Wyrok II C 705/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2016 roku Sąd Okręgowy w Warszawie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 705/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2016 roku Sąd Okręgowy w Warszawie – II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Sylwia Urbańska Protokolant: sekr. sąd. Przemysław Mazur po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo - akcyjnej w P. przeciwko (...)spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i A. K. o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo – akcyjnej w P. na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i A. K. kwoty po 419,63 zł (czterysta dziewiętnaście złotych sześćdziesiąt trzy grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt II C 705/15 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 07 kwietnia 2015 r. skierowanym przeciwko pozwanym (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. oraz A. K., powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna w P. wniósł o zobowiązanie pozwanych do usunięcia ze strony internetowej http://www.(...)) wpisów internautów w sposób negatywny odnoszących się do warunków pracy panujących w przedsiębiorstwie powoda. Powód wniósł również o zobowiązanie pozwanych do umieszczenia na wymienionej stronie internetowej na okres dwóch miesięcy oświadczenia o następującej treści: „(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. oraz A. K. niniejszym przepraszają (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spółkę komandytowo-akcyjną w P. za naruszenie dóbr osobistych i renomy spółki, które nastąpiło wskutek rozpowszechniania nieprawdziwych i naruszających jej dobra osobiste wpisów internetowych, które mogły poniżyć spółkę w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego w prowadzonej działalności gospodarczej.” --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu powód wskazał, że od co najmniej dwóch lat (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo- akcyjna w P. stanowi przedmiot ofensywy osób naruszających jej dobra osobiste oraz zniesławiających ją na wszelkich forach. Zarzuty jej stawiane są nieprawdziwe i nie służą obronie żadnego społecznie uzasadnionego interesu, a ich rozpowszechnianie uderza w dobre imię powoda. W odpowiedzi na pozew z dnia 07 czerwca 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie k. 112) pozwani A. K. i (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. wnieśli o oddalenie powództwa. Zdaniem pozwanych, negatywne komentarze użytkowników umieszczone w serwisie nie doprowadziły do naruszenia dóbr osobistych powoda. (...).pl od wielu lat pomaga osobom szukającym pracy w zdobyciu zatrudnienia, gdyż osobom tym umożliwia dostęp do wszystkich opinii, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych, dotyczących określonego pracodawcy. Pełnomocnik pozwanych podkreślił, że administrator wypełnił swoje obowiązki zgodnie z wymogami ustawy oraz regulaminu portalu, usuwając wpisy uznane za niezgodne z regulaminem, natomiast niemające charakteru bezprawnych i nienaruszające regulaminu – pozostawił. Lektura postów, których usunięcia żąda strona powodowa, prowadzi do wniosku, że są to niezależne opinie byłych i obecnych pracowników, najczęściej nie aprobujących panującej w powodowej spółce atmosfery, warunków pracy, możliwości rozwoju zawodowego, czy też sposobów wynagradzania pracowników. Nie są to jednak wpisy obraźliwe, lecz stwierdzające pewne fakty. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. K. jest właścicielem serwisu internetowego działającego pod adresem www.(...).pl, prowadzonego przez (...)spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W.. W ramach portalu internetowego świadczone są usługi polegające na wymianie informacji o ofertach pracy i umożliwianiu publikowania opinii o pracodawcy przez jego użytkowników. W serwisie znajduje się również forum poświęcone (...)spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowo-akcyjnej w P. (bezsporne, odpis KRS pozwanego k. 105-111). W dniu 19 stycznia 2014 r. użytkownik o nicku „(...)” opublikował na forum poświęconym (...) komentarz o treści: „Jedyny pozytywny aspekt jaki widzę – jeżeli chcesz rozpocząć karierę w logistyce/ spedycji to ta firma jest dla Ciebie. Nie musisz mieć wykształcenia czy doświadczenia. Popracuj rok, będziesz miał co do CV wpisać i tyle. Poza tym – zgadzam się z przedmówcami. Kiepska płaca w porównaniu z innymi spedycjami, niemiła atmosfera, dziwne (...) W dniu 31 maja 2014 r. użytkownik o nicku (...) opublikował komentarz o treści: „Najlepsza firma spedycyjna jaką znam i mogę polecić!!!” W dniu 04 czerwca 2014 r. użytkownik o nicku (...) opublikował komentarz o treści: „Strasznie mizerne zarobki, a najśmieszniejsze jest to, żeby jeszcze się pilnować podczas rozmowy z innymi ludźmi…aż tyle sprzedawców tam jest?” W dniu 12 września 2014 r. użytkownik o nicku (...) opublikował komentarz o treści: „Rzetelna firma.” W tym samym dniu użytkownik o nicku (...) opublikował komentarz o treści: „Gdyby nie klątwa strona, nadal bym tam był…Super atmosfera, uczciwy szef.” W dniu 13 września 2014 r. użytkownik o nicku (...) opublikował komentarz o treści: „Super socjal i extra kasa, zarobki podobne do tych jak na zachodzie…” W dniu 13 września 2014 r. użytkownik o nicku (...) opublikował komentarz o treści: „Fantastyczna firma. Potwierdzam słowa kolegi K. – socjal na najwyższym poziomie, zarobki bardzo wysokie jak na rynek spedycyjny, powiedziałbym wręcz, że lekko przesadzone, brak umów lojalnościowych.” --- STRONA 3 --- W dniu 23 września 2014 r. użytkownik o nicku „(...)” opublikował komentarz o treści: „Widzę chłopaki ładnie się nudzą w (...) wypisując te opinie. Pracowałem i wiem, że zarobki są marne, a atmosfery w pracy gorszej nie doświadczyłem – stresująca i sztywna. Nie polecam!!!” W dniu 28 października 2014 r. użytkownik o nicku „(...)” opublikował komentarz o treści: „Co tu dużo mówić, tragedia a nie firma.” W dniu 06 listopada 2014 r. użytkownik o nicku „(...)” opublikował komentarz o treści: „Sądząc po tych satyrycznych komentarzach, firma nieciekawa. Wystarczy wejść na www firmy żeby dostrzec, że firma nie ma żadnej struktury więc o jakimkolwiek awansie nie ma mowy. Są inwestorzy i spedytorzy. Ale jak ktoś ma 19 lat to może próbować.” W dniu 21 listopada 2014 r. użytkownik o nicku „(...)” opublikował komentarz o treści: „Wszystkie sensowne opinie jakie tutaj widziałem bardzo szybko wyparowały. Ogólnie sytuacja jest bardzo prosta. Firma bez żadnego zaplecza. Zbudowana na zasadzie – znajdę człowieka, powiem mu że jest spedytorem i niech szuka sobie klientów. Dla klienta niech znajdzie przewoźnika, a to co zarobi zostanie w firmie. Czyli ja nie daję nic, a ty stań w poprzek ale zarób dla mnie hajs. Powtórzę to, co tu kiedyś przeczytałem. Niech się każdy dobrze zastanowi, czy posiadając własnego klienta i własnego wozaka musi oddawać marżę za marny %.” W dniu 26 listopada 2014 r. użytkownik o nicku „ (...)” opublikował komentarz o treści: „tradżedi tradżedi i jeszcze raz porażka. Nikomu nie polecam pakować się w to ‘coś.’ Na dzień dzisiejszy wolę sprzedawać w warzywniaku niż siedzieć w tej firmie. Bardzo ale to bardzo nie polecam…” W dniu 02 grudnia 2014 r. użytkownik o nicku (...) opublikował komentarz o treści: „Po 2 miesiącach pracy w (...), możesz spokojnie szukać B. (...) na (...). Oczywiście, nawet za roczną pensję nie kupisz połowy lusterka, ale na zdjęcia można popatrzeć. Podobno ktoś z adminów uzbierał na wycieraczkę. Nic nie jadł, spał pod (...) ale wycieraczkę z wielkim V ma.” W dniu 03 lutego 2015 r. użytkownik i nicku (...) opublikował komentarz o treści: „Mam jak najbardziej negatywne zdanie na temat tej firmy, wolę pracować jako magazynier, niż jako spedytor w tej firmie. Dlaczego? Proste, będąc magazynierem masz więcej płacone no i atmosfera w pracy lepsza.” W dniu 09 lutego 2015 r. użytkownik o nicku „(...)” opublikował komentarz o treści: „Chyba najgorsza firma w jakiej miałem okazję pracować. Dobrze, że zrezygnowałem po dniu” (bezsporne, wydruki komentarzy k. 5-24). Zgodnie z § 2 regulaminu zamieszczonego na stronie http://www.(...).pl, zarządcą treści jest (...) sp. z o.o. w W.. Zarządca odpowiedzialny jest za przetwarzanie części danych osobowych (zapisywanie, kopiowanie, modyfikowanie, usuwanie treści). W § 4 regulaminu stwierdzono, że niedopuszczalne jest umieszczanie w serwisie, przekazywanie za jego pośrednictwem, w tym także w ramach forum oraz bloga, treści i materiałów tekstowych, graficznych, dźwiękowych sprzecznych z obowiązującym prawem i zasadami współżycia społecznego, wzywających do nienawiści rasowej, wyznaniowej, etnicznej, czy też propagujących przemoc, nakłaniających do popełnienia przestępstwa, jak również treści wulgarnych, ordynarnych, uznanych powszechnie za naganne moralnie, społecznie niewłaściwe, naruszających dobra osobiste, a także nieuprawione korzystanie z cudzego wizerunku, naruszające dobre obyczaje i zasady etykiety oraz wszelkich działań, które narażałyby na odpowiedzialność prawną serwis lub mogłyby wyrządzić mu szkodę. Zgodnie z § 4 ust. 6 regulaminu, użytkownik zamieszcza treści na forum na własną odpowiedzialność. Usługodawcy przysługuje prawo do usunięcia bądź modernizacji treści, które uzna za bezprawne lub niezgodne z regulaminem, a także prawo do blokowania uczestnictwa w forum w stosunku do użytkowników notorycznie naruszających postanowienia ust. 3, 4, 5, 6. --- STRONA 4 --- Zgodnie z § 8 regulaminu, z zastrzeżeniem przestrzegania art. 473 § 2 kc oraz przepisów dotyczących konsumentów, w takim zakresie, w jaki jest to dopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów prawnych, wyłącza się odpowiedzialność usługodawcy za wszelkie szkody wyrządzone osobom trzecim wskutek korzystania przez użytkowników z usług w sposób sprzeczny z regulaminem lub przepisami prawa, za treści i formę materiałów udostępnianych przez użytkowników za pośrednictwem usług, naruszające prawo lub chronione prawem dobra osób trzecich (regulamin k. 29-40). W e-mailu z dnia 15 marca 2015 r. pełnomocnik (...) zwrócił się do serwisu (...).pl z prośbą o usunięcie niektórych wpisów, jego zdaniem naruszających dobre imię oraz renomę spółki, w terminie do dnia 20 marca 2015 r. (e-mail k. 44-48). W odpowiedzi z dnia 17 marca 2015 r. administrator serwisu poinformował powoda, że wypowiedzi niektórych użytkowników zostały usunięte. Pozostałe komentarze zostały pozostawione na forum. W ocenie serwisu, opinie te stanowią subiektywne oceny osób, które mogły być krytyczne, ale mieściły się w dozwolonych granicach (e-mail k. 43-44, zeznania świadka N. N. k. 221 - 222). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wymienionych dowodów z kopii dokumentów, których prawdziwość i autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron, nie budziła także wątpliwości Sądu, pomimo, że zostały złożone w kserokopiach poświadczonych za zgodność z oryginałami. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że stan faktyczny w istocie nie był sporny między stronami, sporna natomiast była jego ocena prawna. Sąd dopuścił dowód z zeznań świadka N. N. (k. 221-222) na okoliczność sposobu funkcjonowania serwisu (...).pl, obowiązujących procedur i praktyki w zakresie moderowania strony, regularnego i niezwłocznego usuwania wpisów przez administratora serwisu. Zeznania świadka potwierdzały fakt, że niektóre wpisy użytkowników zostały przez administratora usunięte z serwisu, na żądanie powoda. Sąd dopuści również dowód z zeznań świadka J. O. (k. 255-257) na okoliczność naruszenia dóbr osobistych powoda i skutków naruszenia. W niniejszej sprawie nieistotna dla Sądu była kwestia ustalenia prawdziwości wpisów na portalu internetowym, dlatego zeznania świadka nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Podobnie należało ocenić był dowód z przesłuchania powoda (k. 257-258). Zbędna bowiem była ocena rzeczywistych warunków pracy, wysokości wynagrodzenia, czy też atmosfery panującej w przedsiębiorstwie powoda. Oddaleniu podlegał wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, gdyż dowód ten nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia. Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu. W niniejszej sprawie powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna w P. domagał się ochrony dobra osobistego w postaci dobrego imienia, które jego zdaniem zostało naruszone bezprawnym zaniechaniem usunięcia przez pozwanego, jako właściciela serwisu (...).pl, części negatywnych komentarzy użytkowników. W ocenie powoda, zawarte w komentarzach stwierdzenia są nieprawdziwe i nie służą obronie żadnego społecznie uzasadnionego interesu społecznego. Oceniając zasadność powództwa przede wszystkim należy zauważyć, że w sprawie pozwanymi nie są autorzy kwestionowanych przez powoda komentarzy, lecz podmiot prowadzący stronę internetową, na której komentarze te zamieszczono. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 4 i 6 ustawy z dnia --- STRONA 5 --- 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2002, Nr 144, poz. 1204 ze zm.), pozwany jest usługodawcą świadczącym usługi drogą elektroniczną w rozumieniu tej ustawy. Usługi te polegają bowiem na bezpłatnym udostępnieniu możliwości korzystania z utworzonego przez niego portalu dyskusyjnego, co mieści się w usłudze określonej w art. 14 ust. 1 ustawy, jako usługa udostępnienia zasobów systemu teleinformatycznego w celu przechowywania danych przez usługobiorcę. Należy jednak zważyć, że art. 14 ust. 1 ustawy nie reguluje podstaw odpowiedzialności usługodawców, lecz jedynie określa przesłanki, których zaistnienie wyłącza ich odpowiedzialność. Przepis art. 14 ust. 1 powołanej ustawy przewiduje, że usługodawca nie ponosi odpowiedzialności jeżeli nie wiedział o bezprawnym charakterze danych, a w razie powzięcia wiarygodnej wiadomości o bezprawnym charakterze danych niezwłocznie uniemożliwił dostęp do nich. Jak z powyższego wynika, warunki przypisania odpowiedzialności usługodawcy różnią się od warunków odpowiedzialności bezpośredniego sprawcy naruszenia. W przypadku tego drugiego, wystarczające jest wykazanie naruszenia dobra osobistego poprzez zamieszczenie danych określonej treści. W tym miejscu podkreślić należy, że pozwany postąpił w sposób prawidłowy, zgodny z powołanymi przepisami oraz umieszczonym na stronie internetowej regulaminem. W wyniku zgłoszenia przez powoda żądania usunięcia komentarzy, w jego ocenie naruszających dobre imię spółki (...), administrator serwisu uniemożliwił dostęp do komentarzy sprzecznych z przyjętymi zasadami korzystania z portalu. Fakt ten jest bezsporny, dodatkowo potwierdzony zeznaniami świadka N. N. oraz samą formą komentarzy zamieszczonych na portalu, z których wynika, że część tekstu w niektórych z nich została usunięta. Bezsporna jest również okoliczność, zgodnie z którą pozwany odmówił usunięcia części komentarzy, pomimo ich krytycznego i prześmiewczego charakteru. Zgodnie z art. 24 § 1 kc, ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis art. 24 kc wprowadza domniemanie bezprawności naruszenia, zaś obalenie tego domniemania należy do pozwanego. Odpowiedzialność natomiast usługodawcy zależy ponadto od istnienia pozytywnej wiedzy na temat bezprawnego charakteru treści. Innymi słowy usługodawca będzie ponosił odpowiedzialność za przechowywane dane, jeżeli będzie je znał oraz będzie wiedział o ich bezprawnym charakterze (por. W. Chomiczewski w: Świadczenie usług drogą elektroniczną oraz dostęp warunkowy. Komentarz do ustaw, pod. red. D. Lubasza, LexPolonica 2011, komentarz do art. 14, tezy 7-10, Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., I ACa 1083/13). Istnienie pozytywnej wiedzy usługodawcy o bezprawności treści nie zostało objęte żadnym domniemaniem, dlatego też dowód jej istnienia, w myśl ogólnej reguły wynikającej z art. 6 kc, spoczywa na powodzie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2011 r., I ACa 544/10). W świetle powyższego, podjęcie rozważań na temat ewentualnej odpowiedzialności pozwanego, jako prowadzącego stronę internetową, wymaga uprzedniego ustalenia, że w sprawie doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda. W tym kontekście należy wskazać, że zgodnie z art. 43 kc, przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że oznacza to odpowiednie stosowanie nie tylko art. 24 kc, lecz również 23 kc zważywszy, że w odróżnieniu od tego przepisu, art. 43 kc nawet przykładowo nie wymienia dóbr osobistych osób prawnych (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., III CSK 39/09; wyrok z dnia 9 czerwca 2005 r., III CK 622/04). Mając jednak na uwadze, że dobra osobiste osób fizycznych i osób prawnych są z natury rzeczy inne, dobra osób prawnych definiuje się jako wartości niemajątkowe, dzięki którym osoba prawna może funkcjonować zgodnie z zakresem zadań (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1986 r., II CR 295/86; z dnia --- STRONA 6 --- 26 października 2006 r., I CSK 169/06). Za tak rozumiane dobro osobiste osoby prawnej uznaje się dobre imię osoby prawnej, zamiennie nazywane renomą, reputacją, dobrą sławą. Dobre imię osoby prawnej jest łączone z opinią, jaką o niej mają inne osoby ze względu na zakres jej działalności. Dobre imię osoby prawnej naruszają wypowiedzi, które obiektywnie oceniając, przypisują osobie prawnej niewłaściwe postępowanie mogące spowodować utratę do niej zaufania potrzebnego do prawidłowego jej funkcjonowania w zakresie swych zadań (powołany wyżej wyrok z dnia 09 czerwca 2005 r., III CK 622/04). Ponadto, do naruszenia dobrego imienia osoby prawnej może dojść w wyniku analogicznych działań jak przy naruszeniu dóbr osobistych osoby fizycznej. Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, że wśród rodzajów wypowiedzi mogących naruszyć dobre imię zasadnicze znaczenie ma rozróżnienie dwóch rodzajów wypowiedzi: wypowiedzi o faktach (zdań opisowych) i wypowiedzi oceniających (zdań wyrażających opinię ich autora). W odniesieniu do tych pierwszych możliwe i konieczne jest dokonanie oceny ich prawdziwości lub fałszywości. Wypowiedź zniesławiająca, zawierająca informacje fałszywe jest bezprawna. Natomiast wypowiedzi ocenne nie podlegają wartościowaniu w kategoriach prawdy i fałszu, dlatego kryterium prawdziwości nie może być do nich stosowane. Wypowiedzi oceniające wyrażają ocenę czyjegoś działania, umiejętności bądź cech (krytyka). Z tej przyczyny kryterium prawdziwości nie może być do nich stosowane, a jedynie kryterium rzetelności i zgodności z regułami danego rodzaju dyskusji. (por. P. Machnikowski w: Kodeks Cywilny komentarz, pod. red. E. Gniewka, wyd. 6, Warszawa 2014, s. 67-68). Oczywiście nie zawsze dana wypowiedź przybiera jednoznaczną postać. Najczęściej występują w niej w różnym natężeniu elementy faktyczne i ocenne, a stopień ich natężenia oraz proporcje, w jakich występują, stanowią podstawę przyjęcia określonego charakteru wypowiedzi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2013 r., IV CSK 270/12). W świetle powyższych rozważań pierwszą kwestią, która wymagała analizy, była treść spornych komentarzy. Ich autorzy stwierdzili m. in., że w przedsiębiorstwie (...) atmosfera pracy jest sztywna i stresująca, zarobki są niskie oraz brak jest możliwości rozwoju zawodowego. Nie ulega wątpliwości, że komentarze zawierają elementy krytyczne. Fakt ten nie świadczy jednak o ich bezprawności. W ocenie Sądu, wypowiedzi użytkowników portalu internetowego mają charakter ocenny, subiektywny, odnoszą się do przeżyć każdego z użytkowników związanych z przeszłą lub obecną pracą w poddawanym ocenie przedsiębiorstwie. Internauci wskazywali na niskie wynagrodzenia w powodowej spółce, stresującą atmosferę, czy też brak możliwości zawodowego rozwoju. Logiczne jest, że wysokość wynagrodzenia, satysfakcjonująca dla jednego pracownika, dla innego może być niewystarczająca. Podobnie, dla jednej osoby atmosfera pracy w przedsiębiorstwie może okazać się nie do zniesienia, podczas gdy na tym samym stanowisku inny pracownik może w pełni zaaklimatyzować się i zawrzeć bliskie, pozytywne relacje ze współpracownikami. Nie sposób oznaczyć konkretnych, stałych ram wyznaczających punkt, od którego wynagrodzenie, atmosfera, czy perspektywa rozwoju dla każdego potencjalnego pracownika będzie w pełni zadowalająca, lub z góry dyskwalifikująca ewentualnego pracodawcę. Takie natomiast podejście nie pozwala stwierdzić, że wypowiedzi osób korzystających z serwisu internetowego mają charakter wypowiedzi o faktach. Stwierdzenie, że komentarze użytkowników portalu mają charakter ocenny rodzi konieczność ustalenia, czy mimo wszystko nie naruszają one dóbr osobistych powoda w kontekście ewentualnego przekroczenia przyjętych obyczajów i zasad językowych. W tym miejscu należy podkreślić, że żadna z wypowiedzi nie zawiera wulgarnych zwrotów, nie obraża poszczególnych pracowników, czy też osób zarządzających powodową spółką, nie odnosi się również do życia prywatnego którejkolwiek z nich. Komentarze wskazują jedynie na warunki pracy w powodowej spółce, zaś ich celem jest pomoc dla potencjalnego kandydata w podjęciu decyzji co do ewentualnego zatrudnienia w przedsiębiorstwie powoda. --- STRONA 7 --- Sporne wpisy to niewątpliwie wypowiedzi krytyczne, jednakże powód musi liczyć się z krytyką swojej działalności. Jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, musi godzić się na poddanie warunków pracy w jego przedsiębiorstwie jawnej krytyce. Powód nie może oczekiwać, że wszystkie wpisy dotyczące jego działalności będą jedynie pochlebne. Warto też zaznaczyć, że nie wszystkie wpisy miały charakter krytyczny. Część z nich bowiem pozytywnie odnosiła się zarówno do powoda jako spółki, jak i do poszczególnych osób zajmujących w niej stanowiska kierownicze. Ocenny charakter wypowiedzi potwierdza fakt, że dla części internautów wynagrodzenie było wysoce zadowalające, którego wysokość nawet przekracza przeciętne stawki przyjęte za granicą za wykonanie tego samego rodzaju pracy, na tym samym stanowisku. Dodatkowo, analizując podnoszoną przez powoda kwestię bezprawności spornych wypowiedzi należy uwzględnić, że zostały one zamieszczone na forum internetowym. Forum internetowe jest rodzajem strony internetowej służącej do wymiany informacji i poglądów między wieloma różnymi osobami, w zasadzie we wszystkich przejawach życia społecznego i możliwych sfer działalności. Stwarza szeroką możliwość otwartej i nieskrępowanej wymiany opinii i ocen. Publikowane wypowiedzi są z reguły (choć nie zawsze) anonimowe, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie i wpisywane na gorąco, w czasie dyskusji na tematy budzące zainteresowanie społeczne, co nie sprzyja ich wyważaniu. Należy jednak zważyć, że o ile z jednej strony taka swoboda wypowiadania opinii stanowi doniosłą wartość we współczesnym społeczeństwie, o tyle z drugiej powoduje, że w odbiorze społecznym opinie zamieszczane na takim forum nie są traktowane w pełni poważnie i przyjmowane bezkrytycznie przez rozsądnie myślących czytelników danej strony. Ta cecha m.in. odróżnia internetowe portale dyskusyjne od innych środków publicznego przekazu. Innymi słowy nie jest tak, że jeden lub kilka wpisów waży na odbiorze społecznym, bowiem ten dokonuje się na podstawie całokształtu zawartych wypowiedzi oceniających i danego kontekstu sytuacyjnego (jakim jest rodzaj forum, temat dyskusji, cel zamieszczania opinii). Zauważyć należy, że w toku dyskusji użytkownicy kilkukrotnie powielali pytania dotyczące warunków pracy w spółce (...), gdyż część humorystycznych komentarzy nie mogła zostać odebrana dosłownie. Wszystko to prowadzi do wniosku, że za trafny należy uznać pogląd wyrażany w orzecznictwie, że właściwość dyskursu w sieci internetowej i charakter jego ekspresji uzasadniają większe niż przeciętne, przyzwolenie na ostrzejsze, często skrótowe, dobitne i przejaskrawione opinie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 lipca 2011 r., IV CSK 665/10, z dnia 08 marca 2012 r., V CSK 109/11, z dnia 18 stycznia 2013 r., IV CSK 270/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 lutego 2014 r., I ACa 1086/13). W kontekście powyższego za niewiarygodne należało uznać twierdzenie strony powodowej, zgodnie z którym wypowiedzi umieszczone na portalu internetowym miały stanowić podstawę podjęcia przez potencjalnych kandydatów decyzji o rezygnacji z aplikowania do pracy w spółce (...). Ogólnodostępne na portalach internetowych, nierzadko krytyczne informacje i opinie na temat pracodawców, nie mogą zostać uznane za jedyne przesłanki przesądzające o podjęciu zatrudnienia w konkretnym miejscu. Ocenę kwestionowanej wypowiedzi należy też umieścić w relacji do innego dobra – wolości wypowiedzi. Dlatego ustalenie, czy naruszenie dóbr osobistych powoda miało charakter bezprawny, wymagało ustalenia czy zaszły okoliczności wyłączające bezprawność. W tym wypadku okolicznością taką jest działanie w obronie uzasadnionego interesu wolności wypowiedzi. Swoboda wyrażania poglądów i ocen, która najczęściej „konkuruje” z prawem do ochrony dobrego imienia, może – w konkretnych okolicznościach sprawy – prowadzić do wniosku, że działanie osoby korzystającej z wolności słowa, nieprzekraczające jej granic, było dozwolone, a w konsekwencji naruszenie renomy nie było bezprawne (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2013 r., IV CSKL 270/12, OSNC z 2013 r., nr 7-8, poz. 94). Wypowiedzi użytkowników opublikowane na stronie serwisu internetowego (...).pl, na forum poświęconym spółce (...), choć krytyczne, mieściły się w standardzie prowadzenia dyskursu w sieci internetowej. Nie została więc spełniona przesłanka bezprawności wypowiedzi aktualizująca odpowiedzialność właściciela serwisu. Powództwo podlegało zatem oddaleniu, o czym Sąd orzekł w pkt. I wyroku. O kosztach procesu, uznając powoda za przegrywającego proces --- STRONA 8 --- w całości, Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Na zasądzone na rzecz pozwanych koszty składała się kwota 360,00 zł ustalona na podstawie § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461), kwota 34,00 zł tytułem opłat skarbowych od pełnomocnictw oraz kwota 445,26 zł tytułem kosztów poniesionych w ramach przeprowadzonych czynności notarialnych. Łącznie zatem koszty postępowania poniesione przez pozwanych wyniosły 839,26 zł, zatem na rzecz każdego z nich, w pkt. II wyroku, Sąd zasądził kwoty po 419,63 zł (839,26 zł : 2). Z tych względów, na postawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.