Postanowienie II C WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Małgorzata Turek Protokolant: st. sekr. sądowy Teresa Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa SJ, przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania; 3. przyznaje adwokatowi JN od Skarbu Państwa – tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu kwotę 4428 złotych ( cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) , w tym 828 złotych ( osiemset dwadzieścia osiem złotych) podatku od towaru i usług. Sygn. akt II Uzasadnienie Powód SJ zwrócił się do z pozwem o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - kwoty 80 000 złotych . Wraz z pozwem zgłosił wniosek o zwolnienie go od kosztów postępowania i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu swego żądania podał, iż u pozwanego przebywa od 1.09. 2009 roku . Pozwany w okresie objętym pozwem nie zapewnił mu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie izolowanej. Podkreślił, iż w celach panuje przeludnienie co rodzi poczucie przygnębienia. Poziom zagęszczenia z fizycznego punktu stanowi ograniczenie prywatności, przeciążenie systemu opieki zdrowotnej, rodzi napięcie pomiędzy osadzonymi. Postanowieniem wydanym w sprawie w dniu 5 maja 2010 roku (k.12) powoda zwolniono od kosztów postępowania w całości i ustanowiono pełnomocnika z urzędu. Decyzją Okręgowej Rady Adwokackiej z 18.05.2010 roku wyznaczono pełnomocnika w osobie adwokata JN (k.17). --- STRONA 2 --- W piśmie procesowym z dnia 19 lipca 2010 roku (k. 37 – 40) pełnomocnik powoda podtrzymywał żądanie sprecyzowane w osobistym pozwie , ponadto zawnioskował dowody ze świadków i dokumentów w postaci dokumentacji medycznej powoda w zakresie leczenia złamanej kości łódeczkowej leczonej w dniach od 1.09.2009 roku do 16.06.2010 roku. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik powoda podaje, że powód przebywał u pozwanego w dniach od 1.09.2009 roku do 16.06.2010 roku. W czasie pobytu u pozwanego przez cały czas powód przebywał w celi, która nie spełniała norm art. 110 § 2 kkw , a decyzja dyrektora Zakładu Karnego o umieszczeniu powoda w celi przeludnionej została wydana z naruszeniem prawa. Przeludnienie cel stanowiło źródło konfliktów pomiędzy osadzonymi , pozbawiało powoda intymności, źle wpływało na jego stan zdrowia. Powód przez cały okres pobytu u pozwanego skarżył się na dolegliwości bólowe będące skutkiem złamania kości lewej ręki. Rękę złamał w kilka dni po przybyciu do pozwanego Zakładu Karnego. Dolegliwości bólowe były bagatelizowane a ręka leczona nieprawidłowo. Ponadto dolegliwości odczuwalne przez powoda nie były powodem zwolnienia powoda od wykonywania prac porządkowych. Pełnomocnik powoda przywołał art. 417§1 kc w zw. z art. 24§ 1 kc oraz art. 448 kc jako podstawę prawną dochłodzonego roszczenia. W piśmie procesowym z dnia 8 września 2010 roku (k. 58) stanowiącym odpowiedź na pozew pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w wniósł o oddalenie powództwa i na okoliczność bezprawności w działaniach pozwanego zawnioskował dowody z dokumentacji pozwanego w postaci notatek służbowych i protokołów wizytacji dla ustalenia działania pozwanego zgodnie z przepisami prawa. Pozwany zakwestionował powództwo zarówno co do zasady jak i co do wysokości. Odnosząc się szczegółowo do podniesionych w pismach powoda zarzutów podnosi, że działanie administracji zakładu w stosunku do powoda mieściło się w ramach wyznaczonych przez obowiązujący porządek prawny. Zgodnie z art. 248 § 1 kkw w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor Zakładu Karnego może umieścić osadzonych na czas określony w celi w której powierzchnia na 1 osobę wynosi mniej niż 3m 2 . Dolegliwości z którymi spotkał się powód podczas wykonywania kary pozbawienia wolności nie wykraczały poza normalny zakres wynikający z istoty kary. Powód winien udowodnić istnienie działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej wynikającej z naruszenia przez pozwanego dobra osobistego powoda. Związek przyczynowy między krzywdą niemajątkową a działaniem lub zaniechaniem sprawcy, a w przypadku bezprawnego działania lub zaniechania sprawcy krzywdy – winę sprawcy, gdyż przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c jest nie tylko bezprawne ale zawinione działanie sprawcy krzywdy. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy a to: przesłuchanie powoda (k.162 – 164) , świadka PS (k.116) opinię biegłych (k. 196 – 199) dowody z dokumentów notatki służbowej DC, RN , PK, Zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w sprawie umieszczenia osadzonych w celach o powierzchni nieprzekraczajacej 3 m 2 , sprawozdania Sędziego Sądu Okręgowego z wizytacji Zakładu Karnego w ustalił Sąd co następuje: Powód SJ przebywał w Zakładzie Karnym w w okresie od 1.09.2009 roku do 16.06.2010 roku ( okoliczność bezsporna k. 35) Zakład Karny w spełnia funkcję Zakładu Karnego typu półotwartego dla recydywistów penitencjarnych. Posiada ponadto oddział typu otwartego dla recydywistów penitencjarnych. Jednostka na miesiąc wrzesień 2009 r ( data przyjęcia do odbycia kary powoda) została przewidziana dla 591 osób. Co wynika ze sprawozdania wizytacji Zakładu Karnego w przeprowadzonej w dniach 7 – 8.09.2009 roku( k.81 – 87) pojemność Zakładu została przekroczona o 112% - gdyż stan zaludnienia na dzień 7.09. 2009 roku wynosił 680 osób. Pomimo tego sędzia wizytator nie stwierdziła nieprawidłowości na odcinku przestrzegania praw i obowiązków skazanych. Mieli oni zapewniony stały kontakt z Kierownikiem Zakładu, z wychowawcami i psychologiem. W pełni było realizowane prawo do kontaktów z osobami najbliższymi, opieki lekarskiej, wypoczynku , korespondencji, otrzymywania --- STRONA 3 --- paczek, utrzymania higieny oraz kierowania skarg i wniosków do określonych organów. Z protokołu wynika, że administracja Zakładu dokłada starań i podejmuje niezbędne działania w celu uzyskania dodatkowych miejsc do zakwaterowania. Stwierdzenia sędziego wizytatora znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadka PS (k.116), który również wskazuje na to, że wolne powierzchnie w Zakładzie są przeznaczone na cele aby zmniejszyć ich przeludnienie. W okresie pobytu powoda nie odnotowano żadnych przykrych zdarzeń z udziałem powoda. Z kolei z notatki służbowej ppor DC (k.70) wychowawcy zatrudnionego u pozwanego wynika, że osadzony SJ podczas pobytu w jednostce nie składał żadnych skarg na warunki bytowe lub zarzutów dotyczących zachowania współosadzonych (k.71). Również świadek PS określił powoda jako osobę spokojną , nieskonfliktowaną z innymi współosadzonymi. Ustalono również, że powód zgłaszał dolegliwości bólowe ręki , które odnotowane były w książce zdrowia osadzonego. Z zapisów tam zawartych wynika , że otrzymywał on środki przeciwbólowe i poddawany był konsultacji ortopedycznej. Przeprowadzone postępowanie wykazało , że złamanie kości łódeczkowej lewej nastąpiło w okresie poprzedzającym osadzenie powoda u pozwanego w 2003 roku. Uraz nadgarstka kończyny górnej lewej stwierdzono w dniu 8.09.2009 roku , wówczas powód zaopatrzony ortopedycznie w szpitalu rejonowym w gdzie założono opatrunek gipsowy . W dniach 17.09.2009 roku , 8.10.2009 r , 5.11.2009 roku oraz 3.12.2009 roku był konsultowany ortopedycznie w wolnościowej przychodni specjalistycznej Poradni Urazowo – Ortopedycznej w . W dniu 14.01.2010 roku przy konsultacji w tejże Poradni powoda skierowano na zabieg w trybie planowanym na dzień 22.06.2010 roku. Zabieg w zaplanowanym terminie przeprowadzono i 7 lipca 2010 roku stwierdzono prawidłowe gojenie się ręki. W celu określenia stanu zdrowia powoda i oceny postępowania pozwanego Zakładu w leczeniu złamania Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłych. Biegli Uniwersytetu Medycznego w przeanalizowali zapisy w książce zdrowia powoda, przebadali go oraz wydali na piśmie opinię z której wniosków wynika, że postępowanie lekarzy w Zakładzie Karnym w było w pełni właściwe i adekwatne do stanu pacjenta, nie przyczyniło się do pogorszenia stanu złamanej ręki ani też nie wpłynęło negatywnie na przebieg leczenia i efekt terapeutyczny jaki został osiągnięty. Sąd zważył: Roszczenie powoda oparte jest o treść przepisów art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Przepis art. 23 k.c. stanowi, że dobra osobiste człowieka takie jak w szczególności zdrowie, wolność , cześć, swoboda sumienia , nazwisko lub pseudonim, wizerunek , tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochronę prawa cywilnego. W myśl przepisu art. 24 k.c. ten którego dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem , może żądać zaniechania tego działania chyba , że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków w szczególności złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i odpowiedniej formie. Zgodnie z art. 448 k.c. sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone odpowiednią sumę ,tytułem zadośćuczynienia pieniężnego. Przesłankami takiej odpowiedzialności są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Ciężar udowodnienia dwóch przytoczonych okoliczności obciąża powoda, natomiast trzecia przesłanka bezprawności działania objęta jest warunkowym domniemaniem prawnym, które pozwany może obalić wykazując brak bezprawności swojego działania. W przedmiotowej sprawie powód reprezentowany w procesie przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazał , że doszło do naruszenia przez powoda jego dóbr osobistych przez umieszczenie go w przeludnionych celach. Świadek S odbywający karę w tej samej celi co powód (k.116) zeznał, że w tym okresie czasu cela przeznaczona dla 16 osób nigdy nie była zapełniona ponad ustalony limit osób, aczkolwiek samo pomieszczenie poprzez umieszczenie mebli było niewystarczające do --- STRONA 4 --- swobodnego poruszania się . Należy w tym miejscu podkreślić , że Zakład Karny w jest zakładem półotwartym co powoduje, że osadzeni mają prawo poruszać się po terenie zakładu i opuszczać celę w odpowiednim dla nich czasie. W procesie obowiązkiem powoda wynikającym z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. było udowodnienie okoliczności i faktów, które pozwalałyby na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu. Powód zarzutów stawianych pozwanemu nie udowodnił. Przeprowadzone postępowanie wykazało natomiast , że pozwany podejmował starania aby zapewnić osadzonym humanitarne warunki pobytu w jednostce . Mimo bezspornego przeludnienia zapewnił godziwe warunki bytowe oraz gwarantował realizację przysługujących skazanym uprawnień. Uciążliwości związane z osadzeniem w przypadku powoda nie przekraczały nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w sam fakt pozbawienia wolności. Odnosząc się do podniesionego przez powoda zarzutu przeludnienia należy stwierdzić , że pozwany zgodnie z wymogiem art. 248 § 1 k.k.w informował o tym fakcie sędziego penitencjarnego, który stwierdził przeludnienie w protokole wizytacyjnym . Należy uwzględnić to, że pozwany nie może odmówić przyjęcia kolejnej osoby do Zakładu powołując się przeludnieniem. Zatem nie można pozwanemu stawiać zarzutu bezprawności. Samo przeludnienie nie rodzi odpowiedzialności pozwanego , dopiero wykazanie , że przeludnienie spowodowało krzywdę rodzącą odpowiedzialność – czego w niniejszym procesie nie wykazano. Odnosząc się do zarzutu braku opieki medycznej – to w świetle zebranego materiału zarzut powyższy jest nieuzasadniony i nie znajdujący potwierdzenia w dowodach. Powód zgłosił się do służb medycznych i każdorazowo otrzymywał pomoc. Złamanie którego doznał na wiele lat przed osadzeniem u pozwanego było profesjonalnie kontrolowane i planowanym okresie leczone z pozytywnym skutkiem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie i powództwo wyrokiem oddalił. Biorąc pod uwagę sytuację materialną powoda i okoliczność , że po zwolnieniu z Zakładu musi on odbudować swoje życie nie obciążył sąd powoda kosztami postępowania sądowego. Orzekł sąd o kosztach zastępstwa procesowego udzielonego powodowi z urzędu w oparciu o § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09. 2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz poniesione przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163 poz. 1348 z póź. zm.)