Wyrok II Ca 1093/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2019 roku Sąd Okręgowy w Opol

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 1093/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2019 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Adam Cąkała (spr.) Sędziowie: Grzegorz Kowolik Joanna Mościcka-Mazurek Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Pazdan po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2019 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa R. D. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w N. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 22 maja 2019 roku sygn. akt I C 2707/18 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Nysie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Uzasadnienie do wyroku z dnia 12 grudnia 2019 roku Apelacja powoda R. D. zmierzająca do zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej Skarbu Państwa Zakładu Karnego w N., ostatecznie kwoty 61.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych oraz uszczerbku psychicznego w związku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. w okresie od 21 maja 2007 r. do 20 września 2007 r. i w okresie od 20 listopada 2007 r. do 6 sierpnia 2009 r. jest zasadna, skutkując uwzględnieniem zgłoszonego we wnioskach apelacji z ostrożności procesowej alternatywnego wniosku kasatoryjnego, czyli uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Nysie. Już w samej apelacji skarżący powód wobec prawidłowego stwierdzenia przez Sąd I instancji, że strona pozwana skutecznie podniosła zarzut przedawnienia w odniesieniu do większości zarzutów R. D., ograniczył podstawę zgłoszonego --- STRONA 2 --- powództwa do stwierdzenia, iż podstawę orzeczenia o zadośćuczynieniu na podstawie art. 445 k.c. stanowią zaburzenia psychiczne, wywołane uszczerbkiem na zdrowiu psychicznym apelanta, spowodowane niewłaściwymi warunkami odbywania kary pozbawienia wolności w jednostce organizacyjnej pozwanego w okresie do 6 sierpnia 2009 r. Wskazując jednocześnie na tę okoliczność, że w rzeczywistości ten uszczerbek na zdrowiu psychicznym ujawnił się dopiero w okresie po wyjściu z Zakładu Karnego w N., z uwagi na charakter takiej szkody, nie jest możliwe wskazanie precyzyjnej daty powstania takich zaburzeń. Doprecyzowując jednak na żądanie Sądu II instancji na rozprawie apelacyjnej, bo jednak wystąpienie u powoda nawet w znacznym stopniu subiektywne uczucie problemów o podłożu psychicznym, wywołane pobytem w Zakładzie Karnym w N., dotyczy sfery faktów i z punktu widzenia odczuć skarżącego, nie wymaga dla ustalenia zgłoszonej podstawy żądania pozwu, wbrew twierdzeniom apelacji wiadomości specjalnych, np. biegłego lekarza psychiatry, że takie objawy zaburzeń psychicznych pojawiły się u niego. I w związku z powyższym to doprecyzowanie, które zostało zaprezentowane dzisiaj przez pełnomocnika powoda, pozwala na stwierdzenie, że te problemy psychiczne, które zdaniem powoda zostały wywołane pobytem w Zakładzie Karnym w N., ujawniły się na rok, czy ewentualnie półtora roku przed wniesieniem w tej sprawie powództwa, które to powództwo zostało złożone w tej sprawie 6 listopada 2018 r. Jak to określił pełnomocnik powoda przed wniesieniem, w tym okresie półtorarocznym, przed wniesieniem pozwu, u powoda pojawiły się takie napady lękowe, brak możliwości normalnego spokojnego snu, nie potrafił jakby funkcjonować na co dzień i świadomość zdaniem pełnomocnika powoda, biorąc pod uwagę twierdzenia samego powoda, tych zaburzeń psychicznych i to, że zostały one wywołane przez pobyt w Zakładzie Karnym w N., pojawiła się w tym okresie roku, czy półtora roku przed wniesieniem powództwa. Przy czym, no tutaj zaznaczył jeszcze powód, pełnomocnik powoda doprecyzowując ten termin, że zdaniem powoda wcześniej nie zdawał sobie powód sprawy, że ma takie napady lękowe, że one są związane właśnie i wywołane tym pobytem w Zakładzie Karnym w N. i ta świadomość według twierdzeń powoda, z którym jak zaznaczył pełnomocnik, no jest jednak utrudniony kontakt bezpośredni. Pojawiły się dopiero w tym okresie roku, czy półtora roku przed wniesieniem powództwa, czyli można przyjąć, że najwcześniej jakby w okresie 2017 r. W takiej zaś sytuacji z uwagi na zgłaszany charakter krzywdy, również o podłożu psychicznym nie mógł być liczony odmiennie niż pozostałe wskazywane podstawy żądania pozwu, takie jak na przykład wypadek podczas wykonywania prac na rusztowaniu, czy niewłaściwe warunki bytowe odbywania kary pozbawienia wolności, nie mógł mieć zastosowania bieg przedawnienia liczony od zakończenia odbywania kary pozbawia wolności przez powoda na terenie jednostki penitencjarnej pozwanego. Z resztą już na wstępie pełnomocnik skarżącego powoda w pisemnym doprecyzowaniu stanowisku powoda z 5 marca 2019 r. podkreślał, że na tle przedmiotowej sprawy z uwagi na charakter krzywd o podłożu psychicznym, jakich doznał powód, nie może mieć zastosowania bieg przedawnienia liczony od zakończenia odbywania przez skarżącego kary pozbawia wolności na terenie pozwanego, gdyż skutki na zdrowiu psychicznym apelanta, ujawniły się dopiero po dłuższym określenie, co miałoby wynikać ze specyfiki zaburzeń psychicznych, jak doprecyzował, dookreślił dzisiaj pełnomocnik powoda, miało to nastąpić rok, półtora roku przed wniesieniem powództwa, czyli najwcześniej w 2017 r. Przy takim zaś stwierdzeniu profesjonalnego pełnomocnika powoda, który został ustanowiony dla skarżącego już po sporządzeniu przez niego samodzielnie pozwu, wadliwie Sąd I instancji uwzględniając zarzut przedawnienia zgłoszony przez stronę pozwaną i przyjmując w odniesieniu do całych zgłoszonych okoliczności faktycznych żądania pozwu, że powód już najpóźniej w momencie opuszczenia Zakładu Karnego w N. miał świadomość panujących w nim warunków, nie wskazał na żadne dolegliwości inne, niż te które odczuwał bezpośrednio po wypadku na rusztowaniu, zaniechał ustalenia u powoda jego pełnomocnika, nawet wstępnie ograniczone do wybrania od pełnomocnika stosownego oświadczenia procesowego, kiedy ujawniły się R. D. zaburzenia psychiczne spowodowane pobytem w Zakładzie Karnym w N. i na czym polegały. Tymczasem obecnie, kiedy dopiero na etapie postępowania odwoławczego pełnomocnik powoda doprecyzowuje, że te zaburzenia psychiczne ujawniły się u skarżącego najwcześniej dopiero w 2017, nieuniknione staje się stwierdzenie, że w odniesieniu do zgłoszonego wystąpienia u skarżącego zaburzeń psychicznych wywołanych niewłaściwymi warunkami odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N., nastąpiło nierozpoznanie przez Sąd Rejonowy istoty sprawy. Zgodzić się bowiem należy z zarzutem skarżącego, iż w takich okolicznościach ograniczenie się do stwierdzenia o przedawnieniu całego roszczenia zgłoszonego w pozwie, wykluczyło możliwość merytorycznego rozpoznania żądania, pozwu również opartego na podstawie wystąpienia zaburzeń psychicznych spowodowanych pobytem w Zakładzie Karnym w N.. Z punktu widzenia oceny zarzutu przedawnienia z art. 442 (1) par. 1 k.c. istotne jest bowiem uzyskanie przez poszkodowanego wiedzy o dwóch faktach, to jest o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. O dowiedzeniu się o szkodzie można mówić wtedy, gdy poszkodowany zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody, inaczej rzecz ujmując, gdy ma świadomość doznanej szkody. Konieczne jest zatem ustalenie u poszkodowanego, kiedy konkretnie ujawniły się zaburzenia zdrowia psychicznego i następnie zweryfikowanie przy zastosowaniu np. opinii biegłego lekarza psychiatry, czy takie zaburzenia faktycznie wystąpiły i z jakich przyczyn. Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy, chociaż tylko w zakresie zgłoszonego przez R. D. żądania zapłaty kwoty pieniężnej za doznaną krzywdę polegającą na wywołaniu rozstroju zdrowia w postaci uszczerbku psychicznego, wywołanego warunkami odbywania kary --- STRONA 3 --- pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N., gdyż w pozostałym zakresie zostało wykazane zaskarżonym wyrokiem, czego nie zakwestionował apelant, że roszczenie powoda jest przedawnione. Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności przesłucha powoda i ustali, kiedy faktycznie w jego ocenie nastąpiło ujawnienie u niego zaburzeń psychicznych wywołanych pobytem w Zakładzie Karnym w N. i jakie byłyby tego objawy. Ewentualnie zostaną przeprowadzone inne dowody wskazane przez powoda lub stronę pozwaną na tę okoliczność. Następnie jeżeli to będzie konieczne uwzględniając w szczególności datę powstania takich psychicznych zaburzeń u skarżącego, dopiero wówczas Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przeprowadzi zawnioskowane przez pełnomocnika powoda dowód z opinii biegłego psychiatry na okoliczność stwierdzenia m.in., czy pobyt powoda w Zakładzie Karnym w N. w latach 2007-2009 rzeczywiście spowodował u skarżącego wystąpienia stresu pourazowego oraz innych zaburzeń psychiatrycznych, jaki to powoduje uszczerbek w stanie zdrowia powoda oraz naturalnie ewentualnie kiedy one się ujawniły. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co najmniej w takim zakresie, będzie możliwe rozpoznanie żądania pozwu z skarżącego w części opartej wyłącznie na zgłoszonym wystąpieniu uszczerbku na zdrowiu psychicznym, wywołanego pobytem w Zakładzie Karnym w N.. Mając zatem na względzie przedstawione okoliczności, skoro zaskarżone orzeczenie oddalające żądanie pozwu zostało wydane bez rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, a więc w szczególności z pominięciem wyznaczenia rozprawy, ustalenia w pierwszej kolejności, kiedy nastąpiło ujawnienie wskazywanych przez powoda zaburzeń psychicznych wywołanych pobytem w Zakładzie Karnym w N., zasadnym było zachowując stronom zasadę dwuinstancyjności możliwość skorzystania ze środka odwoławczego, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Nysie, do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 par. 4 k.c. Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego uzasadnia treść art. 108 par. 2 k.p.c. zgodnie, z którym Sąd II instancji uchylając zaskarżone orzeczenie, przekazując sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, pozostawia temu Sądowi także rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.