Wyrok II Ca 1082/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2016 roku Sąd Okręgowy w Opol

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 1082/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2016 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Romuald Suhs (spr.) Sędziowie: SO Andrzej Połata SO Adam Cąkała Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Zmuda po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa G. H. przeciwko K. R. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 21 września 2016 roku sygn. akt I C 1782/15 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: a) zasądza od pozwanego K. R. na rzecz powoda G. H. kwotę 2.000 (dwa tysiące) zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4.11.2015 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddala, b) zasądza od powoda G. H. na rzecz pozwanego K. R. kwotę 630,20 (sześćset trzydzieści 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów procesu, 2. oddala apelację w pozostałym zakresie, 3. zasądza od powoda G. H. na rzecz pozwanego K. R. kwotę 620 (sześćset dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt II Ca 1082/16 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 września 2016 roku Sąd Rejonowy Nysie oddalił w całości powództwo G. H. skierowane przeciwko K. R. o zapłatę kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy na skutek naruszenia jego dóbr osobistych wraz z odsetkami od dnia 28 listopada 2014 roku oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, iż ustalając stan faktyczny w sprawie Sąd oparł się na dokumentach w postaci: wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 czerwca 2015 r wydanego w sprawie sygn. akt III K 33/15 wraz z uzasadnieniem, wyroku Sądu Okręgowego w Opolu wydanego w sprawie sygn. akt III Ko 431/15 wraz z uzasadnieniem, protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego K. R. oraz postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania. W ocenie Sądu Rejonowego stanowiły one wiarygodny materiał dowodowy nadający się do poczynienia na jego podstawie ustaleń faktycznych. Ponadto stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie dowodu z zeznań świadków: M. P., R. P., C. M., E. H., którym Sąd dał wiarę co do zasady w całości. Świadkowie ci opisali jaki wpływ tymczasowe aresztowanie miało na powoda i jego życie. Zeznania te Sąd uznał za wiarygodne. Nadto zeznania te wzajemnie się uzupełniały i korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd Rejonowy odmówił wiary zeznaniom świadka E. H., w zakresie w jakim zeznała ona, że w dziekanacie uczelni uzyskała informację, że lepiej, żeby powód nie kończył teraz studiów, bo to zagraża reputacji uczelni, albowiem zeznania te nie znajdują potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Dodatkowo Sąd Rejonowy posiłkował się dowodem z przesłuchania stron. Powód G. H. w sposób szczegółowy opisał uczucia jakie mu towarzyszyły podczas tymczasowego aresztowania oraz po opuszczeniu Aresztu Śledczego w P.. Ponadto powód opisał jaki wpływ tymczasowe aresztowanie miało wpływ na jego życie osobiste. W tej części Sąd uznał zeznania powoda za wiarygodne. Z kolei pozwany podtrzymał to co wyjaśniał w postępowaniu karnym. Sąd Rejonowy podał, iż w przedmiotowej sprawie powód domagał się zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci wolności, bowiem jak twierdził na skutek fałszywego oskarżenia współoskarżonego w sprawie karnej - pozwanego K. R. został tymczasowo aresztowany i w okresie od 26 listopada 2014 r. do 22 kwietnia 2015 r. przebywał w Areszcie Śledczym w P. za czyn, za który został uniewinniony. Pozbawienie podwoda wolności miało skutkować doznaniem przez niego krzywdy polegającej na: utracie dobrej opinii w środowisku, przerwaniu studiów, przebywaniu w okresie Świąt Bożego Narodzenia bez rodziny, w osamotnieniu, przebywaniu w izolacji z osobami, które w areszcie przebywały za poważniejsze przestępstwa. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 415 k.c., art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Zdaniem Sądu Rejonowego w przedmiotowej sprawie nie można zachowaniu pozwanego, który rozpoznał powoda jako osobę udzielającą mu środków odurzających w postaci marihuany w listopadzie 2014 r. przypisać cech zawinionej bezprawności. Przywołując treść art. 234 k.k. Sąd ten zwrócił uwagę na fakt, że pozwany w procesie karnym toczącym się przed Sądem Okręgowym w Opolu pod sygn. akt III K 33/15 występował w charakterze oskarżonego. Zgodnie jednak z art. 175 § 1 k.p.k. oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć. W zakresie prawa do złożenia wyjaśnień problematyczna jest kwestia tzw. prawa do mówienia nieprawdy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 stycznia 2006 r. (I KZP 49/05) oskarżony, który składając wyjaśnienia w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, fałszywie pomawia inną osobę o współudział w tym przestępstwie w celu ukrycia tożsamości rzeczywistych współuczestników tego przestępstwa, a nie w celu własnej obrony, wykracza poza granice przysługującego mu prawa do obrony i może ponosić odpowiedzialność karną z art. 234 k.k. Inaczej kształtowałby się sytuacja pozwanego gdyby w sprawie karnej występował w roli świadka. Świadek ma obowiązek mówienia prawdy i nie zatajania prawdy. Za składanie fałszywych zeznań świadkowi grozi mu odpowiedzialność karna i ewentualnie cywilna. W niniejszej sprawie pozwany nie został prawomocnie skazany za popełnienie przestępstwa z art. 234 k.k. Zdaniem Sądu Rejonowego rozpoznającego niniejszą sprawę nie dopuścił się on w sposób zawiniony przedmiotowego przestępstwa. Pozwany bowiem konsekwentnie zarówno w postępowaniu karnym, jak i cywilnym twierdził, że marihuanę zatrzymaną u niego w listopadzie 2014 r. otrzymał od powoda. Nie można przyjąć, że pomówił inną osobę o współudział w tym przestępstwie w celu ukrycia tożsamości rzeczywistych współuczestników tego przestępstwa, a nie w celu własnej obrony. Odnosząc się do kwestii, czy zachowanie pozwanego polegające na wskazaniu jako osoby udzielającej mu narkotyków, jest czynem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego, Sąd Rejonowy wskazał, iż w świetle zeznań pozwanego złożonych w niniejszej --- STRONA 3 --- sprawie, a w szczególności ustalenia motywacji oskarżenia powoda i wskazania go jako osoby, która udzieliła mu narkotyków oraz w oparciu o akta sprawy karnej Sądu Okręgowego w Opolu sygn. akt III K 33/15 nie sposób zachowaniu pozwanego przypisać cech bezprawności w postaci sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Powód udzielał bowiem narkotyków, do czego się przyznał i za co został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 czerwca 2015 r. wydanym w sprawie sygn. akt III K 33/15. Nie był osobą, która nie dopuściła się żadnych przestępstw związanych z udzielaniem narkotyków. Zdaniem Sądu Rejonowego w toku przedmiotowego postępowania nie została wykazana też szkoda - krzywda, jaką powód poniósł w związku z pozbawieniem wolności na skutek tymczasowego aresztowania. Należy się tu powołać na argumentację Sądu Okręgowego w Opolu, który wyrokiem z dnia 18 stycznia 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt III Ko 431/15 oddalił wniosek G. H. o zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że analizując stosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec G. H. nie sposób uznać, iż nastąpiło wbrew regułom, o których mowa w rozdziale 28 kodeksu postępowania karnego. Można jednak przyjąć, analizując argumentacją zawartą w postanowieniach o zastosowaniu aresztu i jego przedłużeniu, że tymczasowy areszt - stosowany przede wszystkim w związku z zarzutem popełnienia zbrodni z art. 59 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - w świetle wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 czerwca 2015 r. i rozstrzygnięcia co do niego, spowodował dodatkową, niezasłużoną dolegliwość. Niezasadnie wykonany środek zapobiegawczy może być podstawą zasądzenia zadośćuczynienia jedynie w sytuacji, w której nie można było go zaliczyć na poczet orzeczonych kar. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że w świetle pkt X wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 czerwca 2015 r., areszt tymczasowy stosowany wobec G. H. w sprawie III K 33/15, został w całości zaliczony na poczet wymierzonej mu tym wyrokiem kary pozbawienia wolności. Zdaniem Sądu powód nie doznał krzywdy w związku z pozbawieniem wolności poprzez tymczasowe aresztowanie - skazano go za czyny związane z posiadaniem i udzielaniem narkotyków na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, w areszcie powód przebywał od 26 listopada 2014 r. do 22 kwietnia 2015 r. i cały ten okres zaliczono mu na poczet orzeczonej kary. Podkreślono także, iż z zeznań świadków przesłuchanych w sprawie nie wynika, że powód utracił dobrą opinię w środowisku koleżeńskim na skutek tego aresztu. Tymczasowe aresztowanie nie zmieniło stosunku znajomych do powoda. Odmiennie zeznawała matka powoda, która zeznała że kontakty powoda ze znajomymi ucichły. Jednak konfrontując zeznania matki powoda z tym, co zeznały osoby postronne, które nie są zainteresowane wynikiem przedmiotowego postępowania Sąd odmówił im wiary w tej części. Ponadto Sąd ustalił, że podstawą skreślenia powoda z listy studentów była absencja na zajęciach, a nie postępowanie dyscyplinarne toczące się w związku z tymczasowym aresztowaniem powoda. Ponadto powód miał możliwość kontynuowania nauki poprzez powtarzanie semestru, jednak nie podjął ponownie studiów z własnej woli. Sąd Rejonowy uznał zatem, że powód nie doznał krzywdy, wskutek tymczasowego aresztowania, wskazując jednocześnie, że sytuacja powoda byłaby inna, gdyby powód został pomówiony przez pozwanego - współoskarżonego o czyn, za który zostałby całkowicie uniewinniony, a nie został skazany za podobne przestępstwa. Sytuacja powoda była jednak taka, że dopuścił się przestępstw udzielania narkotyków, co prawda były to wypadki mniejszej wagi jak uznał Sąd Okręgowy w Opolu, jednakże powód zajmował się udzielaniem środków odurzających osobom trzecim do czego się przyznał i za co został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 czerwca 2015 r. wydanym w sprawie sygn. akt III K 33/15. W ocenie Sądu Rejonowego brak jest podstaw do przypisania zachowaniu pozwanego cech zawinionej bezprawności oraz brak jest krzywdy po stronie powoda powstałej na skutek pozbawienia wolności na podstawie tymczasowego aresztowania. Orzeczenie o kosztach Sąd Rejonowy uzasadnił treścią art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W niniejszej sprawie powód przegrał sprawę, zatem zasadzono od powoda G. H. na rzecz pozwanego K. R. koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1.200,00 zł zgodnie z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t., ze zm.) oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Apelację od tego wyroku wniósł powód G. H., zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w całości i zarzucając: 1) nierozpoznanie istoty sprawy poprzez stwierdzenie, że u pozwanego nie można wykazać winy w jego czynach w skutek braku skazania w postępowaniu karnym z art. 234 k.k., gdy z okoliczności sprawy oraz stanu prawnego na dzień orzekania wynika, że nie --- STRONA 4 --- musi dojść do skazania w postępowaniu karnym, aby wykazać winę danego podmiotu w postępowaniu cywilnym, a ponadto jego zachowanie prowadzące do stwierdzenia winy zostało stwierdzone w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Opolu w sprawie o sygn. akt III K 33/15; 2) naruszenie przepisu postępowania z art. 233 k.p.c., które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, skutkującego przyjęciem, że: a) u pozwanego nie można wykazać winy w jego postępowaniu, gdyż konsekwentnie w postępowaniu karnym i cywilnym twierdził, że to powód sprzedawał mu środki odurzające, gdy Sąd Okręgowy w Opolu w sprawie o sygn. akt III K 33/15 wyraźnie stwierdził, że nie można przypisać tego czynu powodowi, a wszelkie twierdzenia w tym przedmiocie stanowią Jego pomówienie przez pozwanego; b) pozwanego nie można wykazać winy w postępowaniu, gdy z okoliczności akt sprawy, w tym orzeczenia Sądu Okręgowego w Opolu w sprawie Ko 431/15 Sąd wyraźnie stwierdził, że zastosowanie tymczasowego aresztowania było dodatkową i niezasłużoną dolegliwością dla powoda, a zastosowanie tego środka zapobiegawczego było spowodowane postawieniem zarzutu, który opierał się wyłącznie o nieprawdziwą wypowiedź pozwanego; c) nie można przyjąć, że pozwany pomówił inną osobę w celu ukrycia rzeczywistych współuczestników tego przestępstwa, gdy z akt sprawy Sądu Okręgowego w Opolu - sygn. akt III K 33/15 oraz uzasadnienia wyroku z tego postępowania wprost wynika, że w toku śledztwa pojawiła się osoba, która odpowiadała rysopisowi podanemu przez pozwanego, należy do jego dalszej rodziny i mógł mieć zamiar ukrycia tego faktu przed organami ścigania; d) rysopis osoby podanej przez pozwanego odpowiada wyglądowi powoda, gdy w treści jego wyjaśnień podał on, że środki odurzające kupował od 30 letniej osoby, mieszkającej w jednej z wiosek pod N. poruszającą się ciemnym V. (...), o pseudonimie (...) ostrzyżonej na „łyso", o wzroście ok. 180 cm, gdy powód nigdy nie odpowiadał temu rysopisowi, o czym wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Opolu w sprawie III K 33/15; e) powód nie doznał krzywdy w związku z zastosowaniem tymczasowego aresztowania, gdy z analizy akt sprawy oraz stanu faktycznego wprost wynika, że został pozbawiony wolności i stracił w oczach swoich rówieśników, musiał opuścić uczelnię i wyjechał poza granicę Polski; 3) naruszenie przepisu postępowania, a to art 3 w zw. z art. 230 k.p.c., które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez stwierdzenie, że wypowiedź E. H. w przedmiocie przyczyn opuszczenia uczelni przez powoda, nie znajduje potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym, gdy Sąd nie wskazał jaki materiał dowodowy ma na myśli, a strona pozwana nie przedstawiła żadnego dowodu przeciwnego w tym przedmiocie. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zakwestionowanego rozstrzygnięcia oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za I i II instancję od pozwanego na rzecz powoda według norm przepisanych, lub ewentualnie jego uchylenie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W pisemnej odpowiedzi na apelację powoda pozwany wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za postepowanie odwoławcze wg. norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda jest częściowo zasadna. Sąd Rejonowy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sporu poczynił w sprawie zasadniczo prawidłowe ustalenia faktyczne i ocenił dowody zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c., jednakże wyciągnięte na podstawie tych dowodów wnioski częściowo nie zasługują na aprobatę. Skarżący w złożonej apelacji nie zgadza się z oceną Sądu pierwszej instancji, że nie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, w wyniku bezprawnych działań pozwanego, oraz że nie jest zasadne przyznanie mu zadośćuczynienia pieniężnego w określonej kwocie z uwagi na brak wykazania krzywdy. --- STRONA 5 --- Sąd Okręgowy, mieszcząc się w granicach apelacji, nie podziela tej części wywodów Sądu pierwszej instancji, z której wynika, że działanie pozwanego jako usprawiedliwione jego prawem do obrony w postępowaniu karnym (złożone wyjaśnienia i pomówienie powoda o czyn stypizowany w art. 59 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomani w zw. z art. 12 k.k.) nie było bezprawne. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, wśród nich cześć i wolność, podlegają ochronie prawa cywilnego. Sąd pierwszej instancji nietrafnie przyjął, że powód nie sprostał obowiązkowi wykazania zarówno bezprawności działania pozwanego, który rozpoznał powoda jako osobę udzielającą mu środków odurzających w postaci marihuany w listopadzie 2014 r., jak i zaistnienia krzywdy jaką powód poniósł w związku z pozbawieniem wolności na skutek tymczasowego aresztowania, uzasadniając to ostatnie faktem skazania powoda za czyny związane z posiadaniem i udzielaniem narkotyków na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz zaliczeniem mu całego okresu przebywania w areszcie (od 26 listopada 2014 r. do 22 kwietnia 2015 r.) na poczet orzeczonej kary. Niewątpliwie zaś, Sąd Okręgowy w Opolu prawomocnym wyrokiem z dnia 23 czerwca 2015 r. wydanym w sprawie sygn. akt III K 33/15 w pkt XI uniewinnił oskarżonego G. H. od zarzutu popełnienia czynu zabronionego opisanego w pkt IV części wstępnej wyroku tj. tego, że w listopadzie 2014 r. w N., woj. (...), działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru trzykrotnie udzielił małoletniemu K. R. środek odurzający w postaci marihuany o wadze nie mniejszej niż 5 gram netto za kwotę 150 złotych, następnie o wadze nie mniejszej niż 10 gram netto za kwotę 350 złotych oraz w dniu 27 listopada 2014 r. o wadze nie mniejszej niż 60,78 grama brutto za kwotę 1.400 złotych tj. popełnienia przestępstwa z art. 59 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, iż brak było podstaw do uznania przez Sąd Okręgowy G. H. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z pkt IV aktu oskarżenia, a zebrany w sprawie materiał dowodowy w zakresie tego czynu nie daje takich pewnych, nie budzących wątpliwości podstaw do obalenia domniemania niewinności oskarżonego i uznania go winnym. Podkreślono, że prokurator stawiając oskarżonemu zarzut wskazany w punkcie IV aktu oskarżenia w zasadzie oparł się wyłącznie na dowodzie z pomówienia współoskarżonego K. R., który wskazał na osobę G. H. jako dostawcy ujawnionej przy nim marihuany oraz nabytej wcześniej. Nadto, wskazano tam, iż jakkolwiek z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że G. H. zajmował się udzielaniem marihuany, i taka była wiedza o nim wśród znajomych, a na powyższe wskazuje również protokół oględzin telefonu, to jednakże Sąd Okręgowy zważył, dokonując analizy wyjaśnień K. R. z postępowania przygotowawczego, że nie zasługują one na danie im wiary oraz poczynienie na ich podstawie pewnych i prawidłowych ustaleń faktycznych odnośnie sprawstwa oskarżonego G. H. tj. by to on dostarczył wskazane w zarzucie środki odurzające K. R.. Tym samym, Sąd Okręgowy orzekający w sprawie karnej uznał, iż brak było podstaw do zakwestionowania wiarygodności oskarżonego G. H. nie przyznającego się do sprawstwa w zakresie tego czynu oraz obalenia domniemania niewinności. Ponadto, Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z dnia 18 stycznia 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt III Ko 431/15 oddalił w całości wniosek powoda G. H. o zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, wskazując m.in., iż wprawdzie analiza zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec G. H. nie pozwala na uznanie, iż nastąpiło to wbrew regułom, o których mowa w rozdziale 28 kodeksu postępowania karnego, jednak można przyjąć, analizując argumentację zawartą w postanowieniach o zastosowaniu aresztu i jego przedłużeniu, że tymczasowy areszt - stosowany przede wszystkim w związku z zarzutem popełnienia zbrodni z art. 59 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - w świetle wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 czerwca 2015 r. i rozstrzygnięcia co do niego, spowodował dodatkową, niezasłużoną dolegliwość. Jednocześnie Sąd ten stwierdził, iż zgodnie z pkt X wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 czerwca 2015 r., areszt tymczasowy stosowany wobec G. H. w sprawie III K 33/15, został w całości zaliczony na poczet wymierzonej mu tym wyrokiem kary pozbawienia wolności, co w konsekwencji powoduje, że nie została w ocenie tegoż Sądu, spełniona druga przesłanka warunkująca możliwość zasądzenia zadośćuczynienia w oparciu o przepis art. 552a § 2 k.p.k. Reasumując, oba Sądy orzekające w sprawach karnych stwierdziły jednoznacznie, iż pomówienia powoda w toku postępowania przygotowawczego nie były zgodne z prawdą, czego widomym dowodem było uniewinnienie prawomocnym wyrokiem z dnia 23 czerwca 2015 r. wydanym przez Sąd Okręgowy w Opolu wydanym w sprawie sygn. akt III K 33/15 w jego pkt XI oskarżonego --- STRONA 6 --- G. H. od zarzutu popełnienia czynu zabronionego z art. 59 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomani w zw. z art. 12 k.k. W ocenie Sądu Okręgowego rozpoznającego niniejszą apelację, przyjęcie, iż działanie pozwanego w procesie karnym nie było bezprawne mogło mieć miejsce jedynie w wypadku wykazania przeciwieństwa okoliczności opisanych w wyżej wspomnianych orzeczeniach Sądu Okręgowego, które jako dokumenty urzędowe, stanowią o domniemaniu prawdziwości okoliczności w nich stwierdzonych (art. 244 § 1 k.p.c.), czego jednak pozwany nie uczynił, a to na nim spoczywał ciężar obalenia tego domniemania. Jak wynika natomiast jednoznacznie z przywołanej przez Sąd Rejonowy uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r. (I KZP 49/05) oskarżony, który składając wyjaśnienia w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, fałszywie pomawia inną osobę o współudział w tym przestępstwie w celu ukrycia tożsamości rzeczywistych współuczestników tego przestępstwa, a nie w celu własnej obrony, wykracza poza granice przysługującego mu prawa do obrony i może ponosić odpowiedzialność karną z art. 234 k.k. W realiach tej sprawy błędnie przyjął Sąd pierwszej instancji, iż pozwany pomówił inną osobę o współudział w ww. wskazanym przestępstwie nie w celu ukrycia tożsamości rzeczywistych współuczestników tego przestępstwa, a w celu własnej obrony, albowiem przeciwne okoliczności wynikają wprost z uzasadnienia cytowanego orzeczenia Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 czerwca 2015 roku (sygn. akt III K 33/15), w którym uniewinniono G. H. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 59 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k., zaś domniemanie prawdziwości dokumentu urzędowego, jakim jest niewątpliwie wyrok tego Sądu, nie zostało zaś obalone przez pozwanego w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, co czyni zarzuty apelacji oczywiście zasadnymi. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, również zastosowanie w niniejszej sprawie art. 5 k.c., nie pozwalało na wyeliminowanie oceny działań pozwanego jako bezprawnych. Sąd Okręgowy pragnie zauważyć, iż w niniejszej sprawie zasada wynikająca z treści art. 5 k.c. i naruszenie zasad słuszności przez powoda nie znajduje zastosowania, albowiem nie mamy tutaj do czynienia z obroną przed czyimś roszczeniem lecz ewentualnie z oceną bezprawności działania w rozumieniu zasad współżycia społecznego, zaś fakt, że powód sam nie przestrzegał zasad współżycia społecznego, nie wyklucza bezprawności działania pozwanego. Jednocześnie, w niniejszej sprawie, nie sposób doszukać się przesłanek, które mogłyby spowodować uznanie wystąpienia z przedmiotowym roszczeniem za nadużycie prawa podmiotowego, a oceny tej nie zmienia argumentacja pozwanego, w szczególności fakt, że powód sam nie przestrzegał zasad współżycia społecznego. W tym stanie rzeczy, należy uznać, że zawinione działanie pozwanego opisane w wyroku Sądu Okręgowego w Opolu w sprawie III K 33/15 uprawniało powoda do żądania odpowiedniej sumy pieniężnej za naruszenie jego dobra osobistego w postaci dobrego imienia i wolności w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Biorąc natomiast pod uwagę stopień winy pozwanego, ciężar sformułowanych pomówień skutkujących postawieniem powodowi zarzutu popełnienia zbrodni z art. 59 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. i w efekcie zastosowanie w stosunku do niego środka zapobiegawczego w postaci aresztu tymczasowego, nie było podstaw do odmowy przyznania powodowi zadośćuczynienia za krzywdę. Należy przy tym zauważyć, że gdyby bezprawne działania pozwanego nie miały miejsca nie zastosowano by w stosunku do powoda środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, co wynika również z treści cyt. wyżej orzeczeń Sądów Okręgowych w sprawach karnych i ich uzasadnienia. Odpowiednia suma pieniężna w rozumieniu art. 448 k.c. powinna natomiast być adekwatna do okoliczności naruszenia dóbr osobistych, w tym do rozmiaru krzywdy powoda. Zważywszy, że niewątpliwie działania pozwanego spowodowały możliwość zastosowanie wobec powoda aresztu tymczasowego jako środka nieadekwatnego do popełnionych czynów, poza zastosowanym już wobec niego środkiem zapobiegawczym dozoru, należało ustalić wysokość zadośćuczynienia uwzględniając zakres doznanej krzywdy, w zakresie nieadekwatnym do zarzucanych mu czynów w postępowaniu karnym. Natomiast, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, zastosowanie wobec powoda aresztu miały stosunkowo niewielki wpływ na ogólną jego ocenę w środowisku koleżeńskim. Powyższe wynika wprost z zeznań świadków przesłuchanych w sprawie. Podobnie, trudno uznać, aby postępowanie dyscyplinarne toczące się w związku z tymczasowym aresztowaniem powoda było podstawą skreślenia z listy studentów. Jak bowiem --- STRONA 7 --- ustalił Sąd Rejonowy bezpośrednią podstawą skreślenia powoda z listy studentów była absencja na zajęciach. Nadto, powód pomimo możliwości kontynuowania nauki poprzez powtarzanie semestru, nie podjął ponownie studiów z własnej woli. Mając na względzie te okoliczności Sąd Okręgowy uznał, że adekwatną kwotą pieniężną tytułem zadośćuczynienia będzie kwota 2 000 zł. Spełnia ona zarówno funkcję kompensacyjną w stosunku do powoda, jak i w pewnym zakresie represyjną wobec pozwanego, skłaniając tego ostatniego do większej rozwagi przy formułowaniu pomówień i odpowiedzialności za takowe, odnoszące się do innych osób, nawet jeśli ma to miejsce w postępowaniu karnym. Powód, w pozwie dochodził odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty zadośćuczynienia od dnia 28 listopada 2014 roku. W ocenie Sądu Okręgowego, na podstawie art. 481 § 1 i § 2 k.c. żądanie to było zasadne w zakresie przyznanej kwoty zadośćuczynienia jedynie za okres od dnia 4 listopada 2015 roku. Żądanie zadośćuczynienia nie jest zobowiązaniem o określonym terminie spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.), a zatem powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu do zapłaty. Pozew, będący zarazem wezwaniem do zapłaty został doręczony pozwanemu w dniu 4 listopada 2015 roku (k. akt 42) i od tego dnia pozostawał on w opóźnieniu. Z tych przyczyn, że powództwo zostało uwzględnione jedynie częściowo, zdaniem Sądu Okręgowego, należało również stosunkowo rozdzielić koszty procesu przed Sądami obu instancji (art. 100 k.p.c., w postępowaniu odwoławczym stosowany odpowiednio z mocy art. 391 § 1 k.p.c.). Wprawdzie istotnie w sprawach o zadośćuczynienie określenie należnej sumy zależy od oceny sądu, jednakże w sytuacji, gdy strona powodowa dochodzi tytułem zadośćuczynienia kwoty wygórowanej, znacznie wyższej od należnej i ponosi w związku z tym określone koszty procesu, nie ma podstaw do obciążania całością kosztów procesu strony przeciwnej. Na koszty procesu przed Sądem I instancji poniesione przez powoda składają się: kwota 500 zł tytułem opłaty od pozwu i wynagrodzenie jego pełnomocnika w kwocie 1.200 zł + 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (łącznie 1.717 zł), zaś na koszty poniesione przez pozwanego składa się wynagrodzenie jego pełnomocnika w kwocie 1.200 zł + 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (łącznie 1.217 zł). Łączne koszty to zatem, kwota 2.934 zł, z czego 20% winien ponieść pozwany, a 80% powód, gdyż uwzględniono powództwo w 20% (2.000 z 10.000 zł) – tak więc, pozwany winien ponieść kwotę 586,80 zł (20% z 2.934 zł) poniósł zaś 1.217 zł, stąd należy mu się zwrot kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kosztami rzeczywiście poniesionymi, a tymi, które go obciążały (1.217 zł – 586,80 zł = 630,20 zł) Analogicznie przed Sądem II instancji, łącznie koszty to 2.900 zł (1.200 zł + 1.200 zł + 500 zł) z czego 20 % obciąża pozwanego, a 80 % powoda (2.900 x 20% = 580 zł), zaś pozwany poniósł 1.200 zł, stąd należy mu się zwrot 620 zł (1.200 zł – 580 zł). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmieniono zaskarżony wyrok orzekając co do istoty, zasądzając kwotę 2.000 zł na rzecz powoda od pozwanego, w pozostałym zakresie oddalając powództwo i apelację (art. 385 k.p.c.).