Postanowienie II C 91/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 91/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach - Ośrodek (...) w R., Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Mariola Czech Protokolant – Zofia Pławczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 roku w R. sprawy z powództwa I. J. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. o zapłatę i ochronę dóbr osobistych i sprawy z powództwa II. J. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. o zapłatę i ochronę dóbr osobistych I. umarza postępowanie w części dotyczącej powództwa opisanego w pkt. I; II.1 oddala powództwo w części dotyczącej pkt. II; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach – Ośrodka (...) w R. na rzecz adwokata K. G. kwotę 487,08 zł ( czterysta osiemdziesiąt siedem złotych osiem groszy ), w tym 91,08 zł podatku od towarów i usług oraz na rzecz adwokata A. G. kwotę 4 383,72 zł ( cztery tysiące trzysta osiemdziesiąt trzy złote siedemdziesiąt dwa grosze ), w tym 819, 72 zł podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi. --- STRONA 2 --- Sędzia Sygn. II C 91/12 UZASADNIENIE Powód J. B. wnosił ostatecznie o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa- Dyrektora Zakładu Karnego w R. kwoty 140.000 zł tytułem naruszenia jego dóbr osobistych, a to godności, nietykalności , prawa do życia i prawa do opieki zdrowotnej oraz kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za pogłębienie u powoda rozstroju zdrowia na skutek braku rehabilitacji i braku leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu C. Ponadto wnosił o zobowiązanie pozwanego do złożenia oświadczenia do protokołu o treści :”W imieniu Skarbu Państwa- Zakładu Karnego w R. przepraszam Pana J. B. za to, iż mimo wielokrotnych próśb nie stosowano wobec niego należytej rehabilitacji oraz nie podawano odpowiednich lekarstw”. Obaj pełnomocnicy z urzędu ustanowieni dla powoda wnosili o przyznanie im kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, gdyż pomoc ta nie została opłacona nawet w części. W uzasadnieniu żądania powód twierdził, że przebywa w Zakładzie Karnym w R. od dnia 4 lutego 2011 r. i od początku pobytu pozwany nie zapewnił mu jakiejkolwiek pomocy farmakologicznej i nie umożliwił korzystania z ćwiczeń rehabilitacyjnych. Ponadto lekarz ortopeda stwierdził, że kierowca rajdowy Formuły 1 R. K. (1) miał poważniejszy wypadek i nie narzeka. Odnośnie żółtaczki podniósł, że jest śmiertelnie chory, a nie otrzymuje żadnych leków osłonowych, nie wykonuje się u niego żadnych badań lekarskich i nie skierowano go na leczenie interferonem. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w W. przekazała sprawę do prowadzenia Dyrektorowi Zakładu Karnego w R.. Pozwany Skarb Państwa- Dyrektor Zakładu Karnego w R. wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Przyznał, że powód cierpi na pourazową niestabilność kolana lewego oraz WZW typu C, ale zarzucił, że jest leczony farmakologiczne i nie odmówiono mu lekarstwa a jedynie suplementu diety, który nie odgrywa żadnej roli w procesie uzdrawiania. W przedmiocie rehabilitacji podniósł, że zakład karny nie prowadzi żadnych zajęć z tego zakresu, nie posiada zaplecza technicznego i nie zatrudnia specjalistów w tej dziedzinie. Powód otrzymał w jednostce odpowiedni sprzęt ortopedyczny, umożliwiający mu w miarę prawidłowe funkcjonowanie. Były to stabilizatory/ortezy/ nadgarstka i stawu kolanowego. Równocześnie powód konsekwentnie odmawiał stosowania się do zleconego przez lekarzy postępowania. Chorując na HCV odmówił korzystania z diety leczniczej, odmówił także zgody na rehabilitację w jednostce posiadającej oddział rehabilitacyjny. Powód był na bieżąco informowany o stanie zdrowia, wynikach badań oraz możliwych sposobach leczenia i pozwany zapewnił mu należytą opiekę medyczną. Powód sabotuje zalecenia lekarskie, stwarza pozory troski o swoje zdrowie i usiłuje w ten sposób za wszelką cenę uzyskać przerwę w karze, ale to sąd penitencjarny decyduje o opuszczeniu przez powoda zakładu karnego. W sprawie zawisłej pod sygnaturą II C (...), przekazanej przez Sąd Okręgowy w K., a połączonej do wspólnego rozpoznania z niniejszą sprawą, powód w piśmie procesowym z dnia 16 kwietnia 2012 r., które wpłynęło do Sądu Okręgowego w Katowicach 25 kwietnia 2o12 r., cofnął pozew o ochronę dóbr osobistych i zapłatę zadośćuczynienia za warunki bytowe w celi, które nie odpowiadają europejskim standardom. Wniosek uzasadnił tym, że działał pod wpływem dużych emocji po nieporozumieniu z panem dyrektorem. Ponieważ powód cofnął pozew przed rozpoczęciem rozprawy, zgodnie z art. 203§1 kpc, sąd w tej części postępowanie umorzył, na podstawie art. 335 kpc. Sąd ustalił: --- STRONA 3 --- Bezspornym jest, że powód w 2008 r był leczony operacyjnie – dokonano rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego stawu kolanowego lewego za pomocą przeszczepu własnych ścięgien. W 2009 r. powód przebywał na Oddziale rehabilitacji Zakładu Karnego w Ł., gdzie rozpoznano niestabilność stawu kolanowego lewego. Rozpoznano również u niego padaczkę i nosicielstwo wirusa HCV. Odbyły się kilkakrotne konsultacje ortopedyczne, z których wynikało że wskazane są ćwiczenia w warunkach więziennych, przeprowadzane prze samego osadzonego oraz noszenie ortezy stawu kolanowego lewego /ortezę otrzymał/. W 2010 r. , po konsultacji ortopedycznej stwierdzono, że utrzymuje się zanik mięśnia czworogłowego uda oraz że powód wymaga rehabilitacji. Kolejna konsultacja ortopedyczna odbyła się 20 maja 2011 r., kiedy stwierdzono nawrót czasowy niestabilności kolana i konieczność zaopatrzenia ortopedycznego w postaci ortezy kolana i ewentualnie kuli łokciowej, nadto brak wskazań do wykonania rezonansu magnetycznego, gdyż leczenie operacyjne nie dało trwałej poprawy wydolności kolana. Zalecono rehabilitację. W dniu 6.6 2011 r powód otrzymał ortezę. Dnia 22 lipca 2011 r., po konsultacji hepatologicznej i stwierdzeniu zapalenia wątroby typu C specjalista chorób zakaźnych zaproponował leki hepatologiczne- S., kontrolę glukozy we krwi, dietę L. 25 lipca 2011r. powód zrezygnował z diety. Osadzeni mają możliwość wizyty u lekarza raz na dwa tygodnie, a u kierownika ZOZ raz na tydzień. W przypadkach nagłych , zagrażających życiu i zdrowiu, pacjenci przyjmowani są zaraz po zgłoszeniu. Powód sporadycznie zgłaszał się do lekarza, odmawiał leczenia i rehabilitacji. Lekarze z Zakładu Karnego w P., gdzie znajduje się szpital zakaźny, w którym powód był diagnozowany, nie zakwalifikowali powoda do leczenia interferonem. Ambulatorium pozwanego zakładu dysponuje wystarczającą listą leków do leczenia prawie wszystkich schorzeń. Lekarze widzieli potrzebę dodatkowej rehabilitacji powoda poza celą, dlatego zezwolili na dodatkowy spacer na polu spacerowymi i dodatkowe zajęcia na świetlicy, gdzie jest sprzęt sportowy. W celi powód dysponował obciążnikami i miał możliwość rehabilitowania się. W ostatnim czasie powód poruszał się bez kuli, bo uznał że nie jest mu potrzebna. S. powód powinien zażywać stale, ale nie zgłaszał się do lekarza po lek i przerywał leczenie. Okresowo powód jest kierowany na badania krwi i gdyby wyniki wskazywały, że stan wątroby się pogorszył, zostałby skierowany na konsultacje hepatologiczne. Powód był konsultowany przez lekarza hepatologa z R.. Dowód: świadectwo lekarskie k.126, książeczka zdrowia powoda, w tym dokumentacja medyczna k. 118-126, 196-198, orzeczenia sądu penitencjarnego k. 152-156, zeznania świadka R. P.- J. k.186,187, Czasami powód skarżył się współwięźniom, że bolą go nogi i prosił ich o leki przeciwbólowe. Zdarzyło się, że wrócił od lekarza, ale nie otrzymał od niego żadnych lekarstw. Okresowo poruszał się o dwóch kulach. Bóle kolan ma codziennie. Prosił współwięźnia o pomoc, opierał się na nim, gdy musiał przejść do ubikacji. Prosił także, by masował mu nogi. Bolą go stawy i mięśnie w nogach i w rękach. Lekarz powiedział mu, że K. miał większy wypadek i że nic mu nie będzie. Ma pretensje do zakładu karnego, że zatrudnia lekarzy, którzy go nie leczą. Odmówił spożywania jedzenia dietetycznego, bo jego kolega w celi dostawał więcej jedzenia i było to jedzenie smażone. W grudniu 2011 r. nie zgodził się na przetransportowanie do Zakładu Karnego w Ł., gdzie znajduje się oddział rehabilitacyjny, gdyż już był na tym oddziale w 2009 r. i stwierdzili, że jest wyleczony. Dowód: zeznania świadków D. N., R. K. k.144,145, Jadłospis- norma L, k.162-166, zeznania powoda k.145, --- STRONA 4 --- Prokuratura Rejonowa w R. prowadziła postępowanie w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez personel medyczny pozwanego zakładu poprzez nie skierowanie powoda na rehabilitacje i nie podawanie mu leków osłonowych na HCV i narażenia go na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, lecz odmówiła wszczęcia wobec braku znamion czynu zabronionego śledztwa. Dowód: postanowienie prokuratora z dnia 16 kwietnia 2012 r. w sprawie 3 Ds. 136/12 k.157 Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza ortopedy i hepatologa oraz dopuszczenie dowodu z wyników badań krwi zawnioskowanych na okoliczność, czy metody leczenia powoda i jego rehabilitacji zapewniają mu powrót do pełnej sprawności, czy stosuje się odpowiednią terapię przeciwwirusową, czy brak tej terapii skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla powoda i jakimi. Z obszernej dokumentacji medycznej powoda wynika, że powód jest pod stałą i specjalistyczna opieką lekarską. Gdyby na podstawie wyników badań okazało się, że zachodzi konieczność zmiany leczenia, w tym leczenia interferonem, zostałby na takie leczenie skierowany. Lek S. był powodowi podawany, ale powód nie zgłaszał się do lekarza po dalsze tabletki i przerywał leczenie. Odnośnie rehabilitacji, bezspornym jest, że powód jej wymaga i ma możliwość ćwiczeń w celi i w świetlicy. Bardziej profesjonalna rehabilitacja jest możliwa tylko w warunkach oddziału rehabilitacyjnego, ale powód odmówił zgody na przetransportowanie go do Zakładu Karnego w Ł.. Pozwany nie ma możliwości zapewnienia powodowi odpowiedniej rehabilitacji, zatem badanie powoda pod kątem czy jego stan zdrowia się pogorszył, nie ma znaczenia. Sąd oddalił również wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków L. S. i M. S., zawnioskowanych na okoliczność leczenia powoda w zakładzie karnym, wobec wyjaśnienia powyższych okoliczności innymi dowodami. Oddalony został także wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka B. J. na okoliczność, czy wypowiedział słowa „kierowca rajdowy formuły 1 R. K. (1) miał poważniejszy wypadek niż pan i nie narzeka oraz czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, gdyż ocena czy taką wypowiedzią dobra osobiste powoda zostały naruszone należy do sądu. Sąd zważył: Powód domaga się zasądzenia zadośćuczynienia w wysokości 140.000 zł za naruszenie jego dóbr osobistych, tj. godności , nietykalności, prawa do życia i do opieki zdrowotnej, opierając powództwo na przepisie art. 448 kc, w związku z art. 24 kc. Chociaż z treści ostatniego artykułu wynika domniemanie bezprawności działania, którym naruszono dobro osobiste, nie oznacza to, że powód jest zwolniony z dowodzenia naruszenia dobra osobistego, a jedynie z przesłanki ochrony niemajątkowej dóbr, jaką jest bezprawność działania. Domniemanie to oznacza, że osoba, która naruszyła dobro osobiste, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności, ma obowiązek wykazania, że jej działanie nie było bezprawne. Pozwany wykazał, że powód jest leczony w sposób odpowiedni w związku z zachorowaniem na żółtaczkę, gdyż miał możliwość zażywania osłonowego leku S. oraz stosowania odpowiedniej diety, ale nie zgłaszał się po leki i odmówił spożywania posiłków lekkostrawnych. Okresowo poddawany jest badaniom krwi i konsultacjom lekarzy hepatologów, którzy nie stwierdzili konieczności leczenia powoda interferonem. Odnośnie rehabilitacji pozwany nie negował, że powód jej wymaga i chcąc umożliwić powodowi profesjonalną rehabilitację, skierował go do Zakładu Karnego w Ł., ale powód odmówił wyjazdu. Pozwany nie ma możliwości zapewnienia powodowi innej rehabilitacji, niż ta, której jest poddawany. Z powyższego wynika, że działanie personelu medycznego było prawidłowe i adekwatne do stanu zdrowia powoda, a tym samym powód nie wykazał, że jego dobra osobiste zostały naruszone. Zdaniem sądu nie jest naruszeniem dobra osobistego powoda w postaci godności stwierdzenie, że kierowca rajdowy Formuły I R. K. (1) miał poważniejszy wypadek niż pan i nie narzeka. Taką wypowiedzią lekarz z pewnością nie naruszył godności powoda, a jeżeli powód subiektywnie poczuł się dotknięty, nie oznacza, że może z tego tytułu dochodzić ochrony. Kwoty 10.000 zł zadośćuczynienia powód domaga się z tytułu pogłębienia się u niego rozstroju zdrowia na skutek braku rehabilitacji i braku leczenia zapalenia wątroby i żądanie opiera na przepisie art. 445 kc. , w związku z art. 417 --- STRONA 5 --- §1 kc., zatem jego obowiązkiem było wykazanie niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, czego nie uczynił. Przesłanką odpowiedzialności z art. 417 kc jest bezprawność, czyli działanie sprzeczne z prawem, jak również z zasadami współżycia społecznego. Pozwany w ramach swoich możliwości zapewnił powodowi rehabilitację, zaopatrzył go w odpowiedni sprzęt do ćwiczeń, zwiększył rozmiar spacerów, postarał się o miejsce w zakładzie w Ł., gdzie powód byłby profesjonalnie rehabilitowany, ale powód odmówił wyjazdu do tej jednostki. Również leczenie wątroby prowadzone jest w sposób adekwatny do stanu zdrowia powoda, a skoro nie chce on zażywać leków, nie stosuje odpowiedniej diety, trudno obarczać pozwanego za ewentualne pogorszenie się jego stanu zdrowia. W tej sytuacji powództwo o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie oddalono. O kosztach procesu postanowiono na zasadzie art. 98 kpc i § 19 pkt 1 i 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28.09.2002r z późniejszymi zmianami. Biorąc pod uwagę nakład pracy obu adwokatów, charakter sprawy i wkład pracy adwokatów w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy Sąd uznał, że koszty należne adwokatowi K. G. winny wynosić 10%, a adwokatowi A. G. 90% należnego wynagrodzenia. Sędzia