Wyrok II C WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydz

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kozera Protokolant: protokolant sądowy Patrycja Wichary po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa JW przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę 1. oddala powództwo ; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w na rzecz radcy prawnego TP kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu ; 3. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt: II C Uzasadnienie Powód JW domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa- Aresztu Śledczego w kwoty 80.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że przebywał w pozwanym Areszcie Śledczym w w okresach od 1996r. do 1997r. od 1999r. do 2001r. oraz od 14.12.2005r. do 27.11.2007r. Powód zarzucił pozwanemu, iż pozwany jest odpowiedzialny za nadmierne przeludnienie oraz wynikający z niego brak należytego wyposażenia celi, nieodpowiednie wyżywienie, zagrożenie bezpieczeństwa osobistego oraz przedmiotowe traktowanie osadzonych przez Funkcjonariuszy Służby Więziennej. W sprecyzowanym pozwie (k.42-43) powód wyjaśnił, iż kwoty powyższej domaga się tytułem zadoścuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę wynikłą z naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu powód przytoczył, iż bezwzględny obowiązek poszanowania godności człowieka, w tym także osoby odbywającej karę pozbawienia wolności przewidziany jest zarówno w prawie krajowym, jak i międzynarodowym. Jego podstawowymi przejawami jest art. 30 Konstytucji RP, zgodnie z którym poszanowanie i ochrona przyrodzonej i niezbywalnej godność człowieka stanowi obowiązek władz publicznych oraz art 41 ust 4 Konstytucji RP nakazujący traktowanie każdego skazanego w sposób humanitarny (a więc respektujący jego godność). Od 1977 r. Polska związana jest Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych (ogłoszonym w Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167) zakazujący poddawania kogokolwiek okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu karaniu (art. 7), zaś od 1993 r. Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284), zakazującemu nieludzkiego lub poniżającego karania (art 3). Powód wskazał, iż normy te realizowane są przez postanowienia kodeksu karnego wykonawczego, w tym zwłaszcza: art 82 kkw, nakazujący takie rozmieszczanie osadzonych aby „zapobiegać szkodliwym wpływom skazanych zdemoralizowanych" na pozostałych więźniów. Art. 109 kkw: przewidujący prawo osadzonego do otrzymywania posiłków o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jednego posiłku gorącego, z uwzględnieniem zatrudnienia i wieku osadzonego. Następnie powołał art. 110 kkw: osadzony ma prawo do powierzchni mieszkalnej wynoszącej nie mniej niż 3 m2 na osobę oraz odpowiedniej do pory roku temperatury, wentylacji oraz oświetlenia. Powód zarzucił pozwanemu niestosowanie również art. 111 kkw wymagającego zapewnienia osadzonemu warunków niezbędnych do utrzymania higieny osobistej, w tym otrzymania środków do utrzymania higieny i czystości w celi; art. 115 kkw wymagającego zapewnienia osadzonemu odpowiednich artykułów sanitarnych oraz art. 212 kkw nakazującego takie rozmieszczanie osób tymczasowo aresztowanych aby zapobiegać ich wzajemnej demoralizacji, w szczególności zakazujący umieszczania tymczasowo aresztowanych będących osobami niekaranymi w celach z osobami odbywającymi już uprzednio karę pozbawienia wolności. W odpowiedzi na pozew, pozwany Skarb Państwa – Dyrektor AŚ, wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W uzasadnieniu wskazał, iż Powód przebywał w Areszcie Śledczym w w okresach od 31.12.1993r. do 25.01.1995r., od 28.11.1995r. do 12.12.1996r., od 23.12.1999r. do 19.06.2001r., od 14.12.2005r. do 27.11.2007r. oraz od 02.10.2009r. do nadal. Z tym, że powód żądaniami pozwu objął jedynie okresy 2, 3 i 4. W czasie pobytu Areszcie Śledczym w powód przebywał w kilku celach mieszkalnych. W pierwszej kolejności pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Wskazał, iż roszczenia powoda sprzed 24 maja 2007r. uległy przedawnieniu. W związku z powyższym pozwany odniósł się w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew jedynie do zarzutów powoda za nieprzedawniony okres. Pozwany wskazał, iż powód nie wykazał naruszenia jego dóbr osobistych, związku przyczynowego pomiędzy krzywdą, a zdarzeniem sprawczym oraz nie wykazał winy i niezgodności z prawem działania pozwanego. Ponadto, pozwany wskazał, iż nawet gdyby powód przebywał w warunkach przeludnienia, to brak jest podstaw do przyjęcia, że następowało to w warunkach bezprawności działań pozwanego. Podał, że o fakcie przeludnienia regularnie informowano w trybie art. 248 §1 k.k.w. właściwe Sądy penitencjarne. Odnośnie warunków socjalno-bytowych pozwany wskazał, iż warunki te odpowiadały obowiązującym przepisom prawa, a tym samym nie można ich uznać za niewłaściwe czy niehumanitarne. Pozwany wskazał również, że brak jest jakiegokolwiek dającego się uzasadnić powiązania pomiędzy wysokością dochodzonej kwoty odszkodowania/zadośćuczynienia, a rzekomą doznaną przez powoda szkodą/krzywdą. Roszczenie w tej wysokości nie znajduje --- STRONA 3 --- uzasadnienia nie tylko w świetle zasad doświadczenia życiowego, ale również w regułach zdrowego rozsądku. Pozwany wskazał także, iż żądanie powoda jest sprzeczne z art. 5 k.c., gdyż stosowane środki zapobiegawcze były wobec powoda stosowane zgodnie z prawem i wynikały z okoliczności faktycznych wykazujących naganną ocenę zachowań powoda. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód JW przebywał w Areszcie Śledczym w w okresach od 31.12.1993 r. do 25.01.1995r., następnie od 28.11.1995 r. do 12.12.1996 r. Od 23.12.1999 r. do 19.06.2001 r. i od 14.12.2005 r. do 27.11.2007 r., kiedy to został zwolniony. Aktualnie powód przebywa u pozwanego od dnia 2.10.2009 r. gdzie odbywa karę pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w sygn. akt: II.K.635/09 za czyn z art. 280§1 w wymiarze 4 lat pozbawienia wolności. Powód wniósł pozew w przedmiotowej sprawie 24 maja 2010 r. Powód wniósł również pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w . Sprawa jest prowadzona w tut. Sadzie pod sygn. akt: II C . /okoliczności bezsporne/ Nie jest możliwe określenie, w jakich celach przebywał powód w okresach przed 2000 r., ponieważ nie była prowadzona rejestracja cel, w których przebywali osadzeni w tym okresie. W trakcie pobytów po roku 2000 powód przebywał w następujących celach: 1. 12.10.2000 - 14.11.2000 - cela nr 97 - 59,79 m2 przeznaczona dla 16 osadzonych 2. 14.11.2000 - 06.04.2001 - cela nr 85 - 6,00 m2 przeznaczona dla 2 osadzonych 3. 06.04.2001 - 09.04.2001 - cela nr 97 - 59,79 m2 przeznaczona dla 16 osadzonych 4. 09.04.2001 - 19.06.2001 - cela nr 85 - 6,00 m2 przeznaczona dla 2 osadzonych 5. 14.12.2005 - 27.12.2005 - cela nr 77 - 7,41 m2 przeznaczona dla 2 osadzonych 6. 27.12.2005 - 30.12.2005 - cela nr 50 - 7,34 m2 przeznaczona dla 2 osadzonych 7. 30.12.2005 - 06.02.2006 - cela nr 64 - 7,25 m2 przeznaczona dla 2 osadzonych 8. 06.02.2006 - 18.09.2006 - cela nr 118 - 18,69 m2 przeznaczona dla 6 osadzonych 9. 18.09.2006 - 23.03.2007 - cela nr 63 pawilonu szpitalnego - 39,21 m2 przeznaczona dla 9 osadzonych 10. 23.03.2007 - 31.10.2007 - cela nr 24 pawilonu szpitalnego - 16,53 m2 przeznaczona dla 5 osadzonych 11. 31.10.2007 - 27.11.2007 - cela nr 23 pawilonu szpitalnego - 16,33 m2, przeznaczona dla 5 osadzonych 12.02.10.2009 - 12.10.2009 - cela nr 79 - 7,66 m2 przeznaczona dla 2 osadzonych --- STRONA 4 --- 13.12.10.2009 - 13.10.2009 - cela nr 17 - 7,15 m2 przeznaczona dla 2 osadzonych 14.13.10.2009 - nadal - cela nr 6 - 16,83 m2 przeznaczona dla 5 osadzonych. W celach tych w analizowanym okresie mogło występować nieznaczne przekroczenie normy powierzchni mieszkalnej określonej w art. 110 § 2 k.k.w. W okresie od czerwca 2007 r. do listopada 2007 r. stan przeludnienia u pozwanego utrzymywał się w granicach ok. 120- 130 % W Areszcie Śledczym w , cele mieszkalne są wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy oraz sprzęt zapewniający odpowiednie warunki higieny. Jakość i temperatura posiłków dostarczanych osadzonym, jest zgodna z obowiązującymi normami i systemem HACCP. W celach występuje wentylacja naturalna grawitacyjna. Wentylacja jest okresowo kontrolowana przez wyspecjalizowany zakład kominiarski. W sezonie grzewczym temperatura w celach utrzymywana jest na poziomie +20 0 C. We wszystkich celach panuje oświetlenie naturalne, a dodatkowo sztuczne- oprawa oświetleniowa. Wszyscy osadzeni mają możliwość korzystania z praktyk religijnych oraz organizację czasu wolnego, zajęć kulturalno- oświatowych. Mogą korzystać z biblioteki a także organizowanych imprez. Powód nigdy nie zgłaszał zagrożenia dla bezpieczeństwa osobistego. Nie skarżył się na zachowanie współosadzonych ani funkcjonariuszy. Nie wnosił zastrzeżeń dotyczących nieprawidłowych relacji interpersonalnych. Powód był osadzany z osobami o silnej osobowości, z uwagi na tendencje do dominacji. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt sprawy II C 315/10, pisma Aresztu Śledczego w skierowanego do pełnomocnika pozwanego 12.11.2010 r.(k. 67-75), notatki służbowej z 4.11.2010 r. (k. 77-78), 3.11.2010 r. (k. 80) 5.11.2010 r.(k. 81-82), wykazu pomieszczeń Aresztu Śledczego w (k. 83-89), protokołu z okresowej kontroli przewodów kominowych (k. 91), pism Aresztu Śledczego w skierowanych do Wydziału Penitencjarnego z 4.06.2007 r., 12.07.2007 r., 17.08.2007 r., 12.09.2007 r., 12.10.2007 r., 12.11.2007 r.,(k. 92-96), pisma Aresztu Śledczego z 11.01.2011 r. skierowanego do pełnomocnika pozwanego, (k. 126), notatki służbowej z 11.01.2011 r. (k. 127) Sąd zważył: Roszczenie powoda, który domagał się zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z warunkami bytowymi w jednostkach penitencjarnych , w których był osadzony, oparte jest o treść przepisów art. 23 i 24 k.c., w zw. z art. 448 k.c. Przepis art. 23 k.c. stanowi, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. W myśl przepisu art. 24 k.c. ten którego ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. W razie naruszenia dobra osobistego sąd na mocy art. 448 k.c. może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłankami powyższej odpowiedzialności są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Ciężar udowodnienia dwóch pierwszych okoliczności obciąża powoda, natomiast trzecia przesłanka – bezprawność działania – --- STRONA 5 --- objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym, które pozwany może obalić, wykazując brak bezprawności swego działania. Roszczenie o zadośćuczynienie w oparciu o przepis art. 448 k.c., pomimo, iż jest związane z niemajątkowym roszczeniem o ochronę dóbr osobistych (art. 24 k.c.), jest roszczeniem majątkowym, a jako takie ulega przedawnieniu (art. 117 §1 k.c.). Przedawnienie charakteryzuje się tym, że po upływie terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia powołując się na upływ czasu. Skutek przedawnienia polega na prawie dłużnika do zgłoszenia zarzutu wyłączającego możliwość dochodzenia roszczenia. Roszczenie nie może być zasądzone i przymusowo egzekwowane. Przedawnienie jest instytucją stabilizującą stosunki prawne i przy ocenie przedawnienia wskazany jest rygoryzm (por. wyrok SN z dnia 12.09.2007 r., I CSK 213/07, wyrok S.A. w Poznaniu z dnia 24.05.2006 r. I ACa 1345/05). Istotą przedawnienia jest to, aby dłużnik – pozwany nie pozostawał w niepewności co do swojej sytuacji oprawnej. Pozwany nie powinien bezterminowo pozostawać w stanie pozwalającym na przypisanie mu ewentualnej odpowiedzialności za zdarzenia występujące w przeszłości. Stosownie do treści art. 117 §1 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. W § 2 tegoż artykułu wskazano, iż po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba, że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Przepis art. 448 k.c., podlega reżimowi odpowiedzialności deliktowej, wobec czego w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 442 1 § 1 k.c. dodany ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2007 r. Nr 80 , poz. 538 ). Nowelizacja kodeksu cywilnego, weszła w życie dnia 10 sierpnia 2007 r. Do dnia 10 sierpnia 2007 r. obowiązywał przepis art. 442 § 1 k.c., przewidujący, iż roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Powyższy przepis, utracił moc obowiązującą w myśl przepisu art.1 pkt.1 oraz art. 3 cyt. wyżej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny. W art. 2 tejże ustawy wskazano, że do roszczeń, o których mowa w art. 1, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 1 Kodeksu cywilnego. W chwili wejścia w życie ustawy z 16 lutego 2007 r., roszczenie powoda nie było przedawnione. Zgodnie z treścią przepisu art. 442 1 § 1 k.c., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w postaci godności osobistej w związku z przebywaniem w warunkach bytowych stworzonych przez pozwanego, które nie spełniały podstawowych norm i nie zapewniały godziwych warunków odbywania kary. Powyższe powód wywodził w oparciu o stan faktyczny, który zakończył się dnia 27 listopada 2007 r. Albowiem powód dochodził od pozwanego zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych związanych z pobytem u pozwanego w okresach od 28.11.1995r. do 12.12.1996r., od 23.12.1999r. do 19.06.2001r., od 14.12.2005r. do 27.11.2007r. Trzyletni okres przedawnienia minął z dniem 27 listopada 2010 r. Powód nie odniósł się do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. --- STRONA 6 --- Sąd w całości podziela pogląd dominujący w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie, co do tego, iż chwilą właściwą dla określenia początku trzyletniego biegu terminu przedawnienia jest moment "dowiedzenia się o szkodzie", gdy poszkodowany "zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody"; inaczej rzecz ujmując, gdy ma "świadomość doznanej szkody". (por. wyrok SN z 18 września 2002 r., III CKN 597/00, niepubl uchwała składu 7 sędziów SN z 11 lutego 1963 r., III PO 6/62, OSNCP 1964/5/87;.). Po stronie powoda, świadomość szkody wystąpiła już w czasie, kiedy był osadzony w Areszcie Śledczym w . Skoro, bowiem szkoda powoda jest naruszeniem przez pozwanego jego dóbr osobistych w postaci godności, to niewątpliwym jest, że przez cały okres pobytu w Areszcie Śledczym powód musiał o niej wiedzieć, podobnie jak o osobie naruszającej jego dobra. Ponieważ powód wniósł pozew w dniu 24 maja 2010 r. roszczenia powoda sprzed 24 maja 2007 r. uległy przedawnieniu. Zatem rozpoznaniu podlegała kwestia pobytu powoda u pozwanego w okresie od 25 maja 2007 r. do dnia 27 listopada 2007 r. W tym zakresie Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z wnioskami dowodowymi złożonymi przez powoda. W pierwszej kolejności należy odnieść się do podnoszonego przez powoda zarzutu przebywania w przeludnionych celach. Była to okoliczność bezsporna między stronami – pozwany przyznał, bowiem fakt przeludnienia. Pozwany, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 248 § 1 k.k.w. okresowo informował o tym fakcie sędziego penitencjarnego. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.05.2008 r. sygn. akt SK 25/07 przepis art. 248 § 1 k.k.w. jest niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przepis ten stracił moc z dniem 6 grudnia 2009 r. Przepis ten stanowił odstępstwo od standardów wyznaczonych w art. 110 k.k.w., w którym zawarto wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych: powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m2, cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią temperaturę i oświetlenie. W art. 248 k.k.w., w przypadkach szczególnie uzasadnionych i przy zastosowaniu szczególnego trybu, przewidziano możliwość odstąpienia od normy 3 m2, ale tylko na czas określony i nie nadmiernie długi. Pozwany informował o fakcie odstąpienia od stosowania normy 3 m2 sędziego penitencjarnego, odstąpienie to było związane z stałym przeludnieniem jednostek penitencjarnych. Bezsporny był fakt przebywania powoda w przeludnionych celach, jednakże Sąd miał na uwadze, iż pozwany nie może odmówić przyjęcia kolejnej osoby do Zakładu czy tez Aresztu, w sytuacji przeludnienia. Nie można w związku z tym stawiać pozwanemu zarzutu bezprawności. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w postaci godności osobistej w związku z przebywaniem w warunkach bytowych stworzonych przez pozwanych, które nie spełniały podstawowych norm i nie zapewniały godziwych warunków odbywania kary. Zdaniem Sądu, fakt istnienia tak określonych dóbr osobistych powoda, jest bezsprzeczny, rozważenia wymaga natomiast fakt, czy spełniona została druga przesłanka odpowiedzialności pozwanego – naruszenie dóbr osobistych. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie powód nie wykazał, że doszło do naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych w związku z umieszczaniem go w przeludnionych celach i warunkach, w jakich odbywał pozbawienie wolności. Sąd podziela pogląd Sądu Najwyższego, iż godność osobista jest taką sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiące istotny element psychiki człowieka, kształtowanej jest przez okoliczności zewnętrzne (por. wyrok SN z dnia 25.04.1989 r. sygn. I CR 143/89). Przesłanki oceny czy doszło do naruszenia, winny być poddane obiektywizacji, oznacza to, iż należy uwzględnić odczucia szerszego grona uczestników. Dokonując oceny naruszenia tego dobra, --- STRONA 7 --- niezbędne jest jednak uwzględnienie w pewnym zakresie miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego. Tymczasem powód, zrezygnował z możliwości przedstawienia swoich racji. Jego pełnomocnik oświadczył, iż przesłuchanie powoda nie wniesie nic do sprawy. Zatem powód zrezygnował z możliwości składania zeznań, które mogłyby stanowić materiał dowodowy. Dowodzenie własnych twierdzeń nie jest obowiązkiem strony (ani materialnoprawnym, ani procesowym), a tylko spoczywającym na niej ciężarem procesowym. Nie istnieje, zatem żadna możliwość egzekwowania od strony aktywności w sferze dowodowej; sąd nie może nakazać czy zobowiązać do przeprowadzenia dowodu. Tylko od woli strony zależy, jakie dowody sąd będzie prowadził. Przeciwko stronie natomiast - co wynika z art. 6 k.c. - skierują się ujemne następstwa jej pasywnej postawy; fakty nieudowodnione zostaną pominięte i nie wywołają skutków prawnych z nimi związanych, co ostatecznie może oznaczać przegranie procesu (por. Komentarz do art. 6 kodeksu cywilnego (Dz.U.94.16.93), [w:] B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz- Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX, 2009). Sąd zważył, iż przy rozpoznawaniu sprawy nie jest obowiązkiem Sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Sąd nie ma też obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). (wyrok SN z 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76) Obowiązkiem powoda zgodnie z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. było udowodnienie okoliczności, faktów, które pozwalałyby na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu. Powód nie udowodnił naruszenia swoich dóbr osobistych przez pozwanego, nie wykazał że do takiego naruszenia doszło. Nie udowodnił, że był traktowany w czasie pobytu w pozwanej jednostce w sposób nienależyty, a jego godność osobista została naruszona przez niezapewnienie mu właściwych, humanitarnych warunków bytowych. Pozwany zdaniem Sądu, wykazał natomiast, że powodowi zapewniono humanitarne warunki pobytu w jednostkach, nie były one uciążliwe bardziej, aniżeli wynika to z samej istoty wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. Sąd zważył, iż powinnością administracji danej jednostki jest przyjmowanie wszystkich osób kierowanych tam przez uprawnione organy nawet w sytuacji permanentnego przeludnienia. Działaniom pozwanego, zatem nie można postawić zarzutu bezprawności w związku z przyjmowaniem skazanych i tymczasowo aresztowanych, nie ponosi on bowiem odpowiedzialności za przeludnienie, nie ma również możliwości odmowy z tego powodu przyjęcia do zakładu lub aresztu. Pozwany zapewnił powodowi, mimo bezspornego przeludnienia godziwe warunki bytowe oraz zagwarantował realizację przysługujących mu uprawnień. W celach, w których przebywał powód znajdował się odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, powód miał dostęp do łaźni i urządzeń sanitarnych, możliwość korzystania z zajęć KO, biblioteki, zajęć sportowo-rekreacyjnych. Miał zapewnione wyżywienie zapewniające mu odpowiednią ilość kalorii, oraz dostęp do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych i leków. Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje niewątpliwie, że w przypadku powoda nie doszło u pozwanego do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to --- STRONA 8 --- wynika z zadań ochronnych i celu zastosowania środka w postaci tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności. Państwo, realizując swoje zadania represyjne, nie może powodować większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż jest to konieczne dla zastosowania represji. Zwrócił na to uwagę w swoich orzeczeniach Trybunał Praw Człowieka przy okazji dokonywania wykładni art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. Wskazał, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu (por. wyrok SN z dnia 02.10.2007 r. II CSK 269/07 wraz z uzasadnieniem). Uciążliwości związane z izolacją w przypadku powoda nie przekraczały nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w sam fakt pozbawienia wolności. Faktem powszechnym jest, iż istnieją ciągłe braki środków finansowych na dokonywanie modernizacji więziennictwa w Rzeczpospolitej. Powszechne jest również to, że braki te wypływają ze stanu finansów Państwa. Warunki, w których odbywał karę powód były najlepszymi, jakie na obecnym etapie możliwości finansowych Państwa można osadzonym zapewnić. W takich warunkach przebywają także inni więźniowie. Pozwany nie traktował osoby powoda gorzej aniżeli innych więźniów. Ponadto należy zauważyć, iż sytuacja służby zdrowia, osób hospitalizowanych jest często pod względem bytowym dużo gorsza od sytuacji osób osadzonych, którzy przecież znaleźli się w tym, a nie innym miejscu na skutek popełnienia umyślnych przestępstw. Podobnie sytuacja lokalowa wielu rodzin w Polsce, zajmujących mieszkania komunalne czy socjalne jest gorsza pod względem zarówno metrażu, stanu technicznego budynków czy dostępu do mediów od warunków bytowych zapewnionych osadzonym (por. wyroki: Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I C 330/08 oraz z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt IC 422/08). Państwo w obecnej sytuacji więziennictwa w naszym kraju, nie ma innej możliwości zapewnienia odbywania kary pozbawienia wolności. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż okoliczność, że powód przebywał w celach w warunkach przeludnienia nie może wywoływać dla pozwanego Skarbu Państwa negatywnych skutków procesowych, ani tez przesądzać o jego odpowiedzialności. Pozwany bowiem zdaniem Sądu wykazał, że wszystkie pozostałe ogólne zarzuty powoda wskazane w pozwie są niezasadne i w przypadku powoda nie nastąpiło skumulowanie negatywnych skutków przeludnienia prowadzące do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godności. Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w pkt. 1 wyroku, oddalając powództwo. O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego powodowi z urzędu orzeczono w pkt. 2 wyroku. Wynagrodzenie zostało pełnomocnikowi przyznane w oparciu o § 6 pkt. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z póź. zm.). O kosztach procesu orzeczono w pkt. 3 wyroku, odstępując od obciążania tymi kosztami powoda. O powyższym orzeczono na zasadzie wyrażonej w art. 102 k.p.c. Przepis ten przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu (art. 98 § 1 k.p.c.). Przepis ten stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", zależy od swobodnej oceny sądu. Ocena ta musi jednakże uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Szczególne znaczenie dla możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może być --- STRONA 9 --- zachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja poza procesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna i życiowa).