Wyrok II C 739/18 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 18 stycznia 2018 r.

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt II C 739/18 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 18 stycznia 2018 r., skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w Ł., powód J. S. wniósł o: - zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 30.000 zł z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych w trakcie izolacji penitencjarnej w pozwanym zakładzie karnym w okresie od 26 października 2017r. do chwili obecnej. - zobowiązanie pozwanego do zaniechania traktowania powoda w sposób poniżający, prowadzący do jego szczególnego udręczenia i zapewnienia mu warunków humanitarnego odbywania kary pozbawienia wolności. W uzasadnieniu roszczenia powód podniósł szereg zarzutów odnoszących się do niewłaściwych, w jego ocenie, warunków bytowych w pozwanej jednostce penitencjarnej, wskazując na: przeludnienie i nieodpowiedni metraż cel oraz nieoddzielenie kącików sanitarnych od reszty celi, powodujące dyskomfort związany z koniecznością patrzenia na współosadzonych wykonujących czynności higieniczne. Ponadto podnosił, że znęcano się nad nim psychicznie, a także niewłaściwie leczono. W tym zakresie podnosił, że podczas pobytu w zakładzie karnym ucierpiało także jego zdrowie fizyczne. Był bowiem niewłaściwie leczony na schorzenia, które powstały zanim został osadzony w zakładzie karnym (dolegliwości bólowe powstałe na skutek urazu kręgosłupa i związane z powstaniem przetoki oponowej tętniczo-żylnej w 2015 r.). Zdaniem powoda w trakcie osadzenia był opieszale i nieprawidłowo diagnozowany przez wielu lekarzy, którzy źle go traktowali i dobierali mu nieodpowiednie leki, przepisywane na podstawie prób i błędów, w niewystarczających do uśmierzenia bólu dawkach oraz w zależności od tego, które leki były w danym momencie w dyspozycji jednostki penitencjarnej. Zarzucał, że nie podano mu leków osłonowych odbudowujących florę bakteryjną podczas i po antybiotykoterapii. Wywodził, że opisany sposób leczenia powodował poczucie udręczenia fizycznego i psychicznego, powód nie miał kontroli nad stresem i emocjami, cierpiał na nawracającą depresję, poranne zawroty głowy, dezorientację przestrzenną, szum w uszach, bezsenność. Zdaniem powoda jest on świadomie dręczony przez funkcjonariuszy służby więziennej oraz personel medyczny zatrudniony w zakładzie karnym w odwecie za to, że w trakcie osadzenia składał liczne skargi do Dyrektora Z.K. w Ł., Rzecznika Praw Obywatelskich, Naczelnej Izby Lekarskiej oraz Ministra Sprawiedliwości na opiekę medyczną w zakładzie karnym oraz warunki osadzenia. Oprócz tego powód wnosił o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. (pozew k. 14-18; pisma procesowe k. 24 i k. 25 ) W odpowiedzi na pozew z dnia 6 sierpnia 2018 r. pozwany Skarb Państwa – Zakład Karny w Ł. reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego w Ł., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, zakwestionował powództwo co do zasady i wysokości, wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, według norm przepisanych. Pozwany podał, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności przez pozwanego odpowiadały obowiązującym w tym zakresie normom prawnym, a udzielane mu świadczenia medyczne były zgodne z zasadami sztuki medycznej, wykonywane bezzwłocznie i stosownie do stanu zdrowia powoda. Podniósł, że powód nie wykazał istnienia i wysokości szkody oraz nie udowodnił związku przyczynowo - skutkowego między zachowaniem pozwanego a deklarowana szkodą, w szczególności nie wykazał, że stan jego zdrowia w trakcie izolacji penitencjarnej faktycznie uległ pogorszeniu oraz nie udowodnił, jakich cierpień doznał w wyniku opisanych w pozwie zdarzeń. Zaprzeczył, iż opisane w pozwie dolegliwości powoda pozostają w adekwatnym związku przyczynowo – skutkowym z rzekomymi działaniami lub zaniechaniami pozwanego. W konsekwencji brak jest, w ocenie pozwanego, podstaw do uwzględnienia żądania powoda nakazania pozwanemu dalszych naruszeń jego dóbr osobistych. (odpowiedź na pozew, k. 63-68) Na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. powód podniósł zarzuty dotyczące jego leczenia pulmonologicznego w zakładzie karnym. --- STRONA 2 --- (zarzuty powoda - protokół z rozprawy k. 132-133) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: J. S. przebywa jako osadzony w Zakładzie Karnym w Ł. od 26 października 2017 r. W czasie pobytu w Zakładzie Karnym w Ł. powód był zakwaterowany: - w jednoosobowej celi nr 415 o powierzchni 15,02 m 2 - w okresie 26-30 października 2017 r. , - w jednoosobowej celi nr 712 o powierzchni 15,39 m 2 – w okresie 30 października – 21 listopada 2017 r., - w jednoosobowej celi nr 700 o powierzchni 15,81 m 2 – w okresie 21 listopada 2017 r. – 21 czerwca 2018 r., - w jedenastoosobowej celi nr 607 o powierzchni 33,43 m 2 – w okresie od 201 czerwca 2018 r. do chwili obecnej. W żadnej z cel, w której przebywał powód nie przypadało na osadzonego mniej niż 3 m 2 powierzchni. ( informacja pozwanego o okresach przebywania powoda w areszcie k. 64-65) Pozwany nie kwestionuje tego, że w calach, w których przebywał na jednego osadzonego przypadało nie mniej niż 3 m 2 powierzchni, ale uważa, że panowała w nich ciasnota. (informacyjne wyjaśnienia powoda - protokół k. 132-133) Wcześniej powód od 2 września 2014 r. odbywał karę pozbawienia wolności kolejno w zakładach karnych: w Z., C., H., K. i we W.. (okoliczności bezsporne) W 2013 r. powód doznał urazu kręgosłupa lędźwiowego. Stwierdzono złamanie z przemieszczeniem wyrostków L3 i L4 po stronie lewej. W 2014 r. powód był leczony w SOR Szpitala w Z. w związku z pobiciem. W 2016 r. powód był hospitalizowany w szpitalu w Z. w związku z rozpoznaną w 2015 r. przetoką oponową tętniczo – żylną okolicy guzowatości potylicznej w oddziale neurochirurgicznym, gdzie został poddany endowaskularnemu zabiegowi usunięcia przetoki zabiegowi embolizacji. (dokumentacja medyczna k. 72-100, 104; opinia biegłego sądowego z zakresu neurochirurgii k. 2019-224) W Zakładzie Karnym w Ł. powód przebywa w oddziale terapeutycznym z uwagi na prowadzoną terapię uzależnień: zespół zależności alkoholowej (w 2006 r. stwierdzono u powoda padaczkę alkoholową), zażywanie dopalaczy, uzależnienie od substancji psychotropowych. U powoda stwierdzono wirusowe zapalenie wątroby typu C, stan po operacji zaćmy, przewlekły pourazowy zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowego. W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w Ł., powód był wielokrotnie korzystał z ambulatoryjnej opieki medycznej pozwanej jednostki penitencjarnej w związku z bólami głowy oraz kręgosłupa lędźwiowego i piersiowego, był konsultowany pulmonologicznie, neurologicznie, neurochirurgicznie, hepatologicznie, okulistycznie, wykonano u niego USG jamy brzusznej, zalecono farmakoterapię. W dokumentacji medycznej powoda w okresie od 26 października 2017 r. do 23 stycznia 2019 r. odnotowano 64 wizyty. W dniu 4 listopada 2017 r. był konsultowany w (...) Centrum (...) im. (...) w Ł. z uwagi na zespół bólowy odcinka piersiowego kręgosłupa, gdzie wykonano u niego badania obrazowe: angio TK głowy i TK kręgosłupa piersiowego. Powód był konsultowany przez lekarza neurochirurga, który uznał, że nie wymaga on leczenia neurochirurgicznego. Następnie w dniu 19 grudnia 2017 r. u powoda wykonano rentgen klatki piersiowej, a 4 stycznia 2018 r. – badanie MRI kręgosłupa piersiowego. 11 stycznia 2018 r. był ponownie konsultowany w (...) Centrum (...) im. (...) w Ł. z uwagi na silne bóle głowy. Nie był hospitalizowany z uwagi na brak wskazań do leczenia neurochirurgicznego. 15 lutego 2018 r. wykonano u powoda badanie angio TK tętnic naczyń mózgowych w --- STRONA 3 --- lewej okolicy potylicznej cechy anomalii naczyniowej powierzchownych naczyń pokrywy czaszki w postaci widocznego poszerzenia naczyń maksymalnie do 8 mm z silnym wzmocnieniem w fazie tętniczej – cechy przetoki tętniczo – żylnej. 4 maja 2018 r. wykonano u powoda badanie USG Doppler tętnic kręgowych. Od 19 do 21 grudnia 2018 r. powód był hospitalizowany w Oddziale Neurochirurgii i Onkologii (...) w Ł., gdzie został poddany ponownej endowaskularnej embolizacji przetoki tętniczo – żylnej okolicy guzowatości potylicznej – z dobrym efektem. (dokumentacja medyczna k. 72-100,odpowiedź na skargę k. 110; opinia biegłego sądowego z zakresu neurochirurgii k. 2019-224) U powoda zdiagnozowano zewnątrzczaszkową przetokę tętniczo-żylną, będącą rodzajem malformacji naczyniowej. W przypadku malformacji zewnątrzczaszkowych ryzyko krwawienia wewnątrzczaszkowego prawie nie istnieje. Dlatego w przypadku powoda nie było konieczności podjęcia pilnego leczenia specjalistycznego. W trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w Ł. powód nie wymagał udzielenia nagłej pomocy i nie doszło do pogorszenia się jego stanu zdrowia, a zatem nie doznał on uszczerbku na zdrowiu. Leczenie powoda w zakładzie karnym było prawidłowe, powód wielokrotnie korzystał z pomocy ambulatoryjnej i był konsultowany przez lekarzy specjalistów. (opinia biegłego sądowego z zakresu neurochirurgii k. 2019-224) J. S. uważa, że jego leczenie w pozwanej jednostce penitencjarnej przebiegało nieprawidłowo i opieszale, w wyniku czego jest on narażony na przewlekły ból. W szczególności podkreśla, że zbyt późno został poddany badaniu DSA naczyń mózgowych, a do szpitala powinien trafić wcześniej. Jest przekonany, że jego życie w zakładzie karnym jest zagrożone. Powód wciąż odczuwa dolegliwości bólowe głowy, kręgosłupa, zażywa leki zlecone przez psychiatrę. Neguje uzależnienie od środków przeciwbólowych i dopalaczy. (informacyjne wyjaśnienia powoda - protokół k. 132-133) W grudniu 2017 r. powód był konsultowany pulmonologicznie. W związku ze stwierdzonymi w badaniu obrazowym klatki piersiowej zmianami zapalnymi, otrzymał leki, w tym antybiotyki. Lekarza internista potwierdził skuteczność leczenia. Powód uważa, że zarówno prześwietlenie klatki piersiowej, jak i badanie pulmonologiczne zostały przeprowadzone zbyt późno i dlatego ma naciek na płucu. (informacyjne wyjaśnienia powoda - protokół k. 132-133; dokumentacja medyczna k. 81-81v.) Podczas odbywania kary pozbawienia wolności powód składał liczne skargi na funkcjonowanie opieki medycznej w pozwanej jednostce penitencjarnej do Dyrektora Z.K. w Ł., Rzecznika Praw Obywatelskich, Naczelnej Izby Lekarskiej, Ministra Sprawiedliwości. W trakcie postępowań wyjaśniających nie stwierdzono uchybień w opiece medycznej udzielanej powodowi. (skargi k. 57-58,59-60,61,102-103; odpowiedzi na skargi k. 106,107,110,111) Cele mieszkalne w Zakładzie Karnym w Ł. są wyposażone w węzeł sanitarny, w skład którego wchodzi ubikacja i umywalka. Pomieszczenia są skanalizowane, doprowadzana jest do nich bieżąca woda. Kąciki sanitarne w Zakładzie Karnym w Ł. zapewniają zachowanie intymności osób z nich korzystających, a ich wyposażenie i urządzenie odpowiada regulacjom prawnym w tym zakresie. Kąciki sanitarne nie mogą być w pełni zabudowane masywnymi drzwiami celem zapobiegania próbom samobójczym i przemocy pomiędzy samymi osadzonymi. (okoliczności znane Sądowi z urzędu) Powód uważa, że ustawodawca obszedł problem dotyczący braku intymności w przypadku niezabudowanych kącików sanitarnych, ale ma jednocześnie świadomość, że takie rozwiązanie jest zastosowane dla zapewnienia bezpieczeństwa osadzonym. (informacyjne wyjaśnienia powoda - protokół k. 132-133) Powyższy stan faktyczny Sąd poczynił w oparciu o złożony do akt sprawy materiał dowodowy związany z osadzeniem powoda w Zakładzie Karnym w Ł. oraz wyjaśnienia powoda złożone na rozprawie. --- STRONA 4 --- Ustalenia dotyczące podnoszonej przez powoda kwestii niezabudowanych w pełni kącików sanitarnych zostały poczynione na podstawie informacji przekazanych przez pozwanego oraz wiedzy Sądu powziętej z urzędu. W toku postępowania powód przyznał, że cele nie były przeludnione, wskazując zamiast tego na panującą w nich ciasnotę. Oceny prawidłowości procesu leczenia powoda w pozwanej jednostce penitencjarnej w związku ze schorzeniem, które zdiagnozowano u niego w 2015 roku w postaci przetoki tętniczo –żylnej, w tym ustalenia, czy w związku z tym schorzeniem wymagał on udzielenia nagłej pomocy oraz czy w związku z nim oraz w związku z postępowaniem medycznym (nie)doszło u powoda do uszczerbku na zdrowiu, tj. pogorszenia jego stanu zdrowia, Sąd dokonał na podstawie sporządzonej na wniosek J. S. opinii biegłego sądowego z zakresu neurochirurgii, która nie została zakwestionowana przez powoda. Na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 r., na której powód nie stawił się, mino skutecznego doręczenia mu zawiadomienia o terminie posiedzenia, Sąd postanowił pominąć wnioski dowodowe powoda o: dopuszczenie dowodów z opinii biegłego z zakresu pulmonologii oraz biegłego „w sprawie złamanych z przemieszczeniem wyrostków kręgosłupa”. Okoliczności związane z urazem kręgosłupa, jakiego powód doznał w 2013 r., zostały odnotowane w opinii biegłego z zakresu neurochirurgii i nie mają związku z podnoszonymi przez powoda zarzutami nieprawidłowej opieki medycznej sprawowanej nad nim przez personel medyczny Zakładu Karnego w Ł. w okresie od 26 października 2017 r. Z koli we wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego pulmonologa powód nie konkretyzuje szkody, upatrując jej jedynie w tym, że kontrolne badanie po zakończeniu antybiotykoterapii zostało przeprowadzone nie przez pulmonologa, a przez lekarza POZ. Zeznania świadka na okoliczność warunków bytowych panujących w pozwanym zakładzie karnym były zbędne, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz wiedza Sądu powzięta z urzędu na ten temat były wystarczające dla poczynienia ustaleń w tym zakresie. Z powyższych względów dowody te Sąd uznał za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ich dopuszczenie prowadziłoby jedynie do przewlekłości postępowania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje Powództwo jako bezzasadne podlegało oddaleniu. Podstawę prawną roszczenia stanowiły przepisy art. 23 k.c. i art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. oraz art. 417 k.c. W myśl art. 417 § 1 k.c. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa, na gruncie tego przepisu są: szkoda wyrządzona przy niezgodnym z prawem wykonywaniu czynności z zakresu władzy publicznej oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy niezgodnym z prawem wykonywaniem takich czynności a powstaniem szkody. Na gruncie art. 417 k.c. odpowiedzialność Skarbu Państwa ma miejsce wówczas, gdy wykonującemu władzę publiczną – bez względu na sposób i formę działania – można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Przepis powyższy dotyczy wszelkich czynności (działania i zaniechania) związanych z wykonywaniem imperium, a więc czynności faktycznych i prawnych, które pozostają w ścisłym, funkcjonalnym związku z wykonywaniem władzy publicznej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że do sfery imperium państwa należy stosowanie środków przymusu związanych ze stosowaniem środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, czy z wykonywaniem kary pozbawienia wolności. Niezgodność z prawem na gruncie art. 417 k.c. oznacza „zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej” (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00). Chodzi tu o niezgodność z konstytucyjnie rozumianymi źródłami prawa, czyli Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi oraz rozporządzeniami, a także dorobkiem prawnym Wspólnoty Europejskiej i prawem stanowionym przez Unię Europejską. Odnosząc się do przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianej w art. 417 k.c. w postaci szkody, wskazać należy, iż jest ona rozumiana szeroko - jest nią każdy uszczerbek w prawnie chronionych dobrach danego podmiotu, zarówno o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym. Art. 417 k.c. dotyczy zatem również odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu naruszenia --- STRONA 5 --- dóbr osobistych obywatela, co oznacza możliwość wystąpienia przez pokrzywdzonego z roszczeniem o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę niemajątkową. Przy czym nie ulega wątpliwości, że poszkodowany może żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych (§ 2). Zatem stosownie do art. 24 k.c., na zasadach przewidzianych w kodeksie pokrzywdzony może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny. Roszczenia o zadośćuczynienie w niniejszej sprawie rozpatrywać należy w oparciu o art. 448 k.c. Nie ulega wątpliwości, że dobra osobiste, których ochrony domaga się powód, mają charakter uniwersalny i podlegają ochronie prawnej. W myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W powołanym przepisie brak jest definicji dóbr osobistych, jednakże zawiera on otwarty katalog chronionych dóbr osobistych, do których niewątpliwie należą również zdrowie, godność, cześć i prawo do humanitarnego traktowania. Przy czym ocena, czy dobro osobiste człowieka zostało zagrożone lub naruszone, wymaga zastosowania kryteriów o charakterze obiektywnym. Nie ma tu bowiem znaczenia subiektywna reakcja i odczucia pokrzywdzonego, lecz istotny jest odbiór danego zachowania przez osoby trzecie i reakcja opinii publicznej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., sygn. akt V CKN 195/01). Nie każde naruszenie dobra osobistego daje jednak prawo do skorzystania z ochrony prawa cywilnego. W myśl bowiem art. 24 k.c. ochrona taka przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Przy czym powołany przepis zawiera domniemanie bezprawności zachowania pozwanego, a zatem to pozwany dążąc do uwolnienia się od odpowiedzialności winien wykazać, że nie było ono bezprawne. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Okolicznościami kontratypowymi, wyłączającymi bezprawność, mogą być przykładowo - zgoda poszkodowanego, działanie w ramach obowiązku prawnego, wykonywanie własnego prawa podmiotowego, obrona konieczna, czy wreszcie działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. Godność osobista jest sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, które stanowi istotny element psychiki człowieka, kształtowane jest przez szereg okoliczności zewnętrznych (wyrok Sądu Najwyższego dnia 25 kwietnia 1989 roku, sygn. akt I CR 143/89). Zgodnie z treścią art. 30 Konstytucji przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Doniosłe znaczenie dla ochrony dóbr osobistych ma także konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) zawierająca katalog praw i wolności przysługujących każdemu człowiekowi. Art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, --- STRONA 6 --- w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Natomiast w myśl postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, przyjętej w Nicei, godność ludzka jest nienaruszalna. Musi być szanowana i chroniona. Każdy ma prawo do poszanowania swej integralności fizycznej i psychicznej. O nakazie humanitarnego traktowania więźniów stanowi również art. 10 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), zgodnie z którym każda osoba pozbawiona wolności ma być traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem jej przyrodzonej godności. Realizacja spoczywających na administracji jednostki penitencjarnej obowiązków w zakresie organizowania miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności należy do działań władczych państwa i mieści się w pojęciu wykonywania zadań z zakresu władzy publicznej. Zatem ocena, czy obowiązki te zostały zrealizowane, winna być dokonana z uwzględnieniem uprawnień skazanego, szczegółowo uregulowanych przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.), a także z uwzględnieniem treści przepisów wykonawczych, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1493), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1820), oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (obowiązującego od 14 sierpnia 2014r.). Ustawodawca, wśród naczelnych zasad kodeksu karnego wykonawczego wymienił w art. 4, zasadę humanitaryzmu, która zakłada, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Skazany zachowuje także prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. W myśl art. 5 k.k.w. skazany jest podmiotem określonych w kodeksie praw i obowiązków. Przykładowo zostały one wskazane w art. 102 k.k.w., gdzie w pkt 1 mowa jest o tym, że skazany ma prawo do odpowiedniego, ze względu na zachowanie zdrowia, wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Warunki bytowe osadzonego w zakładzie karnym bądź areszcie śledczym określa m.in. art. 110 k.k.w., zgodnie z którym skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej (§ 1). Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy (§ 2). Udzielenie powodowi cywilnoprawnej ochrony wymagało zatem ustalenia, że zachowania administracji Zakładu karnego w Łowiczu godziły w jego dobra osobiste w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. Z mocy art. 6 k.c. na powodzie ciążył dowód wskazania konkretnych uchybień w postaci zaniechania podjęcia działań zapewniających mu realizację jego uprawnień w zakresie warunków bytowych wynikających ze wskazanych powyżej przepisów, naruszających sferę jego dóbr osobistych. Pozwanego obciążał zaś obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dobra osobistego powoda (art. 6 k.c. w związku z art. 24 k.c.). W rozpoznawanej sprawie J. S. dochodził zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego za niezgodne z prawem wykonywanie wobec niego władzy publicznej w zakresie dotyczącym warunków osadzenia w Zakładzie Karnym w Ł., będącym jednostką organizacyjną Skarbu Państwa oraz wnosił o zobowiązanie pozwanego do zaniechania traktowania go w sposób poniżający, prowadzący do jego szczególnego udręczenia i zapewnienia mu warunków humanitarnego odbywania kary pozbawienia wolności. Powód sformułował szereg zarzutów dotyczących warunków, w jakich przebywał on Zakładzie Karnym w Ł., mających świadczyć o naruszeniu jego dóbr osobistych przez pozwanego. Twierdził, że na skutek nieprawidłowych warunków osadzenia w wyżej wskazanej jednostce doznał naruszenia dóbr osobistych – wnosił ostatecznie, że w celach, w których przebywał panowała ciasnota, a zabudowa kącików sanitarnych była częściowa, co naruszało jego prawo do zachowania intymności. W szczególności zaś powód podniósł szereg zarzutów dotyczących nieprawidłowego, w jego ocenie, procesu leczenia, któremu został poddany w toku odbywania --- STRONA 7 --- kary pozbawienia wolności w pozwanej jednostce penitencjarnej. Wskazywał też na złe traktowanie przez funkcjonariuszy służby więziennej i personel medyczny pozwanego. Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwalał na ustalenie, że pozwany zapewnił powodowi w pełni zgodne z prawem warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Powód na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. oświadczył, że nie kwestionuje faktu, że w celach, w których przebywał w trakcie osadzenia w Zakładzie Karnym w Ł. przypadały nie mniej niż 3 m 2 na jednego osadzonego, podtrzymał jednak ogólny zarzut złych warunków bytowych z uwagi na panującą w celach ciasnotę. Pozwany oświadczył, że zdaje sobie sprawę, iż niepełna zabudowa kącików sanitarnych ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa osadzonym, niemniej, w jego ocenie, problem ten nie został przez ustawodawcę właściwie rozwiązany pod względem prawnym. Sposób urządzenia pomieszczeń sanitarnych dyktują z jednej strony konieczność zapewnienia intymności, a z drugiej strony potrzeba zapewnienia odpowiedniego monitoringu celi przez funkcjonariuszy w celu zapewnienia bezpieczeństwa osadzonym. Z uwagi na powyższe okoliczności zarzut pozwanego odnoszący się do niewłaściwej zabudowy kącików sanitarnych uznać należało za nieuzasadniony. Ustalone przez Sąd fakty nie dają podstaw do przypisania pozwanemu naruszenia dóbr osobistych powoda w zakresie naruszenia prawa do poszanowania intymności. Warunki w celi, aczkolwiek skromne, nie były niegodziwe, a związane z tym dolegliwości nie naruszały godności powoda. Samo niezadowolenie powoda ze standardów pomieszczeń mieszkalnych nie daje jeszcze podstaw do przyjęcia istnienia uchybień w funkcjonowaniu aresztu. Wbrew stanowisku powoda, przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało jednak, aby przebywanie w pozwanym zakładzie karnym, w warunkach bytowych wyznaczonych okolicznościami towarzyszącymi izolacji penitencjarnej, wywołało u powoda negatywne skutki zdrowotne, fizyczne bądź psychiczne wywołujące poczucie krzywdy, innej niż wynikająca z samego faktu pozbawienia wolności i związanej z tym izolacji od świata zewnętrznego, ograniczenia swobody i wolnej woli decydowania o samym sobie. Sąd zważył, iż przy dokonywaniu oceny, czy osadzenie powoda w warunkach bytowych, oferowanych przez pozwaną jednostkę penitencjarną, bez wątpienia skromnych, mogło mieć wpływ na naruszenie jego dóbr osobistych, nie może umknąć z pola widzenia okoliczność, że odbywanie kary pozbawienia wolności niesie ze sobą w sposób immanentny wiele dolegliwości wyrażających się nie tylko w pozbawieniu możliwości swobody, ale i w dużej mierze intymności, z uwagi na konieczność przebywania i wykonywania czynności życia codziennego w ściśle określonych, niekomfortowych warunkach. Odnosząc się do najszerzej zakreślonych przez powoda zarzutów dotyczących nieprawidłowości, do jakich w jego ocenie miało dojść w procesie leczenia, jakiemu został poddany w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w pozwanym zakładzie karnym i związanego z tym pogorszenia się stanu jego zdrowia, uznać należało, że powód nie udowodnił, że sytuacja taka faktycznie miała miejsce. Ze sporządzonej na wniosek powoda opinii biegłego sądowego z zakresu neurochirurgii wynika jednoznacznie, że postępowanie lecznicze, jakiemu został poddany powód w związku ze zdiagnozowaną u niego w 2015 roku przetoką tętniczo – żylną, było prawidłowe. W szczególności powód nie wymagał udzielenia pilnej, nagłej pomocy medycznej, ponieważ cierpiał on na zewnątrzczaszkową malformację naczyniową, w przypadku której ryzyko krwawienia wewnątrzczaszkowego prawie nie istnieje. Jak wynika z dokumentacji medycznej dotyczącej leczenia powoda, w okresie jego osadzenia w Zakładzie Karnym w Ł., został on poddany bardzo licznym i szczegółowym badaniom przez lekarzy specjalistów, w tym z zakresu neurologii i neurochirurgii. Wykonano u powoda szereg badań w związku ze zgłaszanymi bólami kręgosłupa i głowy, zalecono szeroką farmakoterapię, konsultowano powoda ze specjalistycznymi placówkami medycznymi funkcjonującymi w warunkach wolnościowych ((...) Centrum (...) w Ł., Oddziałem Neurochirurgii i Onkologii (...)w Ł.), gdzie w krótkim okresie miał wykonane specjalistyczne badania obrazowe (4 stycznia 2018 r. –MRI kręgosłupa piersiowego, 15 lutego 2018 r. wykonano u powoda badanie angio TK tętnic naczyń mózgowych, 4 maja 2018 r. - USG Doppler tętnic kręgowych) oraz został poddany zabiegowi endowaskularnej embolizacji przetoki tętniczo – z dobrym efektem. Powyższe okoliczności świadczą o sprawności i zaangażowaniu więziennej służby medycznej w proces leczniczy powoda. Podkreślić należy, że w okresie od 26 października 2017 r. do 23 stycznia 2019 r., powód był sześćdziesięcioczterokrotnie konsultowany w ramach więziennego ambulatorium medycznego. Tak szeroki zakres opieki medycznej oraz przeprowadzenie drogich specjalistycznych badań jest trudno dostępny nawet w warunkach wolnościowych dla pacjentów leczonych w ramach NFZ. --- STRONA 8 --- Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów powoda dotyczących kwestii związanych ze stanem jego zdrowia podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie karnym w Ł., wskazać należy, że ze złożonej dokumentacji medycznej wynika powód grudniu 2017 r. był konsultowany pulmonologicznie, w związku ze stwierdzonymi w badaniu obrazowym klatki piersiowej zmianami zapalnymi, otrzymał leki, w tym antybiotyki, natomiast kontrola lekarza internisty potwierdziła skuteczność tego leczenia. Zdaniem powoda wobec braku kontrolnej specjalistycznej konsultacji pulmononologicznej doznał on szkody w postaci nacieku na płucu. Jednakże ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, ani to, że u powoda wystąpił naciek na płucu, ani też to, że prześwietlenie klatki piersiowej i badanie pulmonologiczne zostały przeprowadzone zbyt późno. Nie sposób też powiązać szkody, jaką miałby doznać powód z faktem, że po zakończeniu leczenia pulmonologicznego nie został on poddany kontroli przez lekarza tejże specjalności, ale kontroli lekarza POZ. W tym stanie rzeczy uznać należało, że powód nie wykazał, aby w trakcie jego pobytu w Zakładzie Karnym w Ł. doszło do nieprawidłowości w procesie jego leczenia, skutkujących pogorszeniem się jego zdrowia pod jakimkolwiek względem. Powód nie udowodnił tego, że wskutek niewłaściwego leczenia w pozwanej placówce penitencjarnej ucierpiało jego zdrowie psychiczne, w szczególności że utracił on możliwość kontroli nad stresem i emocjami, cierpiał na nawracającą depresję, poranne zawroty głowy, dezorientację przestrzenną, szum w uszach, zawroty głowy i bezsenność. Zarzuty powoda na okoliczność tego, że był on świadomie dręczony przez funkcjonariuszy służby więziennej oraz personel medyczny zatrudniony w zakładzie karnym w odwecie za to, że w trakcie osadzenia składał liczne skargi do organów nadzorczych na opiekę medyczną w zakładzie karnym oraz warunki osadzenia uznać należało za nieuzasadnione. Są one gołosłowne i nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Wobec powyższego, brak jest podstaw do przyjęcia, że w stosunku do powoda doszło do niezgodnego z prawem wykonywania władzy publicznej. Ponadto, ustalone w toku postępowania warunki osadzenia powoda nie wskazują na to, aby osadzenie powoda w tych warunkach naruszało jego dobra osobiste, a w szczególności zdrowie i godność, co uzasadniałoby przyznanie powodowi zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie art. 445 lub 448 k.c. Powód nie wykazał, aby doznał pogorszenia stanu zdrowia na skutek złych warunków pobytu w Zakładzie Karnym w Ł.. Nie zachodzą także przesłanki do przyjęcia, że warunki osadzenia powoda w pozwanej jednostce naruszały jego godność osobistą, tj. że osadzeniu temu towarzyszyły uciążliwości inne niż immanentnie związane z faktem odbywania kary pozbawienia wolności oraz że uciążliwości te były na tyle trwałe i intensywne, że naruszały godność osobistą powoda. Wobec powyższego, roszczenie powoda o zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie art. 417 k.c. w zw. z art. 445 i 448 k.c. jako niezasadne podlegało oddaleniu. Brak było także podstaw do przyznania powodowi zadośćuczynienia na podstawie art. 417 2 k.c., tj. przepisu odwołującego się do względów słuszności. Skoro zaś ustalono, że dobra prawne powoda nie zostały naruszone, oddaleniu podlegało żądanie zobowiązania pozwanego do zaniechania traktowania powoda w sposób poniżający, prowadzący do jego szczególnego udręczenia i zapewnienia mu warunków humanitarnego odbywania kary pozbawienia wolności. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 nie obciążając nimi powoda, mimo, iż jest on strona przegrywającą. Powód zwolniony był od kosztów sądowych w całości. Oczywiście, nie zwalnia go to od zwrotu kosztów przeciwnikowi, niemniej jednak Sąd brał pod uwagę sytuacje materialna i życiowa powoda. Na uwagę zasługuje także i to, że po opuszczeniu zakładu karnego powód przebywa (przebywał) w schronisku im. (...), zakładać zatem należy, że nie miał środków wystarczających nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb.