Wyrok II Ca 1135/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2019 roku Sąd Okręgowy w Opol

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 1135/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2019 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Mościcka-Mazurek (spr.) Sędziowie: SSO Alicja Szwast SSO Adam Cąkała Protokolant: st. sekr. sąd. Jolanta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2019 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa J. K. (1) i J. F. przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w W. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 4 lipca 2018 roku sygn. akt I C 1406/17 1. oddala apelację, 2. zasądza od strony pozwanej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz powoda J. K. (1) kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym, 3. zasądza od strony pozwanej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz powódki J. F. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym. /Na oryginale właściwe podpisy/ --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 lipca 2018 r. Sąd Rejonowy w Brzegu zasądził tytułem zadośćuczynienia od strony pozwanej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz powodów J. F. oraz J. K. (1) kwoty po 70.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 października 2016 r. do dnia zapłaty oraz kwoty po 5.767 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt I i II). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano w szczególności, że strona pozwana w oparciu o treść przepisów art. 98 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w zw. z art. 436 § 2 k.c. w zw. z art. 415 k.c. w zw. z art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. i 24 § 1 k.c. – co do zasady ponosi odpowiedzialność za poniesioną przez powodów szkodę niematerialną – w postaci krzywdy zaistniałej na skutek naruszenia ich dobra osobistego w wyniku zawinionego i bezprawnego spowodowania śmierci ich syna. Sąd I instancji wskazał, że bezspornym pozostawało, iż w dniu 2 kwietnia 2006 r. Ł. K. (syn powodów) wsiadł na motor prowadzony przez D. B. w celu podwiezienia go do koleżanki. W tej sytuacji, zdaniem Sądu Rejonowego, taki stan faktyczny należy zakwalifikować jako przewóz z grzeczności, co oznacza, że sprawca szkody odpowiada na zasadach ogólnych (art. 436 § 2 zd. 2 k.c. w zw. z art. 415 k.c.). Analiza akt sprawy doprowadziła Sąd I instancji do wniosku, że zachowaniu sprawcy można przypisać cechy niedbalstwa, czyli winy nieumyślnej, bowiem D. B. dopuścił się rażących zaniedbań polegających na jeździe niesprawnym motorem, bez uprawnień i niezastosowaniu się do znaku STOP. Zdaniem Sądu Rejonowego zaszły istotne okoliczności ku przyznaniu powodom dochodzonej pozwem kwoty tytułem zadośćuczynienia za doznana krzywdę, ból i cierpienia moralne w związku ze stratą dziecka. Ustalenia poczynione przez Sąd I instancji jednoznacznie przedstawiają obraz związku emocjonalnego, jaki istniał pomiędzy rodzicami a zmarłym. W ocenie Sądu nie ulegało wątpliwości, że na skutek tragicznej śmierci starszego syna, który był wparciem, związanym emocjonalnie ze wszystkimi członkami rodziny, naruszone zostało ich dobro w postaci prawa do posiadania najbliższego członkami rodziny. Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że ze względu na kompensacyjny charakter zadośćuczynienia jego wysokość musi przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej, dlatego też przyznana kwota po 70.000 zł na rzecz każdego z powodów będzie adekwatna do rozmiaru doznanej krzywdy (zaznaczając, że kwota uwzględnia 30% stopień przyczynienia się Ł. K. do powstania zdarzenia). Orzeczenie w przedmiocie odsetek Sąd I instancji uzasadnił w ten sposób, że dnia 18 października 2016 r. strona pozwana zajęła merytoryczne stanowisko w sprawie, stąd też za datę początkową odsetek Sad Rejonowy przyjął zgodnie z żądaniem powodów dzień następujący po dacie pisma ubezpieczyciela, tj. od 19 października 2016 r. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania wynika z treści art. 98 § 1 i 2 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W., zaskarżając go w części, co do punktu I i II – w zakresie kwot po 17.500 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, (czyli w zakresie ponad kwotę 52.500 – w pkt I i oraz 52.500 – w pkt II) oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części. Nadto strona apelująca domagała się rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przez Sądem I i II instancji według norm przepisanych. Strona skarżąca orzeczeniu temu zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz wybiórcze traktowanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a to w postaci zeznań świadków i przesłuchania powodów, z których wynika wprost że: – mają jeszcze troje innych dzieci oprócz zmarłego Ł. K., zaś okoliczność ta została w całości pominięta przez Sąd I instancji podczas oceny zasadnego zadośćuczynienia; – minęło 12 lat, co zostało w zupełności pominięte przez Sąd I instancji podczas oceny zasadnego zadośćuczynienia, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zasądzone na rzecz powodów zadośćuczynienie jest odpowiednie do doznanej krzywdy, podczas gdy kwota zasądzonego zadośćuczynienia jest rażąco zawyżona, biorąc pod uwagę że Sąd I instancji zbyt małe znaczenie przypisał wnioskom płynącym z zeznań świadków oraz przesłuchania powodów, z których jednoznacznie wynika, że: – brak jest u powodów objawów depresyjnych --- STRONA 3 --- związanych ze śmiercią syna, a deklarowane objawy były charakterystyczne dla okresu żałoby, a więc nie wykraczały poza naturalną reakcję organizmu na śmierć osoby bliskiej; – brak jest potrzeby wdrożenia specjalistycznego leczenia psychologicznego ani też psychiatrycznego; – powodowie nie poszukiwali specjalistycznej pomocy lekarskiej; – strata nie wywołała u powodów zaburzeń w sferze zdrowia psychicznego; – utrata osoby bliskiej nie wpłynęła w żaden sposób na funkcjonowanie powodów w rolach społecznych, ani na wykonywanie pracy; – powodowie nie wykazali, żeby poszkodowany był dla nich szczególnym autorytetem czy osobą wspierającą; – śmierć syna nie wywołała wstrząsu psychicznego u powodów; – przeżycia związane ze śmiercią syna nie były trudne do zniesienia i nie spowodowały ograniczeń w skutecznym wykonywaniu codziennych zadań i obowiązków, funkcjonowaniu rodzinno-społecznym oraz zawodowym powodów; – aktualny stan psychiczny powodów, w tym nastrój i napęd psychoruchowy oraz zachowanie wobec śmierci syna, wyklucza powstanie trwałych negatywnych następstw tych wydarzeń w dalszym życiu powodów; – relacje pomiędzy powodami, a poszkodowanym nie wykraczały poza ramy normalnych stosunków panujących w prawidłowo funkcjonującej rodzinie; – Sąd I instancji ustalając krzywdę powodów w kontekście ich relacji ze zmarłym zbyt duże znaczenie przypisał okolicznościom, które mieszczą się w ramach standardowych stosunków panujących w rodzinie tym właśnie uzasadniając przyznane świadczenie; – Sąd I instancji nie wziął w sposób wystarczający pod uwagę czynnika upływu czasu od daty śmierci poszkodowanego, zaś przy uwzględnieniu tej okoliczności powinien zasądzić na rzecz powodów zadośćuczynienie daleko mniejsze od przyznanego; – od chwili śmierci poszkodowanego upłynęło ponad 12 lat, co niewątpliwie miało wpływ na poczucie krzywdy, bowiem aktualnie nie stwierdzono u powodów negatywnych przeżyć; – po śmierci poszkodowanego powodowie nie zostali osamotnieni, wiedli życie w kochającej rodzinie; – powodowie wskutek śmierci poszkodowanego nie zaniedbali swoich ról społecznych. W uzasadnieniu strona pozwana wskazała, że wszystkie powyższe okoliczności wskazują na to, że zasądzone finalnie zadośćuczynienia na rzecz powodów pozostaje rażąco wygórowane, szczególnie biorąc pod uwagę niesporny pomiędzy stronami zakres przyczynienia poszkodowanego na poziomie 30%, co oznacza, że kwota wyjściowa przy zasądzeniu 70.000 zł wynosi 100.000 zł, co w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zdaniem strony skarżącej nie może się ostać. W pisemnej odpowiedzi na apelację strony pozwanej powodowie wnieśli o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja strony pozwanej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego, wbrew zarzutom skarżącego odpowiada prawu i brak jest podstaw do jego uchylenia lub zmiany przez Sąd odwoławczy. Rozpoznając sprawę Sąd I instancji przeprowadził prawidłowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, a poczynione na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego ustalenia mogły stanowić podstawę faktyczną dla wydanego ostatecznie wyroku. W konsekwencji, Sąd odwoławczy uznał, że w postępowaniu apelacyjnym nie zachodziła potrzeba przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego oraz ponownego dokonywania ustaleń faktycznych i ostatecznie na podstawie art. 382 k.p.c. przyjął niewadliwe ustalenia Sądu I instancji za własne. Na wstępie Sąd odwoławczy zaznacza, iż na obecnym etapie postępowania kwestia odpowiedzialności strony pozwanej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. za skutki wypadku z dnia 2 kwietnia 2006 r., w którym śmierć poniósł syn powodów, w świetle mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 98 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w zw. z art. 436 § 2 w zw. z art. 415 k.c. w zw. z art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. i 24 § 1 k.c., za poniesioną przez powodów szkodę niematerialną (w postaci krzywdy zaistniałej wskutek naruszenia ich dóbr osobistych w wyniku zawinionego i bezprawnego spowodowania śmierci ich najbliższego członka rodziny przez posiadacza zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem śmierć tę wyrządzono, nie posiadającego ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych), pozostaje bezsporna. Słusznie zatem Sąd Rejonowy uznał powództwo co do zasady za uzasadnione, co w konsekwencji skutkowało zasądzeniem na rzecz powodów od strony pozwanej kwot po 70.000 zł wraz --- STRONA 4 --- z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 października 2016 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia. Strona pozwana w apelacji zakwestionowała orzeczenie jedynie w zakresie wysokości przyznanego zadośćuczynienia. Mając to na uwadze, Sąd Okręgowy skupił się na tych argumentach, które były kluczowe dla rozpoznania zarzutów apelacyjnych. W przedmiotowej sprawie bezsporna jest także krzywda powodów wywołana naruszeniem ich dóbr osobistych w kontekście powołanych wyżej przepisów, bowiem sam fakt doznania krzywdy przez powodów został przez stronę pozwaną w istocie przyznany, na co wskazuje zakreślony przez stronę apelującą zakres zaskarżenia orzeczenia Sądu I instancji (uznanie za zasadne zadośćuczynienia w kwocie po 52.500 zł tytułem rekompensaty krzywdy doznanej przez powodów w związku ze śmiercią syna). Spór aktualnie sprowadził się zatem do kwestii wysokości należnego powodom zadośćuczynienia. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności żądania pozwu zgłoszonego w rozpatrywanej sprawie Sad II instancji zauważa, że roszczenie J. K. (2) i J. F. o zapłatę świadczenia pieniężnego z tytułu zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, która zaistniała przed dniem wejścia w życie przepisu art. 446 § 4 k.c., tj. przed dniem 3 sierpnia 2008 r., znajdowało uzasadnienie w przepisach art. 448 k.c. w związku z art. 23 k.c. i 24 § 1 k.c. Niewątpliwie bowiem wskutek zawinionego spowodowania śmierci osoby najbliższej doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych niematerialnych powodów – poprzez zerwanie więzi, jaka łączyła powodów z synem. Śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby związanej ze zmarłym. Katalog dóbr osobistych, do którego odwołuje się art. 23 k.c. ma charakter otwarty, a wymienione w nim przykłady mają jedynie charakter poglądowy, ale zgodnie z judykaturą należy uznać, że ochronie podlegają wszelkie dobra osobiste człowieka rozumiane jako wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które uznaje się za doniosłe i tym samym w pełni zasługujące na ochronę. Zatem bezsprzecznie także rodzina, jako związek najbliższych, związanych ze sobą emocjonalnie i uczuciowo osób, podlega tejże ochronie. Przedstawione rozważania znajdują poparcie w ukształtowanej już linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, w której wyraźnie wskazuje się, iż najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r., tj. przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c. Należy bowiem uznać, że wprowadzenie art. 446 § 4 k.c. doprowadziło jedynie do zmiany w sposobie realizacji roszczenia przez skonkretyzowanie osób uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesłanek jego stosowania (por. uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, wyrok SN z dnia 11 maja 2011 r., I CSK 621/10, uchwała SN z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10). Reasumując, w niniejszej sprawie kompensacie podlegało naruszenie dóbr osobistych powodów w postaci przede wszystkim prawa do życia w pełnej rodzinie, prawa do posiadania potomków, którego skutkiem było powstanie u J. K. (1) i J. F. szkody o charakterze niematerialnym (krzywdy) związanej z utratą więzi rodzinnych, przejawiającej się w poczuciu osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny, cierpieniu i bólu. Strona pozwana kwestionowała jego wysokość opierając się w apelacji na nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji upływu czasu od tragicznej śmierci syna powodów (12 lat) oraz posiadanie innych dzieci, a zatem odnosiła się w istocie do normalnego, a nie nadzwyczajnego procesu żałoby. Sąd odwoławczy zaznacza, że po pierwsze ze stanowiska powodów zaprezentowanego w pozwie wynika, że wysokość dochodzonych przez nich roszczeń uwzględniała bezspornie przez nich 30 % uznanie przyczynienie się zmarłego do tragicznego wypadku. Po drugie Sąd Rejonowy uzasadniając wysokość przyznanego zadośćuczynienia wyjaśnił dlaczego jest ono adekwatne do doznanej krzywdy i odpowiednie. Należy zwrócić uwagę, że tak Kodeks cywilny, jak i żaden inny przepis prawa nie ustanawiają po stronie powodów obowiązku jakiegoś szczególnego dowodzenia, iż pomiędzy nimi, a ich zmarłym synem istniała jakakolwiek więź rodzinna. Już bowiem same zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego nakazują przyjąć w przypadku powodów istnienie silnej więzi emocjonalnej łączącej ich z synem Ł. K., będącej wynikiem rodzicielstwa. Podobnie zresztą jak to, iż utrata najbliższej osoby zawsze wywołuje ból, który jednakże odczuwany jest przez każdą osobę różnie. Uzupełniająco dodać należy jednak, że wbrew twierdzeniu strony apelującej, zaoferowany przez powodów materiał dowodowy, w postaci zeznań powodów i świadków (U. F., M. F.) pozwala na stwierdzenie, że wykazali oni istnienie szczególnej więzi pomiędzy nimi, a zmarłym Ł. K.. Jak wynika z ustalonego przez Sąd Rejonowy (na podstawie ww. dowodów) powodowie byli zżyci z tragicznie zmarłym synem łączyły ich bliskie relacje. Ł. K. pomagał matce w wychowaniu młodszych synów, którzy w chwili zdarzenia sprawczego mieli: J. 7 lat a M. 5 lat. Zmarły miał bardzo dobry wpływ na młodsze --- STRONA 5 --- rodzeństwo, potrafił się nimi zająć, zainteresować ich zabawą, był związany z domem, nie wychodził w celach towarzyskich, wolał czas spędzać z rodziną. Pomocne w tym zakresie jest orzecznictwo, które wskazuje że okoliczności wpływające na wysokość zadośćuczynienia, jak i kryteria ich oceny powinny być rozważane indywidualnie w związku z konkretną osobą pokrzywdzonego (por. wyrok SN z dnia 26 listopada 2009 r., III CSK 62/09). Na rozmiar krzywdy za śmierć osoby najbliższej mają wpływ przede wszystkim: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola w rodzinie pełniona przez osobę zmarłą, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem śmierci osoby bliskiej, wiek pokrzywdzonego i jego zdolność do zaakceptowania nowej rzeczywistości oraz umiejętność odnalezienia się w niej (por. wyrok SN z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 279/10). Wszystkie z wyżej powołanych okoliczności wymagających uwzględnienia przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia należało ocenić jako te, które uzasadniały uwzględnienie powództwa w zakresie kwot po 70.000 zł na rzecz rodziców zmarłego. Zważywszy na dzisiejszą stopę życiową społeczeństwa, warunki życia, obowiązujące ceny, proces żałoby, w końcu charakter dobra doznającego naruszenia, należało uznać, że kwoty zasądzonych dla każdego z powodów świadczeń z tytułu zadośćuczynienia są adekwatne do doznanego przez nich cierpienia. W ocenie Sądu Okręgowego krzywda wywołana śmiercią dziecka jest jedną z najbardziej dotkliwych i najmocniej odczuwalnych z uwagi na rodzaj i siłę więzów rodzinnych oraz konsekwencje upływającego czasu, w którym każdy zakłada, że dziecko będzie żyło dłużej niż rodzic. Poczucie krzywdy, wynikające z osobistego żalu, bólu, osamotnienia, cierpienia i bezradności, mogła u powodów, będących rodzicami zmarłego powiększa świadomość drastycznych okoliczności wypadku. Zwrócić uwagę należy, że w niniejszej sprawie nie zostało wykazane by powodowie świadomie przedłużali stan swojego poczucia krzywdy. Nagła śmierć człowieka w młodym wieku, u progu dorosłości, będącego synem, najbliższą dla powodów osobą jest zdarzeniem, z którego skutkami trudno się pogodzić. Psychiczny proces godzenia się i próby zrozumienia nieodwracalności zaistniałego zdarzenia jest długotrwały, bywa niekiedy, że niemożliwy do zakończenia. Bez znaczenia przy tym pozostaje posiadanie innych dzieci, albowiem niewątpliwym jest, że barak „tej konkretnej osoby”, miłości do niej i przywiązania, planów na przyszłości i oczekiwań, nie da się tak po prostu zastąpić innym dzieckiem. W ocenie Sądu II instancji, niezasadnie również zarzuca strona skarżąca, jakoby zasądzone przez Sąd Rejonowy w realiach niniejszej sprawy zadośćuczynienia w kwotach po 70.000 zł były nieadekwatne do doznanej przez powodów krzywd. Podstawową funkcją zadośćuczynienia jest funkcja kompensacyjna. Pieniądze otrzymane przez powodów tytułem zadośćuczynienia mają zrekompensować im szkodę niemajątkową, która wiąże się z naruszeniem czysto subiektywnych przeżyć człowieka, a więc ujemnych przeżyć związanych z jego cierpieniem fizycznym, psychicznym i moralnym po stracie bliskiej osoby. Określenie zatem jego wysokości stanowi zawsze kwestę ocenną, jednakże kryteria tej oceny z jednej strony nie mogą wykraczać poza ramy faktycznych negatywnych odczuć pokrzywdzonego oraz ich natężenia, jak również winny uwzględniać panujące w dacie orzekania stosunki społeczno-ekonomiczne, a także sytuację materialną i poziom życia osoby ubiegającej się o zadośćuczynienie, skoro przyznana najbliższym członkom rodziny zmarłego tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę suma, zgodnie z treścią art. 448 k.c., winna być odpowiednia. Dokonując zatem kontroli instancyjnej zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zasadności roszczenia skarżącej co do wysokości, uwzględnić należało w szczególności zasługujący na aprobatę pogląd wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przy ocennym charakterze kryteriów wyznaczających wysokość zadośćuczynienia pieniężnego, zarzut naruszenia przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę roszczenia, w niniejszej sprawie art. 448 k.c. w związku z art. 23 k.c. i 24 § 1 k.c., może być uwzględniony przez Sąd II instancji tylko wskutek zawyżenia lub zaniżenia wysokości tego zadośćuczynienia w sposób rażący (por. wyrok SN z 27 lutego 2004 r., V CK 282/03). Zdaniem Sądu odwoławczego w analizowanej sprawie bezsprzecznie okoliczność taka nie zachodzi, skoro Sąd I instancji uznał za uzasadnione przyznanie powodom tytułem zadośćuczynień za krzywdy doznane wskutek tragicznej śmierci ich syna – przy przyjęciu --- STRONA 6 --- jego przyczynienia się do wypadku w 30 % – kwot po 70.000 zł. Mając na uwadze wysokość tych świadczeń, przy uwzględnieniu obecnych realiów i samych skutków zdarzenia z dnia 2 kwietnia 2006 r., w sposób oczywisty nie można uznać kwot tych za rażąco zawyżone. Przyjmując nawet, że dzisiejszy stan psychiczny powodów, ich poczucie krzywdy i rozpaczy jest w pewnym stopniu niższe, to nie jest wykluczone przyznanie zadośćuczynienia za cierpienia mające miejsce zaraz po doznanym wypadku. Sąd II instancji przyjął, że utrata bliskiej osoby wywołała u powodów cierpienia psychiczne oraz przez pewien okres czasu odbiła się negatywnie na ich stanie emocjonalnym i spowodowała zaburzenia równowagi psychicznej, mające charakter naturalnej reakcji żałoby. W ocenie Sądu Okręgowego, kwestionowanie opisanych odczuć przez stronę pozwaną w apelacji poprzez argumentowanie, że śmierć syna nie spowodowała u powodów negatywnych i trwałych zmian w funkcjonowaniu emocjonalnym, wymagających pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej, czy też dezorganizacji funkcjonowania w jakichkolwiek innych sferach życia, jest natomiast o tyle bezzasadne, że gdyby w rzeczywistości reakcja żałoby spowodowała uszczerbek na zdrowiu psychicznym powodów i rozstrój ich zdrowia, kwoty przyznane na ich rzecz tytułem zadośćuczynień byłyby z pewnością znacznie wyższe, aniżeli zasądzone w zaskarżonym wyroku w sytuacji, gdy reakcja powodów związana ze śmiercią ich osoby najbliższej – syna nie odbiegała w istotny sposób od powszechnie przyjętych w takiej sytuacji zachowań. Dlatego też mając na względzie rodzaj i charakter więzi łączących J. K. (1) i J. F. ze zmarłym dzieckiem, a także fakt, iż wiadomość o nagłej, tragicznej śmierci Ł. K. stanowiła dla powodów głębokie przeżycie i wywołała u nich poczucie rozpaczy, straty i pustki, stwierdzić należało, że przyznane powodom przez Sąd I instancji tytułem zadośćuczynień za krzywdę doznaną wskutek tragicznej śmierci ich syna – przy przyjęciu jego przyczynienia się do wypadku w 30 % – kwot po 70.000 zł, stanowi wartość wymierną i adekwatną do szkody poniesionej przez powodów. Jednocześnie określone na takim poziomie, spełnia swoją kompensacyjną funkcję pozwalając powodom w odpowiedni sposób złagodzić skutki negatywnych doznań, jakich doznali wskutek zerwania więzi rodzinnej z tragicznie zmarłym synem, a przy tym uwzględnia okoliczność upływu czasu pomiędzy datą śmierci Ł. K. – 2 kwietnia 2006 r. – a datą wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie i orzekania o zadośćuczynieniu. Wobec powyższego na uwzględnienie nie mógł zasługiwać więc zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 233 k.p.c. sprowadzający się w istocie do zarzucenia Sądowi I instancji przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, prowadzącego do przyjęcia, że powodom przysługuje zadośćuczynienie w kwocie 70.000 zł. Nie budzi wątpliwości, iż ramy swobodnej oceny dowodów, w świetle przywołanego przepisu, wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zgodnie z tymi wymogami Sąd rozpoznający konkretny spór rozważa materiał dowodowy traktowany jako całość, a następnie, dokonując wyboru określonych środków dowodowych, tzn. takich, które mają dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) i odnosząc je do pozostałego materiału dowodowego, buduje podstawę faktyczną orzeczenia. W związku z tym, za prawidłowy należy uznać pogląd, iż strona skarżąca, zmierzająca do wykazania, iż Sąd przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, winna wykazać istotne błędy logicznego rozumowania, sprzeczności oceny z doświadczeniem życiowym, braku wszechstronności, czy też bezzasadnego pominięcia dowodów, które prowadzą do wniosków przeciwnych. Dopóki powyższego nie wykaże, nie można mówić o naruszeniu przez sąd art. 233 § l k.p.c. W uchwale 7 sędziów z dnia 23 marca 1999 roku (III CZP 59/98,), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, z którego wynika, iż Sąd wyższej instancji, dokonując w kontekście zarzutów apelacyjnych kontroli oceny dowodów dokonanej przez Sąd instancji niższej, nie ustala prawdziwości faktów. Weryfikacja tego Sądu sprowadza się wyłącznie do tego, czy granice swobodnej oceny nie zostały przekroczone. Same bowiem, nawet bardzo poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone art. 233 § l k.p.c., nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez Sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż brak jest nieprawidłowości, o których mowa powyżej. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, uznając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w zaskarżonym zakresie za prawidłowe, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację strony pozwanej, jako bezzasadną, o czy orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego uzasadnia zasada odpowiedzialności za wynik sprawy wynikająca z art. 98 k.p.c., który znajduje odpowiednie zastosowanie --- STRONA 7 --- w postępowaniu odwoławczym po myśli art. 391 k.p.c. Na zasądzoną z tego tytułu od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów kwotę składają się koszty zastępstwa prawnego w kwocie po 900 zł, stanowiące połowę stawki minimalnej wynikającej z § 2 pkt 5 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokatów, z uwzględnieniem zmian zawartych w rozporządzeniu z dnia 3 października 2016 r., Dz. U. z 2016 r. poz. 1667). Wprawdzie w razie współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.) do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez współuczestników reprezentowanych przez jednego pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym (tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) zalicza się jego wynagrodzenie ustalone odrębnie w stosunku do każdego współuczestnika, jednakże Sąd odwoławczy, kierując się uchwałą SN z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt III CZP 29/15, obniżył częściowo (o połowę) wynagrodzenie adwokata powodów z uwagi nakład jego pracy, podjęte przez niego czynności (art. 109 § 2 k.p.c.). Podmiotowo-przedmiotowa kumulacja roszczeń oraz skorzystanie przez powodów z pomocy jednego pełnomocnika powoduje obniżenie kosztów, a także zmniejszenie nakładu pracy pełnomocnika oraz zaoszczędzenie jego czasu. Uwzględniając niezbędny nakład pracy pełnomocnika powodów, a nadto podjęte przez niego czynności w postępowaniu apelacyjnym (sporządzenie odpowiedzi na apelację, w której powtórzone zostało dotychczas prezentowane stanowisko oraz udział w rozprawie apelacyjnej), Sąd Okręgowy uznał, że wynagrodzenie to – przy przyjęciu wartości przedmiotu zaskarżenia 17.500 zł – winno wynieść 900 zł, na każdego z powodów, co zostało wyrażone w pkt 2 i 3 sentencji wyroku.