Wyrok II C WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kozera Protokolant: protokolant sądowy Aleksandra Mirzejewska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa WK przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz adwokata M G kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego udzielonego z urzędu, 3. zasądza od powoda W K na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadnienie Powód W K wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa , na jego rzecz kwoty 3000 złotych za każdy miesiąc pobytu w tytułem zadośćuczynienia, wskazując przy tym, że dochodzone przez niego roszczenie wiąże się z osadzeniem go w warunkach przeludnienia w jednostce organizacyjnej pozwanego w okresie od dnia 25 kwietnia 1997 r. do lipca 1999 r., od 16 maja 1996 r. do 14 listopada 1999 r., od dnia 20 lipca 2007 r. do dnia 25 czerwca 2008 r. oraz od dnia 21 października 2008 r. do dnia 20 listopada 2009 r. Powód wskazał, iż pozwany nie zapewnił mu w powyższym okresie minimalnych warunków bytowych. Zarzucił, iż pozwany nie dostarczył mu odpowiedniego wyżywienia, jakości i temperatury potraw, oraz kaloryczności. Było zagrożone jego bezpieczeństwo osobiste poprzez umieszczenie go w celi z osobami o różnym stopniu demoralizacji. Podał, iż funkcjonariusze pozwanego traktowali go źle i podmiotowo. Zarzucił także, brak odpowiedniej ilości środków higienicznych i nieodpowiednią wentylację cel. Wskazał także, iż pozwany nie zapewnił odpowiedniej opieki lekarskiej, nie było ciepłej wody i zajęć K.O. Dodał, iż wszystkie te okoliczności naruszyły jego godność i wyrządziły mu szkodę materialną. --- STRONA 2 --- W odpowiedzi na pozew, pozwany Skarb Państwa – zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności pozwany podniósł zarzut przedawnienia części roszczeń powoda. Wskazał, że roszczenia powstałe przed 5 lutego 2007 r. uległy przedawnieniu. Podał, iż od ich powstania minęły ponad trzy lata do dnia wystąpienia przez powoda z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa, co miało miejsce w dniu 5 lutego 2010 r. (data wniesienia pozwu). Wobec powyższego pozwany odniósł się jedynie do tych okoliczności faktycznych, które dotyczą nieobjętego przedawnieniem okresu, w jakim powód przebywał w jednostce organizacyjnej pozwanego, tj. okresu od dnia od dnia 20 lipca 2007 r. do dnia 25 czerwca 2008 r. oraz od dnia 21 października 2008 r. do dnia 20 listopada 2009 r. Pozwany zarzucił, iż powód nie wskazał, których konkretnie cel dotyczy podnoszony przez niego zarzut przeludnienia, jak duże miało być zaludnienie cel, czy przez cały okres pobytu powoda liczba osób współosadzonych z powodem była taka sama, czy zmienna, ile osób przebywało w celi o jakiej powierzchni. W ocenie pozwanego to powód winien wskazać, w jakich celach, z którymi osadzonymi przebywał, w jakim okresie, aby potwierdzić, że cele te faktycznie były przeludnione. Pozwany wskazał, także, iż powód nie wykazał przesłanek wymaganych do zaktualizowania odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych, tj. określenia, jakie dobra osobiste zostały naruszone, adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy domniemaną krzywdą a zdarzeniem sprawczym, winy naruszyciela oraz niezgodności z prawem działania pozwanego, oznaczona zaś przez powoda kwota zadośćuczynienia jest rażąco wygórowana. Pozwany zauważył, że w określonym w pozwie okresie powód mógł okresowo przebywać w warunkach przeludnienia, jednakże o fakcie występowania okresowego przeludnienia w jednostce organizacyjnej pozwanego informowany był na bieżąco sędzia penitencjarny zarówno w drodze zawiadomień, jak i podczas przeprowadzanych w Zakładzie Karnym wizytacji. Pozwany wskazał też, że dolegliwości związane z potencjalnym przeludnieniem znacznie niweluje fakt, iż Zakład Karny jest zakładem typu półotwartego z oddziałem otwartym, przy czym swobodny ruch skazanych po terenie więziennym dozwolony jest w godzinach otwarcia oddziałów mieszkalnych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Bezspornym między stronami było, iż powód WK przebywał u pozwanego w okresie od dnia 25 kwietnia 1997 r. do lipca 1999 r., od 16 maja 1996 r. do 14 listopada 1999 r., od dnia 20 lipca 2007 r. do dnia 25 czerwca 2008 r. oraz od dnia 21 października 2008 r. do dnia 20 listopada 2009 r. W okresie od 20.07,.2007 r. do 25.06.2008 r. powód przebywał w celach nr 3 i 16. Według normy 3m2 powinno w nich przebywać 6 osadzonych a dopuszczalnie przebywało 8 osadzonych. W okresie od 21.10.2008 r. do 20.11.2009r . powód przebywał w celach nr 17, 3 i 15. Według normy 3m2 powinno w nich przebywać 6 osadzonych a dopuszczalnie przebywało 8 osadzonych. W czasie ww. okresów u pozwanego zaludnienie oscylowało w granicach od 103,26 % do 140 % w różnych miesiącach. Powód mógł przebywać w celach przeludnionych. Zakład Karny w jest jednostką typu półotwartego z oddziałem otwartym. Osadzeni mogą swobodnie się poruszać po terenie więziennym w godzinach otwarcia oddziałów mieszkalnych tj. od godziny 8:30 do 12:00 oraz od godziny 14:00 do 16:45 w porze letniej lub do godziny 16:00 w porze zimowej. Cele w oddziałach mieszkalnych są otwarte całą dobę. W pawilonach mieszkalnych są wyodrębnione ogólnodostępne pomieszczenia socjalne; łaźnia, ubikacja, pralnia, kuchnia, palarnia. Jednostka dysponuje trzema boiskami sportowymi przeznaczonymi do gry w piłkę nożną, koszykówkę, siatkówkę lub kometkę. Na terenie zakładu znajduje się jedna świetlica centralna, sala --- STRONA 3 --- do tenisa stołowego oraz sala przeznaczona do zajęć Świetlica została zaopatrzona w liczne gry planszowe oraz odbiornik telewizyjny. Osadzeni mają do dyspozycji bibliotekę, w której zasobach jest kilka tysięcy książek. Dla potrzeb czytelników biblioteka posiada dwa katalogi księgozbioru- tematyczny i alfabetyczny. Ponadto przy bibliotece znajduje się czytelnia z aktualną prasą. Osadzeni mają możliwość oglądania telewizji w celach mieszkalnych, korzystania z pokazów filmowych, udziału w konkursach ogólnozakładowych oraz przeprowadzanych w oddziałach mieszkalnych, mogą aktywnie uczestniczyć w działalności kół zainteresowań. Zajęcia sportowe i ich rodzaj uzależnione są od pory roku. Systematycznie prowadzone są rozgrywki sportowe np.: tenis stołowy, szachy, domino, warcaby, turnieje mini piłki nożnej i siatkówki. U pozwanego co roku odbywa się kilkadziesiąt konkursów wielotematycznych. Ponadto osadzeni w ramach zajęć k.o. korzystają z wyjść poza teren zakładu np. do kina, na pielgrzymki. Na terenie zakładu odbywają się koncerty muzyczne świeckie i religijne, spotkania z ciekawymi osobami np. piłkarzami . Dostępna jest kaplica, w której systematycznie odbywają się nabożeństwa i spotkania religijne. Organizowane są liczne kursy i szkolenia przyuczające do zawodu i pomagające w poszukiwaniu zatrudnienia po opuszczeniu zakładu. Pozwany realizuje programy autorskie np: NADZIEJA, DEKALOG, Program współpracy z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau, Promocja zdrowia. Warunki socjalno – bytowe w czasie odbywania przez powoda kary w zakładzie w zakładzie karnym uległy polepszeniu wobec przeprowadzenia w latach 2003 – 2007 kapitalnego remontu cel mieszkalnych, w ramach którego wszystkie sale zostały odnowione, wykafelkowane, wyposażone w nowy sprzęt kwaterunkowy, w łazienkach zastosowano przyciski czasowe wodooszczędne typu DELAVIE, a ubikacje są podwieszane zaopatrzone w górnopłuki typu GEBERIT. Wszystkie sale są wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, siedzenia. W salach mieszkalnych wymieniono stolarkę okienną i drzwiową na nową typu PCV, wszystkie okna są rozwieralno - uchylne i posiadają dodatkowo wywietrzniki z możliwością regulacji dopływu powietrza, oprócz tego w salach zamontowane są kratki wentylacji grawitacyjnej sprawdzane co rok przez Spółdzielnię Kominiarską z siedzibą w . Łazienki oraz WC są wydzielonymi osobnymi pomieszczeniami. Pomieszczenie WC ma wydzielone kabiny, co w pełni zapewnia prywatność przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych. W pawilonie mieszkalnym D, funkcjonuje inne rozwiązanie usytuowania urządzeń sanitarnych - są one zlokalizowane w kącikach sanitarnych w celach mieszkalnych. Po remoncie pawilonu w latach 2006-2007 kąciki sanitarne zostały wydzielone z cel mieszkalnych i całkowicie zabudowane. W latach 2008-2009 została przeprowadzona całkowita modernizacja kuchni oraz stołówki tutejszej jednostki. Wyżywienie u pozwanego realizowane jest w formie stołówkowej. Pawilony mieszkalne są zaopatrywane w środki do utrzymania czystości zgodnie z miesięcznym normatywem przydziału środków czystości zatwierdzonym przez Dyrektora Zakładu Karnego. W razie potrzeb można otrzymać dodatkowe środki do utrzymania czystości w pomieszczeniach na wniosek oddziałowego lub wychowawcy danego pawilonu. Indywidualne środki do utrzymania czystości skazani otrzymują zgodnie z przysługującym im miesięcznym przydziałem w terminie do 10 każdego miesiąca. Wszystkie pomieszczenia po zakończonym remoncie były przebadane pod względem natężenia i równomierności oświetlenia elektrycznego przez wyspecjalizowaną firmę SANUM - Spółka Cywilna z . Zakład Karny w ma podpisaną stałą umowę na świadczenie usług z zakresu dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji z firmą Zakład Dezynsekcji Dezynfekcji i Deratyzacji . Zgodnie z umową firma ta odpowiada za opracowanie procedur i dokumentacji systemu monitoringu zwalczania szkodników oraz wykonywanie dezynsekcji, dezynfekcji pomieszczeń z chwilą stwierdzenia zagrożenia wynikającego z prowadzonego monitoringu. Zabiegi przeprowadzane są co najmniej raz w miesiącu. Wszystkie pomieszczenia pawilonów mieszkalnych, obecnie zaopatrywane są w ciepło z miasta za pomocą wymiennikowi w pełni zautomatyzowanej gdzie temperatura grzania pomieszczeń jest nastawiana automatycznie w zależności od temperatury zewnętrznej. Pawilony mieszkalne są zaopatrywane w ciepłą wodę trzy razy dziennie - rano do toalety porannej, i --- STRONA 4 --- wieczorem do toalety wieczornej. Powód w trakcie pobytu u pozwanego nie sprawiał problemów wychowawczych. Był dobrze przystosowany do warunków izolacji penitencjarnej. Karę odbywał w systemie programowanego oddziaływania. Po powrocie z terapii został skierowany do pracy odpłatnej poza terenem zakładu w systemie bez konwojenta. Uwzględniając jego dobre zachowanie oraz postępy w procesie resocjalizacji został objęty systemem przepustkowym. W trakcie jednej z przepustek zawarł związek małżeński. Uczestniczył też w zajęciach programu edukacyjno-korekcyjnego dla sprawców przemocy domowej. W lipcu 2009 roku został skierowany do odbywania kary w warunkach zakładu karnego otwartego. W dniu 18 listopada 2009 r. powód opuścił teren jednostki w związku uzyskanym zezwoleniem na opuszczenie zakładu karnego na czas nie przekraczający 5 dni. Następnego dnia do działu ewidencji pozwanego wpłynęła informacja, iż powód został zatrzymany w KMP jako podejrzany o popełnienie przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. W dniu 23 listopada 2009 r. pozwany uzyskał informację, że Sąd Rejonowy w zastosował wobec powoda środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania (sygn. akt II Kp 1334/09) i osadzono go w Areszcie Śledczym w . W trakcie pobytu u pozwanego, powód nie składał żadnych skarg dotyczących warunków socjalno-bytowych, postępowania funkcjonariuszy, opieki medycznej i dostępności zajęć, nie zgłaszał też konfliktów w stosunkach ze współosadzonymi. /dowód: notatka służbowa z dnia 2 grudnia 2010 r. k. 78-79, notatka służbowa z dnia 1 grudnia 2010 r. k. 80, sprawozdania z wizytacji ZK w za lata 2007-2009 k. 81-101, notatka służbowa z dnia 3.02.2011 r. k. 133-134, zeznania świadka S K k. 176/ Odnośnie drugiego pobytu u pozwanego powód miał pretensje o przepełnione cele. Wówczas przeprowadzono remont Zakładu Karnego i cele są 8- osobowe. Podczas drugiego pobytu powoda w zakładzie karnym ubikacje zostały wydzielone i teraz jest schludnie. Co do wyglądu ubikacji powód nie miał pretensji. /dowód: zeznania powoda k. 124-126/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dokumenty, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania oraz w oparciu o zeznania powoda i świadka S K . Jednakże dokonując powyższych ustaleń, Sąd miał na uwadze, iż kluczową kwestią rzutującą na rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy, był podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia części roszczeń powoda. Zarzut ten okazał się uzasadniony. Wobec tego ustalenia stanu faktycznego ograniczyły się roszczeń powstałych po 5 lutego 2007 r. Zeznania świadka S K Sąd uznał za wiarygodne w całości. Znalazły one potwierdzenie w pozostałym materialne dowodowym. Sąd odmówił wiary zeznaniom świadka D C , pozostawały one w sprzeczności zarówno z dokumentami jak i zeznaniami świadka K i samego powoda, albowiem świadek zeznawał na okoliczność warunków u pozwanego odnośnie okresu 2007-2009. Sąd oddalił wnioski powoda o przesłuchanie świadków S I i J J , albowiem okoliczności, na jakie mieli zeznawać zostały już dostatecznie wyjaśnione. Sąd zważył: Roszczenie powoda, który domagał się zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z warunkami bytowymi w jednostkach penitencjarnych , w których był osadzony, oparte jest o treść przepisów art. 23 i 24 k.c., w zw. z art. 448 k.c. Przepis art. 23 k.c. stanowi, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. W myśl przepisu art. 24 k.c. ten którego ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że --- STRONA 5 --- nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. W razie naruszenia dobra osobistego sąd na mocy art. 448 k.c. może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłankami powyższej odpowiedzialności są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Ciężar udowodnienia dwóch pierwszych okoliczności obciąża powoda, natomiast trzecia przesłanka – bezprawność działania – objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym, które pozwany może obalić, wykazując brak bezprawności swego działania. Roszczenie o zadośćuczynienie w oparciu o przepis art. 448 k.c., pomimo, iż jest związane z niemajątkowym roszczeniem o ochronę dóbr osobistych (art. 24 k.c.), jest roszczeniem majątkowym, a jako takie ulega przedawnieniu (art. 117 §1 k.c.). Przedawnienie charakteryzuje się tym, że po upływie terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia powołując się na upływ czasu. Skutek przedawnienia polega na prawie dłużnika do zgłoszenia zarzutu wyłączającego możliwość dochodzenia roszczenia. Roszczenie nie może być zasądzone i przymusowo egzekwowane. Przedawnienie jest instytucją stabilizującą stosunki prawne i przy ocenie przedawnienia wskazany jest rygoryzm (por. wyrok SN z dnia 12.09.2007 r., I CSK 213/07, wyrok S.A. w Poznaniu z dnia 24.05.2006 r. I ACa 1345/05). Istotą przedawnienia jest to, aby dłużnik – pozwany nie pozostawał w niepewności co do swojej sytuacji oprawnej. Pozwany nie powinien bezterminowo pozostawać w stanie pozwalającym na przypisanie mu ewentualnej odpowiedzialności za zdarzenia występujące w przeszłości. Stosownie do treści art. 117 §1 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. W § 2 tegoż artykułu wskazano, iż po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba, że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Przepis art. 448 k.c., podlega reżimowi odpowiedzialności deliktowej, wobec czego w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 442 1 § 1 k.c. dodany ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2007 r. Nr 80 , poz. 538 ). Nowelizacja kodeksu cywilnego, weszła w życie dnia 10 sierpnia 2007 r. Do dnia 10 sierpnia 2007 r. obowiązywał przepis art. 442 § 1 k.c., przewidujący, iż roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Powyższy przepis, utracił moc obowiązującą w myśl przepisu art.1 pkt.1 oraz art. 3 cyt. wyżej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny. W art. 2 tejże ustawy wskazano, że do roszczeń, o których mowa w art. 1, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 1 Kodeksu cywilnego. W chwili wejścia w życie ustawy z 16 lutego 2007 r., roszczenie powoda za okres przed 5.02.2007 r. były przedawnione. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w postaci godności osobistej w związku z przebywaniem w warunkach bytowych stworzonych przez pozwanego, które nie spełniały podstawowych norm i nie zapewniały godziwych warunków odbywania kary. Powód dochodził swych roszczeń w związku z pobytem w pozwanego w następujących okresach: od dnia 25 kwietnia 1997 r. do lipca 1999 r., od 16 maja 1996 r. do 14 listopada 1999 r., od dnia 20 lipca 2007 r. do dnia 25 czerwca 2008 r. oraz od dnia 21 października 2008 r. do dnia 20 listopada 2009 r. Przedmiotowy pozew został wniesiony przez powoda w dniu 5 lutego 2010 r. Sąd w całości podziela pogląd dominujący w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie, co do tego, iż chwilą właściwą dla określenia początku trzyletniego biegu terminu przedawnienia jest --- STRONA 6 --- moment "dowiedzenia się o szkodzie", gdy poszkodowany "zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody"; inaczej rzecz ujmując, gdy ma "świadomość doznanej szkody". (por. wyrok SN z 18 września 2002 r., III CKN 597/00, niepubl uchwała składu 7 sędziów SN z 11 lutego 1963 r., III PO 6/62, OSNCP 1964/5/87;.). Po stronie powoda, świadomość szkody wystąpiła już w czasie, kiedy był osadzony w danych jednostkach organizacyjnych pozwanego Skarbu Państwa. Skoro, bowiem szkoda powoda jest naruszeniem przez pozwanego jego dóbr osobistych w postaci godności, to niewątpliwym jest, że przez cały okres pobytu w danej jednostce powód musiał o niej wiedzieć, podobnie jak o osobie naruszającej jego dobra. Ponieważ powód wniósł pozew w dniu 5 lutego 2010 r. roszczenia powoda sprzed 5 lutego 2007 r. uległy przedawnieniu. Zatem rozpoznaniu podlegała kwestia pobytu powoda u pozwanego od dnia 20 lipca 2007 r. do dnia 25 czerwca 2008 r. oraz od dnia 21 października 2008 r. do dnia 20 listopada 2009 r. W pierwszej kolejności należy odnieść się do podnoszonego przez powoda zarzutu przebywania w przeludnionych celach. Zakład Karny w , w którym powód odbywał karę jest zakładem typu półotwartego- cele są otwarte, a pawilon mieszkalny jest otwarty w określonych godzinach, co zapewniało powodowi możliwość swobodnego poruszania się. Nie miał obowiązku ciągłego przebywania w celi. Sad miał na uwadze również fakt, iż powód nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń odnośnie warunków bytowych, ewentualnego przeludnienia. Bezsporne jest, że powód przebywał okresowo w warunkach przeludnienia w celach. Przedmiotem rozważań Sądu powinno być jednak, czy istniały jeszcze inne takie okoliczności, które łącznie z przeludnieniem mogłyby zostać ocenione jako przejaw traktowania prowadzącego do naruszenia godności powoda. Sam fakt, nieprzestrzegania metrażu 3 m2 nie jest zdaniem Sądu podstawą odpowiedzialności pozwanego za naruszenie dóbr osobistych powoda. Odpowiedzialność taka zachodziłaby jedynie wówczas, gdyby w konkretnym wypadku skumulowały się jeszcze inne skutki przeludnienia w celach, takie jak złe warunki sanitarne, brak w celach odpowiednich sprzętów, nie zapewnienie dostępu do pomocy medycznej, niehigieniczność, brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych itp., które ostatecznie mogłyby prowadzić do naruszenia godności osobistej i być przejawem poniżającego traktowania. W tej kwestii Sąd podziela pogląd wielokrotnie wyrażony przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wskazał, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 04.12.1950 r. (m. in. orzeczenia z dnia 19.04.2003 r. skarga nr 28524/95, z dnia 15.07.2002 r., skarga nr 47095/99, z dnia 29.04.2003 r. skarga nr 50390/99, z dnia 06.12.2007 r. skarga nr 25664/05). Pozwany zapewnił powodowi wszystkie te standardy, które wynikają z treści art. 110 k.k.w. i rozporządzeń wykonawczych. Miał, zatem zapewnione właściwe warunki socjalno-bytowe, respektowane były jego uprawnienia w zakresie zapewnienia odpowiedniej opieki medycznej, psychologicznej, właściwych warunków higieny, warunków sanitarnych, norm żywieniowych. Respektowane były prawa powoda do korzystania z tych form rekreacji czy aktywności, jakie przewidują przepisy dotyczące odbywania kary pozbawienia wolności. Powód nie skarżył się na naruszenia swoich praw ani administracji jednostek lub wychowawcy, ani sędziemu penitencjarnemu. Zresztą w swych zeznaniach odnośnie nieprzedawnionego okresu, powód wskazywał, iż miał jedynie pretensje odnośnie przepełnienia cel, a nie pozostałych warunków. Twierdził, iż po remoncie standard pozwanego się podniósł. Dodatkowo pozwany, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 248 § 1 k.k.w. okresowo informował o fakcie przeludnienia sędziego penitencjarnego. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.05.2008 r. sygn. akt SK 25/07 przepis art. 248 § 1 k.k.w. jest niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przepis ten stracił moc z dniem 6 grudnia 2009 r. Przepis ten stanowił odstępstwo od standardów wyznaczonych w art. 110 k.k.w., w którym zawarto wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych: powierzchnia --- STRONA 7 --- przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m2, cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią temperaturę i oświetlenie. W art. 248 k.k.w., w przypadkach szczególnie uzasadnionych i przy zastosowaniu szczególnego trybu, przewidziano możliwość odstąpienia od normy 3 m2, ale tylko na czas określony i nie nadmiernie długi. Pozwany w przypadku każdej ze swoich jednostek organizacyjnych informował o fakcie odstąpienia od stosowania normy 3 m2 sędziego penitencjarnego, odstąpienie to było związane z stałym przeludnieniem jednostek penitencjarnych. Dodatkowo Sąd miał na uwadze, iż pozwany nie może odmówić przyjęcia kolejnej osoby do Zakładu czy tez Aresztu, w sytuacji przeludnienia. Nie można w związku z tym stawiać pozwanemu zarzutu bezprawności. Sad zważył, iż dowodzenie własnych twierdzeń nie jest obowiązkiem strony (ani materialnoprawnym, ani procesowym), a tylko spoczywającym na niej ciężarem procesowym. Nie istnieje, zatem żadna możliwość egzekwowania od strony aktywności w sferze dowodowej; sąd nie może nakazać czy zobowiązać do przeprowadzenia dowodu. Tylko od woli strony zależy, jakie dowody sąd będzie prowadził. Przeciwko stronie natomiast - co wynika z art. 6 k.c. - skierują się ujemne następstwa jej pasywnej postawy; fakty nieudowodnione zostaną pominięte i nie wywołają skutków prawnych z nimi związanych, co ostatecznie może oznaczać przegranie procesu (por. Komentarz do art. 6 kodeksu cywilnego (Dz.U.94.16.93), [w:] B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX, 2009). Obowiązkiem powoda zgodnie z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. było udowodnienie okoliczności, faktów, które pozwalałyby na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w postaci godności osobistej w związku z przebywaniem w warunkach bytowych stworzonych przez pozwanego, które nie spełniały podstawowych norm i nie zapewniały godziwych warunków odbywania kary. Zdaniem Sądu, fakt istnienia tak określonych dóbr osobistych powoda, jest bezsprzeczny, rozważenia wymaga natomiast fakt, czy spełniona została druga przesłanka odpowiedzialności pozwanego – naruszenie dóbr osobistych. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie powód nie wykazał, że doszło do naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych w związku z umieszczaniem go w przeludnionych celach i warunkach, w jakich odbywał karę. Sąd podziela pogląd Sądu Najwyższego, iż godność osobista jest taką sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiące istotny element psychiki człowieka, kształtowanej jest przez okoliczności zewnętrzne (por. wyrok SN z dnia 25.04.1989 r. sygn. I CR 143/89). Przesłanki oceny czy doszło do naruszenia, winny być poddane obiektywizacji, oznacza to, iż należy uwzględnić odczucia szerszego grona uczestników. Dokonując oceny naruszenia tego dobra, niezbędne jest jednak uwzględnienie w pewnym zakresie miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego. Tymczasem powód nie udowodnił naruszenia swoich dóbr osobistych przez pozwanego, nie wykazał że do takiego naruszenia doszło. Nie udowodnił, że był traktowany w czasie pobytu w pozwanych jednostkach w sposób nienależyty, a jego godność osobista została naruszona przez niezapewnienie mu właściwych, humanitarnych warunków bytowych. Pozwany zdaniem Sądu, wykazał natomiast, że powodowi zapewniono humanitarne warunki pobytu w jego jednostkach, nie były one uciążliwe bardziej, aniżeli wynika to z samej istoty wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. Sąd zważył, iż powinnością administracji danej jednostki jest przyjmowanie wszystkich osób kierowanych tam przez uprawnione organy nawet w sytuacji permanentnego przeludnienia. Działaniom pozwanego, zatem nie można postawić zarzutu bezprawności w związku z przyjmowaniem skazanych i tymczasowo aresztowanych, nie ponosi on bowiem odpowiedzialności za przeludnienie, nie ma również możliwości odmowy z tego powodu przyjęcia do zakładu lub aresztu. --- STRONA 8 --- Pozwany zapewnił powodowi, godziwe warunki bytowe oraz zagwarantował realizację przysługujących mu uprawnień. W celach, w których przebywał powód znajdował się odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, powód miał dostęp do łaźni i urządzeń sanitarnych, możliwość korzystania z zajęć KO, zajęć sportowo-rekreacyjnych. Miał zapewnione wyżywienie oraz dostęp do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych i leków. Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje niewątpliwie, że w przypadku powoda nie doszło w pozwanej jednostce do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowania środka w postaci tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności. Państwo, realizując swoje zadania represyjne, nie może powodować większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż jest to konieczne dla zastosowania represji. Zwrócił na to uwagę w swoich orzeczeniach Trybunał Praw Człowieka przy okazji dokonywania wykładni art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka. Wskazał, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu (por. wyrok SN z dnia 02.10.2007 r. II CSK 269/07 wraz z uzasadnieniem). Uciążliwości związane z izolacją w przypadku powoda nie przekraczały nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w sam fakt pozbawienia wolności. Faktem powszechnym jest, iż istnieją ciągłe braki środków finansowych na dokonywanie modernizacji więziennictwa w Rzeczpospolitej. Powszechne jest również to, że braki te wypływają ze stanu finansów Państwa. Warunki, w których odbywał karę powód były najlepszymi, jakie na obecnym etapie możliwości finansowych Państwa można osadzonym zapewnić. W takich warunkach przebywają także inni więźniowie. Pozwany nie traktował osoby powoda gorzej aniżeli innych więźniów. Po prostu w obecnej sytuacji więziennictwa w naszym kraju, nie ma innej możliwości odbywania kary pozbawienia wolności. Powód nie był w stanie sformułować konkretnych zarzutów pod kątem każdej z jednostek pozwanego. Ogólnie zarzucał im naruszenie jego praw. Jego zarzuty dotyczące warunków bytowych w pozwanych jednostkach w zakresie, braku dostatecznego dostępu do informacji i braku zajęć kulturalno- oświatowych – nie zostały przez powoda udowodnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż pozwany wykazał, że wszystkie ogólne zarzuty powoda wskazane w pozwie są niezasadne i w przypadku powoda nie nastąpiło skumulowanie negatywnych skutków przeludnienia prowadzące do naruszenia jego dobra osobistego - godności. Wskazać należało, iż Sądowi znana jest uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18.10.2011 r. sygn. III CZP 25/11, z której wynika, że umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3m 2 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych. Treść tej uchwały nie oznacza jednak (na co wskazuje stwierdzenie „może stanowić”) automatyzmu w stwierdzeniu naruszenia dóbr osobistych, nadto w okolicznościach niniejszej sprawy takie stwierdzenie naruszenia dóbr osobistych powoda jest nieuprawnione Dlatego też powództwo podlegało oddaleniu. W punkcie 2 wyroku, Sąd przyznał adwokatowi M G wynagrodzenie z tytułu udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu. Powyższe zostały obliczone zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z póź. zm.). O kosztach orzeczono w pkt. 2 wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie, z którym strona przegrywająca obowiązana jest do zwrotu kosztów procesu obejmujących wydatki, do których należą m.in. koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podstawę zasądzenia wspomnianej opłaty, stanowią natomiast stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 --- STRONA 9 --- rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z póź. zm.). Mając na uwadze wartość przedmiotu sporu w sprawie, koszty pozwanemu zostały przyznane zgodnie z § 6 cyt. rozporządzenia. Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z przepisem art. 11 ust. 3. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z dnia 6 września 2005 r.), koszty zastępstwa procesowego zasądzone lub przyznane Skarbowi Państwa w sprawie, w której zastępstwo procesowe Skarbu Państwa wykonuje Prokuratoria Generalna, przysługują Skarbowi Państwa - Prokuratorii Generalnej.