Postanowienie II C 756/12/4 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2013 r. Sąd Okręgowy w K

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 756/12/4 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział II Cywilny w składzie : Przewodniczący: SSO Agata Stankiewicz-Rataj Protokolant: Katarzyna Sacherska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa : J. T. przeciwko Skarbowi Państwa - (…) o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. Sygn. akt II C 756/12/4 Uzasadnienie Powód wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez (…) o zapłatę odszkodowania w wysokości 1.000.000,00 zł. W uzasadnieniu powód wskazał, że przez 11 lat był bezpodstawnie oskarżony 0 zabójstwo Z. P.. Wyrokiem Sądu Okręgowego w K.w 2009r., sygn. akt (…) , został uniewinniony. W dniu 27 lutego 2009r. Prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł apelację od tego wyroku. W dniach 11-15 lutego 2010r., w Sądzie Apelacyjnym w K. w trakcie rozprawy Prokurator odstąpił od oskarżenia, wynikiem czego Sąd utrzymał wyrok Sądu pierwszej instancji. --- STRONA 2 --- Bezpodstawne zarzuty doprowadziły do rozpadu rodziny powoda, rozwodu powoda z żoną oraz cierpień jego rodziny. Pozwany Skarb Państwa - (…) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że Prokuratura Okręgowa w K. skierowała akt oskarżenia przeciwko powodowi, gdyż dowody zebrane w toku postępowania przygotowawczego uzasadniały podejrzenie, że dopuścił się on popełnienia zarzucanych czynów obejmujących 26 zarzutów o czyny z art. 258 § 2 k.k. i inne. Materiał dowodowy wskazywał na wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez J. T. powyższych czynów. Wskazano bowiem na rozpoznanie wizerunków powoda przez czterech świadków zdarzenia. Dwaj z nich rozpoznali powoda przez lustro obserwacyjne. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2008r., sygn. akt (…) , Sąd Okręgowy w K. uznał powoda winnym popełnienia większości zarzucanych mu czynów 1 wymierzył mu karę łączną 25 lat pozbawienia wolności. Sąd uniewinnił J. T. od popełnienia przestępstwa z art. 148 § 2 pkt 2 i 4 k.k., art. 280 § 2 k.k. przy zast. art. 11 §2 k.k. Sąd Okręgowy odnosząc się do wydanego orzeczenia wskazał na wątpliwości, które tłumaczyć należało na korzyść powoda. Prokurator Okręgowy w K. złożył apelację, w której domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu środka odwoławczego podniósł, że Sąd nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, czterech świadków rozpoznało J. T. jako uczestnika napadu, zaś fakt nie pamiętania i nie rozpoznania w toku sprawy, przez świadków tego zdarzenia, jego przebiegu i wizerunku sprawców nie może dyskredytować uprzednio złożonych przez nich zeznań. Sąd Apelacyjny w K. w dniu 18 lutego 2010r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w pkt 2 i 3 w odniesieniu do oskarżonego J. T.. Wyrok sądu pierwszej instancji został w szerokim zakresie zreformowany, aczkolwiek J. T. został prawomocnie skazany na karę łączną 4 lat pozbawienia wolności. W części dotyczącej uchylonych rozstrzygnięć Sądu Okręgowego, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia i toczy się przed Sądem Okręgowym w K. -sygn. akt (…) . Dotyczy ona czynów między innymi z art. 148 k.k., zarzucanych J. T.. Pozwany zarzucił, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienia tak co do zasady jak i wysokości. Do przypisania pozwanemu odpowiedzialności niezbędne jest łączne spełnienie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej tj.: zdarzenia wywołującego szkodę, szkody i adekwatnego związku przyczynowego miedzy zdarzeniem wywołującym szkodę, a szkodą. --- STRONA 3 --- Wykazanie tych przesłanek spoczywa na powodzie. Powód przesłanek tych nie udowodnił. W stanie faktycznym sprawy nie miało miejsca niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Sam fakt prawomocnego uniewinnienia oskarżonego od popełnienia zarzucanego czynu zabronionego jest niewystarczający do uznania, że działanie organu postępowania przygotowawczego jest bezprawne. Roszczenie powoda mogłoby zostać uwzględnione tylko wówczas, gdyby stwierdzone zostało, że postępowanie karne przeciwko J. T. było prowadzone z rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania karnego np. prowadzenie postępowania pomimo oczywistego braku dowodów winy, ze świadomością sfabrykowania takich dowodów, czy też bez zachowania podstawowych przepisów procedury. Nie jest natomiast podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa sama okoliczność, że w postępowaniu karnosądowym oskarżonego uniewinniono od zarzutu popełnienia zarzucanego mu czynu. Postępowanie karne przeciwko powodowi prowadzone było przez organ dochodzenia zgodnie z obowiązującymi przepisami procedury karnej, zaś oskarżyciel publiczny zebrał materiał dowodowy, który był w jego ocenie, wystarczający do sporządzenia, wniesienia i popierania aktu oskarżenia. Powód nie wskazał przepisów procedury karnej, które zostały naruszone. Wskazanie dopiero konkretnych przepisów kodeksu postępowania karnego pozwalałoby poddać te zarzuty ocenie z punktu widzenia dopuszczalności zakwalifikowania ich jako uzasadniających przypisanie organowi dopuszczenia się bezprawności w postępowaniu karnym. Organy prowadzące i nadzorujące postępowanie przygotowawcze, działają w granicach swoich ustawowych kompetencji, zgodnie z zasadą o jakiej w art. 7 k.p.k.. Sam fakt, iż Sąd orzekający dokonał odmiennej oceny faktycznej zebranego w sprawie materiału dowodowego, niż uczynił to organ w akcie oskarżenia, nie daje podstawy do traktowania działań oskarżyciela jako bezprawnych. Uniewinnienie powoda od niektórych zarzutów nastąpiło wskutek odmiennej, korzystnej dla oskarżonego, interpretacji przeprowadzonych dowodów. Pozwany podniósł ponadto, że z treści pozwu nie wynika, z jakim to dokładnie uszczerbkiem powód wiąże swoje roszczenia. Nie przedstawiono żadnych dowodów mających świadczyć o wystąpieniu uszczerbku oraz jego wysokości. Jeżeli uznać, że działania pozwanego wpłynąć miały na sferę dóbr osobistych powoda to stwierdzić należy, że powód winien wykazać fakt tego naruszenia oraz doznanej na tej drodze krzywdy. Samo ogólnikowe powołanie się na utratę zdrowia czy cierpienia psychiczne swoje i swojej rodziny nie jest wystarczające. Kwota lOOOOOOzł. jest sumą znacznie wygórowaną i nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w relacjach społeczno - gospodarczych. Pozwany zakwestionował również związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem sprawczym, a rzekomo powstałym uszczerbkiem po stronie powoda. Wskazywany przez powoda rzekomy skutek działań pozwanego w postaci jego zaburzeń psychicznych, cierpień jego najbliższych oraz rozpadu rodziny może wynikać nie z postawienia mu zarzutów, które w toku postępowania sądowego nie znalazły potwierdzenia, ale z całokształtu aktywności życiowej powoda, która opiera się na działalności przestępczej. Pozwany wskazał również, że zasądzenie na rzecz powoda jakiegokolwiek zadośćuczynienia, byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego tj. sprzeczne z art. 5 k.c. i stanowiłoby nadużycie prawa (k.43 — 53 akt). Sąd ustalił: Przeciwko powodowi toczyło się postępowanie przygotowawcze. W wyniku przeprowadzonego postępowania przygotowawczego w dniu 19 czerwca 2000r. został sformułowany w stosunku do powoda akt oskarżenia. J. T. oskarżany zosta] 3 --- STRONA 4 --- m.in. o zabójstwo Z. P., w dniu (…) r. w (…) . Wyrokiem z dnia 13 lutego 2008r. Sąd Okręgowy w K., sygn. akt (…) , uniewinnił powoda od tego zarzutu. Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 18 lutego 201 Or., sygn. akt (…) , utrzymał w mocy, w tym zakresie, wyrok Sądu Okręgowego w K. ( bezsporne). W wyniku prowadzonego postępowania przygotowawczego w związku ze zdarzeniem z dnia (…) r. rozpylano i przesłuchano oraz przeprowadzono okazanie powoda świadkom zdarzenia: G. B., G. W., D.N. i J. K.. Osoby te dokonały rozpoznania wizerunku powoda. Czynności te podejmowane były przez funkcjonariuszy Policji i prokuratora (dowód: protokoły rozpytania nieletnich, przesłuchania ich w charakterze świadków, protokoły okazania, k. 135-235 akt). Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów powołanych powyżej. Dla porządku odnieść się trzeba do tego iż Sąd w sprawie nie przeprowadził dowodu z przesłuchania stron. Kwestia konieczności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony należy do zakresu swobodnej decyzji Sądu (art. 299 k.p.c., art. 302 k.p.c.), opartej na analizie zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie jego spójności i zupełności. Dowód z przesłuchania strony nie ma charakteru obligatoryjnego w sprawach cywilnych, a jego przeprowadzenie konieczne jest wówczas, gdy nie ma możliwości przeprowadzenia innych dowodów, lub gdy brak jest dowodów. Nie przesłuchanie strony może stanowić naruszenie art. 299 k.p.c. tylko wówczas, gdy mogło ono wpłynąć na wynik sprawy, rozumiany jako wyjaśnienie wszystkich istotnych i spornych okoliczności dotyczących stosunków prawnych pomiędzy stronami sporu, ale gdy dowód z przesłuchania strony był jedynym dowodem, którym dysponował sąd (por. wyrok SN z dnia 5 czerwca 2009 r., I PK 19/09, niepubl.) ( z uzasadnienia wyroku Sąd Najwyższego z dnia 18 lutego 2010r., II CSK 369/09, LEX nr 570129) W niniejszej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania merytorycznego orzeczenia, co wynika z ustaleń faktycznych powołanych w uzasadnieniu i dokonanej na ich podstawie analizie prawnej sprawy. Sąd zważył: Roszczenie powoda oparte jest o treść art. 417 k.c. Dokonując zatem prawnej analizy żądania powoda podnieść należy co następuje. Brzmienie przepisu art. 417 k.c. nadane zostało na podstawie ustawy z dniał 7 czerwca 2004r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 162, póz. 1692). Wykładnia tego przepisu uległa zmianie z dniem wejścia w życie Konstytucji z 1997r. Trybunał Konstytucyjny w interpretacyjnym wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r. SK 18/00 ( Dz. U. Nr 145, poz.1638; OTK 2001, nr 8, póz. 256) wskazał, że przepis art. 417 k.c. winien być rozumiany w ten sposób, iż Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Podzielając pogląd i argumentację dla niego zawartą w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007r. (I CSK 315/07; LEX 3714490) uznać należy, że wyróżnić można trzy okresy obowiązywania art. 417 k.c.: pierwszy - od dnia l stycznia 1965r. ( tj. od dnia wejścia w życie Kodeksu cywilnego) do dnia 16 października 1997r., drugi - od dnia 17 października 1997r. ( tj. od dnia wejścia w życie Konstytucji) do dnia 4 --- STRONA 5 --- 31 sierpnia 2004r., oraz trzeci - od dnia l września 2004r. ( tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dniał? czerwca 2004r.) do chwili obecnej. W niniejszej sprawie podstawą ewentualnej odpowiedzialności Skarbu Państwa jest, zatem art. 417 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 października 1997r., ale i w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 października 1997 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r., a więc interpretowany w sposób zgodny z art. 77 ust. l Konstytucji. Według bowiem art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 420 \ art. 420 2 i art. 421 k.c. oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie wymienionej ustawy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r., K 33/02 (OTK 2002, nr 7A, póz. 97) jest również skuteczny ex tunc; co czyni, że można jedynie rozważać, czy owa skuteczność odnosi się do dnia wejścia w życie zakwestionowanych przepisów, czy też do dnia wejścia w życie Konstytucji, co zresztą w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma istotnego znaczenia. Dla uznania zatem odszkodowawczej odpowiedzialności strony pozwanej w oparciu o normę art. 417 k.c. spełnione winny być przesłanki w postaci: bezprawności działania pozwanego, szkody, związku przyczynowego, i winy funkcjonariusza za czynności (działania) pozwanego przed 1997r., skoro powód wiąże odpowiedzialność pozwanego z czynnościami (działaniami) pozwanego do czasu wniesienia aktu oskarżenia, co nastąpiło w 2000 roku. W pierwszej zatem kolejności dokonać należy analizy przesłanki bezprawności. Pojęcie bezprawności na gruncie art. 417 k.c. wielokrotnie było przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, który wyjaśnił, że nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy publicznej, uchybień wymaganiom określonym w ustawach zwykłych, aktach wykonawczych (uchybienia w sferze prawa materialnego i procesowego), jak i uchybień normom pozaprawnym, w różny sposób powiązanym z normami prawnymi. W podobny sposób na temat bezprawności, w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa wypowiada się Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, OTK 2001/8/256 wskazał, że pojęcie "działanie niezgodne z prawem" ma ugruntowane znaczenie oraz, że w kontekście regulacji konstytucyjnej należy je rozumieć jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej. "Niezgodność z prawem" w świetle art. 77 ust. l Konstytucji musi być rozumiana ściśle, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa (art. 87-94 Konstytucji). Pojęcie to jest więc węższe niż tradycyjne ujęcie bezprawności na gruncie prawa cywilnego, które obejmuje obok naruszenia przepisów prawa również naruszenie norm moralnych i obyczajowych, określanych terminem "zasad współżycia społecznego" lub "dobrych obyczajów". Odnosząc zatem, to co ustalono w sprawie, dla wykazania bezprawności działania pozwanego należy stwierdzić, że wszystkie podjęte wobec powoda działania, w zakresie objętym podstawą faktyczną powództwa, mieściły się w porządku prawnym właściwym dla czynności procesowych podejmowanych w ramach postępowania karnego, w jego fazie przygotowawczej i nie wykraczały poza cel i zakres tego postępowania, a to oznacza, że nie były bezprawne. Zgodnie z normą art. 298§1 k.p.k. postępowanie przygotowawcze prowadzi lub nadzoruje prokurator, a w zakresie przewidzianym w ustawie prowadzi je Policja. Norma art. 311 k.p.k. stanowi, że śledztwo prowadzi prokurator. Prokurator może powierzyć Policji przeprowadzenie śledztwa w całości lub w określonym zakresie albo dokonanie 5 --- STRONA 6 --- poszczególnych czynności śledztwa; w wypadkach określonych w art. 309 pkt 2 i 3 można powierzyć Policji jedynie dokonanie poszczególnych czynności śledztwa (§2). Powierzenie przewidziane w § 2 nie może obejmować czynności związanych z przedstawieniem zarzutów, zmianą lub uzupełnieniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz zamknięciem śledztwa; może jednak mieć zastosowanie art. 308 § 2 k.p.k. ((§3). W sytuacji, o której mowa w § 2, Policja może dokonać innych czynności, jeżeli wyłoni się taka potrzeba. (§4). Prokurator może zastrzec do osobistego wykonania jakąkolwiek czynność śledztwa, a w szczególności czynności wymagające postanowienia. (§ 5). Z powołaniem zatem na to unormowane, stwierdzić należy, że czynności podejmowane w ramach prowadzonego postępowania przygotowawczego, podejmowane były przez właściwe organy tego postępowania. W literaturze przedmiotu (J. Grajewski, Komentarz do art. 303 k.p.k. w Systemie Informacji Prawnej LEX) wskazuje się, że skierowanie postępowania karnego przeciwko określonej osobie następuje w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, które zmienia status tej osoby i gwarantuje jej określone uprawnienia, ale także nakłada określone obowiązki. Art. 313§1 k.p.k. stanowi, że niezwłocznie należy ogłosić podejrzanemu postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Oczywistym przy tym jest, że przedstawienie zarzutów jest ustawowy obowiązkiem organu procesowego. Ustawa nie określa wprost momentu wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a z jej treści wynika, że może to nastąpić w chwili wszczęcia śledztwa lub dochodzenia albo w późniejszym okresie. W każdym razie wynika z niej, że o czasie jego wydania decyduje dostateczność podejrzenia popełnienia czynu przez określoną osobę (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 sierpnia 201 lr., II AKz 504/11, LEX 1102932). Dostateczność podejrzenia popełnienia czynu nie jest więc warunkowana konkretnym ściśle określonym dowodem, a zawiera w sobie element ocenny i decyzyjny wyprowadzony z okoliczności sprawy. Dostateczność popełnienia przestępstwa nie jest zatem utożsamiana z pewnością jego popełnienia, stąd taki wymóg ustawowy stawiany temu postanowieniu ze względu na etap postępowania karnego w którym jest ono wydawane. W sprawie zeznania świadków była jednym z dowodów w sprawie. Funkcją organów postępowania przygotowawczego jest bowiem poszukiwanie i gromadzenie dowodów. Funkcją sądów, jako organów wymiaru sprawiedliwości, jest natomiast weryfikacja dowodów przedstawionych przez oskarżenie (z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 maja 201 lr., II AKa 264/10, LEX 1015751). Zgodne z prawem czynności organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości związane z wypełnianiem ich ustawowych obowiązków (w sprawie wobec okoliczności powołanych przez powoda, a polegających na poszukiwaniu i gromadzeniu dowodów) nie nabierają charakteru działań nielegalnych przez to, że postępowanie karne zostaje zakończone uniewinnieniem. Odmienna ocena dowodów nie przesądza o nielegalności tych czynności (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lipca 2006 r., SK 21/04, OTK-A 2006/7/88). Dalszą konsekwencją było skierowanie aktu oskarżenia do sądu ( art. 331 k.p.k.) Podkreślenia wymaga, że postępowanie było wielowątkowe i dotyczyło badania udziału powoda w wielu zdarzeniach oraz to, że w zakresie niektórych z zarzutów śledztwo prowadzone wobec powoda zostało umorzone (k. 10 - 15 akt), gdyż postępowanie przygotowawcze nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia (art. 322§lk.p.k.). Konkludując tą cześć rozważań, brak było podstaw do przyjęcia o działaniu strony pozwanej jako nieprawidłowym i niezgodnym z prawem, co oznacza brak przesłanki bezprawności jako jednej z przesłanek deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej, co przy konieczności kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek (bezprawności, szkody i związku 6 --- STRONA 7 --- przyczynowego) powoduje brak podstaw by ową odpowiedzialność opartą o art. 417§ l k.c. przypisać pozwanemu. Sąd rozpoznający niniejsza sprawę, w pełni podziela, co do zasady, stanowisko sformułowane przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 lutego 201 Ir. sygn. akt IV CSK 290/10, LEX 1111015), iż. nie ulega wątpliwości, że z leżącym po stronie Państwa konstytucyjnym obowiązkiem zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego wiąże się ryzyko prowadzenia postępowania karnego w wypadku popełnienia przestępstwa, które ponoszą wszyscy obywatele w interesie ochrony dobra wspólnego, a które wiąże się niekiedy z koniecznością znoszenia pewnych dolegliwości, które nie rodzą jednak obowiązku kompensacyjnego państwa, w wypadku, gdy nie można przypisać im znamion bezprawności. Dodać nadto należy, że w wyroku z dnia 8 grudnia 2010r. Sąd Apelacyjny w K. w sprawie o sygn. akt (…) , wyraził pogląd, że przepisy dotyczące odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem wydaniem wpadkowych postanowień prokuratora czy sądu wymagają spojrzenia z szerszej perspektywy wykładni systemowej, pamiętając również o tym, iż dotyczą odpowiedzialności Skarbu Państwa za niektóre decyzje organów państwowych, w jego ramach podejmowane i podniósł w dalszej części rozważań, że trudno zaakceptować bezkrytycznie pogląd, że w okresie do wejścia w życie postulowanych przez Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r. zmian w ustawodawstwie, ocena zgodności z prawem prawomocnych orzeczeń ( zwłaszcza wydanych w postępowaniu karnym i poddanych kontroli instancyjnej) miałaby należeć do sądu w postępowaniu odszkodowawczym. Akceptacja dla takiego poglądu prowadziłaby do zgody na możliwość wzruszenia prawomocnych orzeczeń, wydanych w innym postępowaniu, w postępowaniu cywilnym o naprawienie szkody, co przeczyłoby konstytucyjnej zasadzie państwa prawnego wyrażonej w art. 2 i 178 ust. l Konstytucji. Z tych wszystkich wyżej umotywowanych względów, żądanie powoda oparte o treść normy art. 417§1 k.c. zostało oddalone. Po stronie pozwanego bowiem, Sąd uznał 0 braku bezprawności działania. Gdyby żądanie powoda poddać ocenie na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24§1 zd. 2 k.c. 1 art. 23 k.c. stwierdzić należy co następuje. Każdemu czyje dobro osobiste zostało naruszone cudzym bezprawnym działaniem, przysługuje uprawnienie do żądania zaniechania tego działania oraz usunięcia skutków naruszenia, a więc do roszczeń o charakterze niemajątkowym, o których mowa w art.24§l k.c. Ta odpowiedzialność uzależniona jest od trzech przesłanek - istnienia dobra osobistego, jego naruszenia oraz bezprawności działania. Ciężar udowodnienia pierwszej i drugiej przesłanki obciąża pokrzywdzonego ( powoda), a trzecia objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym. Jeżeli wykazane zostanie naruszenie dobra osobistego, sprawcę naruszenia uwolnić może od odpowiedzialności tylko dowód braku bezprawności, co faktycznie jest równoznaczne z wykazaniem przesłanek wyłączających bezprawność (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005r., III CZP 53/04, OSNC 2005/7-8/114). W okolicznościach niniejszej sprawy istotnym pozostaje, że pojęcie bezprawności w ramach roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych pozostaje tożsame z pojęciem bezprawności rozumianym na gruncie normy art 417 k.c. Wobec tego aktualne pozostają zważania Sądu, w zakresie w jakim uznał, o braku bezprawności po stronie pozwanego. Brak bezprawności zaś wyłącza uznanie istnienia odpowiedzialności pozwanego z tytułu naruszenia dóbr 7 --- STRONA 8 --- osobistych powoda, co skutkuje oddaleniem żądania powoda, gdyby oprzeć je na normach prawnych, które regulują instytucję dóbr osobistych. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę sytuację majątkową powoda, który nie ma żadnych świadczeń, majątku, a jego zadłużenie alimentacyjne wynosi 120 OOOzł. 8