., sygn. akt' I A Ca 718/12 ;W Wyrok" Sądu Apelacyjinjego W Warszawie S z dnia S30 października 2012* r., sygn. akt IA Ca 317/12;:Ÿ wyrok Sądu Apelacyjnego W Szczecinie z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt I A Ca 714/120 - portal orzeczeń. W W p ę Należy pamiętać, ze jak już wskazano wyżej podwazenie wysokości zadośćuczynienia nie może się sprowadzać do wykazywania, ze ustalony gp przez Sąd pierwszej instancji rozmiar cierpień uzasadniałby przyznanie tytułem zadośćuczynienia kwoty imiej niż zasądzona, jedynie *W foparciu o własną ocenę skutków deliktu, przedstawioną W apelacji. W wypadku zadiorišćuczynieriiia,fmaj ącego naprawić krzywdę niematerialną, a więc niewymierną, nie podejmować prób podważenia oceny rozmiarów krzywdy wyłącznie przez przedstawienieřsubiektywnego stanowiska apeluj ącego, opartego na założeniu, że sumą odpojwiiedniąśzoiedlaiśnaprawienia szkody doznanej przez powoda jest suma większa niz zasądzona przez Sąd pierwszej instancji. Brak jednolitych, niezmiennych i porównywalnych kryteriów określenia sumy ,,0dp0wiednz'ej"i~wr rozumieniu -przepisu art. 446 § 4 k.c. nakazuje uznać, że określenie Wysokości zadośćuczynienria"Åfstanowi istotny atrybut Sądu merytorycznie rozstrzygaj ącego sprawę instancji (por. uzasadnienie wyroku Sądu Nejwyzezege z 18/71 ,Lex m6884).se‹1drugiejinereneji ingeruje zatem W sferę ocen, wpływających na wysokość zadośćuczynienia, tylko W wypadkach wyraźnego naruszenia zasad doświadczenia życiowego lub reguł logiki W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Wskazanych wyżej reguł Sąd Rejonowy nie naruszył. Mając na uwadze powyzszeokorliczności irnależałoyzgodnie z art. 385 k.p.c. i 98 k.p.c., orzec jak W sentencji. _