Wyrok II C 87/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 87/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R. w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Barbara Migas Protokolant: Ewa Kotyczka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2012 roku w Rybniku sprawy z powództwa D. B. przeciwko Skarbowi Państwa Dyrektorowi Zakładu Karnego w J. reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w W. o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. przyznaje radcy prawnemu P. H. ze Skarbu Państwa ( Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R.) kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset) oraz kwotę 828 zł ( osiemset dwadzieścia osiem) podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu 3. odstępuje od obciążenia powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego. Sygn. akt II C 87/11 UZASADNIENIE Powód D. B. ostatecznie wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w J. kwoty 200.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Powód podniósł szereg zastrzeżeń do warunków bytowych odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w J.. Wskazał, że warunki te były niezgodne z normami wyznaczonymi przez przepisy kodeksu karnego wykonawczego. Niezgodności te polegały głównie na niedotrzymaniu nakazanej minimalnej powierzchni celi mieszkalnej przypadającej na skazanego, niespełnianiu warunków bytowo – sanitarnych, w celach tworzyła się w nich pleśń oraz występowały insekty, okna były nieszczelne, z kolei sanitariaty znajdowały się w osobnym pawilonie, było 15 umywalek, 5 pisuarów i 5 kabin, co utrudniało korzystanie z toalety, brak było ciepłej wody, ciepła kąpiel była raz w tygodniu. Na korytarzach pawilonów unosił się dym z papierosów, bowiem brak było odosobnionych palarni. Ze względu na szkody górnicze ściany pawilonów były popękane. Na stołówce w zimę panowała niska temperatura, powstawała również pleśń. Podniósł również, że nie można było uzyskać pomocy podczas przemieszczania się z wyposażeniem, które otrzymywało się na początku odbywania kary, --- STRONA 2 --- a strażnicy źle wypełniali swoje obowiązki. Powód podniósł, że takie warunki odbywania kary pozbawienia wolności są niehumanitarne i nie zapewniają poszanowania godności powoda. Ponadto powyższe warunki odbywania kary naruszyły dobra osobiste powoda w postaci prawa do godności. Powód swoje roszczenie opiera o przepisy 24 kc, 448 kc. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Wskazał, że powód nie wyjaśnił precyzyjnie charakteru swojego żądania, ograniczył się jedynie do podania ogólnych twierdzeń na temat warunków odbywania kary. Nie przedstawił również żadnych konkretnych dowodów na poparcie swojego żądania oraz nie udowodnił by doszło do naruszenia przez pozwanego konkretnych dóbr osobistych powoda. Pozwany wyjaśnił, że powód osadzony był w Zakładzie Karnym w J., przebywał w celach, w których nie dochodziło do przeludnienia. Norma 3m 2 przypadająca na jednego więźnia była zatem zachowana. Ponadto z uwagi na typ jednostki w J., cele były otwarte i pozwany miał możliwość poruszania się po innych pomieszczeniach pawilonu, możliwość swobodnego przemieszczania się i korzystania z dostępnych pomieszczeń więziennych i z zajęć kulturalno – oświatowych. Ponadto pozwany podniósł, że nie prawdą jest iż w zakładzie nie było wyznaczonych miejsc do palenia papierosów. Zarządzeniem Dyrektora Zakładu, zostały bowiem wyznaczone odpowiednie miejsca. Pozwany ponadto podniósł, że rzeczą oczywistą jest, iż pozbawienie wolności niesie za sobą określoną dozę ograniczeń i niedogodności, nie można bowiem oczekiwać że warunki panujące w jednostkach penitencjarnych będą zbliżone do warunków panujących w domach. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód przebywał w Zakładzie Karnym w J., od 03.09.2010 roku do 09.02.2011 r. Osadzony był w celach nr: 18 o pow. 31,10 m 2 przeznaczonej dla 10 osób, nr 16 w pawilonie A o pow. 19.90 m 2 przeznaczonej dla 7 osób, nr 16 w pawilonie D o pow. 21,20 m 2 przeznaczonej dla 7 osób, nr 5 o pow. 21 m 2 przeznaczonej dla 7 osób, nr 4 o pow. 14,10 m 2 przeznaczonej dla 4 osób. W żadnej ze wskazanych celach nie dochodziło do przeludnienia. Zakład karny w J. jest zakładem typu półotwartego. W zakładach tego typu cele mieszkalne są otwarte całą dobę, a osadzeni mogą poruszać się swobodnie oraz korzystać z pól spacerowych, boisk do koszykówki, piłki nożnej, siatkówki o łącznej powierzchni 1,61 hektara. Pozwani mogą również korzystać ogólnodostępnych pomieszczeń, jak siłownia, czytelnia, biblioteka pomieszczenia grup AA czy też grup wyznaniowych, sal szkoleniowych lub świetlic wyposażonych w sprzęt RTV. Ponadto w zakładzie karnym realizowany był program kulturalno oświatowy, organizowano równego rodzaju kursy, spotkania z zaproszonymi gośćmi, prowadzone były również spotkania AA. Dowód: stanowisko D. Ewidencji w ZK J. k. 120; zeznania powoda k. 105; stanowisko D. Penitencjarnego w ZK J. k.129 Zakład karny położony jest na terenie występowania szkód górniczych, jednakże jego budynki znajdują się pod stałym nadzorem rzeczoznawcy budowlanego (...) S.A. W razie stwierdzenia uszkodzeń związanych z praca kopalni niezwłocznie dokonuje się zabezpieczeń, m.in. pomieszczenia są wspierane stemplami, a następnie dokonuje się odpowiednich napraw. Ponadto budynki podlegają także konserwacji dokonywanej przez służbę remontową jednostki. W przypadku wystąpienia uszkodzeń służba remontowa dokonuje napraw bądź wymiany uszkodzonych rzeczy, m.in. uszczelniane bądź wymieniane są okna w celach. Podczas pobytu w zakładzie powodowi doskwierał dym papierosowy, osadzeni bowiem z uwagi na zakaz palenia w celach, palili na korytarzu w miejscach do tego wyznaczonych, znajdujących się na końcach korytarza. Zarządzenie Dyrektora Zakładu określające miejsca wyznaczone do palenia papierosów, nie było jednak przestrzegane przez samych więźniów, którzy palili na całej długości korytarza. Pawilony więzienne wyposażone są w wentylację, przeprowadzane są także okresowe kontrole kominów oraz czyszczenie przewodów kominowych. Z przeprowadzonej kontroli nie wynikały żadne zaniedbania w przewodach kominowych. --- STRONA 3 --- W pozwanym zakładzie prowadzone są także stałe kontrole sanitarne, w razie stwierdzenia występowania pleśni podejmowane są niezwłocznie odpowiednie prace konserwatorskie z użyciem odpowiednich detergentów. Również budynki kuchni oraz stołówki znajdują się pod stała kontrolą Wojewódzkiej (...). Wszelkiego rodzaju nakazy związane z kontrolą są respektowane przez zakład karny. Stołówka jest ogrzewana, wyposażona w kaloryfery zapewniające odwodnią ilość ciepła. Podobnie jak pozostałe pomieszczenia kuchnia i stołówka kontrolowana jest pod kątem tworzenia się pleśni. Ubikacje oraz łaźnie umieszczone są poza celami. Sanitariaty znajdują się w osobnym budynku, oddalonym od pawilonów mieszkalnych o 20 do 120 metrów. Wyposażone są w umywalki oraz brodziki, ubikacje natomiast znajdują się w osobnych kabinach, w sanitariatach znajdują się także pisuary. Ponadto w każdym pawilonie znajduje się pomieszczenie, w którym znajdują się do 4 - 6 pisuarów oraz od 4 – 6 ubikacji. Osadzeni mają prawo do korzystania z zimnej wody w pomieszczeniach umywalni oraz ubikacji, natomiast raz w tygodniu korzystają z ciepłej kąpieli. Na stołówce więźniowie mają dostęp do ciepłej wody. Urządzenia sanitarne są sprawne, a ich ilość jest odpowiednia. W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek uszkodzeń są remontowane. Sanitariaty były remontowane w 2010 r. Dowód: zeznania powoda k. 105; stanowisko D. Kwatermistrzowskiego w ZK J. k.23 – 29v.; karta informacyjna dot. stosowania środków przeciw tworzeniu się pleśni k. 33; protokół z kontroli przewodów kominowych k. 34; stanowisko D. Penitencjarnego w ZK J. k.129 Powód zapewniony miał dostęp do opieki medycznej, z uwagi na problemy wątrobowe oraz żołądkowe korzystał w pozwanym zakładzie karnym z konsultacji lekarskich. W poprzednich jednostkach penitencjarnych powód także uskarżał się na tego typu problemy, miał również 4 próby samobójcze, polegające na zatruciu organizmu lekarstwami. Więźniom wydawane są sprzęt kwaterunkowy, środki higieny osobistej i środki czyszczące. Ilość wydawanych środków, m.in. mydła, papieru toaletowego, proszku jest z zgodna z obowiązującymi normami. Ponadto osadzeni mają prawo do korzystania z grzałek oraz czajników elektrycznych. Osadzeni mogą mieć również własną odzież, a w razie chłodnych dni mogą zgłosić się po dodatkową odzież i obuwie. W pozwanym zakładzie osadzeni mają prawo zgłaszać niedogodności oraz naruszenia sędziemu penitencjarnemu, powód jednak podczas odbywania kary nie wystosował żadnych skarg dotyczących odbywania kary. Dowód: stanowisko D. Kwatermistrzowskiego w ZK J. k.23 – 29v.; książka zdrowia powoda k. 135, 141 – 143; stanowisko D. Penitencjarnego w ZK J. k.129 Sąd zważył co następuje: Podstawą prawną dochodzonego zadośćuczynienia za złe, uciążliwe warunki pobytu w zakładzie karnym w J. jest art. 448 kc, zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Przesłanki ochrony dóbr osobistych zostały sprecyzowane w art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego, który wskazuje, że ten czyje dobro osobiste zostało naruszone bezprawnym działaniem może żądać zaniechania tego działania lub usunięcia jego skutków. Przy czym ustawodawca w artykule 24 kc wprowadził domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, które strona pozwana może obalić przez wykazanie, że jej działanie miało miejsce w warunkach obowiązującego porządku prawnego, stanowiło wykonywanie prawa podmiotowego, było za zgodą pokrzywdzonego, lub wynikało z potrzeby ochrony uzasadnionego interesu lub wartości nadrzędnych. W niniejszej sprawie trzeba mieć jednak też na uwadze, że powód odbywał karę pozbawienia wolności. Kara spełnia funkcję represyjną za dokonane przestępstwo i z istoty swej stanowi dolegliwość (dyskomfort) dla skazanego (tak też Sąd Apelacyjny w Katowicach, w wyroku z dnia 7 maja 2009 roku, sygn. akt I ACa 247/09). Aby można było mówić o odczuwaniu dolegliwości przez skazanego, odbywanie kary musi być bardziej uciążliwe od sposobu życia osób pozostających na wolności. Odczuwanie niedogodności i dyskomfortu, nawet znacznych rozmiarów, w przypadku kary pozbawienia wolności nie ogranicza się --- STRONA 4 --- jedynie do braku możności opuszczenia zakładu karnego, chociaż w tym przypadku powód z uwagi na typ zakładu miał możliwość jego opuszczania. Osadzeni bowiem w zakładach typu półotwartego wychodzą na przepustki, a także większość z nich kierowana jest do pracy poza zakładem. Ponadto nawet jeżeli powód nie opuszczał jednostki, to na uwadze należy mieć fakt, że cele w tego typu zakładach są otwarte całą dobę. Zaznaczyć także należy, że odbywanie kary pozbawienia wolności nie stanowi pobytu w zakładzie o charakterze zbliżonym do pensjonatu lub sanatorium, tyle tylko że w warunkach pozbawienia wolności, lecz oznacza także obniżenie standardu życiowego. Artykuł 23 k.c. zawierający przykładowe wyliczenie dóbr osobistych wymienia cześć, która obejmuje dobre imię oraz godność. Prawo człowieka do poszanowania godności, wyrażającej się w poczuciu własnej wartości i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi, dotyczy wszystkich aspektów życia osobistego człowieka i obejmuje także taką jego sferę, która jest związana z pozbawieniem wolności. Nie ma zatem potrzeby wyodrębniania autonomicznego dobra osobistego w postaci "prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolności", gdyż zawiera się ono w dobru osobistym, jakim jest godność człowieka. Władza publiczna ma obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków, nienaruszających ich ludzkiej godności. Jak wynika z dokumentów działu ewidencji zakładu karnego, powód w trakcie odbywania kary osadzony był w celach, które nie były przeludnione. Ponadto zeznania powoda potwierdzają powyższą okoliczność. Powód bowiem sam wskazał liczbę więźniów, osadzonych razem z nim w poszczególnych celach (k.105). Wskazane przez niego liczby współwięźniów odpowiadają liczbie osób, które mogły być umieszczone w poszczególnych celach z zachowaniem normy 3m 2 przypadających na jednego osadzonego. Zarzut, powoda że przebywał w przeludnionych celach jest nie uzasadniony i nie może znaleźć akceptacji Sądu. Również zarzut, przeszkadzającego powodowi dymu papierosowego nie może stanowić podstaw do uznania, że pozwany w sposób poniżający traktował osadzonego. Zarówno z zeznań powoda jak i dokumentów działów penitencjarnego i kwatermistrzowskiego wynika, że pozwany zakazał palenia tytoniu w celach mieszkalnych, jednocześnie wyznaczając odpowiednie miejsca w tym celu, które znajdowały się na końcach korytarzy przy drzwiach wejściowych. Korytarze zatem mogłyby być w każdej chwili wietrzone. Ponadto budynki więzienne, a w szczególności cele mieszkalne wyposażone są w wentylację, która z kolei jest okresowo kontrolowana. Podkreślić należy, co wynika z protokołu kontrolnego przewodów kominowych, że nie stwierdzono jakichkolwiek zaniedbań ze strony pozwanego. Pozwany zatem dokonał wszelkich możliwych działań, mających na celu ograniczenie ilości domu na korytarzach. Podkreślić należy, co wynika z zeznań powoda, że więźniowie nie stosowali się do zarządzenia Dyrektora, paląc na długości całego korytarza. Ilość domu papierosowego na korytarzu jest zatem zależna tylko i wyłącznie od samodyscypliny samych osadzonych. Nie znajduje akceptacji Sądu zarzut dotyczący złego stanu technicznego budynków, spowodowany w szczególności szkodami górniczymi oraz tworzeniem się pleśni w pomieszczeniach mieszkalnych oraz na stołówce. Z dokumentów przedstawionych przez zakład karny wynika, że budynki więzienne były pod stałym dozorem rzeczoznawców i w razie konieczności, niezwłocznie były zabezpieczane, a następnie remontowane lub konserwowane przez J. Spółkę (...). Wystąpienie m.in. pęknięć na ścianach, niezwłocznie podlegało ocenie rzeczoznawcy, a następnie w trybie pilnym zabezpieczano pomieszczenie oraz remontowano. Za stan techniczny budynków odpowiadała także grupa remontowa jednostki, w razie stwierdzenia uszkodzeń, w miarę możliwości dokonywano napraw bądź dokonywano wymiany rzeczy na nowe. Ponadto budynki więzienne podlegają kontrolom sanitarnym, w razie tworzenia się pleśni, przy pomocy odpowiednich preparatów usuwano ją. Również stołówka oraz pomieszczenia kuchenne znajdują się pod stałą kontrolą Wojewódzkiej (...), w związku z czym wszelkie zastrzeżenia tego organu wobec pozwanego były przez niego respektowane . Także zarzut, że na stołówce w okresie zimowym było zimno nie może zostać uwzględniony. Z dokumentów zakładu wynika, że stołówka wyposażona jest w kaloryfery, a w razie konieczności więźniom na ich wniosek wydawane są dodatkowe odzież oraz obuwie. Również zarzut, że w pawilonach jest mała ilość pisuarów oraz muszli klozetowych nie może zostać uznany przez Sąd. Jak zeznał powód w pawilonie osadzonych jest ponad 120 więźniów oraz znajduje się 5 pisuarów oraz 5 kabin --- STRONA 5 --- z muszlami klozetowymi. Jedna kabina przypada zatem na przynajmniej 24 osadzonych, liczba ta ulegnie również zmniejszeniu przy uwzględnieniu możliwość załatwiania swoich potrzeb fizjologicznych korzystając z pisuarów. W ocenie Sądu nie jest zatem możliwe, że do pomieszczeń z ubikacjami były stale kolejki. Ponadto ilość ustępów oraz pisuarów odpowiada wymogom określonym w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - § 84 Rozporządzenia. Nie znajduje również akceptacji zarzut dotyczący odległości sanitariatów od pawilonów mieszkalnych. Powód wskazał, że odległość wynosiła od około 30 do 120 metrów. W ocenie Sądu trudno uznać taki odcinek za tak długi, aby sprawił powodowi trudności z dojściem pod prysznic. Podkreślenia wymaga także okoliczność, że w pawilonach osadzeni mieli dostęp do umywalek z zimną wodą, gdzie także mogli dbać o swoją higienę osobistą, a w razie koniczności więźniowie mogli skorzystać z grzałek, które mogli posiadać w celach. Ponadto ani wyżej wskazane rozporządzenie ani rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczące warunków odbywania kary nie wskazują na normy, dotyczące odległości sanitariatów od pawilonów w których znajdują się więźniowie. Nie można uznać również zarzutów powoda, że w okresie odbywana kary w pozwanej jednostce uległ pogorszeniu stan jego zdrowia. Z przedstawionej przez powoda książki leczenia co prawda wynika, że miał on problemy zdrowotne, to jednak był otoczony należytą opieką lekarską. Z książki tej wynika, także że powód nie przejmował się zbytnio własnym stanem zdrowia, bowiem mimo wyznaczonych kilku terminów badań, nie zgłaszał się ani do lekarzy, ani na badania (k.141,142,143). Podkreślić należy, że na stan zdrowia powoda mogły mieć wpływ inne czynniki, nie koniecznie spowodowane odżywianiem w pozwanym zakładzie, czy też kolejkami do ubikacji. Zaznaczyć tutaj należy - co wynika z książki leczenia więźnia - że miał on 4 próby samobójcze (k.135), polegające na zatruciu organizmu lekarstwami, co także ma wpływ działanie narządów układu pokarmowego. Z książki tej wynika również, że powód już wcześniej miał problemy żołądkowe. Przebywając w Areszcie Śledczym w K. twierdził, że leczył się z powodu wrzodów żołądka oraz dwunastnicy. Nie sposób zatem uznać aby powyższe zarzuty uzasadniały, że pozwany dopuścił się naruszeń wobec powoda podczas odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Zarzuty dotyczące wydawania więźniom sprzętu kwatermistrzowskiego oraz środków czystości i do higieny osobistej, jak również zarzut odnoszący się do ciepłej kąpieli, że odbywała się raz w tygodniu nie zasługują na uwzględnienie sądu. R. te są bowiem wydawane zgodnie z obowiązującymi przepisami, określanymi w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych – § 1 Rozporządzenia. Z kolei Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, określa warunki zdrowotne i bytowe podczas odbywania kary. Zgodnie z § 30 Rozporządzenia osadzonemu przysługuje przynajmniej jedna ciepła kąpiel w tygodniu. Pozwany zatem nie narusza w żaden sposób warunków odbywania kary. Jednocześnie twierdzenia powoda, że służba więzienna nie wypełnia swoich obowiązków w należyty sposób, m.in. nie zanosi osadzonym sprzętu kwatermistrzowskiego do cel ponieważ cześć więźniów jest za słaba lub unika rozmów z osadzonym na temat warunków odbywania kary, nie mogą zostać uznane przez Sąd. Podkreślić należy, że nie jest wymagane aby osadzony za jednym razem zabrał całość sprzętu do celi, transport może rozłożyć sobie na kilka razy. Ponadto powód nie wskazał aby taka sytuacja odnosiła się do niego bezpośrednio. Odnośnie drugiego przypadku więźniowie mają prawo do składania skarg, wniosków oraz próśb do sędziego penitencjarnego, którego mogą informować o przebiegu odbywania kary. Także zarzuty że pozwany nie zapewnił odpowiednich zajęć oraz rozrywki powodowi, a także, że obiekty nie spełniają odpowiednich norm nie mogą zostać uznane przez Sąd. Na uwadze bowiem należy mieć fakt, że pozwany udostępnia osadzonym dużą część pomieszczeń oraz zewnętrznych obiektów więziennych o łącznej powierzchni 1,61 hektara. Na obiektach tych więźniowie korzystają z boisk do piłki nożnej, koszykówki czy też siatkówki. Ponadto jak wynika z materiału dowodowego w zakładzie organizowane były różnego rodzaju konkursy, zawody sportowe. Osadzeni mieli również możliwość korzystania z bibliotek, czytelni, pomieszczeń grup wyznaniowych lub ruchu AA. Na świetlicy znajduje się telewizor oraz odbywają się spotkania z ciekawymi zaproszonymi postaciami. Ponadto sami osadzeni --- STRONA 6 --- mogą posiadać własne telewizory w celach. Osadzeni mogli także opuszczać cele, w odpowiednich godzinach mogli poruszać się po bloku więziennym, wychodzić na pola spacerowe. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że pozwany dokonał wszelkiej staranności aby zapewnić osadzonym jak najlepsze warunki odbywania kary. Powyższe warunki odbywania kary trudno uznać za uwłaczające godności powoda. Wskazać tutaj należy, że osadzenie powoda w zakładzie karnym, miało na celu ochronę interesu społecznego i wartości nadrzędnych jakimi są izolacja przestępców od społeczeństwa i osiągnięcie celów probacji. Ponadto osadzenie powoda nie miało cech poniżającego i nieludzkiego traktowania i odbywało się w godziwych warunkach. Subiektywne zatem przekonanie powoda, że nastąpiło przy tym naruszenie jego dóbr osobistych, jest bezpodstawne i nie może znaleźć ochrony prawnej przewidzianej w art. 23 i 24 kc, jak również być podstawą przyznania mu zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 kc. Sąd na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o adwokaturze w związku z § 6 pkt 6) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz mając na uwadze nakład pracy adwokata, przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi powoda w kwocie 3600 zł oraz kwotę 828 zł podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Sygn. akt II C 87/11 (...) (...) R., dnia 29.06.2012 r.