Postanowienie II Ca 22/18 II Cz 15/18 Postanowieniem z dnia 4/04/18 sprostowano w sentencji punktu 2 wyroku Sądu Re

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 22/18 II Cz 15/18 Postanowieniem z dnia 4/04/18 sprostowano w sentencji punktu 2 wyroku Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt I C 1587/16 i w sentencji punktu I a. wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II Ca 22/18, oczywistą omyłkę pisarską, popełnioną w określeniu daty obowiązywania odsetek ustawowych, przez zastąpienie w obu punktach wyroków dat „31.03.2015 r.” datami „31.12.2015 r.”. W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2018 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Mościcka – Mazurek Sędziowie: SO Grzegorz Kowolik SO Adam Cąkała (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Zmuda po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa G. T. (1) i M. T. (1) przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zadośćuczynienie na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 28 września 2017 roku oraz zażalenia strony pozwanej na postanowienie zawarte w punkcie 4 wyroku Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 28 września 2017 roku sygn. akt I C 1587/16 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że : w punkcie 1 zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda G. T. (1) kwotę 10.000 (dziesięć tysięcy) zł wraz z odsetkami - ustawowymi od dnia 15.03.2015 r. do dnia 31.12.2015 r., - ustawowymi za opóźnienie od dnia 01.01.2016 r. do dnia zapłaty, --- STRONA 2 --- oddalając powództwo G. T. (1) w pozostałej części, w punkcie 2 kwotę 5.000 zł zastępuje kwotą 15.000 (piętnaście tysięcy) zł, oddala apelację powodów w pozostałej części, zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda G. T. (1) kwotę 612 (sześćset dwanaście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym, zasądza od powoda M. T. (1) na rzecz strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym, nakazuje ściągnąć od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu kwotę 995 (dziewięćset dziewięćdziesiąt pięć) zł tytułem opłaty sądowej od uwzględnionej części apelacji, od uiszczenia której powodowie zostali zwolnieni, oddala zażalenie strony pozwanej, zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz każdego z powodów G. T. (1) i M. T. (1) kwoty po 225 (dwieście dwadzieścia pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. poczatektekstu [Sędzia sprawozdawca 00:00:00.217] Apelacja małoletnich powodów G. T. (1) i M. T. (1) jest zasadna częściowo skutkując w wypadku skarżącego M. T. (1) zwiększeniem zasądzonego na jego rzecz zadośćuczynienia o kwotę 10.000 złotych, czyli zasądzonej wyrokiem pierwszoinstancyjnym kwoty 5.000 złotych ostatecznie do kwoty 15.000 złotych, natomiast wobec drugiego apelanta G. T. (2) zmianą zaskarżonej części wyroku oddalającej w całości powództwo tego powoda przez zasądzenie na jego rzecz od pozwanego zakładu (...) S.A. w W. kwoty 10.000 złotych, analogicznie jak w wypadku drugiego powoda z ustawowymi odsetkami poczynając od dnia 15 marca 2015 roku. Sąd I instancji rozstrzygając tę sprawę, co do istoty dokonał wyczerpujących i prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy stosownie do treści art. 382 kpc przyjął za własne. Jednak wyciągnięte na ich podstawie wnioski w zakresie dotyczącym powodów wnuków ze strony syna zmarłej tragicznie w wypadku komunikacyjnym babci L. T. uznać należało częściowo za błędne, co skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku przez zwiększenie kwoty zasądzonego zadośćuczynienia na rzecz M. T. (1) do kwoty 15.000 złotych, a wobec drugiego powoda G. T. (1) zasądzenia w ogóle kwoty 10.000 złotych. Faktycznie do kategorii krzywdy kompensowanej zadośćuczynieniem pieniężnym na podstawie art. 446 par. 4 kc zalicza się, w szczególności takie uszczerbki niemajątkowe wywołane śmiercią osoby najbliższej jak wstrząs psychiczny, cierpienia psychiczne, uczucie smutku, tęsknoty, żalu, czy zachwiania poczucia bezpieczeństwa. W takim, zatem kontekście zgodzić się należało częściowo z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skoro z racji wieku powodów w chwili gwałtownej śmierci ich babci odpowiednio 5 lat małoletni powód M. i zaledwie 2 lata małoletni G. ten żal i cierpienie obu apelantów po stracie babci, która nie była postrzegana dla nich, jako osoba pierwszoplanowa nie był z racji tego niewielkiego wieku skarżących dojmujący. Powodowie, bowiem cały czas znajdowali się w otoczeniu dla siebie niezmienionym, a więc najbliższej rodziny, którą tworzyli rodzice i brat [? 00:02:15.064]. W konsekwencji po śmierci babci godzenie się z jej śmiercią przebiegało u powodów bez zakłóceń stąd trafnie Sąd Rejonowy oddalił znaczną część obu powództw, to jest ostatecznie wobec powoda M. T. (1) o ponad kwotę 15.000 złotych, a w stosunku do powoda G. T. (1) ponad sumę 10.000 złotych. Jednak z drugiej strony rację ma częściowo pełnomocnik apelujących skoro postępowanie dowodowe potwierdziło zażyłe i serdeczne, niemal codzienne relacje pomiędzy skarżącymi wnukami oraz ich nieżyjącą obecnie babcią, że ich niewielki wiek w chwili jej śmierci nie oznacza, że apelanci nie ponieśli żądnej realnej straty w związku ze śmiercią ich babci. W tym, zaś kontekście apelanci trafnie przywołali pogląd Sądu Najwyższego, mimo że wyrażony w wyroku z dnia 17 kwietnia 2015 roku w odniesieniu do krzywdy małego dziecka doznanego wskutek śmierci matki, a nie babci, iż brak jest podstaw do uznania, że rozmiar krzywdy w wyniku śmierci członka rodziny jest znikomy tylko z tej przyczyny, że osoba dochodząca zadośćuczynienia była w chwili wypadku w takim wieku, że nie jest w stanie świadomie przeżywać krzywdę. Tymczasem w okolicznościach faktycznych tej sprawy przyznając zaskarżonym wyrokiem jednemu z powodów niewielkie zadośćuczynienie, a --- STRONA 3 --- wobec drugiego oddalając powództwo w tym zakresie w całości wadliwie pominięto, że śmierć takiej osoby najbliższej może jeszcze wywołać takie uszczerbki niemajątkowe, jak utratę wsparcia, radę i towarzystwa w przyszłości oraz nawet niższej wartości wobec rówieśników. Jak, bowiem wskazał w przytoczonym wyroku Sąd Najwyższy, a pogląd ten w całości podziela skład orzekający w postępowaniu apelacyjnym w niniejszej sprawie oczywiście dziecko w takim wieku, jak 2, czy 5 lat nie przeżywa ze względu na stopień swojego rozwoju śmierci babci tak, jak dziecko starsze, w tym szczególnie pozbawienie najbliższych jej rodziców, nie mniej jego krzywda z tego powodu nie może być nie tylko negowana, ale i umniejszana. Zmarła babcia powodów osoba jeszcze aktywna zawodowa i bardzo samodzielna miała, jak wykazało postępowanie dowodowe regularne niemal codzienne bliskie i zażyłe relacje ze skarżącymi, którzy mieszkali od jej miejsca zamieszkania w odległości zaledwie około 10 kilometrów. O istnieniu, zatem tej krzywdy i jej rozmiarze doznanej wskutek śmierci babci przez małych wnuków, mimo że nie w takim stopniu, jak w wypadku starszych dzieci, czy osób dorosłych tak, jak w wypadku dzieci zmarłej decyduje między innymi pozbawienie nie dającego się przecenić udziału babci w życiu wnuków, ich rozwoju, dorastaniu i dojrzewaniu na przestrzeni wielu życia lat. Z tych, więc przedstawionych przyczyn Sąd Okręgowy zmieniając częściowo apelację skarżących powodów na podstawie art. 386 par. 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym zasądzając od strony pozwanej na rzecz powoda G. T. (1) tytułem zadośćuczynienia kwotę 10.000 złotych, oddalając powództwo wobec tego skarżącego w pozostałej części, o czym orzeczono w punkcie 1a wyroku drugoinstancyjnego oraz zmienił w punkcie drugim kwestionowanego wyroku przez zwiększenie zasądzonej tam na rzecz drugiego powoda M. T. (1) kwoty 5.000 złotych do wysokości 15.000 złotych, o czym z kolei orzeczono w punkcie 1b wyroku drugoinstancyjnego. To zróżnicowanie w kwotach zasądzonego ostatecznie zadośćuczynienia jest wynikiem różnicy wieku powodów, szczególnie istotne w dacie śmierci babci, kiedy jest oczywiste, że poczucie straty tej najbliższej osoby było głębsze u starszego powoda M. T. (1), co zresztą słusznie znalazło już odzwierciedlenie w zaskarżonym wyroku. Zresztą ta reformatoryjna, jak i uwzględnienie częściowo powództwa G. T. (1) i w większym zakresie powództwa M. T. (1) uzasadnia uzupełniająco okoliczność, że przecież pomijając kuzynkę powodów P. J., która miała w chwili śmierci babci już 13 lat i miała u babci swój osobny pokój to druga kuzynka skarżących N. J. córka siostry ojca powodów w chwili śmierci babci była w porównywalnym dla apelantów wieku 4 lat i zakończonym prawomocnym wyrokiem przed Sądem Okręgowym w Opolu w sprawie I C 803/15 tytułem analogicznego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na skutek śmierci babci została jej zasądzona kwota 15.000 złotych. Oddalenie apelacji powodów w pozostałej części zawarte w punkcie drugim wyroku drugoinstancyjnego uzasadnia treść art. 385 kpc. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu postępowania apelacyjnego w zakresie rozliczenia tych kosztów pomiędzy pozwanym zakładem (...) i powodem G. T. (1), który wygrał ten etap postępowania rozpoznawczego w wymiarze około 67 procent przy wartości przedmiotu zaskarżenia w tym wypadku w wynoszących 15.000 złotych oraz powodem M. T. (2), który z kolei przegrał to postępowanie odwoławcze przy wartości przedmiotu zaskarżenia 25.000 złotych w wymiarze 60 procent uzasadnia zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów wynikająca z art. 100 zdanie 1 kpc, które znajduje odpowiednie zastosowanie również w postępowaniu odwoławczym po myśli art. 391 kpc. Koszty poniesione przez powoda G. T. (1) zwolnionego od opłaty sądowej od apelacji to koszty wynagrodzenia jego pełnomocnika w wysokości 1.800 złotych mieszczące się w granicach stawki minimalnej wynikające z par. 2 pkt 5 w zw. z par. 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Analogicznie koszty poniesione przez stronę pozwaną to kwota wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika także w wysokości 1.800 złotych tak, więc po zsumowaniu tych dwóch kwot łączne koszty poniesione przez tę stronę to kwota 3.600 złotych. Powód G. T. (1) przegrał sprawę apelacyjną wobec pozwanego w 33 procentach, a pozwany w 67 procentach. Skoro na kwotę dochodzoną apelacją w tym wypadku w wysokości 15.000 złotych została uwzględniona kwota 10.000 złotych strony powinny ponieść koszty procesu w takim stopniu, w jakim każda z nich przegrała sprawę, a więc powód w wysokości 1.188 złotych, która to kwota stanowi 33 procent z łącznych kosztów poniesionych przez stronę w wysokości 3.600 złotych. Ponieważ powód G. T. (1) faktycznie poniósł koszty w kwocie 1.800 złotych, a powinien ponieść w kwocie 1.188 złotych to temu powodowi G. T. (1) należy się, zatem zwrot kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym od pozwanego zakładu ubezpieczeń w kwocie 612 złotych, o czym orzeczono w punkcie trzecim wyroku drugoinstancyjnego stanowiącej różnicę między kwotami 1.800 złotych i 1.188 złotych. Podobnie należało rozliczyć koszty apelacyjne pomiędzy powodem M. T. (2) i pozwanym zakładem ubezpieczeń. Koszty poniesione przez powoda G. T. (1), także zwolnionego od opłaty sądowej od apelacji i analogicznie pozwanego A. Towarzystwo (...) tutaj przy wartości przedmiotu zaskarżenia 25.000 złotych to również kwoty po 1.800 złotych, czyli po zsumowaniu tych dwóch kwot łączne koszty poniesione przez te stronę to również kwota 3.600 złotych. Jednak w tym wypadku powód M. T. (1) przegrał sprawę apelacyjną wobec pozwanego w 60 procentach, a pozwany w 40 procentach. Skoro na kwotę dochodzoną apelacją w tym wypadku w wysokości 25.000 złotych została uwzględniona kwota 10.000 złotych strony powinny ponieść koszty procesu w takim stopniu, w jakim każda z nich przegrała sprawę, a więc pozwany zakład ubezpieczeń w wysokości 1.420 złotych, która to kwota stanowi 40 procent z łącznych kosztów poniesionych przez stronę w wysokości 3.600 złotych. Ponieważ pozwana A. Towarzystwo (...) faktycznie poniósł w postępowaniu odwoławczym koszty w wysokości 1.800 --- STRONA 4 --- złotych to w tym wypadku od powoda M. T. (1) należy się stronie pozwanej zwrot kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym w kwocie 360 złotych, o czym orzeczono w punkcie czwartym wyroku drugoinstancyjnego stanowiącej różnicę między kwotami 1.800 złotych i 1.440 złotych. Obciążenie w punkcie piątym wyroku drugoinstancyjnego pozwanej spółki (...) w W. na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Opolu zwrotem opłaty sądowej od uwzględnionej części apelacji od uiszczenia, od której powodowie zostali zwolnieni uzasadnia treść art. 113 ust. 1 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych mając na uwadze, że całe opłaty sądowe od apelacji wymagane w wypadku powodów G. T. (1) i M. T. (1) wynosiły odpowiednio 750 złotych, 1.250 złotych. Jeżeli, więc strona pozwana w sporze z powodem G. T. (1) w postępowaniu drugoinstancyjnym przegrała w wymiarze 67 procent to w konsekwencji została obciążona sumą 495 złotych, jako równowartością tej procentowej przegranej od kwoty całej należnej opłaty od apelacji wynoszącej 750 złotych. W przypadku żądania powoda M. T. (1) to jest suma 500 złotych, jako równowartość przegranej w wysokości 40 procent od kwoty całej wymagalnej opłaty sądowej od apelacji w wysokości 1.250 złotych. Zsumowanie, zatem kwot 495 złotych i 500 złotych tworzy łączną sumę 995 złotych, jaką został obciążony pozwany w punkcie piątym wyroku drugoinstancyjnego. W rozpoznawanej sprawie przeciwnik procesowy apelujących powodów, a więc strona pozwana (...) S.A. z siedzibą w W. wniosła jednocześnie zażalenie na punkt czwarty zaskarżonego wyroku z dnia 28 września 2017 roku rozstrzygającego o kosztach procesu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, które zostało zarejestrowane w tutejszym Sądzie pod sygnaturą II CZ 15/18. Otóż zaskarżonym zażaleniem w punkcie czwartym wyroku Sąd Rejonowy w Brzegu odstąpił od obciążania powodów G. T. (1) i M. T. (1) kosztami procesu poniesionymi przez stronę pozwaną. Żalący zakład ubezpieczeń zarzucając, zatem zaskarżonemu postanowieniu wadliwe zaniechanie zastosowania art. 98 par. 1 kpc, mimo przegrania przez powodów procesu i wadliwe zastosowanie art. 102 kpc, podczas gdy w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od obciążania powodów tymi kosztami wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie na swoją rzecz tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego od powoda G. T. (1) kwoty 4.800 złotych i od M. T. (1) kwoty 3.984 złote oraz kosztów postępowania zażaleniowego. Jednocześnie została złożona pisemna odpowiedź na zażalenie przez stronę powodową, która wnosiła o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zdaniem Sądu Okręgowego zażalenie strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew chybionym zarzutom i argumentom żalącego wspartym wieloma orzeczeniami sądowymi w okolicznościach rozpoznawanej sprawy z pominięciem zasady stosunkowego rozdzielenia kosztów z art. 100 zdanie 1 kpc uwzględniając ostateczny wynik procesu pomiędzy stronami i uwzględniając fakt, że te kwoty zostały ostatecznie w stosunku do M. T. (1) zmniejszone do 15.000, a wobec G. w ogóle została zasądzona kwota 10.000 złotych uzasadnione tym bardziej było zastosowanie zasady słuszności i odstąpienie na podstawie art. 102 kpc od obciążania powodów tymi kosztami. Te proporcje wygranej przegranej uległy zmianie na skutek wydania tego reformatoryjnego orzeczenia, czyli to jest dodatkowy argument, poza tym należy zgodzić się z Sądem Rejonowym, że mamy tutaj do czynienia z ocennym charakterem tego roszczenia, które zostało zgłoszone, co już wynika ze zdania 2 art. 100 kpc i upoważniało tutaj Sąd do zastosowania art. 102 kpc. Trafnie też Sąd Rejonowy podniósł, że nie przypadkowo sytuacja majątkowa powodów zadecydowała zwolnieniem ich od kosztów sądowych w całości w tej sprawie, mając też na uwadze bez wątpienia fakt, co było źródłem tego żądania pozwu, czyli tragiczne zdarzenie, jakiego doświadczyli nie tylko ci małoletni powodowie, ale przede wszystkim ich ojciec, który stracił matkę. Sąd też tutaj prawidłowo wziął pod uwagę argument, że samo posiadanie profesjonalnego pełnomocnika nie mogło tutaj niweczyć tego skutku w postaci możliwości korzystania z tej zasady odstąpienia od tych kosztów procesu. Poza tym dodatkowy argument, który świadczy to tym, jak trudno jest ocenić czasami zasadność tego roszczenia wynika chociażby z tych kwot, które zostały zasądzone na kuzynów uprawnionych powodów w tej sprawie, czyli N. i P. J., gdzie te sumy zostały zasądzone wyższe. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego zawarte w punkcie siódmym wyroku drugoinstancyjnego wobec oddalenia w całości zażalenia i przy uwzględnieniu wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszące odpowiednio wobec poszczególnych podmiotów 4.800 złotych i 3.984 złote, a więc w obu wypadkach poniżej 5.000 złotych uzasadnia zasada odpowiedzialności cywilnej w sprawie wynikająca z treści przepisu art. 98 par. 1 kpc. znajdująca zastosowanie po myśli art. 391 par. 1 kpc w zw. z art. 397 par. 2 kpc. Na zasądzoną, zatem kwotę od przegrywającej to postępowanie zażaleniowe skarżącej strony pozwanej na rzecz każdego z powodów kwotę po 225 złotych składa się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone według stawki minimalnej na podstawie par. 2 pkt 3 w zw. z par. 10 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radcowskie. [K. części 00:15:49.981]