Wyrok II Ca 467/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 467/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Beata Stachowiak Sędziowie: Sędzia SO Grażyna Josiak (spr.) Sędzia SO Czesław Chorzępa Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2011r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A.Ż. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu nr (…) we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 4 marca 2011r. sygn. akt XIV C 507/09 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 1200 zł kosztów postępowania apelacyjnego; III. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia- Fabrycznej we Wrocławiu na rzecz adwokata W.B. kwotę 1476 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. --- STRONA 2 --- Sygn. akt II Ca 467/11 UZASADNIENIE Powód A. . Ż , po ostatecznym sprecyzowaniu pozwu, domaga si zas dzenia na ł ę ą swoj rzecz od strony pozwanej Skarbu Pa stwa Zak adu Karnego nr ą ń ł (...) we W. kwoty 10.050 z wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wytoczenia ł powództwa. Swoje roszczenie uzasadnia krzywd doznan w zwi zku z ł ą ą ą odbywaniem kary pozbawienia wolno ci w z ych warunkach, tj. w celi o powierzchni ś ł mniejszej ni przewidziana przepisami, zarobaczonej, niewyposa onej w ż ż odpowiednie sprz ty, z niewydzielonym k cikiem sanitarnym. ę ą Strona pozwana domaga a si oddalenia powództwa, wskazuj c, e powód odbywa ł ę ą ż ł kar pozbawienia wolno ci w warunkach zgodnych z obowi zuj cymi przepisami, a ę ś ą ą jego pobyt w celi o powierzchni mniejszej ni 3 m ż 2 na jedn osob by krótkotrwa y. ą ę ł ł Wyrokiem z 4 marca 2011 r. S d Rejonowy oddali powództwo, kosztami brakuj cej ą ł ą op aty s dowej obci aj c Skarb Pa stwa i zas dzaj c od powoda na rzecz strony ł ą ąż ą ń ą ą pozwanej kwot 2.400 z tytu em zwrotu kosztów procesu. Ponadto zas dzi od ę ł ł ą ł Skarbu Pa stwa – S du Rejonowego na rzecz pe nomocnika powoda kwot 2.952 ń ą ł ę z tytu em nieop aconej pomocy prawnej wiadczonej z urz du. ł ł ł ś ę Powy szy wyrok wydany zosta w oparciu o nast puj ce ustalenia faktyczne: ż ł ę ą W okresie od 16 lipca 2009 r. do 23 grudnia 2009 r. powód A. . Ż osadzony by w ł Zak adzie Karnym Nr (...) we ł W., gdzie odbywa kar pozbawienia wolno ci. Od 16 ł ę ś lipca 2009 r. do 13 sierpnia 2009 r. przebywa w pawilonie ł (...). w celi nr (...). W okresie od 18 lipca 2009 r. do 25 lipca 2009 r. w celi tej by o dwóch osadzonych, od ł 30 lipca 2009 r. do 5 sierpnia 2009 r. osadzonych by o trzech wi niów, a od 5 ł ęź sierpnia 2009 r. do 10 sierpnia 2009 r. w celi przebywa o 6 osób. W tym czasie ł powierzchnia w celi mieszkalnej by a ni sza ni 3 m ł ż ż 2 na jedn osob . Przez 5 dni, ą ę od 13 sierpnia 2009 r. do 18 sierpnia 2009 r., powód przebywa w pawilonie ł (...). w celi nr (...), w której by o dwóch osadzonych. Od 18 sierpnia 2009 r. do 23 grudnia ł 2009 r. osadzono powoda w celi nr (...)pawilonu (...). wraz z innym wspó wi niem. ł ęź W dniu 31 marca 2010 r. zast pca kierownika dzia u kwatermistrzowskiego ę ł sporz dzi notatk s u bow odno nie stanu cel, w których przebywa powód. W ą ł ę ł ż ą ś ł celach nr (...)i (...)w pawilonie (...). k ciki sanitarne s zabudowane do sufitu i maja ą ą drzwi. W celi nr (...)w pawilonie (...). k cik sanitarny jest zabudowany konstrukcj z ą ą p yt drewnianych do wysoko ci 170 cm i posiada drzwi drewniane. Tylko w ł ś przypadku zniszczenia drzwi przez osadzonych jest mo liwy ich czasowy brak. ż Niezw ocznie po zg oszeniu usterki s usuwane przez s u by konserwacyjne. Cele ł ł ą ł ż mieszkalne s wyposa one w sprawne technicznie sprz ty w ilo ci odpowiedniej do ą ż ę ś liczby osób osadzonych. W okresie pobytu powoda w Zak adzie Karnym Nr (...) nie ł odnotowano zg osze wyst pienia insektów. Cela nr ł ń ą (...)poddana by a zabiegom ł dezynsekcji w dniu 4 maja 2009 r. Jednostka jest ogrzewana przez Miejskie Przedsi biorstwo (...) ę we W. i we wszystkich pomieszczeniach jest zapewniona odpowiednia temperatura. W okresie letnim osadzeni maj mo liwo otwarcia ą ż ść okien i wietrzenia cel. Ka da cela posiada sprawn i dro n wentylacj grawitacyjn , ż ą ż ą ę ą która podlega okresowej kontroli kominiarskiej i systematycznemu czyszczeniu. W celach (...),(...)i (...)nie odnotowano zagrzybienia. Wyst powanie zawilgocenia cian ę ś jest wynikiem wy cznie braku wietrzenia pomieszcze przez samych osadzonych łą ń --- STRONA 3 --- lub zatykania przewodów wentylacyjnych. W celach (...)i (...)zainstalowana jest jedna arówka o mocy od 75 do 100 wat, a w celi nr ż (...)dwie arówki tej mocy. ż Powód mia do dyspozycji rodki czysto ci. W ka dej z cel, w której powód ł ś ś ż przebywa , znajdowa si k cik sanitarny oraz wydzielone pomieszczenie do ł ł ę ą zaspokajania potrzeb fizjologicznych. W dniu 30 wrze nia 2009 r. Zak ad Karny nr ś ł (...) we W. zosta poddany kontroli Pa stwowego Inspektora Sanitarnego. Podczas ł ń kontroli nie stwierdzono adnych uchybie . Strona pozwana ma zawart sta ż ń ą łą umow na przeprowadzanie dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji oraz sprawowanie ę sta ego nadzoru sanitarnego pod wzgl dem ochrony przed gryzoniami i insektami. ł ę W celach mieszkalnych w Zak adzie Karnym Nr (...) wyst powa y insekty, lecz po ł ę ł zg oszeniu tego zjawiska dokonywano dora nej dezynsekcji. Zak ad Karny Nr (...) ł ź ł dokonywa równie dezynsekcji profilaktycznych cel mieszkalnych. W dniu 29 ł ż wrze nia 2009 r. Zak ad Karny Nr (...) we ś ł W. podlega okresowej kontroli przewodów ł kominowych i wentylacyjnych. W wyniku kontroli stwierdzono, e urz dzenia s w ż ą ą dobrym stanie technicznym, nadaj si do dalszej bezpiecznej eksploatacji i s ą ę ą dro ne. ż A. . Ż pierwszy raz korzysta ze wiadcze opieki zdrowotnej w Zak adzie ł ś ń ł Karnym Nr (...) we W. w dniu 2 listopada 2008 r. Z zapisu konsultacji neurologicznej wynika, e w lipcu 2008 r. powód w pracy dozna urazu g owy bez utraty ż ł ł przytomno ci i od tego czasu odczuwa bóle g owy w okolicy skroni i potylicy. ś ł Dolegliwo ci te zg asza kilkakrotnie podczas konsultacji neurologicznej i ś ł ł psychiatrycznej. Powód podczas pobytu w Zak adzie Karnym Nr (...) przeszed ł ł (…) dla skazanych (…) . W dokumentacji medycznej nie odnotowano pogorszenia si ę stanu zdrowia powoda w trakcie pobytu w Zak adzie Karnym Nr (...) we ł W.. Podczas pobytu w Zak adzie Karnym Nr (...) powód nie kierowa skarg na warunki odbywania ł ł kary pozbawienia wolno ci ani wniosków do organów nadrz dnych Zak adu ś ę ł Karnego. Baza socjalno-bytowa pozwanego Zak adu Karnego w 2009 r. nie ł powi kszy a si , rednie zakwaterowanie w jednostce w tym czasie wynosi o ę ł ę ś ł (...) osadzonych. Sprz t kwaterunkowy jest nagminnie, masowo niszczony przez ę osadzonych. Pomimo to dzia kwatermistrzowski wywi zuje si z na o onych ł ą ę ł ż obowi zków, zapewniaj c w a ciwe warunki socjalno-bytowe osadzonym. Cele s ą ą ł ś ą utrzymane w nale ytej czysto ci, odpowiadaj przyj tym standardom, wyposa one ż ś ą ę ż s w odpowiedni sprz t, odpowiadaj cy wymogom Rozporz dzenia Ministra ą ę ą ą Sprawiedliwo ci z 17 pa dziernika 2003 r. ś ź Przy powy szych ustaleniach faktycznych S d Rejonowy uzna , e roszczenia ż ą ł ż powoda nie s uzasadnione. Czyni c ustalenia faktyczne, za niewiarygodne uzna ą ą ł zeznania powoda odno nie z ego stanu sanitarnego cel, niszczonego wyposa enia, ś ł ż ilo ci osób osadzonych w celach, gdy zeznania te by y sprzeczne z pozosta ym ś ż ł ł zgromadzonym w sprawie materia em dowodowym. Jako podstaw prawn dania ł ę ą żą powoda S d Rejonowy wskaza art. 24 k.c. oraz art. 448 k.c., dotycz ce roszcze z ą ł ą ń tytu u naruszenia dóbr osobistych. S d Rejonowy wyja ni równie , e ł ą ś ł ż ż odpowiedzialno odszkodowawcza Skarbu Pa stwa za szkody wynikaj ce z ść ń ą wykonywania w adzy publicznej reguluje art. 417 k.c., z którego wynika, e ł ż przes ank tej odpowiedzialno ci jest wykonywanie w adzy publicznej niezgodnie z ł ą ś ł prawem. W pierwszej kolejno ci S d Rejonowy zbada , czy istotnie dosz o do naruszenia ś ą ł ł dóbr osobistych powoda. S d ten podkre li , e dobra osobiste cz owieka pozostaj ą ś ł ż ł ą pod ochron Konstytucji, za obowi zek zapewnienia przez pa stwo warunków ą ś ą ń odbywania kary pozbawienia wolno ci w sposób zapewniaj cy poszanowanie ś ą --- STRONA 4 --- ludzkiej godno ci wynika m.in. z przyj tych przez Polsk zobowi za ś ę ę ą ń mi dzynarodowych. Sposób wykonywania tej kary regulowany jest przepisami ę kodeksu karnego wykonawczego, zgodnie z którym cela powinna by wyposa ona ć ż w odpowiedni sprz t kwaterunkowy zapewniaj cy skazanemu osobne miejsce do ę ą spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dop yw powietrza i odpowiedni ł ą do pory roku temperatur , wed ug norm okre lonych dla pomieszcze mieszkalnych, ę ł ś ń a tak e o wietlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Powierzchnia w ż ś celi mieszkalnej, przypadaj ca na skazanego, powinna wynosi nie mniej ni 3 m ą ć ż 2 . Odst pstwa od tej normy do 9 grudnia 2009 r. dopuszczalne by y na mocy art. 248 § ę ł 1 k.k.w. w szczególnie uzasadnionych wypadkach i wymaga y bezzw ocznego ł ł powiadomienia s dziego penitencjarnego. W zwi zku z tym S d Rejonowy uzna , e ę ą ą ł ż w wietle ówcze nie obowi zuj cych przepisów nie by o bezprawnym osadzenie ś ś ą ą ł wi nia w celi o metra u mniejszym ni 3 m ęź ż ż 2 na osob , je li przemawia y za tym ę ś ł szczególne wzgl dy oraz o fakcie tym zawiadomiony by s dzia penitencjarny. Takie ę ł ę okoliczno ci zachodzi y w ocenie S du I instancji w niniejszej sprawie. Zak ady ś ł ą ł karne nie maj mo liwo ci odmowy przyj cia skazanego na teren placówki, ą ż ś ę natomiast mo liwo ci powi kszenia powierzchni przeznaczonej na cele ze ż ś ę wzgl dów oczywistych podlegaj ograniczeniu, co w ocenie S du stanowi o ę ą ą ł szczególne okoliczno ci uzasadniaj ce umieszczenie wi nia w celi przeludnionej. ś ą ęź O fakcie przeludnienia w ZK Nr (...) informowany by równie na bie co s dzia ł ż żą ę penitencjarny. S d Rejonowy wyrazi pogl d, i sam fakt mniejszego, ni wymagany przez ustaw , ą ł ą ż ż ę metra u celi nie mo e by jeszcze sam w sobie uznany za naruszaj cy godno ż ż ć ą ść cz owieka. Dopiero w po czeniu z innymi okoliczno ciami obejmuj cymi warunki ł łą ś ą bytowe panuj ce w zak adzie karnym mo na stwierdzi , e dosz o do naruszenia ą ł ż ć ż ł dóbr osobistych osadzonego. W zwi zku z tym S d Rejonowy podkre li , e w ą ą ś ł ż rozpoznawanej sprawie w okresie, w którym powód przebywa w pozwanym ł zak adzie karnym, ka dy z wi niów mia w celi osobne ó ko do spania oraz mia ł ż ęź ł ł ż ł zapewnione miejsce do spo ycia posi ków. Osadzeni mogli równie posiada w ż ł ż ć celach w asny sprz t rtv. Toaleta znajdowa a si w odgrodzonym od reszty celi ł ę ł ę pomieszczeniu, w celi znajdowa a si równie umywalka z dop ywem wody. Powód ł ę ż ł przebywa w celi o mniejszym ni wymagany metra u przez okres jedynie 5 dni, od 5 ł ż ż do 10 sierpnia 2009 r. Strona pozwana do o y a równie nale ytej staranno ci, by w ł ż ł ż ż ś zak adzie karnym nie dochodzi o do wyst powania insektów i gryzoni. S d ł ł ę ą Rejonowy uzna wobec powy szego, e warunki bytowe panuj ce w Zak adzie ł ż ż ą ł Karnym nr (...) nie by y warunkami o charakterze nieludzkim, poni aj cym, ł ż ą naruszaj cym godno cz owieka, stanowi y natomiast normalne dolegliwo ci ą ść ł ł ś zwi zane z odbywaniem kary pozbawienia wolno ci. S d Rejonowy podkre li , e w ą ś ą ś ł ż czasie pobytu w zak adzie karnym powód nie zg asza skarg na warunki bytowe. ł ł ł Ostatecznie zatem S d Rejonowy nie znalaz podstaw do uwzgl dnienia ą ł ę powództwa. O kosztach post powania S d I instancji orzek na podstawie art. 98 k.p.c. Kosztami ę ą ł nieop aconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urz du, jak te brakuj c ł ę ż ą ą op at s dow S d Rejonowy obci y Skarb Pa stwa. ł ą ą ą ą ąż ł ń Apelacj od powy szego wyroku wniós powód, zaskar aj c go w ca o ci i wnosz c ę ż ł ż ą ł ś ą o jego zmian przez zas dzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 10.050 ę ą z z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wytoczenia powództwa oraz ł --- STRONA 5 --- zas dzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów post powania przed ą ę S dem I instancji, jak równie kosztów post powania apelacyjnego. Zarzuci ą ż ę ł wyrokowi: - uchybienie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c., maj ce wp yw na ą ł wynik sprawy, polegaj ce na zaniechaniu wszechstronnego rozwa enia ą ż wszystkich dowodów i logicznej oceny, w wyniku czego S d I instancji ą wadliwie pomin w swoich rozwa aniach kwestie sfery psychicznej powoda i ął ż doznanego przez niego cierpienia, w sytuacji odbywania przez niego kary pozbawienia wolno ci w przeludnionych celach, z nieoddzielon toalet i ś ą ą w z em sanitarnym, z niewystarczaj ca ilo ci ó ek, z ym wy ywieniem, ę ł ą ś ą ł ż ł ż nieodpowiednimi warunkami ochrony zdrowia i nieodpowiedni wentylacj ą ą oraz innymi uci liwo ciami, które stanowi przejaw poni aj cego ąż ś ą ż ą traktowania, prowadz cego do naruszenia godno ci osoby pozbawionej ą ś wolno ci, ś - naruszenie prawa materialnego, a to art. 23 i 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i art. 445 § 3 k.c., polegaj ce na niew a ciwej wyk adni przez uznanie, e nie ą ł ś ł ż by o bezprawnym osadzenie powoda w celi o metra u mniejszym ni 3 m ł ż ż 2 na osob , z nieoddzielon toalet i w z em sanitarnym, z niewystarczaj c ę ą ą ę ł ą ą liczb ó ek i nieodpowiedni wentylacj oraz innymi uci liwo ciami, w ą ł ż ą ą ąż ś sytuacji gdy unormowanie daj ce prawo do czasowego odst pienia od normy ą ą 3 m 2 powierzchni w celach wi ziennych jest przeznaczone wy cznie do ę łą regulowania sytuacji wyj tkowych w krótkim okresie czasu, a pozwana z ą wyj tku okre lonego w art. 248 k.k.w. uczyni a od 2000 r. regu , któr ą ś ł łę ą stosuje skutecznie do dnia dzisiejszego. Uzasadniaj c swe stanowisko, skar cy podniós , e strona pozwana przyzna a, e ą żą ł ż ł ż powód przebywa w celi przeludnionej. Fakt przeludnienia odnotowano w Zak adzie ł ł Karnym Nr (...) we W. ju w 2000 r., stwierdzono go tak e w sprawozdaniu s dziego ż ż ę wizytatora ds. penitencjarnych z 2009 r. Powo uj c si na orzecznictwo S du ł ą ę ą Najwy szego, skar cy zaznaczy , e ci ar dowodu, e warunki w zak adzie ż żą ł ż ęż ż ł karnym odpowiada y obowi zuj cym normom i nie dosz o do naruszenia dóbr ł ą ą ł osobistych spoczywa na pozwanym zak adzie karnym. Powód podniós , e ł ł ż przebywanie w warunkach opisanych przez niego narusza o jego dobra osobiste w ł postaci godno ci i prawa do intymno ci. Warunków tych nie mo na uzna za ś ś ż ć uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolno ci. Powód zarzuci , e ś ł ż powo any przez S d I instancji przepis art. 248 k.k.w. dawa mo liwo ograniczenia ł ą ł ż ść wielko ci powierzchni celi na jednego skazanego, jednak e tylko w szczególnie ś ż uzasadnionych wypadkach i na krótki czas. Powód zaznaczy , e zado uczynienie przys uguje nie tylko z tytu u rozstroju ł ż ść ł ł zdrowia lub uszkodzenia cia a, lecz równie z tytu u wstrz su nerwowego (szoku). Z ł ż ł ą medycznego punktu widzenia wstrz sy nerwowe stwarzaj objawy chorobowe lub ą ą s przyczynami powa nych chorób. Na skutek wstrz su nerwowego konieczna by a ą ż ą ł hospitalizacja powoda na Oddziale Intensywnej Terapii. Ustalaj c nale n powodowi ą ż ą kwot zado uczynienia S d powinien mie na wzgl dzie w szczególno ci rozmiar ę ść ą ć ę ś cierpie powoda zwi zanych z odbywaniem kary pozbawienia wolno ci w ń ą ś --- STRONA 6 --- nieludzkich warunkach, skutki tego dla jego zdrowia, dolegliwo ci bólowe, ś konieczno rehabilitacji, nast pstwa w sferze psychicznej powoda. ść ę W odpowiedzi na apelacj strona pozwana wnios a o jej oddalenie oraz o ę ł zas dzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów post powania ą ę apelacyjnego. Strona pozwana zaprzeczy a temu, by powód permanentnie ł przebywa w warunkach przeludnienia, gdy w rzeczywisto ci w czasie 5- ł ż ś miesi cznego pobytu w pozwanym zak adzie karnym powód móg przebywa w ę ł ł ć przeludnionej celi przez ok. 10 dni, za przeludnienie to przejawia o si w ś ł ę przebywaniu w celi 5-osobowej 6 osadzonych. Tak e pozosta e twierdzenia powoda ż ł co do warunków bytowych i zwi zanych z nimi dolegliwo ci strona pozwana okre li a ą ś ś ł jako nieprawdziwe. S d Okr gowy zwa y , co nast puje: ą ę ż ł ę Apelacja powoda nie jest uzasadniona. Podniesione w apelacji zarzuty procesowe odnosz si przede wszystkim do oceny ą ę dowodów, a w konsekwencji równie do ustale dokonanych przez S d Rejonowy. ż ń ą Skar cy opiera bowiem sw argumentacj na zarzucie, i S d I instancji żą ą ę ż ą bezzasadnie nie da wiary twierdzeniom powoda co do rzeczywistych warunków, w ł jakich obywa on kar pozbawienia wolno ci. Zakwestionowanych ustale S d ł ę ś ń ą Rejonowy dokona na podstawie dowodów z dokumentów, zezna wiadka ł ń ś R. S., który by zatrudniony w Zak adzie Karnym Nr (...) we ł ł W. jako zast pca kierownika ę dzia u kwatermistrzowskiego, a ponadto w oparciu o zeznania przes uchanego w ł ł charakterze strony A. P.. Ocena tych dowodów, przeprowadzona przez S d ą Rejonowy, jest w pe ni prawid owa i trafna. Skar cy nawet na etapie post powania ł ł żą ę apelacyjnego nie wskaza adnych dowodów, poza w asnymi zeznaniami, które ł ż ł mog yby potwierdzi jego twierdzenia o warunkach socjalno-bytowych, w jakich ł ć przebywa w pozwanym zak adzie karnym. Skar cy nie potrafi te uzasadni , w ł ł żą ł ż ć czym przejawia si mia brak logiki i wszechstronno ci w ocenie dowodów przez ć ę ł ś S d I instancji, w szczególno ci za nie wyja ni , dlaczego jego zeznania mia yby ą ś ś ś ł ł by bardziej wiarygodne, ni dokumentacja prowadzona przez stron pozwan . ć ż ę ą Skoro pozwany, jak twierdzi, przebywa w celi, w której umieszczono w z ych ł ł warunkach a 8 skazanych, bardzo ma o wiarygodnym jest, e nie potrafi wskaza ż ł ż ł ć adnego wiadka, który potwierdzi by jego wersj . Nie powo a si równie na adne ż ś ł ę ł ł ę ż ż skargi sk adane w tym okresie przez wspó osadzonych. Powód zezna , e zg asza ł ł ł ż ł ł ustnie skargi wychowawcy, jednak e i tej osoby nie wskaza jako wiadka mog cego ż ł ś ą potwierdzi jego relacj . Nie domaga si tak e przeprowadzenia ogl dzin celi, w ć ę ł ę ż ę której przebywa , jako dowodu na rzeczywisty stan tego pomieszczenia (co jest o ł tyle niezrozumia e, e danie pozwu dotyczy okresu niemal równoczesnego z ł ż żą niniejszym post powaniem). Co wi cej, zeznania samego powoda s wysoce ę ę ą ogólnikowe, a przy tym sprzeczne nie tylko z jego twierdzeniami, powo ywanymi w ł pismach procesowych, ale równie z tym, co powód zeznawa w czasie tego ż ł samego przes uchania. Sprzeczno ci dotycz takich okoliczno ci jak wydzielenia ł ś ą ś k cika sanitarnego, ilo ci osadzonych w celi, o wietlenia, wyposa enia cel. ą ś ś ż Zeznania te równie s sprzeczne z zasadami do wiadczenia yciowego, powód ż ą ś ż twierdzi bowiem, e obawia si sk adania skarg na pi mie, gdy mog o to ż ł ę ł ś ż ł spowodowa „zemst ” stra ników, za S dowi wiadomym jest, e inni skazani ć ę ż ś ą ż (równie osadzeni w pozwanym zak adzie karnym) skargi tego rodzaju sk adaj w ż ł ł ą --- STRONA 7 --- znacznych ilo ciach, nawet w b ahych sprawach. Ponadto powód zaprzeczy , by ś ł ł spotka si ze zjawiskiem niszczenia wyposa enia cel przez skazanych, natomiast ł ę ż ze sprawozdania z wizytacji zak adu karnego wynika, e jest to zjawisko nagminne. ł ż Wobec powy szego s usznie S d Rejonowy uzna zeznania powoda za ż ł ą ł nieprzekonuj ce, ma o wiarygodne i nie mog ce stanowi podstawy czynienia ą ł ą ć ustale faktycznych w sprawie. S d II instancji podziela tak e stanowisko S du ń ą ż ą Rejonowego odno nie braku podstaw do kwestionowania wiarygodno ci dowodów ś ś powo anych przez stron pozwan . S one spójne i logiczne, nie pochodz ł ę ą ą ą wy cznie od samej strony pozwanej, lecz tak e od podmiotów kontroluj cych jej łą ż ą dzia alno , a ponadto przewa aj ca cz dowodów z dokumentów powsta a poza ł ść ż ą ęść ł niniejszym post powaniem i nie na jego potrzeby. ę Z dowodów z dokumentów wynika, e powód tylko mi dzy 5 a 15 sierpnia 2009 r. ż ę przebywa w celi 5-osobowej, w której faktycznie umieszczono 6 skazanych. Tylko w ł tym krótkim czasie, i to w sposób nieznaczny naruszona zosta a norma ł przewiduj ca konieczno zapewnienia powierzchni co najmniej 3 m ą ść 2 na jednego osadzonego. Powód poza swoimi zeznaniami nie wskaza adnych dowodów, które ł ż potwierdza yby, e przez okres kilku miesi cy odbywa kar w celi, w której ł ż ę ł ę przebywa o 8 skazanych. Na podstawie dowodów z dokumentów S d Rejonowy ł ą prawid owo ponadto ustali , e warunki socjalno-bytowe, w jakich powód odbywa ł ł ż ł kar w Zak adzie Karnym Nr (...) we ę ł W., nie odbiega y od normy i spe nia y wymogi ł ł ł wynikaj ce z rozporz dzenia Ministra Sprawiedliwo ci z 17 pa dziernika 2003 r. w ą ą ś ź sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zak adach karnych i aresztach ł ledczych (Dz.U. z 2003 r., nr 186, poz. 1820), a tak e okre lone innymi przepisami ś ż ś reguluj cymi warunki, jakie spe nia powinny budynki przeznaczone do sta ego ą ł ć ł pobytu ludzi, a tak e ustalaj cymi normy sanitarne, ywieniowe i medyczne w ż ą ż placówkach przeznaczonych do takiego pobytu. W szczególno ci poprawne s ś ą ustalenia tego S du, e pomieszczenie WC w ka dej z cel, w których powód by ą ż ż ł osadzony, wydzielone by o w sposób trwa y cianami drewnianymi lub murowanymi, ł ł ś by o zaopatrzone w drzwi i gwarantowa o dostateczne odosobnienie w czasie ł ł czynno ci fizjologicznych, a korzystanie z niego nie prowadzi o do naruszenia prawa ś ł powoda do intymno ci, ani te nie uchybia o jego godno ci. Cele by y dostatecznie ś ż ł ś ł o wietlone i nale ycie wentylowane. W razie pojawienia si insektów i zg oszenia ś ż ę ł tego faktu administracji zak adu karnego dokonywane by y niezw ocznie zabiegi ł ł ł deratyzacyjne i dezynsekcyjne, a ponadto by y one równie przeprowadzane ł ż profilaktycznie co pewien czas nawet bez zg osze osadzonych. Odmienne ł ń twierdzenia powoda s usznie S d Rejonowy uzna za nieudowodnione, zwracaj c ł ą ł ą uwag na to, e równie w czasie odbywania ko cowej cz ci kary w Zak adzie ę ż ż ń ęś ł Karnym Nr (...) (a wi c nawet ju w toku niniejszego post powania) powód nie ę ż ę zg asza administracji zak adu adnych uwag i zastrze e co do z ych warunków ł ł ł ż ż ń ł socjalnych w celach, w których przebywa . Tak e i w tej cz ci S d Okr gowy ł ż ęś ą ę podziela ustalenia S du Rejonowego jako zgodne z tre ci zebranego w sprawie ą ś ą materia u dowodowego. ł Zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w apelacji w ocenie S du ą Okr gowego s równie chybione. Po pierwsze, podkre lenia wymaga, e ę ą ż ś ż argumentacja pe nomocnika powoda jest w tej cz ci ci le powi zana z opisanymi ł ęś ś ś ą przez powoda warunkami, w jakich odbywa on kar pozbawienia wolno ci. Skoro ł ę ś zatem twierdzenia powoda odno nie tych warunków prawid owo zosta y ocenione ś ł ł przez S d I instancji za zupe nie niewiarygodne, bezprzedmiotowe jest rozwa anie, ą ł ż --- STRONA 8 --- czy odbywanie kary w takich w a nie warunkach jest niehumanitarne i mo e godzi ł ś ż ć w dobra osobiste skazanego. S uszne sk din d spostrze enie pe nomocnika ł ą ą ż ł powoda, i bezprawne i krzywdz ce jest osadzenie przez d u szy okres w bardzo ż ą ł ż przeludnionej celi, z nieoddzielon toalet i w z em sanitarnym, z liczb ó ek ą ą ę ł ą ł ż mniejsz ni liczba osadzonych, i nieodpowiedni wentylacj i o wietleniem, bez ą ż ą ą ś zapewnienia nale ytej opieki lekarskiej, nie odnosi si w aden sposób do ż ę ż zaskar onego rozstrzygni cia. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw do przyj cia, ż ę ę e powód w takich w a nie warunkach przebywa w pozwanym zak adzie karnym. ż ł ś ł ł Kilkudniowy okres przebywania powoda w celi 6-osobowej, w której nie zosta a ł zachowana minimalna norma 3 m 2 powierzchni na jednego skazanego, nie uzasadnia uwzgl dnienia dania powoda o zap at odszkodowania lub ę żą ł ę zado uczynienia za doznan krzywd , gdy powód nie udowodni , e poniós ść ą ę ż ł ż ł jak kolwiek szkod maj tkow lub e z wy ej wymienionej przyczyny dozna ą ę ą ą ż ż ł rozstroju zdrowia albo dozna innego rodzaju krzywdy niewspó miernej do ł ł odbywanej kary i niestanowi cej jej normalnej, integralnej i usprawiedliwionej cz ci. ą ęś Trafnie S d Rejonowy przyj , e krótkotrwa y i uzasadniony wzgl dami ą ął ż ł ę obiektywnymi pobyt skazanego w przeludnionej celi, bez naruszenia innych uprawnie skazanego do odbywania kary w godnych warunkach, nie daje podstawy ń do zas dzenia zado uczynienia pieni nego w oparciu o art. 448 k.c. Pogl d ten ą ść ęż ą znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie i zosta wyra ony m.in. w wyroku ł ż S du Najwy szego z 2 pa dziernika 2007 r. (II CSK 269/07, OSNC-ZD 2008/3/75), ą ż ź w którym S d ten uzna , e przy spe nieniu przes anek okre lonych w art. 248 § 1 ą ł ż ł ł ś k.k.w. osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedn ą osob wynosi a mniej ni 3 m ę ł ż 2 . Podobnie w wyroku z 28 lutego 2007 r. (V CSK 431/06, SNC2008/1/13) S d Najwy szy, cho uzna , e osadzenie w przeludnionej ą ż ć ł ż celi mo e stanowi naruszenie dóbr osobistych, to jednak powi za ż ć ą ł odpowiedzialno Skarbu Pa stwa równie z innymi okoliczno ciami odbywania ść ń ż ś kary, takimi jak nieoddzielenie urz dze sanitarnych, niezapewnienie ka demu ą ń ż skazanemu osobnego miejsca do spania, niezapewnienie dostatecznego dop ywu ł powietrza i odpowiedniej temperatury i o wietlenia, jak te odpowiednich warunków ś ż higieny. Skar cy nie udowodni , e inne ni powierzchnia celi okoliczno ci zwi zane ze żą ł ż ż ś ą sposobem wykonywania wobec niego kary (warunki bytowe w celi, sposób wiadczenia opieki zdrowotnej, wy ywienie, zachowanie personelu wi zienia) ś ż ę wiadczy y o naruszeniu obowi zuj cych przepisów i wi za y si z naruszeniem jego ś ł ą ą ą ł ę dóbr osobistych w stopniu nieuzasadnionym potrzebami wykonywania orzeczonego wobec niego rodka. Nie budzi w tpliwo ci, e pobyt w wi zieniu wi e si dla ś ą ś ż ę ąż ę skazanego z szeregiem niedogodno ci. Istotne jest jednak, e pozbawienie wolno ci ś ż ś osoby skazanej wyrokiem karnym ma charakter kary, a zatem z natury swej wi e ąż si z pewnymi dolegliwo ciami i cierpieniami psychicznymi, gdy w przeciwnym ę ś ż razie nie mog aby pe ni swej represyjnej i odstraszaj cej funkcji. Tym samym w ł ł ć ą istocie z samego za o enia kara wykonywana przez pa stwo narusza w ł ż ń ograniczonym zakresie dobra osadzonego. Odpowiedzialno odszkodowawcza ść Skarbu Pa stwa uzasadniona jest wi c wówczas, gdy naruszenia tych dóbr ń ę wykraczaj poza normalne uci liwo ci stanowi ce istot kary pozbawienia ą ąż ś ą ę wolno ci. ś --- STRONA 9 --- Pami ta te nale y, e nawet w przypadku bezprawnego naruszenia dóbr ę ć ż ż ż osobistych S d nie ma obowi zku zas dzenia zado uczynienia na podstawie art. ą ą ą ść 448 k.c. w ka dym przypadku ż . Przy stosowaniu tego przepisu S d bierze bowiem ą pod uwag ca okszta t okoliczno ci faktycznych, w tym win sprawcy naruszenia ę ł ł ś ę dóbr osobistych i jej stopie oraz rodzaj naruszonego dobra (por. wyrok S du ń ą Najwy szego z 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007/7-8/101). Zas dzenie ż ą zado uczynienia ma wi c w tym przypadku charakter fakultatywny, a nie ść ę obligatoryjny. Warto w tym miejscu zasygnalizowa , e kwestia warunków odbywania kary ć ż pozbawienia wolno ci podlega ocenie nie tylko na gruncie przepisów wewn trznych, ś ę lecz równie w wietle dobrowolnie przyj tych przez Polsk zobowi za ż ś ę ę ą ń mi dzynarodowych, przede wszystkim w wietle Europejskiej Konwencji Praw ę ś Cz owieka i Podstawowych Wolno ci, która w art. 3 statuuje zakaz stosowania ł ś tortur, nieludzkiego lub poni aj cego traktowania i karania. W ugruntowanym ż ą orzecznictwie Europejskiego Trybuna u Praw Cz owieka, dotycz cym oceny ł ł ą sposobu odbywania kary pozbawienia wolno ci w kontek cie art. 3 w/w Konwencji, ś ś Trybuna wyrazi pogl d, e umieszczenie w warunkach braku przestrzeni w celi ł ł ą ż stanowi samo w sobie przes ank do stwierdzenia poni aj cego traktowania ł ę ż ą osadzonego wówczas, gdy brak ten jest skrajny ( severe overcrowding , extreme lack of space) . Natomiast je li brak przestrzeni nie by ra cy, wzi nale y pod ś ł żą ąć ż uwag nie tylko powierzchni , jak dysponowa osadzony, lecz równie inne ę ę ą ł ż warunki, w jakich kara by a odbywana. Zdaniem Trybuna u nale y w zwi zku z tym ł ł ż ą rozpatrzy okoliczno ci ka dej sprawy w sposób konkretny i ustali czas trwania ć ś ż ć niew a ciwego traktowania skazanego, a tak e jego fizyczne i psychiczne cierpienia ł ś ż zwi zane z pobytem w warunkach odbiegaj cych od normy. Pogl d ten znalaz ą ą ą ł wyraz m.in. w sprawie O. przeciwko Polsce (skarga nr 17885/04), w sprawie K. przeciwko Litwie (skarga nr 53254/99), jak te w licznych orzeczeniach wywo anych ż ł skargami przeciwko Rosji. W wietle zgromadzonego w sprawie materia u dowodowego nie sposób podzieli ś ł ć pogl du skar cego, e dolegliwo ci, jakich doznawa w zwi zku z odbywaniem ą żą ż ś ł ą kary pozbawienia wolno ci, przewy sza y normalny, typowy poziom uci liwo ci, ś ż ł ąż ś nierozerwalnie zwi zany z tego rodzaju kar . Zdaniem S du II instancji nie dosz o ą ą ą ł do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda (w tym zdrowia, godno ci, ś prawa do poszanowania prywatno ci i intymno ci), w szczególno ci skar cy nie by ś ś ś żą ł poddany nieludzkiemu i poni aj cemu traktowaniu ani nie umieszczono go w ż ą warunkach stwarzaj cych realne zagro enie dla jego zdrowia. ą ż Podniesiona w apelacji okoliczno , i ju w 2000 r. w pozwanym zak adzie karnym ść ż ż ł wyst pi o przeludnienie, jak równie e od tego czasu jest to „regu a”, jest w sprawie ą ł ż ż ł bez znaczenia. Powód domaga si zado uczynienia za naruszenie ę ść jego dóbr osobistych, powo uj c si na doznan ł ą ę ą przez siebie krzywd . Dla rozstrzygni cia ę ę prawnie donios e s zatem tylko takie fakty, które powoda po rednio lub ł ą ś bezpo rednio dotycz i które oddzia ywa y na sfer jego dóbr prawnie chronionych. ś ą ł ł ę Nie jest wi c istotne, czy inne osoby przebywa y w pewnych okresach w ę ł przeludnionych celach, lecz czy powód zosta w takich warunkach umieszczony. ł Skar cy nie mo na skutecznie domaga si , by wymagany od niego na podstawie żą ż ć ę art. 6 k.c. dowód na okoliczno , e w 2009 r. znajdowa si przez d ugi okres w ść ż ł ę ł celach w istotny sposób odbiegaj cych od normy 3 m ą 2 powierzchni na jedn osob , ą ę --- STRONA 10 --- zast piony zosta powo aniem si na powszechnie znany fakt, i w okresie 2000 r. – ą ł ł ę ż 2009 r. pewna ilo osadzonych przebywa a w przeludnionych celach. Takie ść ł rozumowanie jest nielogiczne i sprzeczne z podstawowymi zasadami wnioskowania. Bezzasadne s równie twierdzenia powoda, e wskutek szoku spowodowanego ą ż ż z ymi warunkami odbywania kary dozna wstrz su nerwowego i by hospitalizowany. ł ł ą ł Ze zgromadzonego materia u dowodowego nie wynika, by powód w czasie pobytu w ł pozwanym zak adzie karnym albo w okresie pó niejszym by hospitalizowany. ł ź ł Dokumentacja medyczna potwierdza wyst pienie u powoda schorze o charakterze ą ń neurologicznym. Jednak wynika z niej w sposób nie budz cy w tpliwo ci, e ą ą ś ż dolegliwo ci powoda spowodowane by y wypadkiem przy pracy (urazem g owy), jaki ś ł ł mia miejsce w 2008 r., a wi c zanim powód znalaz si w Zak adzie Karnym Nr (...), ł ę ł ę ł jak równie zespo em ż ł (…) , który równie nie pozostawa w adnym zwi zku z ż ł ż ą dzia aniami strony pozwanej, gdy wyst pi u powoda jeszcze przed umieszczeniem ł ż ą ł go w pozwanej placówce. Z tych motywów S d Okr gowy uzna , e nie dosz o do naruszenia dóbr osobistych ą ę ł ż ł powoda, a zatem jego apelacja podlega a oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. ł O kosztach post powania apelacyjnego S d Okr gowy orzek na podstawie art. 98 ę ą ę ł k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., obci aj c powoda ąż ą obowi zkiem zwrócenia stronie pozwanej ca o ci poniesionych przez ni kosztów ą ł ś ą post powania apelacyjnego, tj. kosztów zast pstwa adwokackiego w kwocie 1.200 ę ę z , ustalonych w oparciu o § 2, § 6 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporz dzenia Ministra ł ą Sprawiedliwo ci z 28 wrze nia 2002 r. w sprawie op at za czynno ci radców ś ś ł ś prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa stwa kosztów pomocy prawnej ń udzielonej przez radc prawnego ustanowionego z urz du (Dz.U. z 2002 r., nr 163, ę ę poz. 1349 ze zm.). Wobec oddalenia apelacji w ca o ci, koszty nieop aconej pomocy prawnej udzielonej ł ś ł powodowi z urz du przyznane zosta y od Skarbu Pa stwa, w oparciu o art. 29 ust. 1 ę ł ń ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze. Wysoko tych kosztów wynika z § ść 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1-3 i § 6 pkt 5 rozporz dzenia Ministra ą Sprawiedliwo ci z 28 wrze nia 2002 r. w sprawie op at za czynno ci adwokackie ś ś ł ś oraz ponoszenia przez Skarb Pa stwa kosztów nieop aconej pomocy prawnej ń ł udzielonej z urz du (Dz.U. z 2002r., poz. 163, nr 1348 ze zm.) i zosta y one ę ł powi kszone o stawk podatku od towarów i us ug. ę ę ł