Postanowienie II Ca 1261/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocł

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 1261/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Małgorzata Brulińska Sędziowie: Sędzia SO Marek Kurkowski (spr.) Sędzia SO Jolanta Bojko Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2011r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa D.D. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu nr (…) we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2010r. sygn. akt I C 585/09 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 1200 zł kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym; III. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia- Fabrycznej we Wrocławiu na rzecz adwokata K.K. z Kancelarii Adwokackiej we Wrocławiu 1200 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym oraz 276 zł podatku od towarów i usług. --- STRONA 2 --- Sygn. akt II Ca 1261/10 UZASADNIENIE Zaskar onym wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2010 r. S d Rejonowy dla Wroc awia- ż ą ł Fabrycznej we Wroc awiu oddali powództwo ł ł D. D. przeciwko Skarbowi Pa stwa – ń Zak adowi Karnemu Nr ł (...) we W. o zap at (punkt I), zas dzi od powoda na rzecz ł ę ą ł pozwanego 2.417 z kosztów procesu (punkt II) oraz od Skarbu Pa stwa – S du ł ń ą Rejonowego dla Wroc awia Fabrycznej we Wroc awiu na rzecz adwokata ł ł K. K. 4.392 z brutto tytu em zwrotu kosztów nieop aconej pomocy prawnej udzielonej ł ł ł powodowi z urz du (punkt III). ę Rozstrzygni cie to S d I instancji opar na nast puj cych ustaleniach faktycznych. ę ą ł ę ą Powód D. D. w Zak adzie Karnym nr ł (...)we W. przebywa w okresie od 25 maja ł 2004 r. do dnia 23 czerwca 2004 r., a tak e od 19 pa dziernika 2005 r. do 2 czerwca ż ź 2006 r. W czasie pobytu w okresie od 19 pa dziernika 2005 r. do 2 czerwca 2006 r. ź D. D. przebywa : w dniu 21 pa dziernika 2005r. w celi (…)w pawilonie ł ź (...), w dniach 21.10.- 26.10.2005r. w celi (…) w pawilonie(...), w dniach 26.10 - 24.11.2005r. w celi (…) pawilonie (...), w dniach 24.11.2005r. - 29.11.2005r. w celi (…) pawilon (...)(izba chorych), w dniach 29.11.2005r. - 02.06.2006 r. w celi (…) w pawilonie (...). Docelowo zatem powód przebywa w celi (…) . Ma ona powierzchni 16,15 m ł ę 2 i przeznaczona jest dla 5 osób - recydywistów, niepal cych, niegrypsuj cych. Jest to ą ą cela po o ona na parterze, osadzani s w niej starsi wi niowie maj cy trudno ci z ł ż ą ęź ą ś poruszaniem si lub te z innymi schorzeniami. W okresie, gdy przebywa w tej celi ę ż ł powód, oprócz niego osadzonych w niej by o jeszcze 7 wi niów. Cela by a ł ęź ł przeznaczona dla osób niepal cych. Powód jak te inni wspó osadzeni nie zg aszali ą ż ł ł administracji Zak adu Karnego nr ł (...)faktu palenia papierosów w tej celi. Wydzielony by w niej k cik sanitarny, odgrodzony od reszty pomieszczenia trwa ymi, ł ą ł nieprzezroczystymi przegrodami. Ka dy z osadzonych mia w asne ó ko do spania ż ł ł ł ż oraz miejsce do spo ycia posi ku. W trakcie osadzenia powód czterokrotnie spotyka ż ł ł si z dyrektorem Zak adu, odby rozmow z dyrektorem Szpitala, dwukrotnie by ę ł ł ę ł przyj ty przez psychologa. Nie zg asza , aby którykolwiek ze wspó osadzonych czy ę ł ł ł funkcjonariuszy S u by Wi ziennej zn ca si nad nim psychicznie czy fizycznie, ł ż ę ę ł ę nigdy nie wyst powa o przeniesienie do innej celi. Na oddziale, na którym ę ł przebywa powód wychowawc by ł ą ł W. G.. Przed osadzeniem w Zak adzie Karnym ł nr (...)we W. w okresie od 19.10.2005 roku do 2.06.2006 roku rozpoznano u powoda (...) po przebytej chorobie (…). Na skutek wypadku w 1993 r. powód przebywa na rencie inwalidzkiej. W 1997 r. uleg wypadkowi w pracy, gdzie zosta uderzony w ł ł g ow pi a cuchow . Nie straci przytomno ci. ł ę łą ł ń ą ł ś W okresie osadzenia powód wielokrotnie korzysta z konsultacji lekarskich, mia ł ł przepisywane leki przeciwbólowe. W tym czasie ucz szcza do Pracowni ę ł Rehabilitacyjnej. U D. D. nie rozpoznano (...) po doznanym w 1997 roku urazie g owy, jak te nie stwierdzono pogorszenie si stanu zdrowia wskutek warunków ł ż ę istniej cych w ZK nr (…) we ą W.. Nie ma równie podstaw, które wskazywa yby na ż ł niew a ciw opiek medyczn i pogorszenie si funkcji narz dów ruchu (kr gos upa ł ś ą ę ą ę ą ę ł i stawów ko czyn górnych i dolnych) wskutek warunków istniej cych ZK nr (…) we ń ą W.. U powoda stwierdzono (...). W (...). W (...). D. D. (...) po przebyciu w listopadzie 1997 r. (...). Prawdopodobnie w nast pstwie stanu zapalnego rozwin a si u niego ę ęł ę (...). W dniu 25 lipca 2006 r. z powodu (...) przeprowadzono u niego operacj . ę Zabieg operacyjny nie przywróci (...) ze wzgl du na zanik (...). Wówczas ł ę --- STRONA 3 --- stwierdzono praktyczn (...). W czasie pobytu w Zak adzie Karnym nr ą ł (...)we W. w okresie od 19.10.2005 roku do 2.06.2006 roku powód by czterokrotnie ł konsultowany (...). D. D. wytoczy powództwo przeciw stronie pozwanej o zap at ł ł ę 50.000 z tytu em naruszenia jego dóbr osobistych w czasie odbywania kary ł ł pozbawienia wolno ci w Zak adzie Karnym nr ś ł (...) we W.w okresie od 25 maja 2004 r. do dnia 23 czerwca 2004 r. Powództwo to zosta o oddalone prawomocnym ł wyrokiem S du Rejonowego dla Wroc awia Fabrycznej we Wroc awiu z dnia 29 ą ł ł stycznia 2009 r. w sprawie I C 685/05 . Przy tak ustalonym stanie faktycznym S d Rejonowy uzna powództwo za ą ł bezzasadne. Przywo uj c przepis art. 417 k.c. S d I instancji wskaza , i przes ank ł ą ą ł ż ł ą odpowiedzialno ci Skarbu Pa stwa jest wykonywanie w adzy publicznej niezgodnie ś ń ł z prawem, co oznacza, e wykonuj cemu w adz publiczn - bez wzgl du na ż ą ł ę ą ę sposób i form dzia ania - mo na postawi zarzut dzia ania z naruszeniem prawa. ę ł ż ć ł Natomiast naprawienie szkody, która jest nast pstwem wykonywania w adzy ę ł publicznej w sposób zgodny z prawem, ale w konkretnej sytuacji nie by oby s uszne i ł ł uzasadnione, aby skutki wyrz dzenia szkody obci a y wy cznie poszkodowanego, ą ąż ł łą przewidziane zosta o w art. 417 ł 2 k..c., który statuuje odpowiedzialno na zasadzie ść s uszno ci. Poj cie „wykonywanie w adzy publicznej" okre lone w art. 417 § 1 ł ś ę ł ś obejmuje tylko takie dzia ania, które ze swej istoty, a wi c ze wzgl du na charakter i ł ę ę rodzaj funkcji przynale nej w adzy publicznej, wynikaj z kompetencji okre lonych w ż ł ą ś samej Konstytucji oraz innych przepisów prawa. W konsekwencji art. 417 § 1 k.c. jest podstaw odpowiedzialno ci Skarbu Pa stwa wówczas, gdy szkoda zosta a ą ś ń ł wyrz dzona przez niezgodne z prawem dzia anie lub zaniechanie funkcjonariusza ą ł pa stwowego lub pa stwowej jednostki organizacyjnej bez osobowo ci prawnej ń ń ś uprawnionych do wykonywania w adzy publicznej. Przes ank takiej ł ł ą odpowiedzialno ci odszkodowawczej jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. ś Poszkodowany mo e tak e da zado uczynienia pieni nego za doznan ż ż żą ć ść ęż ą krzywd w przypadkach wskazanych w ustawie. ę S d Rejonowy zauwa y , e obowi zuj cy od 1 wrze nia 2004 r. art. 417 k.c. ą ż ł ż ą ą ś poprzestaje na przes ance niezgodnego z prawem dzia ania lub zaniechania przy ł ł wykonywaniu w adzy publicznej, stanowi c niew tpliwie obiektywizacj tej ł ą ą ę odpowiedzialno ci odszkodowawczej w porównaniu z ogólnymi zasadami ś odpowiedzialno ci deliktowej. Jest to wi c odpowiedzialno na zasadzie ryzyka. ś ę ść Przenosz c to na grunt rozpoznawanej sprawy podniós , e powód domaga si ą ł ż ł ę zap aty zado uczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych: zdrowia i godno ci. ł ść ś W zakresie naruszenia dobra osobistego, jakim jest zdrowie, wskazywa , i na ł ż skutek zapewnienia mu niedostatecznej opieki lekarskiej oraz umieszczenia w przeludnionej celi dla osób pal cych, znacznemu pogorszeniu uleg jego stan ą ł zdrowia. Oceniaj c to danie w kontek cie regulacji art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 ą żą ś k.c. S d I instancji uzna , e w razie zawinionego naruszenia jednego z dóbr ą ł ż osobistych wymienionych w art. 445 k..c. poszkodowany mo e domaga si ż ć ę przyznania zado uczynienia na podstawie tego przepisu, b d na podstawie art. ść ą ź 448 k.c., który przewiduje mo liwo zas dzenia odpowiedniej sumy pieni nej na ż ść ą ęż wskazany cel spo eczny. Zgodnie z t regulacj powód powinien wykaza , i dosz o ł ą ą ć ż ł do naruszenia jego dóbr osobistych. Natomiast na pozwanym ci y obowi zek ąż ł ą udowodnienia, i dzia anie b d zaniechanie, wskutek którego dosz o do naruszenia ż ł ą ź ł dóbr osobistych powoda, nie by o bezprawne. Wed ug S du Rejonowego w sprawie ł ł ą --- STRONA 4 --- powód nie wykaza jednak, i dosz o do naruszenia jakichkolwiek jego dóbr ł ż ł osobistych. S d ten zauwa y , i sposób wykonywania kary pozbawienia wolno ci regulowany ą ż ł ż ś jest przepisami ustawy kodeks karny wykonawczy, w szczególno ci za rozdzia u X ś ś ł cz ci szczególnej k.k.w. Nie ulega w tpliwo ci, i zgodnie z art. 110 § 2 k.k.w. ęś ą ś ż powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadaj ca na skazanego, powinna wynosi nie ą ć mniej ni 3 m ż 2 . Cele wyposa a si w odpowiedni sprz t kwaterunkowy zapewniaj cy ż ę ę ą skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dop yw powietrza i odpowiedni do pory roku temperatur , wed ug norm okre lonych ł ą ę ł ś dla pomieszcze mieszkalnych, a tak e o wietlenie odpowiednie do czytania i ń ż ś wykonywania pracy. Odst pienie od tej normy by o dopuszczalne na mocy art. 248. ą ł § 1 k.k.w. w szczególnie uzasadnionych wypadkach. O takim umieszczeniu nale a o ż ł bezzw ocznie powiadomi s dziego penitencjarnego. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. ł ć ę obowi zywa do dnia 9 grudnia 2009 r., a zatem w okresie, gdy powód przebywa w ą ł ł pozwanej jednostce. W wietle zatem polskiego prawa obowi zuj cego do grudnia ś ą ą 2009 r. nie by o bezprawnym osadzenie wi nia w celi o metra u mniejszym ni 3 m ł ęź ż ż 2 na osob , je li przemawia y za tym szczególne wzgl dy oraz o fakcie tym ę ś ł ę zawiadomiony by s dzia penitencjarny. Takie okoliczno ci zachodzi y w sprawie. ł ę ś ł S d Rejonowy zauwa y przy tym, e zak ady karne nie maj mo liwo ci odmowy ą ż ł ż ł ą ż ś przyj cia skazanego na teren placówki, natomiast mo liwo ci powi kszenia ę ż ś ę powierzchni przeznaczonej na cele ze wzgl dów oczywistych podlegaj ę ą ograniczeniu, co stanowi szczególne okoliczno ci uzasadniaj ce umieszczenie ś ą wi nia w celi przeludnionej. O fakcie przeludnienia w ZK nr (...) informowany by ęź ł równie na bie co s dzia penitencjarny. Nadto powód przebywa w Zak adzie ż żą ę ł ł Karnym nr (...) jedynie przez okres sze ciu tygodni. Jak sam wskaza jego ś ł pozostawanie w tym zak adzie by o bezpo rednio zwi zane z konieczno ci ł ł ś ą ś ą przes uchania go w charakterze wiadka przez s d we Wroc awiu. ł ś ą ł Wed ug S du I instancji sam fakt mniejszego metra u celi ni wymagany przez ł ą ż ż ustaw nie mo e by jeszcze sam w sobie uznany za naruszaj cy godno ę ż ć ą ść cz owieka. Dopiero w po czeniu z innymi okoliczno ciami obejmuj cymi warunki ł łą ś ą bytowe panuj ce w zak adzie karnym mo na stwierdzi , i dosz o do naruszenia ą ł ż ć ż ł dóbr osobistych osadzonego. W toku post powania dowodowego, na podstawie ę zezna wiadków ń ś W. G.(wychowawcy w ZK nr(...)we W.) i B. G.(dyrektor ZK nr (...)we W.) w Zak adzie Karnym nr ł (...) we W., ustalono, e w okresie w którym ż przebywa w nim powód - od 19 pa dziernika 2005 r. do 2 czerwca 2006 r., ka dy z ł ź ż wi niów mia w celi osobne ó ko do spania oraz zapewnione miejsce do spo ycia ęź ł ł ż ż posi ków. Toaleta by odgrodzona od reszty pomieszczenia stosownymi ł ł przegrodami. W celi powoda osadzani byli skazani starsi, niepal cy, niegrypsuj cy. ą ą Cela ta znajdowa a si na parterze, tak by osoby maj ce problemy z poruszaniem - ł ę ą tak jak powód - nie musia y wspina si po schodach. Warunki te, cho z pewno ci ł ć ę ć ś ą niekomfortowe, w ocenie S du Rejonowego nie mia y charakteru poni aj cego lub ą ł ż ą te niehumanitarnego traktowania. ż W toku przeprowadzonego post powania dowodowego nie potwierdzi y si ę ł ę twierdzenia powoda, i wbrew swej woli by umieszczony w celi dla pal cych, co ż ł ą zmusza o go do wdychania dymu tytoniowego i wp ywa o negatywnie na jego stan ł ł ł zdrowia. Z zezna wskazanych wiadków wynika jednoznacznie, i cela w której ń ś ż przebywa powód, by a jedn z niewielu dla niepal cych tj. obowi zywa w niej zakaz ł ł ą ą ą ł --- STRONA 5 --- palenia papierosów. Je eli zakaz ten by amany dzia o si to wy cznie za ż ł ł ł ę łą przyzwoleniem wspó osadzonych. Je li fakt palenia przez wspó wi niów ł ś ł ęź przeszkadza pozosta ym mieszka com celi, ka dy z nich móg z o y stosown ł ł ń ż ł ł ż ć ą skarg . Powód skargi takiej jednak nigdy nie z o y , mimo cz stych kontaktów z ę ł ż ł ę funkcjonariuszami s u by wi ziennej, w tym równie zast pc dyrektora tego ł ż ę ż ę ą zak adu. Podwa a to w sposób zdecydowany wiarygodno jego twierdze . Powód ł ż ść ń nie zg asza równie skargi na inne warunki panuj ce w celi b d te na niew a ciwe ł ł ż ą ą ź ż ł ś zachowanie wzgl dem niego funkcjonariuszy s u by wi ziennej lub te ę ł ż ę ż wspó osadzonych. Nie podnosi równie , i by w jakikolwiek sposób n kany przez ł ł ż ż ł ę funkcjonariuszy s u by wi ziennej lub wr cz traktowany w sposób gorszy od innych. ł ż ę ę Nie sk ada te nigdy wniosków o umieszczenie go w innej celi. ł ł ż W tej sytuacji S d I instancji nie znalaz podstaw do stwierdzenia, i dosz o do ą ł ż ł naruszenia dobra osobistego powoda jakim jest godno i prawo do humanitarnego ść traktowania. Nie znalaz równie adnych podstaw do stwierdzenia naruszenia jego ł ż ż dobra osobistego, jakim jest zdrowie a po rednio równie prawo wi nia do ś ż ęź podstawowej opieki medycznej. Ze zgromadzonego w sprawie materia u ł dowodowego wynika bowiem, e powód jeszcze przed osadzeniem w Zak adzie ż ł Karnym nr (...) by ju osob schorowan . (...) od roku 1997 tj. od czasu kiedy uleg ł ż ą ą ł wypadkowi. Równie problemy (...) powsta y przed jego osadzeniem w Zak adzie ż ł ł Karnym. Podejmowane w o rodku procedury lecznicze by y prawid owe i powód nie ś ł ł by pozostawiony bez pomocy medycznej. Wielokrotnie korzysta z konsultacji ł ł medycznych u lekarzy (...). W razie potrzeby ordynowano mu leki, które bezp atnie ł otrzymywa . W celu usprawnienia narz dów ruchu korzysta z pracowni ł ą ł rehabilitacyjnej. To wskazuje, e powód poddawany by leczeniu, a aden z bieg ych ż ł ż ł lekarzy wydaj c opinie w sprawie nie stwierdzi , aby zastosowane procedury ą ł medyczne by y wadliwe a w szczególno ci, e mog y przyczyni si do pogorszenia ł ś ż ł ć ę jego stanu zdrowia. W ocenie S du Rejonowego ustalone w toku procesu warunki bytowe panuj ce w ą ą Zak adzie Karnym nr ł (...)nie mia y charakteru nieludzkich, poni aj cych, ł ż ą naruszaj cych godno cz owieka a stanowi y one normalne dolegliwo ci zwi zane ą ść ł ł ś ą z odbywaniem kary pozbawienia wolno ci. S d ten wskaza , i je li istotnie powód ś ą ł ż ś przebywa w zak adzie karnym w fatalnych warunkach, jedynie racjonalnym ł ł dzia aniem by oby, zgodnie z regulaminem odbywania kary pozbawienia wolno ci, ł ł ś zg oszenie poszczególnych skarg czy zastrze e funkcjonariuszom s u by ł ż ń ł ż wi ziennej. Tego jednak powód nie czyni . Nale a o zatem stwierdzi , i warunki ę ł ż ł ć ż panuj ce w Zak adzie Karnym nr ą ł (...) nie pozostawa y w sprzeczno ci z ł ś obowi zuj cym prawem, za powód, nie wykaza , aby w trakcie odbywania kary ą ą ś ł pozbawienia wolno ci w tym Zak adzie zosta y naruszone jego dobra osobiste. Tym ś ł ł samym zg oszone danie zap aty zado uczynienia nale a o uzna za ł żą ł ść ż ł ć nieuzasadnione. Wed ug S du I instancji przedstawione dowody z dokumentów jak i relacje ł ą wiadków: ś W. G. i B. G. by y spójne i rzeczowe. Podobnie opinie bieg ych: (...) dr n. ł ł med L. M. i (...) dr n. med. M. D. oraz (...) dr n. med. R. S.. Dowody te stworzy y ł rzeczywisty obraz pobytu powoda w Zak adzie Karnym, który to obraz nie ł potwierdza jego wersji. Przes uchanie powoda w zestawieniu z innymi dowodami, ł ł wskazuje, e jego relacja by a nielogiczna, niewiarygodna i zmierza a do kreowania ż ł ł rzeczywisto ci nie maj cej pokrycia w faktach. ś ą --- STRONA 6 --- S d Rejonowy podniós , i oddali wniosek o ponowne przes uchanie powoda w ą ł ż ł ł sprawie, albowiem pomimo trzykrotnych wezwa nie stawi si on na wyznaczony ń ł ę termin rozprawy, nie usprawiedliwiaj c przy tym swojej nieobecno ci. ą ś O kosztach procesu S d ten orzek na zasadzie okre lonej w art. 98 k.p.c. ą ł ś Apelacj ę od rozstrzygni cia S du Rejonowego wywiód powód wnosz c - w sytuacji ę ą ł ą uwzgl dnienia zarzutu prawa materialnego - o zmian skar onego orzeczenia i ę ę ż uwzgl dnienie powództwa w ca o ci, na wypadek za uwzgl dnienia zarzutu ę ł ś ś ę naruszenia przepisów prawa procesowego - o jego uchylenie w pkt I i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania S dowi I instancji. Ponadto wniós o zas dzenie ą ł ą od pozwanego kosztów post powania wed ug norm przepisanych. ę ł W apelacji powód zarzuci ł : 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 299 k.p.c. w zw. z art. 302 k.p.c. poprzez ich niew a ciwe zastosowanie i nieprzes uchanie powoda w ł ś ł charakterze strony w sytuacji, gdy w sprawie dowód z przes uchania strony mia ł ł szczególny walor dowodowy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez ich niew a ciw interpretacj polegaj c na b dnym odczytaniu ł ś ą ę ą ą łę wynikaj cej z tych przepisów normy prawnej statuuj cej podstawow ochron ą ą ą ę prawn dóbr osobistych cz owieka i przyj cie, e przebywanie w przeludnionej celi ą ł ę ż osoby, której stan zdrowia wymaga sta ej opieki nie narusza jej podstawowych praw ł osobowych (dóbr osobistych), tj. godno ci i zdrowia. ś W uzasadnieniu apeluj cy wskaza , i poza sporem pozostawa o, e powód ą ł ż ł ż przebywa w przeludnionej celi oraz, e ze wzgl du na stan zdrowia wymaga ł ż ę ł szczególnej opieki ze strony Zak adu Karnego. W trakcie dokonywania subsumcji ł przez S d Rejonowy fakty te zosta y zmarginalizowane. Skar cy poda , e ą ł żą ł ż Konstytucja gwarantuje przestrzeganie przez w adze publiczne godno ci cz owieka, ł ś ł co wi e si m.in. z zapewnieniem przez Pa stwo godziwych warunków odbywania ąż ę ń kary pozbawienia wolno ci. Ponadto, jak wynika z Konstytucji a tak e ś ż Mi dzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Publicznych oraz Europejskiej ę Konwencji Praw Cz owieka na Pa stwie spoczywa obowi zek zapewnienia ł ń ą osadzonym takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godno ludzka i ść prawo do intymno ci nie doznaj istotnego uszczerbku. Apeluj cy powo a si na ś ą ą ł ł ę orzecznictwo Europejskiego Trybuna u Praw Cz owieka i wskaza m.in., e Trybuna ł ł ł ż ł ten uzna , e sam fakt przetrzymywania wi nia w przeludnionej celi, w ł ż ęź niew a ciwych warunkach sanitarnych, z niewystarczaj c liczb ó ek i brakiem ł ś ą ą ą ł ż odpowiednich wicze fizycznych stanowi poni aj ce traktowanie, rodz ce ć ń ż ą ą obowi zek wyp aty odszkodowania. Wskaza , e przebywanie w przeludnionych ą ł ł ż celach mo e uzasadnia danie zas dzenia zado uczynienia na podstawie art. ż ć żą ą ść 24 w zw. z art. 448 k.c. jako naruszaj ce dobra osobiste skazanego tj. godno i ą ść prawo do intymno ci. Bez znaczenia, w jego ocenie, pozostaje fakt, e w okresie ś ż obj tym daniem pozwu, obok przepisu art. 110 § 2 k.k.w., okre laj cego minimum ę żą ś ą wielko ci powierzchni przypadaj cej w celi na jednego skazanego na 3 m ś ą 2 , obowi zywa tak e art. 248 § 1 k.k.w. Skar cy wskaza , e ostatni z powo anych ą ł ż żą ł ż ł przepisów, pozwalaj cy w szczególnie uzasadnionych wypadkach na odst pienie od ą ą --- STRONA 7 --- norm powierzchniowych celi, zosta orzeczeniem Trybuna u Konstytucyjnego z dnia ł ł 26 maja 2008 roku uznany za niezgodny z Konstytucj . ą Apeluj cy zarzuci , e S d I instancji pomimo niestawiennictwa powoda na rozpraw ą ł ż ą ę powinien by go wys ucha , gdy jego zeznania mog y mie istotny wp yw na tre ł ł ć ż ł ć ł ść wyroku. Zaniechanie powy szego skutkowa o naruszeniem art. 302 k.p.c., który, jak ż ł wskaza , dopuszcza pomini cie przez s d dowodu z przes uchania strony w ł ę ą ł zupe no ci, gdy zgromadzony materia dowodowy umo liwia ustalenie wszystkich ł ś ł ż istotnych dla rozstrzygni cia sprawy okoliczno ci faktycznych i prawid owe ę ś ł rozstrzygni cie. W rozpatrywanej sprawie, maj c na uwadze w szczególno ci ę ą ś przedmiot roszczenia, S d powinien by przes ucha powoda w celu prawid owego ą ł ł ć ł ustalenia rozmiarów krzywdy zwi zanej z przebywaniem w przeludnionej celi. ą S d Okr gowy zwa y , co nast puje: ą ę ż ł ę Apelacja powoda by a bezzasadna dlatego nie zas ugiwa a na uwzgl dnienie. ł ł ł ę S d Okr gowy przyj za podstaw swojego rozstrzygni cia ustalenia faktyczne ą ę ął ę ę dokonane przez S d I instancji. W ocenie S du Odwo awczego ustalenia te by y ą ą ł ł prawid owe, a ocena dowodów przeprowadzona przez S d Rejonowy – trafna. S d ł ą ą II instancji nie znalaz tak e podstaw do zakwestionowania oceny prawnej ł ż dokonanej w rozpatrywanej sprawie przez S d I instancji. ą W kolejno ci powo anej w apelacji rozwa eniu S du Okr gowego podlega y zarzuty ś ł ż ą ę ł dotycz ce naruszenia przez S d Rejonowy przepisów prawa procesowego, a to art. ą ą 299 k.p.c. w zw. z art. 302 k.p.c. – jak wskaza apeluj cy. Jego zdaniem S d ł ą ą Rejonowy uchybi wskazanym przepisom poprzez ich niew a ciwe zastosowanie i ł ł ś nieprzes uchanie powoda w charakterze strony w sytuacji, gdy w sprawie dowód z ł przes uchania strony mia szczególny walor dowodowy. Odnosz c si do tak ł ł ą ę sformu owanego zarzutu i maj c na wzgl dzie, e zarzut ten skar cy odniós do ł ą ę ż żą ł ca ego przepisu art. 302 k.p.c., chocia norma zawarta w jego § 2 nie dotyczy stanu ł ż faktycznego rozpoznawanej sprawy, nale y zaznaczy , e zgodnie z art. 162 k.p.c. ż ć ż strony mog w toku posiedzenia, a je eli nie by y obecne, na najbli szym ą ż ł ż posiedzeniu zwróci uwag s du na uchybienia przepisom post powania, wnosz c ć ę ą ę ą o wpisanie zastrze enia do protoko u. Stronie, która zastrze enia nie zg osi a, nie ż ł ż ł ł przys uguje prawo powo ywania si na takie uchybienia w dalszym toku ł ł ę post powania, chyba e chodzi o przepisy post powania, których naruszenie s d ę ż ę ą powinien wzi pod rozwag z urz du, albo e strona uprawdopodobni, i nie ąć ę ę ż ż zg osi a zastrze e bez swojej winy. Nale y zaznaczy , e zg oszenie zastrze enia ł ł ż ń ż ć ż ł ż o jakim mowa w powo anym przepisie polega na z o eniu o wiadczenia ł ł ż ś okre laj cego powsta e uchybienia ze wskazaniem naruszonych przepisów. ś ą ł Zg oszenie zastrze enia jest warunkiem koniecznym do powo ywania si na ł ż ł ę wskazane w nim uchybienia w dalszym toku post powania. W sprawie apeluj cy ę ą podniós zarzut naruszenia przez S d Rejonowy przepisów post powania w zwi zku ł ą ę ą z wydanym postanowieniem o pomini ciu dowodu z przes uchania powoda, które ę ł jako maj ce charakter niewi cy mog o by przez ten e S d stosownie do ą ążą ł ć ż ą okoliczno ci zmienione lub uchylone. Pe nomocnik powoda na rozprawie w dniu 12 ś ł sierpnia 2010 r., po wydaniu przez S d Rejonowy postanowienia o pomini ciu tego ą ę dowodu, sprzeciwi si takiemu pomini ciu. Nale y jednak zauwa y , e zg oszenie ł ę ę ż ż ć ż ł samego sprzeciwu, bez zwrócenia przy tym uwagi S dowi I instancji na konkretne ą uchybienie procesowe, z daniem wpisania zastrze enia w tym przedmiocie do żą ż --- STRONA 8 --- protoko u, jest w wietle powo anego przepisu niewystarczaj ce. Wobec ł ś ł ą powy szego stwierdzi nale a o, e powód utraci bezpowrotnie prawo powo ywania ż ć ż ł ż ł ł si na opisane przez niego w apelacji uchybienie procesowe, jakiego w jego ocenie ę dopu ci si mia S d I instancji. Nale y tak e wskaza , e podnoszone przez ś ć ę ł ą ż ż ć ż powoda zarzuty naruszenia prawa procesowego nie maj charakteru uchybie , ą ń które S d powinien wzi pod uwag z urz du. Powód za nie uprawdopodobni ą ąć ę ę ś ł braku winy w niezg oszeniu zastrze enia. Na marginesie nale y wskaza , e powód ł ż ż ć ż reprezentowany by przez pe nomocnika, trudno zatem w tej sytuacji by oby uzna , ł ł ł ć aby zachodzi wypadek niezawinionego przez stron braku zg oszenia zastrze enia. ł ę ł ż Niezale nie od powy szych uwag podkre li nale y, i S d Rejonowy w sposób ż ż ś ć ż ż ą uprawniony pomin dowód z przes uchania powoda skoro ten pomimo ął ł prawid owego wezwania do osobistego stawiennictwa w celu przes uchania nie ł ł stawi si na wyznaczony termin rozprawy i nie usprawiedliwi swej nieobecno ci jak ł ę ł ś równie – co nale y zaznaczy - nie wskaza jakichkolwiek przyczyn dla których ż ż ć ł celowym mia oby pozostawa odroczenie rozprawy i kolejne jego wezwanie. ł ć Równie z tej przyczyny zarzut naruszenia przez S d Rejonowy przepisu art. 299 ż ą k.p.c. w zw. z art. 302 k.p.c. pozostawa chybiony. ł W przedmiocie zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez ich niew a ciw interpretacj , stwierdzi nale y, e zarzut ten ł ś ą ę ć ż ż nie zas ugiwa na uwzgl dnienie. Jak stanowi art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra ł ł ę osobistego s d mo e przyzna temu, czyje dobro osobiste zosta o naruszone, ą ż ć ł odpowiedni sum tytu em zado uczynienia pieni nego za doznan krzywd lub ą ę ł ść ęż ą ę na jego danie zas dzi odpowiedni sum pieni n na wskazany przez niego cel żą ą ć ą ę ęż ą spo eczny, niezale nie od innych rodków potrzebnych do usuni cia skutków ł ż ś ę naruszenia. Brzmienie powo anego przepisu jest jednoznaczne i nie mo e budzi ł ż ć w tpliwo ci. Decyzja w przedmiocie przyznania odpowiedniej sumy tytu em ą ś ł zado uczynienia pieni nego za doznan krzywd jest - w razie wyst pienia ść ęż ą ę ą przes anek opisanych w powo anym przepisie - fakultatywna. Aby decyzja ta ł ł pozosta a fakultatywna a nie dowolna, s d wydaj c orzeczenie o przyznaniu ł ą ą zado uczynienia powinien mie na uwadze ca okszta t okoliczno ci wy aniaj cych ść ć ł ł ś ł ą si na tle rozpatrywanej sprawy, co te , wydaj c zaskar ony wyrok - S d Rejonowy ę ż ą ż ą uwzgl dni . S d Okr gowy rozpatruj c w granicach zaskar enia na nowo ca y ę ł ą ę ą ż ł zebrany w sprawie materia dowodowy, dokona jego ponownej oceny i uzna , e ł ł ł ż roszczenie powoda o zap at z tytu u zado uczynienia nie zas ugiwa o na ł ę ł ść ł ł uwzgl dnienie. Wbrew twierdzeniom skar cego, S d I instancji nie zmarginalizowa ę żą ą ł faktu przebywania powoda w przeludnionej celi oraz jego stanu zdrowia. Nale y ż wskaza , e jak s usznie przyj ten S d, sama okoliczno przebywania powoda w ć ż ł ął ą ść celi o powierzchni mniejszej ni 3 m ż 2 na jedn osob nie wiadczy a o naruszeniu ą ę ś ł przez pozwanego jego podstawowych praw, na które to powo ywa si skar cy. ł ł ę żą Podstaw jego roszczenia by y przepisy art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c., które w ą ł sprawie nale a o wzi pod uwag w zwi zku z regulacj art. 417 §1 k.c. Zgodnie z ż ł ąć ę ą ą tre ci tego przepisu warunkiem odpowiedzialno ci pozwanego by o ustalenie ś ą ś ł wyrz dzenia szkody przy wykonywaniu w adzy publicznej oraz bezprawnego ą ł charakteru dzia ania. Nale y zaznaczy , i pomimo przej ciowego osadzenia ł ż ć ż ś powoda w celi o powierzchni mniejszej ni 3 m ż 2 na osob i tym samym naruszenia ę przez pozwanego wzgl dem apeluj cego przewidzianej w art. 110 § 2 k.k.w. normy ę ą powierzchniowej, nie dosz o do dzia ania, które mia o charakter bezprawny. W ł ł ł okresie obj tym daniem skar cego obowi zywa art. 248 § 1 k.k.w., który w ę żą żą ą ł okre lonych sytuacjach pozwala dyrektorowi zak adu karnego umie ci skazanego ś ł ł ś ć --- STRONA 9 --- w celi o powierzchni mniejszej ni 3 m ż 2 na jedn osob . Orzeczeniem Trybuna u ą ę ł Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. (SK 25/07) przepis ten zosta uznany za ł niezgodny z Konstytucj i odroczono utrat jego mocy obowi zuj cej na 18 ą ę ą ą miesi cy. Zatem na gruncie stanu prawnego - obowi zuj cego w okresie osadzenia ę ą ą powoda w zak adzie karnym – dzia a pozwanego nie mo na uzna za bezprawne. ł ł ń ż ć Jednak e nie trac c z pola widzenia, i niew tpliwie sytuacja ta mog a stanowi dla ż ą ż ą ł ć powoda pewn niedogodno , nale a o rozwa y , czy nie zaistnia y inne ą ść ż ł ż ć ł okoliczno ci, których dopiero czne wyst pienie wraz ze wskazanym przez ś łą ą apeluj cego faktem przebywania w przeludnionej celi, uzasadnia oby twierdzenie, e ą ł ż w powo ywanym okresie dosz o do naruszenia jego dóbr osobistych. Twierdzenie ł ł powoda, e przebywanie w celi, której powierzchnia nie gwarantowa a ustawowego ż ł minimum przypadaj cego na jedn osob stanowi o zn canie psychiczne przez ą ą ę ł ę administracj Zak adu, a tak e skutkowa o niemo no ci podj cia wicze ę ł ż ł ż ś ą ę ć ń rehabilitacyjnych i w konsekwencji doprowadzi o do pogorszenia si jego stanu ł ę psychicznego i fizycznego by o -w wietle zebranego materia u dowodowego - ł ś ł ca kowicie nieuzasadnione. Jak wynika z przeprowadzonego post powania ł ę dowodnego, efektów którego skar cy adn miar nie zakwestionowa , powód żą ż ą ą ł pomimo przebywania w przeludnionej celi, posiada swoje miejsce do spania, ł spo ywania posi ków, a sama cela - umieszczona na parterze - stwarza a warunki w ż ł ł zakresie poruszania si po terenie Zak adu Karnego. Jak trafnie przyj S d ę ł ął ą Rejonowy ju przed przyj ciem do Zak adu Karnego i przebywania w nim w okresie ż ę ł obj tym pozwem, u powoda rozpoznano szereg schorze , a w samym Zak adzie ę ń ł obj ty by opiek medyczn , której z punktu widzenia sztuki lekarskiej nie mo na nic ę ł ą ą ż zarzuci . S d Okr gowy podzieli tak e w pe ni wnioski opinii powo anych w sprawie ć ą ę ł ż ł ł bieg ych, z których wynika, e pomi dzy pogarszaj cym si stanem zdrowia ł ż ę ą ę apeluj cego a pobytem w Zak adzie Karnym nie zachodzi zwi zek przyczynowy. ą ł ł ą Zatem nale y podkre li , e na istniej ce czy pog biaj ce si w odczuciu powoda ż ś ć ż ą łę ą ę schorzenia nie mia y wp ywu warunkami istniej cymi w Zak adzie Karnym. Jego ł ł ą ł twierdzenia odno nie doznanej krzywdy wskutek przebywania we wskazanych przez ś niego warunkach, w wietle zgromadzonych dowodów, nie znalaz y zatem ś ł potwierdzenia. Podkre li tak e nale y, e na s uszno takiego wnioskowania ś ć ż ż ż ł ść wp ywa równie fakt, i w trakcie odbywania kary, powód nie zg asza administracji ł ż ż ł ł Zak adu adnych zastrze e odno nie warunków bytowych panuj cych w celi, nie ł ż ż ń ś ą wnioskowa równie o przeniesienie do innej celi. ł ż Nale y zauwa y , e powód w zako czonej ju sprawie, w której S d Rejonowy dla ż ż ć ż ń ż ą Wroc awia Fabrycznej we Wroc awiu prawomocnym wyrokiem z dnia 29 stycznia ł ł 2009 r. (I C 685/05) oddali jego powództwo, dochodzi od pozwanego zap aty kwoty ł ł ł 50.000 z tytu em zado uczynienia za cierpienia fizyczne i psychiczne, doznane na ł ł ść skutek umieszczenia go - mimo deklaracji, e jest osob niepal c - z pal cymi ż ą ą ą ą wspó wi niami. W niniejszej sprawie uwa na analiza zebranych dowodów ł ęź ż pozwoli a uzna , i powód dochodzi od tego samego pozwanego takiej samej kwoty ł ć ż ł za to same okresy pobytu w Zak adzie Karnym. Jednak e powo ywanie ró nych ż ł ż ł ż okoliczno ci faktycznych – jako podstawy obu tych da - pozwala o na ś żą ń ł merytoryczne rozpoznanie tej kolejnej. Podkre li nale y, e S d Okr gowy rozpoznaj c spraw dokona samodzielnie ś ć ż ż ą ę ą ę ł wszechstronnej analizy zebranego materia u dowodowego a nast pnie podda go ł ę ł swobodnej ocenie. Nie kwestionuj c faktu umieszczenia powoda w przeludnionej ą celi, stwierdzi nale y, e okoliczno ta nie mog a stanowi w realiach ć ż ż ść ł ć rozpatrywanej sprawy samodzielnej przes anki wystarczaj cej do przyj cia, e ł ą ę ż --- STRONA 10 --- dosz o do naruszenia wskazanych przez niego dóbr osobistych. Tym samym brak ł by o podstaw do uwzgl dnienia jego dania. Wydaj c rozstrzygni cie S d ł ę żą ą ę ą Okr gowy nie móg straci z pola widzenia faktu, i dzia anie powoda – równie to w ę ł ć ż ł ż sprawie I C 685/05 - wiadczy o jego ogólnym niezadowoleniu z faktu przebywania ś w Zak adzie Karnym i wynikaj cymi z tego tytu u niedogodno ciami, b d cymi ł ą ł ś ę ą jednak, co nale y podkre li , konsekwencjami odbywania kary o charakterze ż ś ć izolacyjnym. Zwa ywszy jednak, e powód nie przedstawi w przekonywuj cy sposób ż ż ł ą argumentów, które pozwoli yby przyj , e fakt przebywania w przeludnionej celi ł ąć ż mia charakter tak istotnego naruszenia jego dóbr osobistych, a eby skutkowa ł ż ł doznaniem przez niego krzywdy w stopniu uzasadniaj cym przyznanie mu ą zado uczynienia w kwocie której dochodzi w procesie, jego danie nie mog o ść ł żą ł zosta uwzgl dnione. ć ę Maj c na uwadze powy sze, dzia aj c na podstawie art. 385 k.p.c. S d Okr gowy ą ż ł ą ą ę orzek jak w punkcie I sentencji. ł O kosztach procesu – punkt II sentencji S d Odwo awczy orzek na zasadzie art. 98 ą ł ł k.p.c. O kosztach nieop aconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urz du – ł ę punkt III na podstawie § 19 i §13 ust. 1 pkt. 1 w zw. z § 6 pkt. 5 rozporz dzenia ą Ministra Sprawiedliwo ci w sprawie op at za czynno ci adwokackie oraz ponoszenia ś ł ś przez Skarb Pa stwa kosztów nieop aconej pomocy prawnej udzielonej z urz du. ń ł ę