Wyrok II Ca 357/13-

--- STRONA 1 --- 'I Sygn. akt II Ca 357/13 -¿ . -.-=f'Ê*'".f- 3 _._ '1‹'.T.¬ęĘ„'.'|' - .- r _ff I ~'f~şf±~. =' -_.Ł-.,a_f_ ;L ,..Zj- ` *U Ĺ. .Il 4-' .|'¬; ' ¬'f" '- "~' "ā'. _ W _åíř __ 'Ű 'łłilr i i -«__,__„ -żar' ¬. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Kalisz, dnia 10 października 2013 r Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy W składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Vogt (spr.) SSO Barbara Mokras SSO Janusz Roszewski Protokolant: st. sekr. sąd. Jolanta Bąk Sędziowie: po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko w “TW o zapłatę - na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Kaliszu '__' z dnia 8 maja 2013r. sygn. akt IC 165/13 -E' '-Í„¿`_,„/X -/" --- STRONA 2 --- 1. zmienia punkt I, zaskarzonegoirwyroku i nadaje mu następujące brzmienie: I. zasądza do pozwanego Z 12602 P°W°da H kwotę 20.000zł(dwadzieścia tysięcy) z ustawowymi odsetkami od dnia 14 marca 2013 r. oraz kwotę 2.417 zł tytułem W zwrotu kosztów procesu, 2. W pozostałym zakresie apelację oddala, 3. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. --- STRONA 3 --- l n Sygn. akt I Ca 357/13 UZASADNIENIE W ~000›00zł pzfippiuistawowymi odsetkanżii dofręczeniar odpisu: _pozwu _ oraz kosztaml procesu. Powód: wskał 7 , żeOpowyższejfkwotydomaga: się z tylu dłu zadośćuczynienia za naruszenia dóbr osobistych wi wypadkiem z dnia 27" lipca 2005 r. wskutek którego śmierć: poniosła ,jego żona; Za skutk:i zdarzenia pozwany jest odpowiedzialnyz tytułu ubezpieczenia ; pp t t _ _ W odpowiedzi na pozew ubezpiedczyciels zakwestionował zasadność roszczenia i wniósł os oddalenie powództwa sorazsiobiciążeniea powoda kosztami postępowania. Zaskarżonym wyrokiem' z\81š Sąd Rejonowy W I Wydział Cwflnr zasądził od p0mfmcg§ na rzecz p0w0da kw0±ę 2o.ooo,ooz1z ustawowyrni odetkami od dnia 14 lutego zapłaty oraz kwotę 2.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. „Nadto:Sądi pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1 .056 ,R00 3tytułem pnieuiszczonychii kosztów sądowych. Sąd Rejonowy w_ydał¦¿:p:owyższe: orzeczenia na Ípodstawie następujących ustaleń faktycznych, które Sąd*z10dwoławczy podziela i uznaje zawłasne: r W dniu 26.07.2005 r. Idoszło do ;ko nego, w czasie którego kierujący sarnoch em marki Hytmdaiss na skutek nie zachowania wymaganej :ostrożiności najechał na jadącego prawidłowo samochodu marki Opel Corsa.¬.„W. ,nas stwie uderzenia pojazd Opel Corsa śmiertelnie potrącił pieszą 4+- żonę powoda. Sprawca zdarzenia znajdował się :stanie nie popełnione przestępstwo" został skazany Wyrßkißm Sądu Rejßnßwßsfl sprawie 0 Sysn- 548/05- P°ia1d kierowany przez był własnością którą z pozwanym towarzystwem wiązała umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdu mechanicznych. R R t ‹ Wyrokiem z dnia 21.12 2006 r. w sprawie o sygn. akt I C 662 / 06 Sąd Rejonowy W ;zasądził od pozwanego na rzecz powoda na podstawie art. 446 § 3 kc kwotę 8.000,00 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji zyciowej po śmierci żony. Łączna kwota odszkodowaniazotrzymanego przez powoda z tego tytułu od pozwanego wynosiła 20.00i0",00 "zł, S .gdyż pozwany na etapie postępowania likwidacyjnego wypłacił dobrowolnieakwotęs :1:2.000,00 zł. "w chwili śmierci miała 73 lata. Przez cały okres małżeństwa - 51 lat - powód i jego żona mieszkali wspólnie, nie rozstawali się, nie kłócili i bardzo się kochali. W okresie od 1984 r. do›2000 r. małżonkowie zamieszkiwali Od 2000 r. do domu na powrót wprowadził się syn powoda, który wraz ze swojąlżonąi i córkami zajął piętro domu, zaś powód ze swoją .małżonką zajmował parter budynku. *S _ r S 3.» \ . "-.1'r'-'P --- STRONA 4 --- Zmarła dbała o dom, robiła zakupy, przygotowywała posiłki i opiekowała się powodem,` który cierpiał na schorzenia prostaty i chorobę Parkinsona. Zmarła była jedyną osobą stale opiekująca się powodem, pomagała mu się ubierać, myć i golić. Była osobą sprawną fizycznie, energicznąaktywną, stanowiła dlaipowoda wsparcie wi jego chorobie. Powód liczył na opiekę żony i jej wsp arcie psychiczne w przyszłości. V Śmierć żony: była dla powoda traumatycznym przeżyciem. Mimo upływu blisko 8 lat od wypadkuřpowód nie pogodziłfsię zl jej odejściem. Bardzo tęskni za zmarłą, ciągle ją wspomina, często płacze is mówi, że chciałby być zeŸsfwoj_ą: żoną. Powód często wygląda nadrogę,zapytuje domownikówi czy nie widzieli jego żony, czy już wróciła. Niejednokrotnie powodowi zdaje* się, że widzi swoją żonę W pobliżu, gdy ona uśmiecha się do niego albo gdy się modli. Krótko po wypadku powód odczuwał bliską obecność swojej żony, niejednokrotnie próbował z nią rozmawiać, wspominał, że bał się odezwać, bo wtedy ona znikała. Przepisane przez lekarza środki na Wyciszenie halucynacji poskutkowaly jedynie częściowo, a powód nadal miewa omamy, w czasie których widzi swoją żonę. » Powód jest smutny, cierpi, towarzyszy mu poczucie żalu i beznadziejności, nie widzi sensu robienia czegokolwiek.1Po śmierci żony schorzenia powoda pogłębiły się. ma 82 lata, utrzymuje się z emerytury w wysokości ok 1.230,00 zł netto, wymaga stałego leczenia neurologticznego, którego koszt wynosi około 800 zł miesięcznie. t C W świetle :poczyinionychi faktycznych: Sąd :Rejonowy uznał powództwo za zasadne. Sąd a quo uznał, że roszczenie powoda swoją materialną podstawę znajduje w dyspozycji art. 448 :kc z art. 324 "§ 1 kc-Zdaniem Sądu Rejonowego zerwanie silnej więzi pomiędzyarnałżonkami, ,którą¬Sąd uznał za mająßą charakter dobra osobistego, spowodowało us powoda; poczucie głębokiej krzywdy, zaś dochodzona kwota 20.000",f00 ¿ _ .odpowiada porządkowi prawnemu, zasadom współżycia» społecznego i sprawiedliwości społecznej. ‹ Sąd Rejonowy wskazał, że ' şjutitsiodpiowiedziahiość pozwanego wynika z zawartej z właścicielem 1 skierowanegoßl fíliprzesz sprawcę wypadku samochodu umowy ubezpieczenia OC. Pozwa1ny¿_- jako*,ubezpieczyciel -ponosi. taką odpowiedzialność jak ubezpieczony, zaś przepisy, w tym ące z ustawy z dnia 22 maja 0 ubezpiieczeniachsyp tpdcsssobiowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim* Biurze 1 Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nie dają podstaw do _wyłączenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń za szkodę w postaci enia drób osobistych osób najbliższych W stosunku do osoby zmarłej wskutek wypadku. Od wyroku apelację wniósł pozwany. Zaskarżył orzeczenie w całości i zarzucił mu: 1 - naruszenie art. 448 w zw. z 24 kc poprzez uznanie, że wymienione przepisy, mają w niniejszej sprawie zastosowanie i że„powodowi należy się zadośćuczynienie za doznaną krzywdę W związku ze śmiercią żony w kwocie 20.000,00 zł, _ 4 _ _ nio --- STRONA 5 --- ~ naníszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 481 kc w zw. z art. 817 kc. I art 14 § 2- ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych przy ustalaniu okresu za który nalezą się powodowi odsetki od zasądzonej kwoty. Apelujący wniósł o zmianę zaskarżone wyroku poprzez oddalenie powództwa wt zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastęp stwa "`Ü<-‹9J‹'Í'_*v*\Ŝ 1' _ -- _ - - _ _ _ -« Íwedług norm. przypisanych, nadto o zasądzeme od' powoda kosztow postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. t Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie jedynie w części, wjjakiej skarżący zakwestionował zastosowany przez sąd meriti sposób liczenia odsetek od zasądzonej kwoty. W pozostałym zakresie apelacja podlega oddaleniu. ' W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu wprawdzie niewyrażonego wprost w treści apelacji, ale wynikającego z jej uzasadnienia, a to naruszenia art. 365:§ :l"kpc,=¿1którego sąd I Instancji miałby się dopuścić zasądzając od pozwanego na rzecz z„.powod:a=f,sumę pieniężną tytułemzadośćuczynienia za doznaną krzywdę, *podczas 8 :doznania przez powoda szkody niemajątkowej miał być uwzględniony przyjzasądzaniu odszkodowania w sprawie o akt I C 622 /06. Analiza ssprawy, W wyroku z dnia 2006 r. wydanego przez Sąd Rej,onowy::]w::i jego uzasadnieriia nie daje jednak podstaw do uznania prawidłowości jakoby Sąd rozpoznający sprawę W I Instancji naruszył zasadę res iudicata. Nie djmafibowiemy tw tym wypadku tożsamości roszczeń. Celem unormowania z art. 446 ×'§ S13 jest zapewnienie cc poszkodowanemu kompensaty Illajątkowej p p za szkodę o 2 ;charakterze materialnym, podczas gdy istotą zadośćuczynienia :jest c- chociażfczędściowe - wyrównanie wynikających z czynu niedozwolonegoskutków 'wpostaci :poczucia krzywdy, sa więc szkody niemajątkowej . Lektura 2 uzasadnienia-R :S21 2006 cr. wskazuje, że zaSądza_Íąc odszkodowanie na „,pods'tawiie"¿4`46 ŧ _3 kc sąd tuwzglęidniał jedynie negatywne skutki, jakie w sytuacji ekonomicznej *powoda wywołała śmierć jego .małżonki (k. 63 ~ 65 akt) Nietraƒnym jest podniesiony przez skarżącego w apelacji zarzut błędnego zastosowania przez Sąd I Instancji przepisów art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, a to z następujących względów. W art. 23 k.c ustawodawca nie zawarł enumeratywnego wyliczenia wszystkich dóbr osobistych, a poprzestał jedynie na ich przykładowym wymienieniu. Katalog dóbr osobistych ma więc charakter otwarty. dobra osobiste można określić jako swoiste wartości niematerialne, związane z istnieniem danego podmiotu prawa cywilnego, które w odczuciu społecznym uznawane są za doniosłe i zasługujące na ochronę. Nie ma ani aksjologicznych, ani tym bardziej jurydycznych podstaw, by spośród chronionych prawem cywilnym dóbr osobistych wykluczyć szczególną “więź emocjonalna pomiędzy najbliższymi człorikami rodziny. Nie jest tak - jak to usiłuje wywieść skarżący w uzasadnieniu środkafodwoławczego - by każde *dobro osobiste jak chociażby cześć człowieka, musiało .być skierowane ku samej osobie, która Q) ,.=-""'- 'S'==. 'f' 2 5-' J --- STRONA 6 --- domaga się zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, a nie mogło dotyczyć zewnętrznej relacji z innymi osobami. Takim przykładem dobra osobistego będzie chociażby prawo do czci i pamięci o osobie zmarłej. Współczesne orzecznictwo zgodnie przyjmuje, że dobrem osobistym podlegającym ochronie na gruncie przepisów prawa cywilnego, może być silna więź uczuciowa występująca pomiędzy członkami rodziny (por. uzasadnienie } SN z 22 października 2010 r. III CZP 76/ 10 Biul. SN 201 0/10/ I 1, wyrok SN z 21: 1? maja 2011 r. I CSK 621/ 10 LEX nr 848128, podobnie orzecznictwo :SądówiApeZàcyjnych np. wyrok SA w Warszawie I ACa 475/.12 lex nr 1254523, wyrok SA w Gdańsku I Aca 1488/1 1 lex nr 1286076) W Pozostaje poza jakąkolwiek wątpliwością, że śmierć osoby bliskiej zazwyczaj powoduje w psychice człowieka wiele negatywnych odczuć. Utrata osoby, z którą jednostkę. łączy silna więż emocjonalna niejednokrotnie powoduje, że osamotniony członek rodziny cierpi, odczuwa tęsknotę za utraconą osobą, często 3 pojawia się uczucie bezradności i osamotnienia. Zdarzenie takie powoduje więc określoną szkodę niematerialną, określaną językiem prawnym mianem krzywdy. Powyższe rozważania przekonują, że wskutek zdarzenia powodującego śmierć osoby bliskiej, może dojść narusizenie dobra osobistego w postaci ;szczególnej więzi emocj onalnej ze zmarłą.-¿ aruszenietego dobra osobistego ¿może uzasadniać zasądzenie od osoby :odpowiedzialnej za jego naruszenie na rzecz: osoby, której dobro osobiste zostało-ginaruszone, odpowiedniej sumy sssssscspienięrżnej tytułem zadośćuczynienia. 2 p p Wprowadzenie przez ustawodawcę ?do .kodeksu cywilnego unormowaniafarti 446 § 4 jest wyrazem woli ustawodóawcy: potwierdzeniu dopuszczalności ffffdochodzenia zadośćuczynienia za fsprowiodowaną naruszeniem opisywanego dobra osobistego i w ten sposóblnależyi*wprowadzony przepis odczytywać.-.Wprowadzenie nowego uregulowania nie stoiliwięcr na przeszkodzie zasądzenia zadośćuczynienia za szkodę spowodowana zdarzeniem, fktóre miało miejsce przed wejściem» pw życie nowego przepisu: v(tak teżāuchwałaří-SN sz 22 pażdziernika 2010 r.¬III *CZP76/10 Biuz.sN 201 0/1 0/ 1 1, wył-01<sN 1 maja 201 1 r. I CSK 621 / 10 Lzxnr 848128). Nie zasługuje również na twierdzenie skarżącego, jakoby roszczenie o zadośćuczynienie _ jedynie tej osobie, przeciwko „której było skierowane działanie 3 .Dopuszczając się ę popełnienia czynu zabronionego sprawca niejednokrotnie e- nawet nieumyślnie - szkodę także innym podmiotom, niż ten na który bezpośrednio nakierowane było jego działanie. Krąg osób poszkodowanych smoże być tym samym szeroki. Nie czyni ich to jednak - jaktzwskazuje skarżący w uzasadnieniu środkaodwoławczego - jedynie „pośrednio”8poszkodowanymi.:Wobecpopełnionego deliktu, Wskutek którego śmierć ponosi najbliższy członek rodziny następuje: naruszenie dobra osobistego tychże osób i tym samym one samestająsię: poszkodowanymi. Źródłem krzywdy jest czyn niedozwolony, a następstwem jego popełnienia j estśmierć osoby. Dla osób bliskich, związanych ze zmarłym, krzywda jest konsekwencją naruszenia dobra osobistego poprzez zerwanie więzi emocjonalnej ze zmarłym członkiem rodziny. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że sąd meriti oceniając samą podstawę dochodzonego roszczenia w sposób właściwy zastosował prawo materialne i nie dopuścił sięjego naruszenia. 8 * ' _3% J --- STRONA 7 --- ' Uwzględnieniu podlega natomiast zarzut skarżącego, wskazujący iż Sąd Rejonowy niewłaściwie określił termin, od którego powodowi należą się odsetki od zasądzonego roszczenia. Zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 1 ustawy od ubezpieczeniach obowiązkowych zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Na guncie przedmiotowej sprawy powód nie wzywał przed wytoczeniem powództwa pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia. Tym samym o..żądaniu powoda pozwany dowiedział w dniu doręczenia mu pozwu i dopiero od tej chwili należy liczyć 30 dniowy termin, po; którego upływie ubezpieczyciel spóźniał się ze spełnieniem świadczenia. samym odsetki od zasądzonego roszczenia należą się od 14.03.2013 r. _ ~ ` Ł O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 100 zd. 2 kpc. Apelacja w zasadniczej części została bowiem oddalona, a orzeczenie zostało zmienione tylko w zakresie przesunięcia początkowego biegu terminu odsetek 0 30 dni. W tej sytuacji pozwany winień zwrócić powodowi koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym opiewające na kwotę 1.200 zł, której wysokość Wynika z § 12 ust. 1 pkt 1 w' zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U z 2002 r. nr 163 poz. 1349 ze zmianami). 1 .iv ¬"'\. '2«"'¬. M.. \| cm-¬-.. \.*'~.„ ‹