Wyrok II C 822/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Kat

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 822/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Frydrych Protokolant: Aleksandra Mirzejewska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa M. G. przeciwko K. S. . o nakazanie i zapłatę 1. nakazuje pozwanej K. S. zaprzestanie naruszania dóbr osobistych powódki M.G. i usunięcie skutków naruszenia tych dóbr poprzez zakazanie pozwanej wysyłania wiadomości tekstowych sms, wykonywania połączeń telefonicznych na numery telefonówpowódki i członków jej rodziny, dokonywania wpisów i wysyłania wiadomości tekstowych na profile portali społecznościowych należących do członków rodziny powódki oraz nakazuje pozwanej przeproszenie powódki poprzez złożenie powódce w terminie 21 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oświadczenia w formie listu odręcznie napisanego przesłanego drogą poleconą o treści: „Ja K.S. przepraszam Panią M.G. za wszystkie obraźliwe i szkalujące Jej osobę słowa, które naruszyły Jej godność osobistą oraz cześć. Wyrażam głębokie ubolewanie nad zaistniałą sytuacją. K. S.”, 2. umarza postępowanie w zakresie żądania zapłaty, 3. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz adwokata A. B. kwotę 3.394,80 zł (trzy tysiące trzysta dziewięćdziesiąt cztery złote osiemdziesiąt groszy), w tym kwotę 634,80 zł (sześćset trzydzieści cztery złote osiemdziesiąt groszy) tytułem podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonejpowódce z --- STRONA 2 --- urzędu. Sygn. akt II C 822/12 U Z A S A D N I E N I E Powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za poniesione straty moralne. Na uzasadnienie roszczenia powódka podała, że otrzymuje od pozwanej smsy o obraźliwej treści, w których pozwana kieruje pod jej adresem wulgarne określenia (takie jak: „głąbie”, „analfabetko”, „kurwo”, „prostytutko z krakowskiego burdelu” „wrzodzie na tyłku”), deprecjonuje jej wykształcenie i zdolności intelektualne. Powódka czuje się z tego powodu poniżona, znieważona i odbiera zachowanie pozwanej jako znęcanie się psychiczne nad jej osobą (k. 3-5). W piśmie, które wpłynęło do Sądu Rejonowego w M. w dniu 17 lipca 2012r. pozwana podała, że to powódka po aresztowaniu partnera powódki M. J., zaczęła ją nękać smsami, domagając się m.in. pomocy w załatwianiu różnych spraw związanych z aresztowaniem oraz płacenia alimentów na dzieci powódki. Epitety kierowane pod adresem powódki pozwana uzasadniła tym, że powódka popełnia liczne błędy ortograficzne, jak również okolicznością, że powódka rzeczywiście pracowała kiedyś w domu publicznym w K.. Powódka jest złodziejką, ponieważ niezasadnie pobiera alimenty na dzieci, podając się za samotną matkę, podczas gdy mieszkała z konkubentem. Ponadto powódka sama używała wulgaryzmów i obraźliwych sformułowań pod adresem pozwanej (k. 42-51). Na rozprawie w dniu 24 lipca 2012r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Z kolei pełnomocnik powódki sprecyzował, iż powódka domaga się ochrony dóbr osobistych (k. 55). W piśmie procesowym z dnia 8 października 2012r. powódka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika sprecyzowała ponownie żądanie pozwu, domagając się względem pozwanej: 1. zaniechania naruszeń poprzez nie wysyłanie wiadomości tekstowych sms oraz wykonywanie połączeń telefonicznych na numery telefonów należących do powódki oraz członków jej rodziny, jak również nie dokonywanie wpisów i wysyłania wiadomości tekstowych na profile portali społecznościowych należących do członków rodziny powódki; 2. osobistego przeproszenia powódki przez pozwaną poprzez złożenie oświadczenia --- STRONA 3 --- o następującej treści: „Przepraszam Panią M. G. za wszystkie obraźliwie i szkalujące Jej osobę słowa, a także nieprawdziwe informacje, które naruszyły jej godność osobistą oraz cześć. Wyrażam głębokie ubolewanie nad zaistniałą sytuacją” (k. 78-80). W toku rozprawy w dniu 8 maja 2013r. powódka cofnęła pozew w zakresie zasądzenia zadośćuczynienia (k. 136). Sąd ustalił : Bezspornym w sprawie było, że w okresie od 6 kwietnia do 15 maja 2012r. oraz w okresie od marca 2013r. do czasu rozpoznania niniejszej sprawy, pozwana kierowała, najpierw na numer telefonu komórkowego powódki, a w późniejszym okresie na numer telefonu należącego do matki powódki, wiadomości tekstowe, których adresatką miała być powódka, w których pojawiały się następujące słowa, sformułowania i oskarżenia: „kurwo”, „pizdo”, „prostytutko z krakowskiego burdelu”, „wielki wrzodzie na tyłku” „głąbie”, „głąbie bez matury”, „ktoś ci głąbowatość udowodnił?” „analfabetko”, „zdziro”, „niech ci się gałąź przyśni z dyndająca M., dzieci zamiast śmierdziucha przynajmniej rentę będą mieć”, „coś takiego jak ty”, „dajesz dupy swojemu teściowi”, „dupy dajesz w domu”, „twoja matura? w burdelu została i pracuje???”, „złodziejka”, „rynek we W.słynął z wieszania złodziei”, „dynda, dynda M. na wrocławskim rynku, dynda, nawet dzieci się cieszą, bo rentę mieć będą”, „złożę wniosek o eutanazję dla ciebie”, „pokażę twoje smsy choćby do przedszkola, bo ty pisać nie umiesz paragrafie”, „do żłobu ci darmozjadzie sypię żarcia”, „śmierdzielu”, „ty ludzka świnio”, „krowo”, „dupodajko”, „kurwiszonie”, „M. obciągara” oraz groźby: „też cię będę gnębić, nie mogę się doczekać”, „pakuj się, bo karki nadchodzą po dług”, „karki są już w drodze”, „napiszę do sąsiadów, przed kim mają swoje dzieci chronić”. (dowód: pismo złożone na rozprawie w dniu 24.07.2013r. – 179, z zapisów protokołów rozpraw z 2.01.2013r. i 27.03.2013r. – rozpraw odbytych przez Sądem Rejonowym w K. sygn. akt (…) – k. 88-93, 134-142 akt (…) ). Pozwana miała świadomość, że kierowane pod adresem powódki sformułowania są obraźliwe. (dowód: zeznania pozwanej – zapis protokołu rozprawy z 30.09.2013r. – k. 225). Powódka wielokrotnie informowała pozwaną, że numer telefonu, na który pozwana wysyłała wiadomości, do niej nie należał i wzywała pozwaną do zaniechania wysyłania wiadomości pod ten numer. Treść tych wiadomości jednoznacznie wskazywała, iż były one --- STRONA 4 --- adresowane do powódki, gdyż często rozpoczynały się od słów „M.”, lub dotyczyły okoliczności lub wydarzeń ściśle powiązanych z osobą powódki. Pozwana kontaktowała się także z rodzicami partnera powódki. Do ojca partnera powódki telefonowała, a także wysyłała smsy, domagając się, aby wpłynął on na powódkę w taki sposób, aby powódka „nie zatruwała innym życia”. Nazwała powódkę „zakałą”, „kurwą”. Pisała, żeby „zamknął powódkę w klatce” i „że możecie ją sobie leczyć, skoro pozbyć się jej nie możecie”. Z kolei do jego matki napisała list, w którym m.in. podała, że powódka „sypia z jej mężem”. (dowód: treść smsów do ojca partnera powódki T. J.– k. 208, kserokopia listu pozwanej do H. J. – k. 30). Ponadto, pozwana dokonywała wpisów na portalu społecznościowym na profilu bratowej powódki – B. G., gdzie podawała fałszywe informacje na temat powódki, tj., że powódka żąda od niej 40 milionów złotych oraz wnosiła o wpłynięcie na powódkę, żeby powódka zaprzestała nękania jej smsami. (dowód: zeznania świadka B. . G. – zapis protokołu rozprawy z dnia 24.07.2013r. – k. 168). Powódka przebywała w okresie od (…) w Domu Samotnej Matki w K. z powodu trudnej sytuacji materialno-bytowej. W tym czasie urodziła córkę. (dowód: Zaświadczenie z Domu Samotnej Matki w K. z 12.11.2012r. – k. 154). W tym miejscu należy zaznaczyć, że wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy były niesporne między stronami. Pozwana nie zaprzeczyła, że wysłała na telefon komórkowy powódki wiadomości tekstowe ( smsy ), na które powoływała się w toku procesu powódka. Pozwana nie zanegowała, że wysłała do matki partnera powódki list, w którym twierdziła, ze powódka „sypia” z ojcem swojego partnera. Pozwana nie negowała okoliczności, iż kontaktowała się z ojcem partnera powódki, pisząc do niego smsy, zawierające obraźliwe określenia powódki. Nadto pozwana nie zaprzeczyła, aby w wiadomościach wysyłanych do powódki oraz do świadka T. J. używała pod adresem powódki słów powszechnie uznanych za obelżywe, na które to słowa wskazywała strona powodowa. Sąd zważył: --- STRONA 5 --- W rozpoznawanej sprawie powódka wnosiła o ochronę dobra osobistego w postaci godności osobistej, dobrego imienia, czci Zgodnie z art. 23 kc dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W myśl art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym. W tym miejscu należy zaznaczyć, że konstrukcja ochrony dóbr osobistych opiera się w prawie polskim na obiektywnym ujmowaniu ich istoty. Odmiennie niż w ujęciu subiektywnym, odwołującym się przede wszystkim do indywidualnych wartości świata uczuć, stanu życia psychicznego jednostki, koncepcja obiektywna przyjmuje, że źródłem dóbr osobistych, jako wartości niemajątkowych i ściśle związanych z osobą ludzką, jest porządek prawny oraz zawarte w nim społeczne normy i oceny. Dobra osobiste charakteryzowane są więc jako wartości wynikające ze społecznych ocen, stanowiące przedmiot społecznego uznania i typizacji, o których istnieniu rozstrzyga osąd opinii społecznej. Są to wartości uznane powszechnie w społeczeństwie i akceptowane przez dany system prawny (zob. m.in. A. Szpunar, Ochrona dóbr osobistych, Warszawa 1979, s. 107; A. Cisek, Dobra osobiste i ich niemajątkowa ochrona w kodeksie cywilnym, Acta UWr, Prawo CLXVII, Wrocław 1989, s. 39; Z. Radwański, Prawo cywilne - część ogólna, Warszawa 2003, s. 156). Z tych względów naturę i granice poszczególnych dóbr osobistych wyznaczają przeważające w danym społeczeństwie zapatrywania prawne, moralne i obyczajowe. Dokonując oceny, czy nastąpiło naruszenie danego dobra osobistego należy odnosić się do poglądów panujących w społeczeństwie, posługiwać się w tym celu abstrakcyjnym wzorcem "przeciętnego obywatela", nie zaś odwoływać się do jednostkowych odczuć i ocen osoby pokrzywdzonej. --- STRONA 6 --- Jak wskazuje się w doktrynie, wartości osobiste nie dlatego podlegają ochronie, że dana osoba przywiązuje do nich subiektywnie doniosłe znaczenie, ale dlatego, że system prawny uznaje i aprobuje potrzebę ich ochrony. Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się pogląd, zgodnie z którym ocena, czy w konkretnej sytuacji nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości pokrzywdzonego, a więc według oceny subiektywnej zainteresowanego. Kryteria oceny naruszenia muszą być poddane obiektywizacji, trzeba w tym zakresie uwzględnić odczucia szerszego grona uczestników i powszechnie przyjmowane, a zasługujące na akceptację normy postępowania, w tym normy obyczajowe i wynikające z tradycji (tak m.in. wyrok SN z 11 marca 1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997, z. 6-7, poz. 93, wyrok SN z 16 stycznia 1976 r., II CR 692/75, OSNC 1976, z. 11, poz. 251). W świetle powyższego nie każde zdarzenie wywołujące u jednostki "subiektywne wzburzenie emocjonalne" stanowi fakt, któremu można przypisać skutek w postaci naruszenia dóbr osobistych jednostki. Owych kryterium delimitacyjnych dostarcza obiektywna koncepcja naruszenia dóbr osobistych.. Do analogicznych wniosków prowadzi lektura orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2004 r., I CK 484/03. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy bezpośrednio nawiązał do pojęcia dóbr osobistych jako wartości o charakterze obiektywnym wskazując, że indywidualne wartości świata uczuć i życia psychicznego o tyle tylko stanowią prawem chronione dobra osobiste, o ile odpowiadają obiektywnym kryteriom, a nie tylko subiektywnym odczuciom osoby żądającej ochrony prawnej. Tym obiektywnym kryterium i punktem odniesienia weryfikującym istniejące subiektywne przekonanie, przyjmujące określoną wartość za dobra osobiste, powinna być wyrażana przez społeczeństwo (lub jego zdecydowaną większość) opinia o tym, czy konkretna wartość zasługuje na uznanie jej za prawem chronione dobro osobiste. Dobro osobiste, będące emanacją osobowości każdego człowieka, jest wprawdzie sprawą jego świadomości, a więc kategorią z natury subiektywną, jednakże musi odpowiadać kryterium sprawdzalności, a więc kryterium obiektywnym. Dodatkowo wskazać należy, zachodzi oczywista kolizja zasad prawnych w postaci prawa jednostki do ochrony czci i dobrego imienia oraz prawa do swobody wypowiedzi i wolności słowa . Obydwie wskazane zasady są chronione zarówno na podstawie Konstytucji RP (art. 14 i 54 ust. 1 oraz art. 30, 31 ust. 3 i 47), umów międzynarodowych (art. 10 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 19 powszechnej deklaracji praw człowieka, art. 17 i 19 międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych), jak i ustaw. Jak wskazano w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r., III CZP 53/04, jednakowa jest ranga obu tych zasad i poziom udzielanej im ochrony. Oznacza to, że żadnej z nich nie można przyznać pierwszeństwa i żadna z nich nie ma charakteru absolutnego . --- STRONA 7 --- Dokonując literalnej wykładni cytowanego powyżej unormowania art. 24 kc należy także stwierdzić, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie w sytuacji działania bezprawnego. Przesłanka bezprawności działania, w wyniku którego doszło do naruszenia dóbr osobistych jest konieczna do udzielenia ochrony przewidzianej w cytowanym przepisie. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym materialnym bardzo szeroko, począwszy od uznania że działanie bezprawne to takie które jest sprzeczne z normami prawnymi, porządkiem prawnym jak również z zasadami współżycia społecznego. Bezprawność oznacza bowiem ujemną ocenę porządku prawnego w zakresie przedmiotu jakim jest zachowanie sprawcy. Bezprawne zatem będzie każde zachowanie które stanowi obiektywne złamanie określonych, przyjętych i powszechnie akceptowanych norm i reguł postępowania, zachowania, czyli takie które jest sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym. Należy podkreślić, że „porządek prawny” w takim ujęciu to nic innego jak określone reguły ( nakazy, zakazy ) wynikające z obowiązujących norm prawnych, ale również wypływające z norm społecznych, moralnych, dobrych obyczajów, zasad współżycia społecznego Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy iż pozwana bez wątpienia naruszyła dobra osobiste powódki, takie jak dobre imię, godność osobistą, cześć. Podnieść należy, iż znamieniem czynu polegającego na naruszeniu takich dóbr osobistych jak dobre imię, cześć, godność nie jest faktyczne pogorszenie odbioru danego podmiotu w otoczeniu, lecz obiektywna możliwość takiego pogorszenia. Zarzut strony pozwanej idący w przeciwnym kierunku jest bezzasadny. Pokrzywdzony nie ma obowiązku wykazywania konkretnych następstw działania naruszającego, wystarczy jedynie wykazanie, iż pewne działanie miało miejsce, a jego ocena w świetle obiektywnych kryteriów pozwala zakwalifikować takie działanie jako naruszenie dóbr osobistych. W sprawie powódka wykazała, że treści smów wysłanych przez pozwaną do powódki, matki powódki, świadka T. J., treść listu kierowanego przez pozwaną do matki partnera powódki. naruszyły dobra osobiste powódki , natomiast pozwana w żaden sposób nie wykazała braku bezprawności swoich działań art. 6 k.c. Pozwana w treści smsów, kierowanych do powódki i świadka T. J., określając powódkę posługiwała się bez wątpienia słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, w korespondencji kierowanej do matki partnera powódki zarzuciła powódce w odczucie społecznym postawę niemoralną ( nawiązanie przez powódkę relacji intymnych z ojcem partnera powódki ). Pozwana nie wykazała, aby jej działanie nie było bezprawne. Za brakiem bezprawności działania pozwanej natomiast nie przesądza – wbrew oczekiwaniom pozwanej - sama postawa powódki ( wysłanie --- STRONA 8 --- smsów do pozwanej, treść tych smsów ). W świetle powyższych wywodów zasadnym było żądanie powódki o nakazanie stronie pozwanej zakazania wysyłania wiadomości tekstowych sms, wykonywania połączeń telefonicznych na numery telefonów powódki i jej członków rodziny, dokonywania wpisów i wysyłania wiadomości tekstowych na profile portali społecznościowych należących do członków rodziny powódki oraz złożenie stosownego oświadczenia (przeprosin). Wobec powyższego – na mocy art. 24 § 1 kc w zw. z art. 23 kc orzeczono jak w pkt 1 wyroku, uznając że przeproszenie powódki winno przybrać formę odręcznie napisanego przez pozwaną do powódki listu, przesłanego drogą poleconą w terminie 21 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku o treści: „ Ja K. S. przepraszam Panią M. G. za wszystkie obraźliwe i szkalujące Jej osobę słowa, które naruszyły jej godność osobistą oraz cześć. Wyrażam głębokie ubolewanie nad zaistniała sytuacją. K. S.”. Odnośnie roszczenia o zapłatę postępowanie zostało umorzone wobec skutecznego cofnięcia pozwu w tym zakresie i dlatego na mocy na art. 355 kpc w zw. z art. 203 kpc postanowiono jak w pkt 2 wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powódce z urzędu postanowiono na podstawie regulacji § 6 pkt 5 ( żądanie zapłaty ), § 11 pkt 2( żądanie ochrony dóbr osobistych ) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2002r., nr 163, poz. 1348 z późn. zm. )