Wyrok II Ca 1030/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocł

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II Ca 1030/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2011r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Barbara Mentel-Sznajderska Sędziowie: Sędzia SO Anna Kuczyńska Sędzia SO Czesław Chorzępa (spr.) Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa J.S. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu nr (…) we W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2011r. sygn. akt XIV C 923/10 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 1200 zł kosztów postępowania apelacyjnego; III. przyznaje adwokatowi Ł.O. od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu 1200 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym wraz z kwotą 276 zł podatku od towarów i usług. --- STRONA 2 --- Sygn. akt II Ca 1030/10 UZASADNIENIE Zaskar onym wyrokiem S d Rejonowy oddali powództwo J.S. przeciwko Skarbowi ż ą ł Pa stwa – Zak adowi Karnemu nr ń ł (...)we W. o zas dzenie odszkodowania i ą zado uczynienia w kwotach po 10000z . z ustawowymi odsetkami od wydania wyroku. ść ł Zas dzi te od powoda na rzecz pozwanego 2400z . kosztów procesu oraz na rzecz ą ł ż ł adwokata . O. Ł 2400z . kosztów nieop aconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z ł ł urz du. ę Wyrok ten wydany zosta po rozpoznaniu powództwa ł J. S., który domaga si ł ę zas dzenia na swoj rzecz od pozwanego Skarbu Pa stwa – Zak adu Karnego nr ą ą ń ł (...)we W.10000z odszkodowania i 10000z zado uczynienia z ustawowymi odsetkami ł ł ść od dnia wydania wyroku. Uzasadniaj c dania poda , e odbywaj c kary pozbawienia ą żą ł ż ą wolno ci w ZK nr ś (...)we W.w okresie od 23 listopada 2008r. do 28 lipca 2009r. przebywa w celach, w których powierzchnia na jednego osadzonego by a znacznie ł ł mniejsza ni 3 m ż 2 , co narusza o jego dobro osobiste w postaci godno ci, a tak e ł ś ż godzi o w podstawowe prawa i wolno ci obywatelskie zagwarantowane w Konstytucji ł ś RP. Wskaza , e na skutek przeludnienia w celach brak w nich by o nale ytego ł ż ł ż wyposa enia. Zarzuci równie , e w ZK nr ż ł ż ż (...)nie by o fryzjera, a dost pno ł ę ść stomatologa by a ograniczona. Nie by o te wystarczaj cej liczby kabin prysznicowych. ł ł ż ą Podniós , e osadzenie w warunkach przeludnienia nie pozwala o na zachowanie ł ż ł podstawowych warunków higieny i pozbawia o go mo liwo ci zachowania prywatno ci. ł ż ś ś Pozwany wniós o oddalenie powództwa z powodu bezzasadno ci oraz o zas dzenie ł ś ą od powoda kosztów procesu. Podniós , e wbrew zarzutom powoda, zapewni mu ł ż ł nale yte i godne warunki odbywania kary pozbawienia wolno ci. ż ś S d wyrokowa w oparciu o nast puj ce ustalenia faktyczne : ą ł ę ą Powód J. S. by osadzony w pozwanym ZK nr ł (...)we W. od 21 listopada 2008r. do 12 marca 2009r.w pawilonie (...)oddzia III cela nr 6, a nast pnie od 2 marca lipca 2009r w ł ę celi nr 15 na tym samym oddziale i w tym samym pawilonie. Powód zosta ł przetransportowany do ZK nr (...)we W. z Aresztu ledczego w Ś S., gdzie przebywa od ł 22 lipca 2008r. Po 28 lipca 2009r. powód odbywa kar pozbawienia wolno ci w ZK w ł ę ś J. do 3 listopada 2009r., kiedy to zosta warunkowo przedterminowo zwolniony. ł Zjawisko przeludnienia w zak adach karnych w Polsce pojawi o si w sierpniu 2000r. i ł ł ę polega o na przekroczeniu liczby miejsc w jednostkach penitencjarnych w stosunku do ł liczby osób skazanych na bezwzgl dn kar pozbawienia wolno ci. Problem ten ę ą ę ś dotyczy równie ZK nr ł ż (...)we W.i od 2000r.-2007r. przeludnienie tej jednostki mia o ł tendencje narastaj ce, a po 2007r. malej ce. Dyrekcja pozwanego by a w zwi zku z ą ą ł ą tym zmuszona przekszta ci wszystkie dost pne pomieszczenia na cele mieszkalne, a ł ć ę mimo to nie zdo a a w ca o ci zlikwidowa wyst puj cego przepe nienia cel. O ł ł ł ś ć ę ą ł zaistnia ej sytuacji informowano s dziego penitencjarnego, który nigdy nie uchyla ł ę ł decyzji dyrektora ZK co do tymczasowego osadzania skazanych w celach, których powierzchnia na jednego skazanego by a mniejsza ni 3 m ł ż 2 . W corocznych sprawozdaniach z wizytacji ZK nr (...) s dzia wizytator ds. penitencjarnych dostrzega ę ł problem przeludnienia jednostki i zwi zane z tym utrudnienia w prowadzeniu ą dzia alno ci penitencjarnej, jednak mimo tego warunki bytowe osadzanych ocenia jako ł ś ł dobre, uznaj c, e poza norm 3 m ą ż ą 2 powierzchni celi na ka dego skazanego, wszystkie ż --- STRONA 3 --- ich pozosta e prawa s respektowane. Z problemem przeludnienia pozwany ZK nr (...) ł ą upora si ca kowicie w grudniu 2009r. Zak ad Karny nr (...) we ł ę ł ł W.jest zak adem typu ł pó otwartego z oddzia em otwartym. Cele mieszkalne nie s zamykane przez ca dob . ł ł ą łą ę Pojemno pawilonu ść (...) Oddzia u ł (...), w którym osadzony by powód, z zachowaniem ł normy 3 metrów kwadratowych wynosi 58 osadzonych, istnieje mo liwo ż ść zakwaterowania maksymalnie 73 osadzonych, co zdarza si sporadycznie. W z y ę ę ł sanitarne w.c. i a nie usytuowane s na poszczególnych kondygnacjach obiektu, ł ź ą oddzielnie, poza celami mieszkalnymi. W jednym obiekcie penitencjarnym s dwie ą kondygnacje, a na oko o 120 osadzonych przypada 8 natrysków, od 12 do 14 ł umywalek, 2 zlewy gospodarcze, 8 kabin w.c. i od 2 do 4 pisuarów z wyj tkiem ą pawilonu penitencjarnego (...) i (...), gdzie kabin natryskowych jest mniej, w zamian za co czas podawania cieplej wody jest relatywnie wyd u ony do potrzeb osadzonych. W ł ż czasie pobytu powoda w jednostce penitencjarnej pozwanego podawanie cieplej wody do obiektu by o zgodne z grafikami. Przez 7 dni w tygodniu podawana jest woda ciep a ł ł przez 60 minut dziennie, co daje cznie 420 minut tygodniowo, a wi c rednio ponad 6 łą ę ś minut na osadzonego. Codziennie podawana jest te ciep a woda w godzinach rannych ż ł przez 60 minut i skazani cz sto korzystaj z natrysków, co daje kolejne 420 minut ę ą k pieli. Z dniem 21 sierpnia 2009r. wyd u ono czas podawania ciep ej wody z 60 minut ą ł ż ł do 15 minut na pawilon (...) i do 90 minut na pawilon (...), co oznacza , e k piel dla ż ą osadzonych z pawilonu (...)wyd u ono z 6 minut tygodniowo do 14 minut na jednego ł ż osadzonego. Osadzeni zatrudnieni na terenie zak adu – tj. oko o 80 osób - korzystaj z ł ł ą odpowiednio cz stszych k pieli w pracy w odr bnych obiektach codziennie, a ę ą ę zatrudnieniu poza terenem jednostki – tj. oko o 120 osadzonych - z k pieli u ł ą kontrahenta, co relatywnie wyd u a mo liwo korzystania z natrysków przez ł ż ż ść skazanych, który pozostaj w rejonie pawilonów penitencjarnych. W pawilonie ą (...)ciep a ł woda podawana jest rano od 6 do 7 od poniedzia ku do soboty oraz od 7 do 8 w ł niedziele. W godzinach wieczornych woda podawana jest w godzinach od 17.30 do 20.00 od poniedzia ku do soboty. W ka dej celi na czterech osadzonych znajduj si 4 ł ż ą ę ó ka z wk adem, stó du y, 1 szafa du a, 4 taborety, stolik pod TV wisz cy, 1 pólka na ł ż ł ł ż ż ą przybory, 1 kube sanitarny, 1 miednica plastikowa, miot a, miote ka, szufelka, 4 ł ł ł szuflady pod ó kowe. W wypadku wyst pienia braków w sprz cie kwaterunkowym jest ł ż ą ę on na bie co uzupe niany przez dzia ochrony danego pawilonu. Z uwagi na to, ze cele żą ł ł osadzonych s otwarte przez ca dob istnieje mo liwo migracji i przekazywania ą łą ę ż ść sprz tów pomi dzy samymi osadzonymi pomi dzy celami, a nawet pawilonami. ę ę ę Pawilony (...)i (...)zosta y wyremontowane w 2007r. Zamontowano nowy sprz t ł ę kwaterunkowy oraz wyposa enie sta e – drzwi, kabiny natryskowe, w.c., umywalki, ż ł Pawilony od (...) do (...) s na bie co remontowane – wykonano remont wszystkich ą żą dachów, w pawilonie (...) i (...) wymieniono okna, wyremontowano kapitalnie wszystkie a nie oraz przeprowadzono remont wszystkich pomieszcze w.c., w tym wymieniono ł ź ń armatur . Stan okien w pawilonach ę (...) i (...) jest dobry, s one na bie co ą żą remontowane. W celach jest wentylacja grawitacyjna, za po 2008r we wszystkich ś a niach zamontowano wentylacj mechaniczn . W 2007r. w pozwanej jednostce ł ź ę ą przeprowadzono remont kot owni i zainstalowano nowoczesn kot ownie olejow oraz ł ą ł ą zmodernizowano system ogrzewania przez zamontowanie czujników ciep a. . ł Temperatura w calach utrzymywana jest na poziomie 18 0 C. W ZK nr (...) znajduje si ę ogólnodost pna biblioteka, w której znajduj si akty prawne oraz literatura, która ę ą ę obejmuje 6500 pozycji w ksi gozbiorze g ównym i 1500 w ksi gozbiorze podr cznym ę ł ę ę S tam równie dost pne gazety codzienne, które mo na czyta w czytelni. Raz w roku ą ż ę ż ć organizowane s konkursy biblioteczne, w których powód nie uczestniczy . W ZK nr (...) ą ł jest tez ogólnodost pna wietlica, z której skazani mog korzysta bez ogranicze . ę ś ą ć ń Organizowane s turnieje szachowe. Na ternie ZK nr (...) s boiska do pi ki no nej, ą ą ł ż --- STRONA 4 --- siatkówki i koszykówki, oraz hala sportowa, na której organizowane s zaj cia ą ę sportowe, w tym gry zespo owe, tenis sto owy. Jest tez ogólnodost pna si ownia. W ZK ł ł ę ł nr (...) organizowane s te zaj cia w ramach wycieczek o wiatowych np. do Muzeum ą ż ę ś Miejskiego W., parków (...), cmentarzy. Warunkiem uczestnictwa w wycieczkach jest pozytywna prognoza kryminologiczna. Powód nie korzysta z mo liwo ci uczestnictwa w ł ż ś wycieczkach, mimo, i w programie indywidualnego oddzia ywania zalecono mu udzia ż ł ł w tych zaj ciach. Skazani mog te zapisywa si na organizowane programy ę ą ż ć ę terapeutyczne i edukacyjne, a tak e kursy zawodowe. Organizowane s dodatkowe ż ą zaj cia sportowe, tak e z udzia em osób spoza zak adu karnego. Skazani maj prawo ę ż ł ł ą do codziennego kontaktu z wychowawc , który raz dziennie wizytuje cele swoich ą podopiecznych. Powód nie uczestniczy w zaj ciach sportowych. Uko czy kursy pt. ł ę ń ł „Aktywny powrót do pracy” i Doradztwo zawodowe”. Zak ad Karny nr (...) we ł W. zapewnia w celi ka demu skazanemu odpowiedni sprz t kwaterunkowy tj. ó ko z ż ę ł ż materacem i po ciel , sto y, taborety, wieszak na ubranie, szafki lub pó ki. Za zgod ś ą ł ł ą dyrektora skazani mog posiada w celi telewizor, radio, Playstation, czajnik ą ć elektryczny, grza k , gry oraz przedmioty podnosz ce estetyk celi Ka da cela ł ę ą ę ż zaopatrzona jest w wentylacj grawitacyjn oraz okno o wymiarach 125 x 110, które ę ą skazani mog otwiera bez ogranicze . Ponadto osadzeni otrzymuj rodki do ą ć ń ą ś utrzymania czysto ci w celi, za któr odpowiadaj samodzielnie. Osadzeni otrzymuj ś ą ą ą rodki higieny osobistej w tym past , szczotk do z bów, myd o krem i no yk do ś ę ę ę ł ż golenia. Mog posiada w asne przybory do jedzenia za wyj tkiem no a. Osadzeni ą ć ł ą ż mog spo ywa posi ki w celach lub na sto ówce, a jedynie obiady zobowi zani s ą ż ć ł ł ą ą spo ywa na sto ówce. Pozwani mog równie dokonywa zakupów w kantynie. W ZK ż ć ł ą ż ć nr (...) jest ambulatorium, które zapewnia osadzonym opiek lekarsko -piel gniarska i ę ę wiadczy us ugi lekarskie oraz us ugi stomatologiczno-protetyczne. Ka dy osadzony, ś ł ł ż który ma problem stomatologiczny mo e si zapisa na wizyt , na któr oczekuje od 3 ż ę ć ę ą do 4 dni. W przypadkach nag ych istnieje mo liwo niezw ocznego przyj cia. W ł ż ść ł ę przypadkach skrajnych wzywane jest pogotowie i osadzony przewo ony jest do ż placówki cywilnej s u by zdrowia. W chwili obecnej w ZK nr (...) zatrudnionych jest ł ż dwóch fryzjerów. W czasie osadzenia powoda w ZK nr (...) w jednostce nie by o ł fryzjerni. W tym czasie Dyrektor ZK nr (...) zezwoli osadzonym na posiadanie ł elektrycznych maszynek do strzy enia Podczas osadzenia w pozwanej jednostce ż powód 8 -krotnie korzysta z porady stomatologa oraz 2 razy nie zg osi si na wizyt , ł ł ł ę ę na któr si zapisa . Powodowi wykonano protez . W czasie odbywania kary ą ę ł ę pozbawienia wolno ci w ZK nr (...) powód nie uczestniczy w zaj ciach sportowych i ś ł ę zaj ciach KO, ani w zaj ciach AA i zaj ciach edukacyjnych z zakresu profilaktyki ę ę ę uzale nieniom, a jedynie korzysta z zasobów bibliotecznych. Nie uczestniczy w ż ł ł podkulturze wi ziennej i w systemie przepustowym. W czasie osadzenia w ZK nr (...) ę powód przebywa w nast puj cych celach – pawilon ł ę ą (...) cela nr (...) – o mioosobowa, w ś której 21.11.2008r. przebywa o 9 osadzonych ł , w okresie od 22.11 do 23.12.2008r.-11 osadzonych, w okresie od 24.12.2008r. do 19.01.2009r.-10 osadzonych, w okresie od 20.01 do 31.01.2009r. oraz od 1.02 do 25.02.2009r. -11 osadzonych, w okresie od 26.02 do 28.02.2009r. oraz od 01.03 do 3.03.2009r.-10 osadzonych, w dniu 4.03.2009r.-11 osadzonych, w okresie od 5.03 do 8.03.2009r. -10 osadzonych, w okresie od 9.03 do 12.03.2009r.- 11 osadzonych, w dniu 12.03.2009r.-11 osadzonych. Nast pnie powód osadzony by w pawilonie ę ł (...)w celi nr (...)–-sze cioosobowej, w której ś w okresie od 12.03 do 22.07.2009r. przebywa o 7 osadzonych. ł Przy powy szych ustaleniach faktycznych S d Rejonowy uzna , e powództwo ż ą ł ż nie zas ugiwa o na uwzgl dnienie. ł ł ę --- STRONA 5 --- S d poda , i powód w niniejszej sprawie domaga si zas dzenia od strony pozwanej ą ł ż ł ę ą Skarbu Pa stwa zado uczynienia za doznan krzywd w wysoko ci 10000z oraz ń ść ą ę ś ł kwoty 10000z tytu em odszkodowania w zwi zku z niehumanitarnymi warunkami ł ł ą odbywania kary pozbawienia wolno ci w Zak adzie Karnym nr (...) we ś ł W.. Zado uczynienie jak równie odszkodowanie mia o stanowi rodek ochrony dóbr ść ż ł ć ś osobistych powoda, w tym w szczególno ci jego godno ci, prawa do prywatno ci i ś ś ś intymno ci. Podstaw prawn da pozwu stanowi zatem przepis art. 23 kc w zw. z ś ę ą żą ń ł art. 24 kc w zw. z art. 448 kc, za niehumanitarne warunki izolacji polega mia y, ś ć ł zdaniem powoda, w szczególno ci na osadzeniu go na zbyt ma ej powierzchni celi ś ł mieszkalnej przypadaj cej na jednego skazanego, zwi zanej z tym ciasnocie i ą ą zaduchem w pomieszczeniach, nieodpowiednimi warunkami sanitarnymi, w tym zbyt znikoma liczba kabin prysznicowych, brakiem mo liwo ci rozwijania swoich ż ś zainteresowa i nieodpowiednim dost pie do pomocy medycznej- us ug ń ę ł stomatologicznych, oraz nieodpowiednim dost pie do us ug fryzjerskich. S d wskaza , ę ł ą ł e w sprawie koniecznym by o w pierwszej kolejno ci ustalenie, czy dosz o do ż ł ś ł naruszenia dóbr osobistych powoda oraz czy dzia anie pozwanego by o bezprawne, ł ł przy czym tylko wykazanie pierwszej z wymienionych przes anek nale a o do powoda. ł ż ł Natomiast przewidziane w art. 24 kc domniemanie bezprawno ci naruszenia dobra ś osobistego, na stron pozwan przerzuca ci ar udowodnienia, e jej dzia anie by o ę ą ęż ż ł ł zgodne z prawem. W my l aktualnej regulacji art. 417 kc, w razie wykazania, e ś ż naruszenie dóbr osobistych powoda odby o si przez niezgodne z prawem dzia ania ł ę ł Zak adu Karnego nr (...) we ł W., dla odpowiedzialno ci Skarbu Pa stwa z tego tytu u, ś ń ł nie by oby ju konieczne wykazywanie przes anki zawinienia. ł ż ł W niniejszym post powaniu w sposób nie budz cy w tpliwo ci S d ustali , e powód ę ą ą ś ą ł ż J. S.w czasie odbywania kary pozbawienia wolno ci w Zak adzie Karnym nr (...) we ś ł W.by ł osadzany w celach, w których powierzchnia przypadaj ca na jednego skazanego ą wynosi a mniej ni 3 m ł ż 2 . Pozwany przyzna w notatce s u bowej z 11 marca 2010r. e ł ł ż ż w okresie od 21 listopada 2008r. do 12 marca 2009r. powód przebywa w celi 8 – ł osobowej, w której cznie osadzonych by o nawet od 9 do 11 osób, za w okresie od łą ł ś 12 marca 2009r. do 22 lipca 2009r. w celi 6- osobowej w której osadzonych by o 7 ł osadzonych. Ponadto w toku przes uchania zast pca dyrektora pozwanego ł ę A. S.przyzna te , e w okresie osadzenia powoda zdarza y si okresy przeludnienia, co ł ż ż ł ę by o zg aszane s dziemu penitencjarnemu jak równie podczas sesji wykonawczym w ł ł ę ż zak adzie karnym. ł W kwestii roszcze powoda za okres od dnia 21 listopada 2008r. do dnia 22 lipca ń 2009r., w ocenie S du niezapewnienie osadzonym w jednostkach penitencjarnych ą minimalnych norm powierzchniowych nie mo e by stanem, który zas uguje na ż ć ł aprobat . Pa stwo nie jest w stanie zapewni przestrzegania tych norm, co wynika nie ę ń ć tylko z niedoinwestowania samego systemu penitencjarnego, ale tak e odej cia przez ż ś ustawodawc od stosunkowo liberalnego modelu polityki karnej, którego przejawem ę by y obowi zuj ce od 1997 r. nowe kodyfikacje karne. Zgodnie za z za o eniami, ł ą ą ś ł ż którymi kierowa si ustawodawca przy uchwalaniu nowych kodyfikacji karnych, kary ł ę izolacyjne mia y by stosowane przez s dy w ostateczno ci i to te b dne jak si ł ć ą ś ż łę ę pó niej okaza o za o enie, rzutowa o na okre lenie normy metra owej na jednego ź ł ł ż ł ś ż osadzonego w wymiarze trzech metrów kwadratowych. Przekroczenie za tej normy, co ś zgodnie z art. 248 § 2 k.k.w. i aktów wykonawczych mia o stanowi wyj tek w ł ć ą rzeczywisto ci wielu zak adów karnych, w tym w Zak adzie Karnym nr (...) we ś ł ł W., stawa o si regu . Niew tpliwie zatem osadzenie powoda w takich warunkach ł ę łą ą stanowi o naruszenie jego godno ci oraz prawa do prywatno ci, które cywilizowane ł ś ś --- STRONA 6 --- pa stwo w sposób odpowiedni (odbywanie kary izolacyjnej immanentnie po czone jest ń łą z ograniczeniem prywatno ci) winno zapewni tak e osobom pozbawionym wolno ci. ś ć ż ś Co wi cej naruszenie to nosi o cechy obiektywnej bezprawno ci, albowiem osadzenie ę ł ś powoda w warunkach przeludnienia przez okres kilku lat z pewno ci nie mia o ś ą ł charakteru przej ciowego i w zwi zku z tym narusza o regulacj powo anego art. 248 ś ą ł ę ł k.k.w. Przy ocenie przes anki bezprawno ci nie mo na równie pomin okoliczno ci, ł ś ż ż ąć ś e nie tyle sama tre , co w a nie praktyczna interpretacja art. 248 k.k.w. i stosowanie ż ść ł ś jego dyspozycji jako panaceum na braki lokalowe wi ziennictwa, sta o si przyczyn ę ł ę ą uznania paragrafu 1 tego artyku u za niezgodny z Konstytucj wyrokiem Trybuna u ł ą ł Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07 i utraty jego mocy obowi zuj cej z ą ą dniem 6 grudnia 2009 r. Powy sze dobra osobiste powoda nie zosta y jednak ż ł naruszone dzia aniami, które stanowi by mia y indywidualnie skierowan przeciwko ł ć ł ą powodowi represj . Niedogodno ci, które dotyka y powoda w zwi zku z odbywaniem ę ś ł ą kary, w takim samym stopniu dotyczy y innych osadzonych. Warunki te za by y takie, ł ś ł jakie w danej sytuacji mog a optymalnie zapewni administracja zak adu. St d te w ł ć ł ą ż celu przeciwdzia ania przeludnieniu zasz a konieczno adaptacji cz ci pomieszcze ł ł ść ęś ń wietlicowych oraz dostawiania dodatkowych ó ek do cel. Wobec przeludnienia w ś ł ż celach stosowano tak e cz ste rotacje wi niów pomi dzy celami przepe nionymi i ż ę ęź ę ł celami, w których by a zachowana norma metra owa. Post powanie dowodowe nie ł ż ę potwierdzi o natomiast zarzutu, aby strona pozwana nie zapewnia a wszystkim ł ł wi niom nale ytego wyposa enia cel w sprz t,. Jak wynika z poczynionych ustale ęź ż ż ę ń powód mia mo liwo korzystania z kabin prysznicowych z ciep a wod wi cej ni raz ł ż ść ł ą ę ż w tygodniu, co by o zgodne z norm ustalon przepisami prawa, co wi cej celem ł ą ą ę u atwienia osadzonym korzystania z k pieli Dyrektor ZK nr (...) zwi kszy ilo ł ą ę ł ść dostarczanej ciep ej wody do poszczególnych pawilonów i wyd u y czas jej podawania. ł ł ż ł Jak wynika z zezna wiadków osadzeni sami miedzy sob ustalaj kolejno ń ś ą ą ść korzystania z pryszniców, co pozwala ka demu z nich na korzystanie z ciep ej k pieli. ż ł ą Woda jest podawana rano i wieczorem, co umo liwia o powodowi skorzystanie z k pieli ż ł ą w ciep ej wodzie przynajmniej raz dziennie ł ZK nr (...) w którym przebywa powód posiada w z y sanitarne w ka dym pawilonie, w ł ę ł ż których znajduj si a nie, w.c. oraz pisuary. W z y sanitarne – inaczej ni w zak adach ą ę ł ź ę ł ż ł karnych typu zamkni tego- znajduj si poza celami mieszkalnymi, w osobnych ę ą ę pomieszczeniach, co zapewnia skazanym intymno i wzrokow izolacj osób ść ą ę korzystaj cych z prysznica, czy toalety od reszty osadzonych. Jak wynika ponadto z ą zezna wiadków w ZK nr (...) przeprowadzono w 2008r. remont sanitariatów i ń ś wymieniono ca a armatur , jak równie na bie co przeprowadzany jest remont ł ę ż żą poszczególnych pawilonów. Wymieniono równie kot owni i zmodernizowano system ż ł ę grzewczy, zwi kszaj c tym samym komfort osadzonych, poprzez zapewnienie im ę ą odpowiedniej temperatury w celach mieszkalnych. Trzeba tez wskaza , ze ka da z cel ć ż jest wyposa ono w du e okno, które osadzeni mog otwiera bez ogranicze , co ż ż ą ć ń zapewniam dost p wie ego powietrza. Tym samym zdaniem S du nie sposób uzna , ę ś ż ą ć aby pod przebywa w warunkach niehigienicznych, czy tez niezapewniaj cych mu ł ą intymno ci i prywatno ci. Wreszcie nie sposób uzna , aby powód nie mia dost pu do ś ś ć ł ę wie ego powietrza, skoro cela mia a otwierane okno oraz wentylacj grawitacyjna. ś ż ł ę Nie znalaz S d równie podstaw do ustalenia, ze dobra powoda zosta y naruszone ł ą ż ł faktem ograniczonego dost pu do fryzjera. Istotnie Sad ustali , e w czasie osadzenia ę ł ż powoda w pozwanej jednostce nie by o tam fryzjerni, jednak e jak wynika z zezna ł ż ń dyrektora pozwanej jednostki zezwoli on w tym czasie osadzonym na korzystanie z ł elektrycznych golarek do w osów. Tym samym powód mia mo liwo obci cia w osów ł ł ż ść ę ł --- STRONA 7 --- przy pomocy jednej z takich maszynek. Podobnie zdaniem S du zarzut powoda ą dotycz cy d ugiego okresu oczekiwania na wizyt u lekarza stomatologa pa stwowej ą ł ę ń s u by zdrowia, móg by skutecznie postawi ka dy pacjent nie pozbawiony wolno ci, a ł ż ł ć ż ś próbuj cy uzyska wizyt u specjalisty w ramach ubezpieczenia spo ecznego. ą ć ę ł Przychylaj c si wi c do stanowiska powoda uzna by nale a o, i tak e przewa aj ca ą ę ę ć ż ł ż ż ż ą rzesza pacjentów by a leczona lub jest nadal leczona w uw aczaj cych ludzkiej ł ł ą godno ci warunkach uzasadniaj cych przyznawanie im zado uczynie za doznan ś ą ść ń ą krzywd . Co wi cej nale y podnie , ze powód mia zapewniona dost pno do us ug ę ę ż ść ł ę ść ł stomatologicznych, bowiem jak wynika z jego karty zdrowia w czasie osadzenia by ł konsultowany przez lekarza stomatologa 8 razy, a dwa razy zapisa si na wizyt i na te ł ę ę wizyt ni przyszed . Powoda konsultowany tak e protetycznie, a w dniu 24.07.2009r. ę ł ż wydano powodowi protez . Pomimo zatem uznania, i warunki, w których by osadzony ę ż ł powód narusza y jego godno i prawo do prywatno ci, to zdaniem S du gradacja tych ł ść ś ą narusze nie przybra a jednak takiej formy, w której mo na by podzieli twierdzenie ń ł ż ć powoda o osadzeniu go w niegodziwych i nieludzkich warunkach, co dopiero w ocenie S du mog oby uzasadnia danie zas dzenia zado uczynienia. ą ł ć żą ą ść S d uzna , e zas dzenie na rzecz powoda zado uczynienia za naruszenie jego dóbr ą ł ż ą ść osobistych, które nie wynika o z celowego i nacechowanego z wol dzia ania ł łą ą ł jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, le a oby w ż ł sprzeczno ci z powszechnym poczuciem sprawiedliwo ci, od czego nie mo na ś ś ż abstrahowa przy orzekaniu o zado uczynieniu. Warunki, w jakich powód odbywa ć ść ł kar , by y takie same jak dla innych wi niów, nie mog y by wi c one form ę ł ęź ł ć ę ą jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji. Warunki te by y natomiast o takim ł standardzie, jaki na obecnym etapie mo liwo ci finansowych Pa stwa mo na by o ż ś ń ż ł zapewni . Powód nie wykaza równie , aby faktycznie osadzenie w ZK nr (...) ć ł ż wyrz dzi o mu jakakolwiek krzywd , w tym uszczerbek fizyczny lub psychiczny. ą ł ę Wskaza nale y, ze powód nie zg asza adnych skarg do wychowawcy czy ć ż ł ł ż administracji ZK , a swój stan zdrowia ocenia jako dobry. Za przyznaniem powodowi ł zado uczynienia na podstawie art. 448 kc nie przemawia ani stopie nasilenia ść ł ń dolegliwo ci przez niego odczuwanych w zwi zku z przebywaniem w zat oczonych ś ą ł celach, ani dzia ania strony pozwanej, dok adaj cej wszelkich stara w celu ł ł ą ń zmniejszenia odczuwanego przez skazanych dyskomfortu i borykaj cej si z ą ę problemem braku rodków na radykaln popraw stanu zak adów karnych. ś ą ę ł Apelacj od powy szego wyroku wniós powód ę ż ł domagaj c si jego zmiany przez ą ę uwzgl dnienie powództwa, a tak e zas dzenie kosztów nieop aconej pomocy prawnej ę ż ą ł udzielonej powodowi z urz du w post powaniu odwo awczym. Powód zarzuci ę ę ł ł sprzeczno istotnych ustale S du z tre ci zebranego w sprawie materia u ść ń ą ś ą ł dowodowego w wyniku przyj cia, e przebywanie przez powoda w przeludnionych ę ż celach, ograniczony dost p do fryzjera oraz d ugi okres oczekiwania na wizyt u lekarza ę ł ę stomatologa nie stanowi y dla niego dolegliwo ci uzasadniaj cych twierdzenie o ł ś ą osadzeniu go w niegodziwych, niehumanitarnych i nieludzkich warunkach, podczas gdy wniosek taki nie znajduje uzasadnienia w rzeczywistym stanie faktycznym. Powód wywodzi , e przez ca y okres osadzenia w Zak adzie Karnym nr (...) powód ł ż ł ł przebywa w przeludnionych celach. Stanu takiego nie mo na usprawiedliwia poprzez ł ż ć powo ywanie si pozwanej na obowi zek przyj cia ka dej osoby kierowanej do ł ę ą ę ż jednostki oraz przekazywanie informacji o przekroczeniu najni szej normy s dziemu ż ę penitencjarnemu. Nie powoduje to uchylenia niezgodnego z prawem umieszczenia osób pozbawionych wolno ci w celach niespe niaj cych minimalnych wymaga na czas ś ł ą ń --- STRONA 8 --- nieokre lony, bo w istocie doprowadza do tego, e wyj tek przekszta ca si w regu , ś ż ą ł ę łę która nie zas uguje na akceptacj . ł ę S d Okr gowy zwa y co nast puje ą ę ż ł ę . Apelacja powoda nie zas ugiwa a na uwzgl dnienie. S d Rejonowy na podstawie ł ł ę ą dok adnie przeprowadzonego post powania dowodowego poczyni prawid owe ł ę ł ł ustalenia faktyczne, z których wywiód trafne wnioski nie dopuszczaj c si zarzucanego ł ą ę w apelacji naruszenia prawa materialnego i procesowego. Zarówno rozstrzygni cie ę S du, jak i motywy uzasadnienia S d Odwo awczy w pe ni aprobuje. ą ą ł ł Podniesione w apelacji zarzuty procesowe odnosz si przede wszystkim do oceny ą ę dowodów, a w konsekwencji równie do ustale dokonanych przez S d Rejonowy. ż ń ą Skar cy opiera bowiem sw argumentacj na zarzucie, i S d I instancji b dnie uzna , żą ą ę ż ą łę ł i przebywanie przez powoda w przeludnionych celach, ograniczony dost p do fryzjera ż ę oraz d ugi okres oczekiwania na wizyt u lekarza stomatologa nie stanowi y dla powoda ł ę ł dolegliwo ci uzasadniaj cych twierdzenie o osadzeniu go w niegodziwych, ś ą niehumanitarnych i nieludzkich warunkach. S d Okr gowy w pe ni podziela pogl d S du I instancji, i niezape nienie osadzonym w ą ę ł ą ą ż ł jednostkach penitencjarnych minimalnych norm powierzchniowych nie mo e by ż ć stanem zas uguj cym na aprobat , to jednak sam fakt przebywania powoda w celi, w ł ą ę której nie zosta a zachowana minimalna norma 3 m ł 2 powierzchni na jednego skazanego, nie uzasadnia uwzgl dnienia dania powoda o zap at odszkodowania lub ę żą ł ę zado uczynienia za doznan krzywd . S usznie wskaza S d Rejonowy, i powód nie ść ą ę ł ł ą ż wykaza , aby dolegliwo ci wynikaj ce z przebywania w przeludnionych celach ł ś ą uzasadnia y twierdzenie o osadzeniu go w niegodziwych, niehumanitarnych i ł nieludzkich warunkach, co mia oby wywo a szkod niemaj tkow w rozmiarze ł ł ć ę ą ą mog cym by zrekompensowanym wy cznie odpowiedni sum pieni n . Zdaniem ą ć łą ą ą ęż ą S du Okr gowego powód nie udowodni , e poniós jak kolwiek szkod maj tkow lub ą ę ł ż ł ą ę ą ą e z wy ej wymienionej przyczyny dozna rozstroju zdrowia albo dozna innego rodzaju ż ż ł ł krzywdy niewspó miernej do odbywanej kary i niestanowi cej jej normalnej, integralnej i ł ą usprawiedliwionej cz ci. Czasowy, uzasadniony wzgl dami obiektywnymi pobyt ęś ę skazanego w przeludnionej celi, bez naruszenia innych uprawnie skazanego do ń odbywania kary w godnych warunkach, nie daje podstawy do zas dzenia ą zado uczynienia pieni nego w oparciu o art. 448 k.c. Pogl d ten znajduje oparcie w ść ęż ą ugruntowanym orzecznictwie i zosta wyra ony m.in. w wyroku S du Najwy szego z 2 ł ż ą ż pa dziernika 2007r. (II CSK 269/07, OSNC-ZD 2008/3/75), w którym S d ten uzna , e ź ą ł ż przy spe nieniu przes anek okre lonych w art. 248 § 1 kkw osadzenie skazanego w celi ł ł ś w warunkach, w których powierzchnia na jedn osob wynosi a mniej ni 3 m ą ę ł ż 2 . Podobnie w wyroku z 28 lutego 2007 r. (V CSK 431/06, SNC2008/1/13) S d Najwy szy, ą ż cho uzna , e osadzenie w przeludnionej celi mo e stanowi naruszenie dóbr ć ł ż ż ć osobistych, to jednak powi za odpowiedzialno Skarbu Pa stwa równie z innymi ą ł ść ń ż okoliczno ciami odbywania kary, takimi jak nieoddzielenie urz dze sanitarnych, ś ą ń niezapewnienie ka demu skazanemu osobnego miejsca do spania, niezapewnienie ż dostatecznego dop ywu powietrza i odpowiedniej temperatury i o wietlenia, jak te ł ś ż odpowiednich warunków higieny. Skar cy nie udowodni , e inne okoliczno ci ni powierzchnia celi, zwi zane ze żą ł ż ś ż ą sposobem wykonywania wobec niego kary (warunki bytowe w celi, sposób wiadczenia ś opieki zdrowotnej, wy ywienie, zachowanie personelu wi zienia) wiadczy y o ż ę ś ł --- STRONA 9 --- naruszeniu obowi zuj cych przepisów i wi za y si z naruszeniem jego dóbr osobistych ą ą ą ł ę w stopniu nieuzasadnionym potrzebami wykonywania orzeczonego wobec niego rodka. Zak ad Karny nr (...) jest zak adem typu pó otwartego, co oznacza i osadzeni ś ł ł ł ż dysponuj znaczn swobod poruszania si po du ym wyznaczonym terenie, co ma ą ą ą ę ż zasadniczy wp yw na warunki odbywania kary. W porze dziennej osadzeni korzystaj z ł ą mo liwo ci nieograniczonego przebywania na wie ym powietrzu, korzystaj z ż ś ś ż ą sanitariatów znajduj cych si na korytarzach, posi ki poza obiadem mog je na ą ę ł ą ść sto ówce i poza ni . Cz osadzonych pracuje na zewn trz. Zak adu Karnego. Nie ł ą ęść ą ł sposób nie zgodzi si z S dem Rejonowym, e nie by o podstaw do ustalenia, ze ć ę ą ż ł dobra powoda zosta y naruszone faktem ograniczonego dost pu do fryzjera, czy ł ę lekarza stomatologa. Powód przebywa w ZK nr (...) 8 miesi cy i w tym czasie ł ę skorzysta z porady stomatologa 8 razy oraz 2 razy nie zg osi si mimo wcze niejszego ł ł ł ę ś umówienia si , równie osadzeni mogli korzysta z maszynek do strzy enia. Powód nie ę ż ć ż skar y si ani pisemnie ani ustnie na warunki odbywania kary pozbawienia wolno ci w ż ł ę ś ZK nr (...) we W.. Na marginesie nale y wskaza , i nie budzi w tpliwo ci, e pobyt w wi zieniu wi e si ż ć ż ą ś ż ę ąż ę dla skazanego z szeregiem niedogodno ci. Istotne jest jednak, e pozbawienie ś ż wolno ci osoby skazanej wyrokiem karnym ma charakter kary, a zatem z natury swej ś wi e si z pewnymi dolegliwo ciami i cierpieniami psychicznymi, gdy w przeciwnym ąż ę ś ż razie nie mog aby pe ni swej represyjnej i odstraszaj cej funkcji. Tym samym w istocie ł ł ć ą z samego za o enia kara wykonywana przez Pa stwo narusza w ograniczonym ł ż ń zakresie dobra osadzonego. Odpowiedzialno odszkodowawcza Pa stwa ść ń uzasadniona jest wi c wówczas, gdy naruszenia tych dóbr wykraczaj poza normalne ę ą uci liwo ci stanowi ce istot kary pozbawienia wolno ci. W wietle zgromadzonego w ąż ś ą ę ś ś sprawie materia u dowodowego nie sposób stwierdzi , e dolegliwo ci, jakich doznawa ł ć ż ś ł powód w zwi zku z odbywaniem kary pozbawienia wolno ci, przewy sza y normalny, ą ś ż ł typowy poziom uci liwo ci, nierozerwalnie zwi zany z tego rodzaju kar . ąż ś ą ą Z tych motywów S d Okr gowy uzna , e nie dosz o do naruszenia dóbr osobistych ą ę ł ż ł powoda, a zatem jego apelacja podlega a oddaleniu na podstawie art. 385 kpc. ł O kosztach post powania apelacyjnego S d Okr gowy orzek na podstawie art. 98 kpc ę ą ę ł w zw. z art. 391 § 1 kpc, obci aj c powoda obowi zkiem zwrócenia stronie pozwanej ąż ą ą ca o ci poniesionych przez ni kosztów post powania apelacyjnego, tj. kosztów ł ś ą ę zast pstwa adwokackiego w kwocie 1200z , ustalonych w oparciu o § 2, § 6 pkt 5 i § 12 ę ł ust. 1 pkt 1 rozporz dzenia Ministra Sprawiedliwo ci z 28 wrze nia 2002r. w sprawie ą ś ś op at za czynno ci radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa stwa kosztów ł ś ń pomocy prawnej udzielonej przez radc prawnego ustanowionego z urz du (Dz.U. z ę ę 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.). Wobec oddalenia apelacji w ca o ci, koszty nieop aconej pomocy prawnej udzielonej ł ś ł powodowi z urz du przyznane zosta y od Skarbu Pa stwa, w oparciu o art. 29 ust. 1 ę ł ń ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze. Wysoko tych kosztów wynika z § 13 ść ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1-3 i § 6 pkt 5 rozporz dzenia Ministra Sprawiedliwo ci z 28 ą ś wrze nia 2002 r. w sprawie op at za czynno ci adwokackie oraz ponoszenia przez ś ł ś Skarb Pa stwa kosztów nieop aconej pomocy prawnej udzielonej z urz du (Dz.U. z ń ł ę 2002r., poz. 163, nr 1348 ze zm.) i zosta y one powi kszone o stawk podatku od ł ę ę towarów i us ug. ł