Postanowienie II Ca 19/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 19/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Grażyna Josiak (spr.) Sędziowie: Sędzia SO Czesław Chorzępa Sędzia SR del. Agnieszka Łężna-Czamara Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2011r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa M.Ł. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w W., Zakładowi Karnemu w G., Zakładowi Karnemu nr (…) we W., Aresztowi Śledczemu w L. i Aresztowi Śledczemu we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 15 września 2010r. sygn. akt I C 690/09 I. oddala apelację; II. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz strony pozwanej. --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Powód M. . Ł domaga si zas dzenia od Skarbu Pa stwa na jego rzecz ł ę ą ń zado uczynienia w kwocie 35.000 z . W uzasadnieniu dania powód poda , e ść ł żą ł ż odbywa kar pozbawienia wolno ci i przebywa w zak adach karnych w ę ś ł ł G., W., W. oraz Aresztach ledczych w Ś L. i W.. Wed ug twierdze powoda, w czasie pobytu w ł ń tych zak adach by on nara ony na z e warunki bytowe, z e samopoczucie ł ł ż ł ł psychiczne i ogólne pogorszenie stanu zdrowia w nast pstwie przeludnienia cel, ę braków technicznych w ich wyposa eniu, niewydzielenia w z a sanitarnego, z ej ż ę ł ł opieki zdrowotnej i przebywanie w celach razem z osobami w znacznym stopniu zdemoralizowanymi, odbywaj cymi kar za morderstwa, napady z broni . ą ę ą S d Rejonowy oznaczy jako jednostki organizacyjne reprezentuj ce Skarb ą ł ą Pa stwa w procesie Zak ad Karny w ń ł G., Zak ad Karny w ł W., Zak ad Karny nr ł (...) we W., Areszt ledczy w Ś L. i Areszt ledczy we Ś W.. Wszystkie jednostki organizacyjne reprezentuj ce Skarb Pa stwa, wnosi y o ą ń ł oddalenie powództwa. Zarzuci y, e powód nie udowodni , by dozna jakiejkolwiek ł ż ł ł szkody i e w czasie odbywania kary pozbawienia wolno ci przed wniesieniem ż ś pozwu nie zg asza administracji zak adów karnych adnych zastrze e ł ł ł ż ż ń dotycz cych warunków bytowych, zachowania wspó wi niów lub z ej opieki ą ł ęź ł medycznej. Przyznaj c, e powód okresowo umieszczany by w celach ą ż ł przeludnionych, w których nie zachowano normy 3m 2 powierzchni na jednego skazanego, jednostki reprezentuj ce Skarb Pa stwa wskazywa y, e wynika o to z ą ń ł ż ł przyczyn obiektywnych i odbywa o si za wiedz i zgod S du Penitencjarnego. ł ę ą ą ą Po rozpoznaniu sprawy S d Rejonowy wyrokiem z dnia 15 wrze nia 2010 r. oddali ą ś ł powództwo i nie obci y powoda kosztami s dowymi. Rozstrzygni cie swoje S d ąż ł ą ę ą Rejonowy opiera na nast puj cych ustaleniach faktycznych. Wyrokiem S du ł ę ą ą Rejonowego w G ogowie z dnia 27.08.1998r. w sprawie II K 422/98 powód zosta ł ł skazany za przest pstwo z art. 208 kk na jeden rok pozbawienia wolno ci z ę ś zawieszeniem na 4 lata. Postanowieniem z 2.09.1999 r. zarz dzono wykonanie ą warunkowo zawieszonej kary. Na podstawie wyroku S du Rejonowego w ą G ogowie z 22.04.1999 r. w sprawie II K 106/99 powód skazany zosta za czyn z ł ł art. 279 § 1 kk na jeden rok pozbawienia wolno ci z zawieszeniem na 3 lata. ś Postanowieniem z 19.02.2002 r. zarz dzono wykonanie warunkowo zawieszonej ą kary. W sprawie II K 1078/99 wyrokiem z 2.03.2000 r. za czyn z art. 279 § 1 kk i art. 190 § 1 kk wymierzono powodowi kar 3 lat pozbawienia wolno ci. Wyrokiem ę ś cznym z 19.01.2001 r. w sprawie II K 729/00 S d Rejonowy w G ogowie łą ą ł wymierzy mu kar jednego roku i sze ciu miesi cy pozbawienia wolno ci. ł ę ś ę ś Wyrokiem z 11.02.2003 r. S d Rejonowy w G ogowie w sprawie II K 1131/02 za ą ł czyn z art. 279 § 1 kk pope niony w warunkach powrotu do przest pstwa wymierzy ł ę ł powodowi kar jednego roku i 3 miesi cy pozbawienia wolno ci z zaliczeniem ę ę ś okresu tymczasowego aresztowania od 30.05.2002 r. do 5.07.2002 r. Wyrokiem z 11.05.2004 r. w sprawie II K 228/04 S d Rejonowy w G ogowie skaza powoda za ą ł ł czyny z art. 279 § 1 kk i art. 91 § 1 kk cznie na kar 2 lat i 6 miesi cy łą ę ę pozbawienia wolno ci. Wyrokiem cznym z 5.10.2004 r. w sprawie II K 576/04 ś łą S d Rejonowy w G ogowie wymierzy powodowi kar 4 lat pozbawienia wolno ci ą ł ł ę ś zaliczaj c okres zatrzyma i tymczasowego aresztowania od 30.05.2002 r. do ą ń 5.07.2002 r., 18 i 19.09.2002 r., 29 i 30.10.2003 r., 7.01.2004 r., 2.02.2004 r. --- STRONA 3 --- Orzeczenie dotyczy o wyroków S du Rejonowego w G ogowie w sprawach II K ł ą ł 1131/02, II K 375/03 i II K 228/04. W okresie od 9.05.1999 r. do 5.12.2001 r. i od 4.10.2002 r. do 4.10.2003 r. powód odbywa kar pozbawienia wolno ci w ł ę ś Zak adzie Karnym nr ł (...) we W. i w Zak adzie Karnym w ł W., w okresie od 30.05.2002 r. do 5.07.2002 r. by tymczasowo aresztowany, przebywa w Zak adzie ł ł ł Karnym nr (...) we W., od 7.01.2004 r. do 3.08.2006 r. odbywa kar pozbawienia ł ę wolno ci i w tym okresie przebywa w Areszcie ledczym we ś ł Ś W., w Zak adzie ł Karnym w G., w Zak adzie Karnym w ł W. na oddziale typu pó otwartego. Od ł 31.01.2007 r. powód odbywa kar pozbawienia wolno ci wymierzon wyrokiem ę ś ą cznym S du Rejonowego w G ogowie w sprawie II K 576/04 i wyrokiem cznym łą ą ł łą S du Rejonowego w Lubaniu l skim w sprawie II K 39/08 za pope nienie czynów ą Ś ą ł z art. 279 § 1 kk, art. 278 § 1 kk, art. 286 kk w warunkach powrotu do przest pstwa. Termin zako czenia kary mija we wrze niu 2011 r. W tym okresie ę ń ś powód przebywa w nast puj cych jednostkach penitencjarnych: od 2.02.2007 r. ł ę ą do 3.09.2007 r. w Areszcie ledczym we Ś W., od 4.09.2007 r. do 8.10.2007 r. w Zak adzie Karnym w ł G., od 9.10.2007 r. do 21.01.2008 r. w Areszcie ledczym w Ś L., od 21.01.2008 r. do 26.03.2008 r. w Zak adzie Karnym nr ł (...) we W., od 27.03.2008 r. do 14.02.2009 r. w Zak adzie Karnym w ł G. i od 15.02.2009 r. w Zak adzie Karnym w ł W.. Podczas pobytu w Areszcie ledczym we Ś W. powód przebywa w 11 ró nych celach mieszkalnych, w tym w okresie od 28.02.2007 r. do ł ż 19.04.2007 r. w celi, której metra spe nia standard 3m ż ł ł 2 powierzchni na osob . ę We wszystkich jednak celach powód mia w asne ó ko do spania. W jednostce tej ł ł ł ż powód by zatrudniony przy roznoszeniu posi ków. W aktach osobowych ł ł odnotowano, e w kwietniu 2007 r. zwolniono powoda z tego zatrudnienia, ż poniewa nie sprawdzi si w tej pracy z powodu nadpobudliwo ci. W trakcie ż ł ę ś pobytu w Areszcie ledczym we Ś W. powód nie zg asza adnych skarg ł ł ż dotycz cych warunków mieszkaniowych i sanitarnych, w jakich przebywa . W ą ł Areszcie ledczym w Ś L. powód przebywa z 3 skazanymi w celi poznaczonej dla 2 ł osób. Cel o wietla a jedna lub 2 arówki o s abej mocy. Skazani mieli mo liwo ę ś ł ż ł ż ść posiadania w asnych lampek w celach. Powód nie korzysta z dodatkowego ł ł o wietlenia, gdy nie mia w asnej lampki ani rodków finansowych na taki zakup. ś ż ł ł ś W trakcie pobytu w Zak adzie Karnym nr ł (...)we W. powód by osadzony na ł oddziale (...). Jest to oddzia dla m odocianych. Maksymalnie w celi o pow. 16-17 m ł ł 2 mog o przebywa 8 osób, ka dy z osadzonych mia jednak w asne ó ko. W miar ł ć ż ł ł ł ż ę mo liwo ci d ono do zmniejszenia ilo ci osób w celi tak, by standard w postaci ż ś ąż ś 3m 2 powierzchni celi na osob by zachowany. Obecnie w Zak adzie Karnym nr ę ł ł (...)we W.nie wyst puje przeludnienie. W z y sanitarne zawsze by y oddzielone od ę ę ł ł reszty celi najcz ciej poprzez p yty drewniane si gaj ce 1,5 m i zas onk . ęś ł ę ą ł ę Obecnie sukcesywnie s one zamieniane na murowane kabiny. Osadzeni mog ą ą posiada w celi czajniki i grza ki w celu podgrzania wody. Skazani s osadzeni w ć ł ą celach osobowo ciowo, pod wzgl dem pope nionych przest pstw oraz ś ę ł ę uwarunkowa fizycznych i psychicznych. Z tego wzgl du przed wyznaczeniem dla ń ę danego skazanego celi analizowane s jego akta osobowe. Wychowawca wizytuje ą cele raz dziennie, natomiast oddzia owy tak cz sto, jak to konieczne. W razie ł ę jakichkolwiek konfliktów mo na da przeniesienia do innej celi. Za zgod ż żą ć ą dyrektora Zak adu Karnego osadzeni mog posiada w celi telewizor, DVD, ł ą ć konsole do gier. Maj dost p do biblioteki oraz spotka o charakterze ą ę ń wyznaniowym. Oddzia dla osób m odocianych charakteryzowa si tym, i by na ł ł ł ę ż ł nim zatrudniony jeden psycholog w pe nym wymiarze godzin. Ka dy z osadzonych ł ż móg zg osi si na konsultacj psychologiczn . Raz w tygodniu na oddziale ł ł ć ę ę ą przyjmowa lekarz ogólny. Nadto na terenie Zak adu Karnego nr ł ł (...) znajduje si ę --- STRONA 4 --- szpital, w którym gwarantowana jest ca odobowa opieka medyczna. Z uwagi na ł fakt, i oddzia ten mia charakter typu zamkni tego, cenzurze podlega a ż ł ł ę ł korespondencja prywatna osadzonego, kontroli podlega y te rozmowy ł ż telefoniczne. Osadzeni nie mogli porusza si po terenie Zak adu Karnego ć ę ł samodzielnie, korzystali z godzinnego spaceru. Zak ad Karny w ł G.jest typu otwartego. Cele nie s zamykane, osadzeni mog porusza si po ca ym ą ą ć ę ł pawilonie. azienki z dost pem do zimnej wody znajduj si na korytarzu, kabiny z Ł ę ą ę toaletami s oddzielone trwa ymi przegrodami i s zamykane od wewn trz. Poza ą ł ą ą pawilonem osadzeni mog korzysta ze spacernika w godzinach od 8 do 19. ą ć Korespondencja skazanych nie jest cenzurowana. Jest ona jedynie otwierana w ich obecno ci celem ustalenia czy w kopercie nie ma niedozwolonych rodków. ś ś Rozmowy telefoniczne nie s kontrolowane ani nagrywane. Powód w Zak adzie ą ł Karnym w G. przebywa wraz z 9 osadzonymi w celi o pow. 23,68 m ł 2 . Podczas pobytu w tym Zak adzie powód by zatrudniony w kuchni. W lutym 2009 r. w wyniku ł ł przeprowadzonych bada ń (…) u powoda wykryto (…) . W zwi zku z tym powód ą zosta przetransportowany do Zak adu Karnego w ł ł W. z przeznaczeniem do odbywania kary w systemie zamkni tym. Zak ad Karny w ę ł W. jest zak adem typu ł zamkni tego, przeznaczonym dla recydywistów penitencjarnych. Z uwagi na typ ę zak adu przeprowadzona jest w nim urz dowa cenzura korespondencji ł ę osadzonych oraz kontrola rozmów telefonicznych. Cele maj redni powierzchni ą ś ą ę 16 m 2 . K ciki sanitarne w celach s murowane, ich powierzchnia nie jest wliczona ą ą do powierzchni celi. Powód pocz tkowo przebywa w celi o pow. 16 m ą ł 2 z 5-6 osobami. Od grudnia 2009 r. powód zajmuje cel wraz z 4 wspó wi niami. ę ł ęź Osadzeni maj swobodny dost p do zimnej wody. Mog posiada czajniki ą ę ą ć elektryczne do jej podgrzania. W Zak adzie Karnym w ł W. na ka dym z oddzia ów ż ł raz w tygodniu przyjmuje lekarz internista, który w miar potrzeby kieruje do ę lekarzy specjalistów, oraz dentysta. Wizytacje wychowawców w celach odbywaj ą si dwa razy w tygodniu. Celem ich jest m.in. za atwianie bie cych spraw ę ł żą skazanych. Podczas takich wizytacji ani w aden inny sposób powód nie zg asza ż ł ł skarg na stan techniczny celi oraz standard jej wyposa enia. Za zgod dyrektora ż ą Zak adu osadzeni mog posiada telewizory, DVD, komputery, playstation. W ł ą ć zak adzie znajduje si sala sportowa, si ownia, boisko do pi ki no nej i siatkówki. ł ę ł ł ż Organizowane s imprezy kulturalne, jak spotkania ze sportowcami, koncerty, ą kabarety. W zak adzie dzia a ok. 10 zwi zków wyznaniowych, przeznaczona jest ł ł ą do tego specjalna ekumeniczna kaplica. Powód urodzony w (...)r. uzale niony jest ż od nikotyny. W Zak adzie Karnym w ł W. prosi o umieszczenie go w celi dla ł pal cych. Powód od 1995 r. za kradzie e przebywa w zak adzie poprawczym. We ą ż ł ł wrze niu 1999 r. opu ci zak ad poprawczy, w tym samym roku po raz pierwszy ś ś ł ł zosta skazany na kar pozbawienia wolno ci. ł ę ś Przy powy szych ustaleniach faktycznych S d Rejonowy stwierdzi , e podstaw ż ą ł ż ą odpowiedzialno ci deliktowej Skarbu Pa stwa jest art. 417 kc. Przepis ten dotyczy ś ń szkód wyrz dzonych przy wykonywaniu w adzy publicznej przez niezgodne z ą ł prawem dzia anie lub zaniechanie. Nie jest w tym przypadku konieczne ustalenie ł winy konkretnego funkcjonariusza jednostki organizacyjnej Skarbu Pa stwa. W ń sprawie powód nie wskazywa okoliczno ci uzasadniaj cych zas dzenie na jego ł ś ą ą rzecz zado uczynienia na podstawie art. 445 kc. Twierdzenia przytoczone w ść uzasadnieniu pozwu wskazuj natomiast, e roszczenie o zap at ą ż ł ę zado uczynienia powód wywodzi z naruszenia jego dóbr osobistych w oparciu o ść art. 23 i art. 24 kc. Wed ug powoda, do naruszenia jego dóbr osobistych dosz o na ł ł skutek przebywania w przeludnionych celach, w których brak by o odpowiedniej ł --- STRONA 5 --- wentylacji, w a ciwego o wietlenia oraz wydzielonego w sposób trwa y k cika ł ś ś ł ą sanitarnego. Z e warunki bytowania w celi by y powodem konfliktów ze ł ł wspó wi niami i utrzymywania si sta ego stresu i pogorszenia stanu ł ęź ę ł psychicznego. Powód czy tak e naruszenie jego praw osobistych z utrudnionym łą ł ż dost pem do lekarza, kontrol jego korespondencji i rozmów telefonicznych. W ę ą zwi zku z argumentacj powoda S d Rejonowy podkre li , e zgodnie z ą ą ą ś ł ż Europejsk Konwencj Praw Cz owieka i Podstawowych Wolno ci z 4.11.1950 r. ą ą ł ś oraz mi dzynarodowym paktem praw osobistych i publicznych z 19.12.1966 r., ę ratyfikowanymi przez Polsk na pa stwie spoczywa obowi zek zapewnienia takich ę ń ą warunków odbywania kary pozbawienia wolno ci, które gwarantuj poszanowanie ś ą godno ci cz owieka i traktowanie skazanych w sposób humanitarny. S d powo a ś ł ą ł ł si te na orzeczenia Europejskiego Trybuna u Praw Cz owieka, w których ę ż ł ł Trybuna dokona wyk adni poj cia niegodziwych i niehumanitarnych warunków ł ł ł ę odbywania kary pozbawienia wolno ci, wskazuj c m.in., e przebywanie w ś ą ż zat oczonej celi z nieodpowiedni wentylacj i z otwart toalet , brakiem ł ą ą ą ą mo liwo ci uczestniczenia w zaj ciach i kursach oraz korzystania z biblioteki ż ś ę powoduje wzrost przygn bienia i ni szo ci i mo e by oceniane jako upokarzaj ce ę ż ś ż ć ą oraz poni aj ce traktowanie wi niów. S d Rejonowy wskaza , e w polskim ż ą ęź ą ł ż prawie warunki odbywania kary pozbawienia wolno ci uregulowane s przepisami ś ą ustawy kodeks karny wykonawczy, w szczególno ci rozdzia u X cz ci szczególnej ś ł ęś k.k.w. W art. 110 § 2 kkw ustalona zosta a minimalna powierzchnia celi ł przypadaj ca na jednego skazanego wynosz ca nie mniej ni 3 m ą ą ż 2 . Cele wyposa a si w odpowiedni sprz t kwaterunkowy zapewniaj cy skazanemu ż ę ę ą osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dop yw ł powietrza i odpowiedni do pory roku temperatur , wed ug norm okre lonych dla ą ę ł ś pomieszcze mieszkalnych, a tak e o wietlenie odpowiednie do czytania i ń ż ś wykonywania pracy. Na podstawie art. 248 § 1 kkw norma ta mog a by czasowo ł ć za wiedz S du Penitencjarnego obni ona. Przepis ten zosta uchylony z dniem ą ą ż ł 9.12.2009 r. na skutek uznania go za niezgodny z przepisami Konstytucji RP przez Trybuna Konstytucyjny. Naruszenie normy okre lonej w art. 110 § 2 kkw w ocenie ł ś S du Rejonowego mog o wp ywa negatywnie na samopoczucie skazanych i ą ł ł ć sprzyja o konfliktom mi dzy nimi. W rezultacie te mog o powodowa naruszenie ł ę ż ł ć dóbr osobistych skazanych, w szczególno ci ich godno ci. Odwo uj c si do ś ś ł ą ę uzasadnienia wyroku S du Najwy szego z 28.02.2007 r. w sprawie V CSK 431/06 ą ż S d Rejonowy stwierdzi , e nie zawsze samo naruszenie normy minimalnej ą ł ż wiadczy o takim naruszeniu dóbr osobistych skazanego, które uzasadnia ś przyznanie mu zado uczynienia na podstawie art. 448 kc. Przyk adem ść ł niew a ciwego traktowania skazanych zdaniem S du Rejonowego jest nie tylko ł ś ą przeludnienie ale i brak zapewnienia wszystkim skazanym ó ek, miejsca do ł ż spo ycia posi ku i brak intymno ci przy czynno ciach fizjologicznych zwi zany z ż ł ś ś ą niewydzieleniem trwa ymi cianami w z a sanitarnego. Przenosz c powy sze ł ś ę ł ą ż uwagi na okoliczno ci faktyczne sprawy S d Rejonowy stwierdzi , e w Zak adzie ś ą ł ż ł Karnym w G. i w pierwszym okresie odbywania kary pozbawienia wolno ci w ś Zak adzie Karnym w ł W. powód przebywa w tzw. oddzia ach otwartych, gdzie w ł ł ci gu dnia zwykle przebywa poza cel , korzysta ze spacerów na wie ym ą ł ą ł ś ż powietrzu, móg uczestniczy w zaj ciach kulturalnych, sportowych i ł ć ę szkoleniowych. Mimo wi c nieznacznego przekroczenia ilo ci osób umieszczonych ę ś w celach, nie by o to powodem takiego naruszenia dóbr osobistych, które ł uzasadnia yby przyznanie zado uczynienia. ł ść --- STRONA 6 --- Jednocze nie S d Rejonowy podkre li , e to powód swoim zachowaniem ś ą ś ł ż zwi zanym z ą (…) spowodowa przeniesienie go na oddzia zamkni ty w Zak adzie ł ł ę ł Karnym w W.. Oceniaj c zarzuty powoda odnosz ce si do wydzielenia w celach ą ą ę pomieszcze sanitarnych S d Rejonowy stwierdzi , e tylko w Zak adzie Karnym ń ą ł ż ł Nr (...) we W. ubikacja nie by a trwale wydzielona, poniewa oddziela o j ł ż ł ą przepierzenie z dykty o wysoko ci 1,5 m. Nie zapewnia o to odpowiedniej ś ł intymno ci i mog o by uci liwe zw aszcza latem dla wspó wi niów. W ś ł ć ąż ł ł ęź pozosta ych zak adach karnych k ciki sanitarne wydzielone by y w sposób trwa y ł ł ą ł ł lub sanitariaty na oddzia ach otwartych znajdowa y si poza celami a korzystanie z ł ł ę nich nie by o utrudnione. ł Za nieuzasadnione S d Rejonowy uzna zarzuty powoda dotycz ce opieki ą ł ą zdrowotnej i wskaza , e osoby pozbawione wolno ci maj atwiejszy dost p do ł ż ś ą ł ę lekarza ni inni obywatele. ż Reasumuj c powy sze wywody S d Rejonowy przyj , e warunki, w jakich powód ą ż ą ął ż dotychczas odbywa kar pozbawienia wolno ci, s dosy trudne, ale nie mo na ł ę ś ą ć ż ich uzna za niegodziwe i wiadcz ce o stosowaniu wobec powoda jako ć ś ą skazanego dodatkowych represji. S d Rejonowy ponownie powo uj c si na ą ł ą ę orzecznictwo S du Najwy szego przyj , e zas dzenie zado uczynienia za ą ż ął ż ą ść naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 kc ma charakter fakultatywny. Zas dzenie zado uczynienia zale y bowiem od rodzaju naruszonego dobra, ą ść ż stopnia winy sprawcy naruszenia oraz poczucia pokrzywdzenia poszkodowanego. W ocenie S du Rejonowego nara enie powoda na przebywanie okresowo w ą ż przeludnionych celach nie by o wynikiem z ej woli funkcjonariuszy s u by ł ł ł ż wi ziennej, ale sytuacji zwi zanej z wieloletnimi zaniedbaniami inwestycyjnymi w ę ą wi ziennictwie i polityk karn polegaj c na zaostrzeniu kar izolacyjnych. ę ą ą ą ą Sytuacja ta stopniowo ulega poprawie i jak przyzna powód, od grudnia 2009 r. ł odbywa on kar pozbawienia wolno ci w godziwych warunkach. Z drugiej za ę ś ś strony powód nie udowodni , jakiej konkretnie dozna krzywdy w czasie gdy ł ł przebywa w celach, w których norma minimalna powierzchni przypadaj ca na ł ą skazanego nie zosta a zachowana. Twierdzenia powoda, e warunki te ł ż spowodowa y u niego rozstrój nerwowy, nie zosta y udowodnione, skoro powód nie ł ł leczy si psychiatrycznie i nie korzysta z pomocy psychologa. W konsekwencji ł ę ł S d Rejonowy uzna , e powód nie wykaza , aby dolegliwo ci zwi zane z ą ł ż ł ś ą przebywaniem w celach, w których przekroczone by y normy powierzchniowe ł przewidziane w art. 110 kkw, stanowi y przejaw niegodziwego, niehumanitarnego ł lub nieludzkiego traktowania. Stopie naruszenia dóbr osobistych powoda zdaniem ń S du Rejonowego nie uzasadnia przyznania mu zado uczynienia pieni nego. ą ł ść ęż Dlatego S d Rejonowy powództwo oddali . ą ł Apelacj wyrok S du pierwszej instancji zaskar y powód. W apelacji powód ą ą ż ł zarzuca naruszenie art. 24 kc polegaj ce na b dnym przyj ciu, e powód ą łę ę ż powinien udowodni istnienie winy po stronie pozwanej, oraz naruszenie art. 5 kc ć polegaj ce na przyj ciu, e roszczenia powoda s sprzeczne z zasadami ą ę ż ą wspó ycia spo ecznego, mimo e S d I instancji podziela przekonanie powoda o łż ł ż ą niezgodno ci z prawem faktu zbytniego zag szczenia w celach. W uzasadnieniu ś ę tych zarzutów powód twierdzi , e nieprzestrzeganie norm zatrudnienia w ł ż zak adach karnych wiadczy o naruszeniu jego godno ci, prawa do intymno ci i w ł ś ś ś wietle przepisów prawa krajowego i mi dzynarodowego uzasadnia przyznanie mu ś ę stosownego zado uczynienia. Na tych zarzutach powód opiera wniosek o zmian ść ł ę --- STRONA 7 --- zaskar onego wyroku przez uwzgl dnienie powództwa w ca o ci. Ewentualnie ż ę ł ś wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy S dowi pierwszej instancji do ł ą ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelacj pozwany Skarb Pa stwa domaga si jej oddalenia i ę ń ł ę zas dzenia od powoda kosztów post powania apelacyjnego. ą ę S d Okr gowy zwa y , co nast puje: ą ę ż ł ę Apelacja powoda nie jest uzasadniona, poniewa podniesione w niej zarzuty ż naruszenia prawa materialnego nie daj podstaw do zmiany zaskar onego wyroku ą ż przez uwzgl dnienie powództwa. ę Zarzut naruszenia art. 24 kc powód czy z twierdzeniem, e jego dobra osobiste łą ż zosta y w sposób niew tpliwy naruszone przez umieszczenie w celach, w których ł ą powierzchnia na jednego osadzonego by a poni ej 3 m ł ż 2 , tj, normy zaludnienia przewidzianej w art. 110 kkw. Ta okoliczno faktyczna zosta a przyznana przez ść ł jednostki organizacyjne reprezentuj ce Skarb Pa stwa w odniesieniu do ą ń odbywania przez powoda kary pozbawienia wolno ci w Areszcie ledczym we ś ś W., w Zak adzie Karnym w ł G., w Zak adzie Karnym nr ł (...)we W. i w Zak adzie Karnym ł w W.. Strona pozwana zaprzeczy a natomiast twierdzeniu powoda, e w czasie ł ż osadzenia w Areszcie ledczym w Ś L.przebywa on w celach przeludnionych, bo ł odbywa kar w celi trzyosobowej o pow. 9,75 m ł ę 2 i w celi dwuosobowej o pow. 8,17 m 2 . W odniesieniu do pobytów powoda w ZK w G.i cz ciowo w ZK w ęś W.strona pozwana zarzuci a, i mimo nieznacznego przekroczenia norm ł ż zaludnienia powód przebywa na tzw. oddzia ach pó otwartych, gdzie w ci gu dnia ł ł ł ą cele by y otwarte, z dost pem do innych pomieszcze i ogrodzonego terenu na ł ę ń wolnym powietrzu. W wietle tych okoliczno ci, których powód w apelacji nie ś ś podwa a, w ocenie S du Okr gowego nie mo na przyj , e dobra osobiste ż ą ę ż ąć ż powoda zosta y naruszone w czasie odbywania kary pozbawienia wolno ci w ł ś Areszcie ledczym w Ś L.., w Zak adzie Karnym w ł G.i cz ciowo w ZK w ęś W., w okresie, w którym powód przebywa na oddziale otwartym. Warunki odbywania ł kary pozbawienia wolno ci na oddziale otwartym, gdzie skazani maj mo liwo ś ą ż ść swobodnego poruszania si w ci gu dnia i korzystania z dost pnych wiadcze w ę ą ę ś ń postaci biblioteki, mo liwo ci uprawiania sportu, korzystania z azienek, tak ż ś ł znacz co ró ni si od pobytów w zamkni tych celach, e trudno doszuka si w ą ż ą ę ę ż ć ę nich naruszenia dóbr osobistych skazanego tylko dlatego, e w godzinach nocnych ż ilo skazanych przebywaj cych w celach jest taka, e powierzchnia celi w ść ą ż minimalnym stopniu jest mniejsza od normy ustanowionej w art., 110 kkw. W wietle ukszta towanego pogl du orzecznictwa S du Najwy szego oraz ś ł ą ą ż Europejskiego Trybuna u Praw Cz owieka przyj nale y e nie ka de ł ł ąć ż ż ż ograniczenie normy powierzchni przypadaj cej na jednego skazanego wiadczy o ą ś naruszeniu dóbr osobistych skazanych. W orzecznictwie Europejskiego Trybuna u ł Praw Cz owieka (zob. wyroki w sprawach „O. przeciwko Polsce” – skarga nr ł (...)7885/04i „S.przeciwko Polsce” – skarga nr (...)) podkre la si , e spraw ś ę ż ę niegodziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolno ci ocenia nale y w ś ć ż wietle art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cz owieka i Podstawowych Wolno ci. ś ł ś Przepis ten statuuje zakaz stosowania tortur, nieludzkiego lub poni aj cego ż ą traktowania i karania. W tym kontek cie Europejski Trybuna Praw Cz owieka ś ł ł stwierdzi , e naruszenie art. 3 Konwencji ma miejsce wówczas, gdy skazany by ł ż ł --- STRONA 8 --- poddawany nieludzkiemu i poni aj cemu traktowaniu, z którym wi za y si istotne ż ą ą ł ę dolegliwo ci skutkuj ce naruszenie godno ci skazanego wskutek bezprawnego ś ą ś naruszenia jego dóbr osobistych. Zdaniem Trybuna u nale y w zw. z tym ł ż rozpatrzy okoliczno ci ka dej sprawy w sposób konkretny i ustali czas trwania ć ś ż ć niew a ciwego traktowania skazanego, jego fizyczne i psychiczne cierpienia ł ś zwi zane z pobytem w warunkach odbiegaj cych od normy. Chodzi tu nie tylko o ą ą brak dostatecznej powierzchni mieszkalnej ale i jako odbywania kary ść pozbawienia wolno ci w sensie zapewnienia skazanemu oddzielnego ó ka, ś ł ż odpowiednich warunków higienicznych, dost pu do naturalnego wiat a, ę ś ł odpowiedniej wentylacji cel i mo liwo ci korzystania z toalety w warunkach ż ś zapewniaj cych niezb dn intymno . Taki sam sposób wyk adni art. 24 kc w zw. ą ę ą ść ł z art. 448 kc prezentuje S d Najwy szy m. in. w wyroku z 2.10.2007 r. w sprawie II ą ż CSK 269/07. S d Najwy szy uzna , e osadzenie skazanego w celi w warunkach, ą ż ł ż w których powierzchnia na jedn osob wynosi a mniej ni 3 m ą ę ł ż 2 , przy spe nieniu ł przes anek okre lonych w art. 248 § 1 kkw, jest zgodne z prawem. Z kolei w ł ś wyroku z dnia 28.02.2007 r. w sprawie V CSK 431/06 S d Najwy szy przyj , e ą ż ął ż osadzenie skazanego w przeludnionej celi, w której nie oddzielono urz dze ą ń sanitarnych od reszty pomieszczenia i nie zapewniono wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania, mo e stanowi naruszenie dóbr osobistych w postaci ż ć godno ci i prawa do intymno ci oraz uzasadnia odpowiedzialno Skarbu ś ś ć ść Pa stwa na podstawie art. 24 kc i art. 448 kc. Przedstawione wy ej pogl dy, które ń ż ą S d Okr gowy podziela, prowadz do wniosku, e nie zawsze samo umieszczenie ą ę ą ż skazanego w celi, w której normy zaludnienia zosta y naruszone w nieznacznym ł stopniu, wiadczy o naruszeniu dóbr osobistych skazanego w rozumieniu art. 24 ś kc. Powód w czasie odbywania kary pozbawienia wolno ci nie sk ada w ś ł ł administracji zak adów karnych i aresztów ledczych skarg lub wniosków ł ś dotycz cych warunków odbywania kary, zw aszcza naruszenia normy ą ł powierzchniowej okre lonej w art. 110 kkw. Równie w toku post powania ś ż ę s dowego, a w szczególno ci sk adania zezna w charakterze strony powód nie ą ś ł ń okre li w sposób konkretny, na jakie cierpienia fizyczne i psychiczne by nara ony ś ł ł ż w zwi zku z naruszeniem norm zaludnienia w czasie odbywania kary pozbawienia ą wolno ci. Nie wskaza te , jakie inne utrudnienia lub niedogodno ci w odbywaniu ś ł ż ś kary wiadczy y o naruszeniu jego godno ci osobistej i poni aj cym traktowaniu go ś ł ś ż ą przez administracj Zak adów Karnych. Znaczny up yw czasu, w którym wed ug ę ł ł ł twierdze powoda by on le traktowany, wskazywa mo e, e powód kierowa si ń ł ź ć ż ż ł ę nie tyle poczuciem krzywdy, co informacj o podobnych procesach wytaczanych ą Skarbowi Pa stwa przez innych skazanych. Przy uwzgl dnieniu powy ej ń ę ż przedstawionych okoliczno ci, je eli nawet przyjmie si , e dosz o do naruszenia ś ż ę ż ł dóbr osobistych powoda, to stopie naruszenia okre li mo na jako nieznaczny. ń ś ć ż Prawid owo S d Rejonowy stwierdzi , e zgodnie z tre ci art. 448 kc nie ka de ł ą ł ż ś ą ż naruszenie dobra osobistego nak ada na s d obowi zek zas dzenia na rzecz ł ą ą ą osoby, której dobra naruszono, odpowiedniej sumy pieni nej tytu em ęż ł zado uczynienia za doznan krzywd . wiadczy o tym brzmienie art. 448 kc i ść ą ę Ś jego wyk adnia, zgodnie z któr przy stosowaniu art. 448 kc s d bierze pod ł ą ą rozwag ca okszta t okoliczno ci faktycznych, w tym win sprawcy naruszenia dóbr ę ł ł ś ę osobistych i jej stopie oraz rodzaj naruszonego dobra (por. wyrok SN z ń 19.04.2006 r. w sprawie II PK 245/05). S d Rejonowy szczegó owo i dok adnie przedstawi okoliczno ci, które mia na ą ł ł ł ś ł uwadze przy odmowie zas dzenia na rzecz powoda zado uczynienia ą ść pieni nego za naruszenie przepisów kkw dotycz cych norm zaludnienia w celach ęż ą --- STRONA 9 --- w zak adach karnych. S d Okr gowy uznaje argumentacj S du Rejonowego za ł ą ę ę ą trafn i zgodn z art. 448 kc. S d Rejonowy s usznie podkre li , e powód móg ą ą ą ł ś ł ż ł odbywa kar w warunkach dobrych na oddzia ach pó otwartych ale sam swoim ć ę ł ł post powaniem doprowadzi do konieczno ci przeniesienia go na oddzia ę ł ś ł zamkni ty. Twierdzenia powoda o doznaniu przez niego rozstroju psychicznego s ę ą go os owne, bo nie znajduj oparcia w dokumentacji medycznej. Powód bez ł ł ą przeszkód móg korzysta z pomocy lekarskiej oraz pomocy psychologa. S d ł ć ą Rejonowy nie naruszy wskazanego w apelacji art. 5 kc, poniewa przepis ten w ł ż sprawie w ogóle nie by stosowany. Ostatnie zdanie uzasadnienia S du ł ą Rejonowego nie wiadczy o tym, e roszczenie powoda oddalone zosta o jako ś ż ł sprzeczne z zasadami s uszno ci. Odnosi si ono bowiem do przyczyn ł ś ę przeludnienia w zak adach karnych i mo liwo ci zapewnienia osobom ł ż ś odbywaj cym kar pozbawienia wolno ci warunków odpowiednich do poziomu ą ę ś ycia spo ecze stwa. ż ł ń Z tych motywów S d Okr gowy na podstawie art. 385 kpc orzek o oddaleniu ą ę ł apelacji. Ze wzgl du na sytuacj maj tkow powoda oraz fakt, e rozstrzygni cie sprawy ę ę ą ą ż ę zale a o od oceny S du, na podstawie art. 102 kpc S d Okr gowy odst pi od ż ł ą ą ę ą ł obci enia powoda kosztami post powania apelacyjnego na rzecz strony ąż ę pozwanej. 28.03.11