Wyrok II C 654/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Łodzi II

--- STRONA 1 --- Sygn akt II C 654/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Łodzi II wydział cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Joanna Witkowska Protokolant: sekr. sąd. Dorota Jankiewicz po rozpoznaniu 15 czerwca 2011 roku w Łodzi sprawy z powództwa R.G. Przeciwko Skarbowi Państwa- Aresztowi Śledczemu w Łodzi , Zakładowi Karnemu w G. , Zakładowi Karnemu w Ł i Zakładowi Karnemu w P. o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie 100.000 złotych z tytułu ochrony dóbr osobistych 1. zasądza od Skarbu Państwa- Zakładu Karnego w Łodzi na rzecz R. G. kwotę 5000 (pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 22 czerwca 2011 roku 2. oddala powództwo w pozostałej części 3. zasądza od R.G. na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1000 (jeden tysiąc)złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. 4. nie obciąża powoda pozostałymi kosztami postępowania 5. nie nadaje wyrokowi w punkcie pierwszym rygoru natychmiastowej wykonalności. UZASADNIENIE W pozwie z dnia 11 maja 2010 roku powód R. G. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w Łodzi, Zakładu Karnego w G., Zakładu Karnego w Łodzi oraz Zakładu Karnego w P. kwoty 100.000 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu. Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, że przebywał w przeludnionych celach, w nieodpowiednich, niehumanitarnych warunkach oraz był poddawany nieludzkiemu i przedmiotowemu traktowaniu. Nadto powód wniósł o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. (pozew k. 2-4) W odpowiedzi na pozew z dnia 21 lipca 2010 roku strona pozwana nie uznała powództwa, podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powoda za okres przed dniem 11 maja 2007 roku, wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. (odpowiedź na pozew k. 21-29) Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Powód R. G. w analizowanym okresie przebywał w następujących jednostkach penitencjarnych: ➢ w Zakładzie Karnym w Łodzi (zlikwidowanym w miejsce którego występuje Zakład Karny w G. ) w okresie od dnia 10 października 1996 roku do 14 lipca 1997 roku, od dnia 23 lipca 1997 roku do dnia 3 września 1997 roku oraz od dnia 10 stycznia 2002 roku do 10 października 2006 roku; ➢ w Areszcie Śledczym w Łodzi w okresie od dnia 12 lutego 2000 roku do dnia 17 maja 2000 roku, od dnia 3 lipca 2000 roku do dnia 10 stycznia 2002 roku oraz od dnia 10 października --- STRONA 2 --- 2006 roku do dnia 18 lipca 2007 roku; ➢ w Zakładzie karnym w Łodzi w okresie od dnia 18 lipca 2007 roku do 3 września 2009 roku; ➢ w Zakładzie Karnym w P. od dnia 3 września 2009 roku (okoliczności bezsporne) W Zakładzie Karnym w Łodzi w okresie w którym przebywał tam powód, występowało zjawisko przeludnienia cel mieszkalnych. Władze tej jednostki, na podstawie art 248 § 1 kkw systematycznie informowały VI wydział Penitencjarny Sądu Okręgowego w Łodzi o konieczności umieszczenia osadzonych w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m². Również powód przebywał okresowo w przeludnionych celach. (pisma, k. 97-112v, informacja k. 33) W Zakładzie Karnym w Łodzi w okresie osadzenia powoda w tej jednostce penitencjarnej, w każdej celi mieszkalnej znajdowała się toaleta oddzielona co najmniej 2 metrową trwałą przegrodą od reszty celi, wszystkie cele posiadały otwierane okna i drożne przewody wentylacyjne. Każdy osadzony raz w miesiącu otrzymywał środki higieny, nadto środki czystości i środki dezynfekujące wydawano osadzonym według zgłaszanego przez nich zapotrzebowania. Każdy osadzony otrzymywał posiłki z uwzględnieniem rodzaju wskazanej diety. Posiłki były świeże, przygotowywane każdego dnia ze świeżych artykułów. Posiłki posiadały odpowiednią kaloryczność, jakość oraz temperaturę w chwili wydawania. W każdej celi znajdował się sprawny sprzęt kwaterunkowy w ilościach odpowiednich do ilości przebywających w niej osadzonych. W celach zamontowane były grzejniki i panowała odpowiednia temperatura. (informacja kierownika działu kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego w G. k.32) W Areszcie Śledczym w Łodzi w 2007 roku powód był zakwaterowany w celach mieszkalnych nr 83, 85 i 119. (zeznania powoda, k. 315 w zw z k. 150v, zeznania świadka W. S., k. 173v-174) Areszt Śledczy w Łodzi jest obecnie jednostką przeznaczona dla tymczasowo aresztowanych mężczyzn, a także tych skazanych, wobec których toczą się dalsze procesy. W areszcie wyodrębniono również oddział zakładu karnego typu półotwartego dla skazanych zatrudnionych. Przejściowo w ramach aresztu funkcjonował oddział zakłady karnego typu zamkniętego dla recydywistów penitencjarnych, Areszt Śledczy w Łodzi jest jednostka pierwszej kategorii zabezpieczenia ochronnego. (okoliczności bezsporne; sprawozdanie z wizytacji k. 85-92v) Od 2001 do 2009 roku w Areszcie Śledczym w Łodzi występowało zjawisko przeludnienia cel mieszkalnych, wynikające ze zwiększenia się liczby osadzonych. (okoliczności bezsporne) Władze Aresztu Śledczego w Łodzi na podstawie art 248 § 1 kkw systematycznie informowały przewodniczącego VI wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Łodzi o konieczności umieszczenia osadzonych w warunkach w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m² (pisma, k.93-96; sprawozdanie z wizytacji k. 85-92v) W latach 2004-2007 przeprowadzono w Areszcie Śledczym w Łodzi kompleksowy remont oddziałów mieszkalnych. (informacja dyrektora Zakładu Karnego w Łodzi k.30) W czasie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w Łodzi na wyposażenie cel mieszkalnych składały się piętrowe łózka, stoły i taborety oraz wiszące szafki, gdzie osadzeni przechowywali między innymi artykuły spożywcze oraz naczynia. Stan tych sprzętów był dostateczny, podobnie jak stan materaców, koców, pościeli oraz ręczników i ścierek. Widać na nich było ślady częściowego zużycia i napraw, co związane jest z dużą rotacją osadzonych. (sprawozdanie z wizytacji, k. 85-92v) Wszystkie cele w Areszcie Śledczym w Łodzi są skanalizowane i maja doprowadzoną zimna wodę. W 2007 roku w części cel kąciki sanitarne były zabudowane całkowicie, jednak w większości zabudowa była jedynie częściowa, a wejście do nich zasłaniała kotara z materiału. W --- STRONA 3 --- niektórych zaś celach wejście do kącika sanitarnego zabudowanego z trzech stron stanowiła drewniana przesłona umocowana na zawiasach do wysokości około półtora metra. (sprawozdanie z wizytacji k. 85-92v, informacja Dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi k.30) W kącikach sanitarnych w celach Aresztu Śledczego w Łodzi znajduje się umywalka z bieżącą zimną wodą oraz muszla sedesowa z automatem płuczącym. Zarówno umywalki jak i sedesy znajdujące się w celach są częściowo wyeksploatowane. Przybory toaletowe i środki czystości wydawane osadzonym raz w miesiącu umożliwiają im dbanie o właściwy stan urządzeń sanitarnych, znajdujących się w celach oraz dbanie o higienę osobistą. Osadzeni korzystają jeden raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Do dyspozycji osadzonych pozostają trzy łaźnie, których stan techniczny nie budzi zastrzeżeń. Każda z łaźni składa się z przebieralni i pomieszczenia kąpielowego. W części kąpielowej, gdzie ściany wyłożone są płytkami, znajduje się 12 sitek natryskowych umieszczonych pod sufitem, a na podłodze leżą gumowe dywaniki. (sprawozdanie z wizytacji, k. 85-92v, informacja Dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi k. 30) W celach mieszkalnych Aresztu Śledczego w Łodzi panuje temperatura warunkowana czynnikami pogodowymi zewnętrznymi orz zachowana jest wymagana cyrkulacja powietrza. Cele oświetlają świetlówki jarzeniowe, a emitowane przez nie światło jest wystarczające do czytania i pisania. Otwory okienne we wszystkich celach mieszkalnych są odpowiedniej wielkości i zapewniają dopływ światła dziennego. Są one zabezpieczone przesłonami okiennymi, jednak nie powoduje to gorszego oświetlenia celi z uwagi na wymagalną przepuszczalność światła. (sprawozdanie z wizytacji, k. 85-92v, informacja Dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi k. 30-31) Posiłki dla osadzonych przygotowywane są w kuchni znajdującej się w budynku gospodarczym. Stan pomieszczeń kuchni oraz znajdujących się w niej urządzeń jest dobry. w kuchni zachowana jest odpowiednia czystość. Jadłospis zatwierdza lekarz zaś walory smakowe i jakość posiłków każdorazowo sprawdzana jest przez pielęgniarkę lub pielęgniarza. Posiłki do poszczególnych pawilonów dowożone są przez osadzonych zatrudnionych w kuchni, w przeznaczonych do tego celu termosach i pojemnikach. Zakupione w odpowiedniej ilości termosy pozwoliły na wyeliminowanie dowożenia gorących posiłków w metalowych kotłach nie trzymających wystarczająco temperatury. (sprawozdanie z wizytacji 85-92v, informacje dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi k. 30-31) Osadzonym w Areszcie śledczym w Łodzi zapewnia się możliwość uczestniczenia w zajęciach rekreacyjnych i spacerach. Mają oni możliwość korzystania z różnych form działalności kulturalno - oświatowej: wypożyczania książek, nadawania audycji przez radiowęzeł, oglądania telewizji, czytania dostarczanej do oddziałów prasy prenumerowanej. W Areszcie Śledczym w Łodzi organizowane są także konkursy tematyczne. W placówce funkcjonuje świetlica centralna. (sprawozdanie z wizytacji, 85-92v, informacja dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi k. 30-31) Podczas pobytu powoda w Zakładzie karnym w Łodzi był on zakwaterowany w następujących celach mieszkalnych: 1. nr 303 o pow. 33,82m² - 18.07-22.07.2007 r. (14 osadzonych w celi); - 23.07-24.07 2007 r. (15 osadzonych w celi) - 25.07.2007 r. (9 0sadzonych w celi) - 26.07- 29.07.2007 r, (10 osadzonych w celi) - 30.07.- 01.08.2007 r. (9 osadzonych w celi) - 2.08.2007r. (8 osadzonych w celi) - 3.08-6.08.2007r. (7 osadzonych w celi) - 7.08-15.08.2007r. (8 osadzonych w celi) - 16.08-19.08.2007r. (7 osadzonych w celi) - 20.08.2007 r (8 osadzonych w celi) - 21.08-16.09.2007 r. (7 osadzonych w celi) - 17.09-09.10.2007r. (8 osadzonych w celi) - 10.10-14.10.2007r. (9 osadzonych w celi) - 15.10-16.10.2007r. (10 osadzonych w celi) --- STRONA 4 --- - 17.10-24.10.2007r. (11 osadzonych w celi) - 25.10- 30.10.2007r. (12 osadzonych w celi) - 31.10-4.11.2007 r. (11 osadzonych w celi) - 5.11-7.11.2007 r. (10 osadzonych w celi) - 14.11- 20.11.2007r. (10 osadzonych w celi) - 21.11- 27.11.2007r (9 osadzonych w celi) - 28.11.2007r. (11 (9 osadzonych w celi) - 29.11- 19.12.2007r.(14 osadzonych w celi) - 20.12.2007 r.- 4.01.2008r. (15 osadzonych w celi) - 5.01- 9.01.2008r. (14 osadzonych w celi) - 10.01-20.01.2008r. (14 osadzonych w celi) - 21.01.2008r. (14 osadzonych w celi) - 22.01- 29.01.2008r. (15 osadzonych w celi) - 30.01-7.02.2008r. (14 osadzonych w celi) - 8.02-22.02.2008r. (15 osadzonych w celi) - 23.02-27.02.2008r. (14 osadzonych w celi) - 28.02.2008 r.(13 osadzonych w celi) - 29.02-4.03.2008r. ( 12 osadzonych w celi) - 5.03- 13.03.2008r. (11 osadzonych w celi) - 14.03-30.03.2008r. (12 osadzonych w celi) - 31.03.2008r. (7osadzonych w celi) 2. nr 201 o pow. 15,51 m² - 1.04-03.04.2008r. (6 osadzonych w celi) - 4.04.2008 r. (5 osadzonych w celi) 3. nr 206 o pow. 15,62 m² - 4.04- 23.04.2008r. (6 osadzonych w celi) - 24.04-08.05.2008r. (5 osadzonych w celi) - 8.05-20.05.2008r. (4 osadzonych w celi) - 21.05-13.07.2008r. (5 osadzonych w celi) - 15.07- 16.07.2008r. (4 osadzonych w celi) - 17.07-20.07.2008r. (2 osadzonych w celi) - 21.07- 22.07.2008r. (3 osadzonych w celi) - 23.07-06.08.2008r (2 osadzonych w celi) 3. nr 203 o pow. 14,04 m² - 14.07.2008 r. (5 osadzonych w celi) - 6.08-8.10.2008r. (4 osadzonych w celi) - 9.10-7.11.2008r. (3 osadzonych w celi) 4. nr 405 o pow. 33,82 m² - 7.11-11.11.2008r. (14 osadzonych w celi) - 12.11-10.12.2008r. (13 osadzonych w celi) - 11.12- 29.12.2008 r. (12 osadzonych w celi) - 30.12.2008r. - 12.01.2009r. (11 osadzonych w celi) - 14.01-25.01.2009r. (11 osadzonych w celi) - 26.01-9.02.2009r. (12 osadzonych w celi) - 10.02.2009r. (13 osadzonych w celi) - 11.02-3.03.2009r.(14 osadzonych w celi) - 4.03-11.03.2009r. (13 osadzonych w celi) --- STRONA 5 --- - 12.03-15.03.2009 r. (12 osadzonych w celi) - 16.03- 18.03.2009 r. ( 13 osadzonych w celi) - 19.03.2009 r (15 osadzonych w celi) - 20.03-22.03.2009r. (16 osadzonych w celi) 5. nr 407 o pow 33,71 m² - 23.03-29.03.2009r. (6 osadzonych w celi) - 30.03-2.04.2009r. (5 osadzonych w celi) - 3.04-6.04.2009r. (4 osadzonych w celi) - 7.04-9.04.2009r.(3 osadzonych w celi) - 10.04.2009r. (14osadzonych w celi) - 11.04-14.04.2009 r. (4 osadzonych w celi) - 15,04-18.04.2009r. (5 osadzonych w celi) - 19.04-23.04.2009r. (6 osadzonych w celi) 6. o pow. 15,45 m ² - 24.04-20.07.2009r. (6 osadzonych w celi) - 21.07.2009r. (5 osadzonych w celi) - 22.07-23.07.2009r. (6 osadzonych w celi) - 24.07-26.07.2008r.(4 osadzonych w celi) - 27.07-29.07.2009r. ( 5 osadzonych w celi) - 30.07-03.08.2009r. (4 osadzonych w celi) - 4.08-5.08.2009 r. (5 osadzonych w celi) - 6.08-12.08.2009r (3 osadzonych w celi) 7. nr 328 o pow. 15,41m² - 12.08-17.08.2009 r. (3 osadzonych w celi) - 18.08-20.08.2009 r, (4 osadzonych w celi) - 21.08-23.08.2009r.(5 osadzonych w celi) - 24.08-03.09.2009r.(4osadzonych w celi) (dowód: wykaz cel k. 167-169 akt) Władze Zakładu Karnego w Łodzi na podstawie art 248 § 1 kkw systematycznie informowały VI wydział Penitencjarny Sądu Okręgowego w Łodzi o konieczności umieszczenia skazanych w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m² (pisma k. 36-51) W zakładzie karnym w łodzi występowało zjawisko przeludnienia cel mieszkalnych, wynikające ze zwiększenia się liczby osadzonych. Przekraczanie limitu osadzonych w celach miało miejsce w całym zakładzie. w związku z występującym przeludnieniem przystosowano do warunków cel mieszkalnych wszystkie nadające się do tego pomieszczenia socjalne. (sprawozdanie z wizytacji k. 68-78, 60-66, 53-58, informacja dyrektora zakładu karnego w Łodzi k. 34-35) Wszystkie cele w Zakładzie Karnym w Łodzi mają wydzielone ścianami murowanymi i zamykane drzwiami pomieszczenia WC, wyposażone w wentylację grawitacyjną i oświetlenie. Powierzchnia WC nie jest zaliczana do powierzchni mieszkalnej celi. (informacje dyrektora zakładu Karnego w Łodzi k. 34-35) Wszystkie cele posiadają wentylacje grawitacyjną (oddzielną od toalety), maja też otwierane do wewnątrz okna. W celach nie występuje wilgoć ścian i zagrzybienie wywołane wadami technicznymi budynków. Pojawiające się okresowo zawilgocenie ścian w rogach na styku z sufitem wywołane jest nadmierną ilością pranej i suszonej w celach odzieży przez osadzonych. W placówce funkcjonuje pralnia, w której prana jest odzież, bielizna pościelowa i ręczniki należące do Zakładu --- STRONA 6 --- Karnego. (informacje dyrektora Zakładu Karnego w Łodzi k. 34-35) Każda cela wyposażona jest w sprzęt kwaterunkowy w postaci łóżek, szafek więziennych, taboretów i stołów, przy czym każdorazowo ilość tego sprzętu dostosowana jest do liczby osób osadzonych w danej celi. (informacja dyrektora zakładu karnego w Łodzi k. 34-35, zeznania świadka W. S.. k. 137v) Podczas pobytu powoda w celach nr 303 i 405 w Zakładzie Karnym w Łodzi znajdowały się łóżka piętrowe, przy czym część z nich była ustawiana na dwóch, a część na trzech poziomach. Jeśli łóżka były ustawiane na trzech poziomach nad najwyższym było około 50-70 centymetrów do sufitu i wysoka osoba- tak jak powód- nie mogła tam usiąść swobodnie i wyprostować pleców. ód w obu celach spał na łóżku ustawionym na trzecim poziomie. (zeznania świadków: M.S. k. 173, W.S. k. 173v. M.N. k. 224v-225, zdjęcie k. 187, zeznania powoda k. 315) W każdej celi w Zakładzie karnym w Łodzi znajduje się umywalka z bieżącą zimną wodą. Osadzeni mogą podgrzewać wodę posiadanymi w celach grzałkami i czajnikami elektrycznymi. Osadzonym wydawane są raz w miesiącu środki higieny osobistej i środki do utrzymania czystości w celi i toalecie. Raz w tygodniu więźniowie mogą korzystać z łaźni. (Informacja Dyrektora Zakładu Karnego w Łodzi k. 34-35, zeznania świadka W.S. k. 173v) Raz w miesiącu w Zakładzie Karnym w Łodzi przeprowadzana jest dezynfekcja i deratyzacja pomieszczeń. (informacja dyrektora zakładu Karnego w Łodzi k. 34-35) W zakładzie karnym w Łodzi prowadzone sa różne formy zajęć kulturalno - oświatowych. funkcjonuje biblioteka. Dwa razy w miesiącu odbywają się spotkania koła czytelniczego. Nadto w placówce działa radiowęzeł i telewizja kablowa, a osadzeni mogą korzystać z własnego sprzętu radiowo- telewizyjnego, także z gier telewizyjnych. Zapewniony jest dostęp do prasy codziennej - do oddziałów mieszkalnych dostarczana jest gazeta (....) W zakładzie karnym w Łodzi organizowane są występy grup teatralnych oraz turnieje sportowe. Osadzeni mogą także korzystać z siłowni, stołów do gry w tenisa stołowego oraz boiska. (sprawozdanie z wizytacji, k. 68-78, 60-66, 53-58, zeznania świadków M. S. k. 173, W.S. k. 173v, informacja dyrektora Zakładu Karnego w Łodzi k. 34-35) W zakładzie karnym w Łodzi osadzeni otrzymują trzy razy dziennie posiłki, w tym co najmniej jeden posiłek gorący. Posiłki przygotowywane są w kuchni, na którą składają się dwa pomieszczenia: jedno, w którym przyrządza się posiłki dietetyczne oraz drugie, w którym przyrządza się pozostałe posiłki. Pomieszczenia kuchenne wyłożone są płytkami. Kuchnia wyposażona jest w niezbędne urządzenia. Zarówno wygląd pomieszczeń kuchennych jak i stan znajdujących się tam urządzeń nie budzi zastrzeżeń sanitarnych. Zakupione termosy pozwoliły na zachowanie odpowiedniej temperatury wydawanych posiłków. (sprawozdanie z wizytacji, k. 60-66, informacja Dyrektora zakładu karnego w Łodzi k. 34-35) Powód R.G. podczas pobytu w zakładzie karnym w łodzi nie składał żadnych skarg, dotyczących problemów osobistych bądź warunków bytowych. (informacja Dyrektora Zakładu Karnego w Łodzi k. 34-35) Podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w P. był on zakwaterowany w następujących celach mieszkalnych: 1, nr 303 (cela ośmioosobowa wg normy 3m²/os) - od 4.09 do 7.10.2009 r. (8 osadzonych w celi ) - od 7.10 do 12.10.2009 r. (7 osadzonych w celi ) - od 12.10 do 13.10.2009r. (6 osadzonych w celi ) - od 13.10.2009r. do 18.01.2010r. (8 osadzonych w celi ) 2, nr 922 (cela dziewięcioosobowa wg normy 3m²/os) - 18.01 do 19.01.2010r. (9 osadzonych w celi ) - od 19.01 do 20.01.2010r. (8 osadzonych w celi ) --- STRONA 7 --- - od 20.01 do 26.01.2010r. (7 osadzonych w celi ) - od 26.01 do 4.02.2010r. (9 osadzonych w celi ) - od 4.02 do 8.02.2010r. (8 osadzonych w celi ) - od 8.02 do 9.02.2010 r.( 9 osadzonych w celi ) - od 9.02 do 10.02.2010r.( 8 osadzonych w celi ) - od 10.02 do 11.02.2010r. ( 7 osadzonych w celi ) 3, nr 512 (cela dziewięcioosobowa wg normy 3m²/os) - od 11.02 do 16.02.1010r. ( 7 osadzonych w celi ) - od 16.02 do 22.02.2010r. (8 osadzonych w celi ) - od 22.02 do 13.03.2010r (9 osadzonych w celi ) - od 13.03 do 18.03 2010r (8 osadzonych w celi ) - od 18.03 do 7.04.2010r. ( 9 osadzonych w celi ) - od 7.04 do 9.04.2010 r. ( 8 osadzonych w celi ) - od 9.04 do 20.04.2010r. (9 osadzonych w celi ) - od 20.04 do 21.04.2010r. (8 osadzonych w celi ) - od 21.04 do 28.04.2010r. (9 osadzonych w celi ) - od 28.04 do 29.04.2010r. (8 osadzonych w celi ) - od 29.04 do 13.05.2010r. (9 osadzonych w celi ) - od 13.05 do 17.05.2010r. (8 osadzonych w celi ) - od 17.05 do 18.05.2010r. ( 9 osadzonych w celi ) - od 18.05 do 26.05.2010r. (8 osadzonych w celi ) - od 26.05 do 21.06.2010r. (9 osadzonych w celi ) - od 21.06 do 8.07.2010r. (8 osadzonych w celi ) (informacja kierownika działu ewidencji Zakładu Karnego w P. k.83) Cele, w których przebywał powód w Zakładzie karnym w P. wyposażone były w sprzęt kwaterunkowy w postaci metalowych łóżek (jedno dla każdego osadzonego), stołów, taboretów, szafek, półek na przybory toaletowe, półek pod telewizor, lustra, wiadra na śmieci, szczotki zmiotki, miednicy. w celach tych urządzony był także "kącik sanitarny" z toaletą i umywalką z bieżącą zimną wodą oddzielony od reszty pomieszczenia murowanym lub wykonanym ze stali odgrodzeniem. (zeznania świadka P.F k. 279-279v, informacja zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego zakładu karnego w P. K. 79-79v) Powód w zakładzie karnym w P. mógł korzystać raz w tygodniu z ciepłej kąpieli w jednej z dwóch funkcjonujących w placówce łaźni. Łaźnie wyposażone są w natryski- w jednej z nich znajduje się 20 natrysków , w drugiej zaś 22. Każdorazowo ilość osób kąpiących się nie przewyższa ilości natrysków, a na ogół jest mniejsza. Osadzeni w zakładzie karnym w P. otrzymują środki niezbędne do utrzymania czystości w celach: pastę do czyszczenia, płyn do dezynfekcji WC, płyn do mycia szyb, płyn do myci naczyń. Nadto osadzeni otrzymują środki higieny osobistej: szczoteczkę i pastę do mycia zębów, nożyk do golenia, mydło, proszek do prania, papier toaletowy. Wszystkie cele zakładu karnego w P. posiadaja okna zapewnijące swobodny dopływ świeżego powietrza. W celach mieszkalnych nie występuje zagrzybienie ani na ścianach ani na suficie. Cele są wyposażone w system wentylacji i przez cały sezon grzewczy zachowana jest w nich temperatura nie mniejsza niż 20 ºC. Jako oświetlenie cel mieszkalnych zamontowano lampy jarzeniowe. (informacja zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego zakładu karnego w P. k. 79-79v) Zakład karny w P. zapewniał wszystkim osadzonym - także powodowi- możliwość korzystania z różnych form zajęć kulturalno - oświatowych w postaci spotkań okolicznościowych, spotkań z ciekawymi ludźmi, koncertów wystaw, spektakli, konkursów tematycznych, kół zainteresowań. W jednostce penitencjarnej funkcjonuje także świetlica i punkt biblioteczny. Osadzeni mogą korzystać z dostarczanej prasy, telewizji, gier świetlicowych, placów spacerowych, --- STRONA 8 --- boiska do siatkówki. (informacja starszego wychowawcy Zakładu Karnego w P. k. 80, 81-82) Powód R. G. ma 36 lat, w zakładach karnych przebywa od około 17 lat, był skazany m.in. za rozbój, za usiłowanie zabójstwa, za pobicia. Koniec kary, którą obecnie odbywa przewidziany jest na marzec 2017 roku. Jest osadzonym grypsującym. Na wolności , do 12 lutego 2000 roku mieszkał przez pewien czas u konkubiny w ł. razem z córką, a przez pewien czas u rodziców w G. Z konkubina mieszkał w kamienicy, w dwupokojowym lokalu komunalnym. Była tam zimna woda, energia elektryczna, a mieszkanie ogrzewane było węglem. rodzice powoda mieszkają zaś w drewnianym budynku bez wody, bez toalety, z dostępem do energii elektrycznej. dom jest ogrzewany węglem. Przed osadzeniem powód nie leczył sie nie korzystał z biblioteki, nie chodził do kina ani teatru. (zeznania powoda k. 315 w zw z informacyjnymi wyjaśnieniami k. 150 - 150v) U powoda R.G. występuje nieprawidłowo ukształtowana osobowość o typie dyssocjalnym oraz uzależnienie od alkoholu, Powód nie doznał uszczerbku na zdrowiu w wyniku przeludnienia i warunków socjalno bytowych, które panowały w zakładach karnych w okresie od maja 2007 roku. Trudne warunki bytowe w placówkach penitencjarnych spowodowały co prawda u powoda nasilenie objawów m.in. napięcia emocjonalnego, wybuchowości i zaburzeń snu, jednak wraz z ustąpieniem tych warunków badany doszedł do formy wyjściowej. (opinia sądowo - psychiatryczna biegłego sądowego V. D. k. 252- 254, ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego V. D. k. 314v) Powód uprawia sport. Niegdyś uprawiał biegi krótkie, a w trakcie pobytu w zakładzie karnym w Łodzi dobrowolnie uczestniczył w ćwiczeniach na siłowni. Nadto korzystał z zajęć na boisku. w dniu 14 marca 2008 roku, przebywając na boisku odczuł ból kolana i zgłosił się do ZOZ zakładu karnego w Łodzi. Tam udzielono mu pomocy medycznej- założono okład z płynu Burawa oraz wydano maść. Kolejne wizyty powoda u lekarza, związane z dolegliwościami w stawie kolanowym miały miejsce w dniu 17 marca 2008 roku i w dniu 23 marca 2008 roku. w dniu 26 marca 2008 roku powód odmówił wizyty u lekarza w ambulatorium. Powód zgłosił się do lekarza ponownie w dniu 15 kwietnia 2008 roku z powodu kolejnego urazu kolana, jakiego doznał tego dnia na boisku w trakcie gry. Przeprowadzono diagnozę (RTG kolana lewego oraz konsultacje chirurgiczną) i wdrożono leczenie. Powód został skierowany na konsultację ortopedyczną, jednak w dniu 15 kwietnia 2008 r, odmówił poddania się takiej konsultacji w Areszcie Śledczym w W. Konsultacje taką przeprowadzono w ZOZ Aresztu Śledczego W. M. w dniu 2 lipca 2008 roku. Stwierdzono wówczas wskazanie do rehabilitacji i wyznaczono termin następnej konsultacji ortopedycznej po upływie 3 miesięcy. powód Kilkakrotnie odmówił wyjazdu na konsultacje do lekarza rehabilitanta do Zakładu Karnego w Ł/ (m.in w dniu 29 lipca 2008 roku, 7 sierpnia 2008 roku). W dniu 29 października powód odmówił wyjazdu w celu przeprowadzenia konsultacji ortopedycznej w Areszcie Śledczym W.M. (wpisy w książce zdrowia skazanego R. G. ) W trakcie pobytu w jednostkach penitencjarnych powód brał udział w różnych konkursach, utrzymywał kontakt z rodziną, otrzymywał przekazywane przez najbliższych paczki, rzadziej pieniądze. Z córką kontaktuje się telefonicznie. (zeznania powoda k. 315-315v w zw z informacyjnymi wyjaśnieniami na k. 150v) Sąd dokonał ustaleń co do tego w jakich celach i w jakim okresie powód przebywał w zakładzie karnym w Łodzi i zakładzie karnym w Płocku na podstawie wykazów cel złożonych w sprawie. Dokumenty sporządzone przez funkcjonariuszy wskazanych jednostek penitencjarnych zostały opracowane na podstawie ewidencji prowadzonej w danej placówce, cechuje je duży stopień szczegółowości, podczas gdy zeznania powoda oraz świadków są w tym zakresie nieprecyzyjne, ogólnikowe oraz nie obejmują danych co do powierzchni cel. Nadto wykazy cel załączone do akt sprawy nie zostały skutecznie zakwestionowane przez stronę powodową. W odniesieniu do pobytu powoda w Areszcie śledczym w Łodzi sąd nie dysponował wykazem cel, gdyż ta placówka penitencjarna nie była w stanie przedłożyć takiego dokumentu.- w czasie osadzenia powoda program komputerowy obsługujący Areszt Śledczy w Łodzi nie dawał --- STRONA 9 --- takich możliwości, a dokumenty zawierające stosowne dane nie podlegały obowiązkowi archiwizacji. Wobec powyższego Sąd dokonał ustaleń w jakich celach przebywał powód na podstawie jego zeznań oraz zeznań świadka W. S. Strona powodowa nie przedstawiła jednak wiarygodnych dowodów na okoliczność ile osób i w jakim czasie przebywało w tych celach wraz z powodem. Sąd uznał za niewiarygodne zeznania świadka P.F. w tej części, w której twierdził, że cela nr 519 w której przebywał wraz z powodem w zakładzie karnym w Płocku jest celą przeznaczona dla 5-6 osób, podczas gdy osadzonych w celi było 9 osób. Świadek nie dysponuje bowiem wiedzą co do powierzchni tej celi, a swoje wnioski formułuje jedynie w oparciu o własne odczucia. W tej mierze jako wiarygodny sąd ocenił dokument opracowany przez kierownika działu ewidencji zakładu karnego w Płocku. W ocenie sądu nie zasługiwały na wiarę zeznania powoda oraz świadków M.S. i M. N. w zakresie, w którym wskazywali na braki w wyposażeniu cel, w których przebywał powód w zakładzie karnym w Łodzi oraz na złą jakość i temperaturę podawanych tam posiłków. twierdzenia te są gołosłowne, ogólnikowe i pozostają w sprzeczności z treścią sprawozdań sędziego penitencjarnego z wizytacji w tej placówce oraz z treścią informacji przedstawionej przez dyrektora zakładu karnego w Łodzi. Z dokumentów tych wynika, że posiłki w tej jednostce penitencjarnej są poddawane ścisłej i szczegółowej kontroli, a nadto posiłki dostarczane są ciepłe dzięki odpowiedniej ilości termosów, w których są przewożone. Zgodnie z danymi zawartymi w tych dokumentach cele wyposaża się w odpowiednią ilość sprzętu kwaterunkowego. Ponadto twierdzenia powoda oraz wskazanych wyżej świadków pozostają w sprzeczności z treścią zeznań świadka W.S., który również przebywał wraz z powodem w zakładzie karnym w Łodzi a który - nie będąc osobiście zaangażowany w spór - zeznał m.in, że w celi była odpowiednia ilość stołów, były dwa stoły, dwa telewizory. Jako niewiarygodne sąd ocenił także zeznania świadka W. S. w tej części, w której twierdził, iż w areszcie śledczym w Łodzi nie było żadnych zajęć kuturalno- oświatowych. Zeznania świadka w tym zakresie nie znajdują potwierdzenia w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, przede wszystkim pozostają w sprzeczności z zeznaniami samego powoda, który wskazywał, że w placówkach penitencjarnych brał udział w różnego rodzaju konkursach. Nadto ze sprawozdań sędziego penitencjarnego z wizytacji przeprowadzonej w areszcie śledczym w Łodzi wynika, że więźniowie mają zapewniony dostęp do różnych form aktywności i rozrywek. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo podlegało uwzględnieniu jedynie częściowo. Zasadność roszczenia pozwu podlegała analizie w oparciu o przepisy art 23 i art 24 kc w zw z art 448 kc oraz art 417 § 1 kc w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2004 r., a częściowo sprzed tej daty, zaś zarzut przedawnienia - co do roszczeń powstałych przed dniem 10 sierpnia 2004 roku- w oparciu o treść nie obowiązującego już od dnia 10 sierpnia 2007 r. art 442 §1 kc , natomiast co do pozostałych roszczeń - w oparciu o treść art 442¹ § 1 kc (znajdującym w sprawie zastosowanie zgodnie z art 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy Kodeks Cywilny, Dz.U. z 2007 r. nr 80 poz 538) W ocenie sądu pozwany skutecznie zgłosił zarzut przedawnienia roszczeń powoda powstałych przed dniem 11 maja 2007 roku. Przepis uchylonego już art 442 § 1 kc stanowi, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia , w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Zgodnie zaś z art 442¹ § 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia , w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Powód upatruje źródło swojej szkody (krzywdy) w nieodpowiednich warunkach panujących --- STRONA 10 --- w poszczególnych jednostkach penitencjarnych, w których został osadzony. Niewątpliwie w trakcie odbywania kary powód posiadał kompletna wiedzę zarówno o podmiocie, przeciwko któremu należy wystąpić z roszczeniem, jak i o rodzaju i rozmiarach doznanej krzywdy. Uzasadnione jest zatem przyjęcie 3 - letniego terminu przedawnienia roszczeń powoda. Bieg przedawnienia tych roszczeń został przerwany dopiero poprzez wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie, co nastąpiło w dniu 11 maja 2010 r. a tym samym zasadność powództwa podlegała analizie jedynie co do okresu od dnia 11 maja 2007 roku, gdyż roszczenia powoda odnoszące się do okresu osadzenia przed tym dniem uległy przedawnieniu. Wobec powyższego ze względu na skutecznie zgłoszony zarzut przedawnienia. Sąd oddalił powództwo w zakresie roszczeń powoda związanych z pobytem w Zakładzie Karnym w Łodzi i nie dokonywał szczegółowych ustaleń co do warunków panujących w tej jednostce penitencjarnej. Z tych samych względów ustalenia co do warunków panujących w Areszcie Śledczym w Łodzi Sąd ograniczył do okresu osadzenia powoda od dnia 11 maja 2007 r. Przechodząc do rozważań nad materialną podstawą objętych pozwem roszczeń powoda wskazać należy, że zgodnie z przepisem art 417 § 1 kc. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa na gruncie tego przepisu są zatem: szkoda wyrządzona przy niezgodnym z prawem wykonywaniu czynności z zakresu władzy publicznej oraz normalny związek przyczynowy pomiędzy niezgodnym z prawem wykonywaniu takich czynności a powstaniem szkody. Treść art 23 kc wskazuje, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Przepis ten zawiera otwarty katalog dóbr osobistych. Wśród nich znajduje się cześć, która ma swój wymiar wewnętrzny (godność osobista). Godność osobista przysługuje każdej osobie i podlega ochronie prawnej niezależnie od tego, w jaki sposób kształtuje obraz danej osoby w opinii innych. Niewątpliwie dobrem osobistym każdego człowieka jest również jego prawo do intymności. Wśród dóbr osobistych znajduje się także zdrowie jako stan psychofizyczny organizmu. Ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje sie dotknięta zachowaniem innej osoby, ale musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych ( tak też Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 28 sierpnia 1996r. I ACr 341/96, OSA 7-8/1997, poz 43) W myśl art 24 kc ochrona cywilnoprawna przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Wskazany przepis wprowadził domniemanie bezprawności działania. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych to pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Działanie nie jest bezprawne zwłaszcza wówczas, gdy jest oparte na przepisie obowiązującego prawa. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. (V CSK 431/06, OSNC 1/2008, poz 13 z aprobującą glosą N. Pawłowskiej EPS 1/2008) wskazano, iż ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych , spoczywa na pozwanym. (art 6 w zw z art 24 kc), a zatem pokrzywdzony zadający na podstawie art 448 kc kompensaty krzywdy nie musi dowodzić bezprawności naruszenia dobra osobistego, bowiem również na gruncie art 448 kc istnieje domniemanie bezprawności działań naruszyciela dóbr osobistych. W przypadku bezprawnego naruszenia dobra osobistego, art 24 kc pozwala osobie, której dobro osobiste zostało naruszone żądać, aby sprawca naruszenia dopełnił czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, a w szczególności złożył oświadczenie w odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, może ona również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. Zasady przyznawania zadośćuczynienia doprecyzowano w art 448 kc., który stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel, niezależnie od innych środków --- STRONA 11 --- potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Naruszenia cudzych dóbr osobistych może dopuścić się także podmiot niebędący osoba fizyczną, w tym również jednostka organizacyjna Skarbu Państwa taka jak zakład karny czy areszt śledczy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2010 r. II CSK 486/09, lex nr 599534) Zgodnie z art 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalne, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne zwłaszcza tam, gdzie państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa , znajdujących wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym art 10 ust 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. ( Dz.U. z 1977 r. nr 38 poz 167 i 169), zgodnie z którym każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Z kolei art 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r. ratyfikowanej przez Polskę w 1993 r. (Dz.U. z 1993r. nr 61 poz 284 ze zm) stanowi, że nikt nie może być poddany torturom, ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu. Łączy się z tym wynikający z art 8 ust 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności. Odpowiednikiem wskazanych norm prawa międzynarodowego są art 40, 41 ust 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wskazane normy na grunt prawa polskiego. (por powołany już wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 1/2008, poz 13) Realizacja spoczywających na administracji jednostki penitencjarnej obowiązków w zakresie odpowiedniego przygotowania miejsc, w których przebywają osoby pozbawione wolności należy do działań władczych Państwa i mieści się w pojęciu wykonywania zadań z zakresu władzy publicznej. Ocena, czy obowiązki te, zostały zrealizowane, winna być dokonana z uwzględnieniem uprawnień skazanego, szczegółowo uregulowanych w przepisach art 102- 120 kkw., a także z uwzględnieniem rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary tymczasowego aresztowania (Dz.U. z 2003 r. nr 152 poz 1494), rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2003r. nr 186 poz 1820) i rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz. U. z 2006r. nr 65 poz 459)- obowiązującego do dnia 6 grudnia 2009 r. Zgodnie z obowiązującym do dnia 6 grudnia 2009 r art 248 § do dnia 6 grudnia 2009 r. art 248 § 1 kkw oraz powołanym rozporządzeniem Ministra sprawiedliwości z dnia 19 kwietnie 2006r w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych , na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3m². O takim umieszczeniu należało bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. W judykaturze sądu Najwyższego podkreślono, że osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m², przy spełnieniu przesłanek określonych w art 248 § 1 kkw , było zgodne z prawem (wyrok z dnia 2 października 2007 r. II CSK 269/07, OSNC-ZD 3/2008,poz 75) Aktualnie w orzecznictwie prezentowany jest jednak pogląd, że nadmierne zagęszczenie w celi może samo w sobie być kwalifikowane jako niehumanitarne, a do stwierdzenia wystąpienia "szczególnie uzasadnionego wypadku" w rozumieniu art 248 kkw nie wystarcza ogólnikowe powołanie się na istniejący w kraju stan przeludnienia zakładów karnych (cytowany już wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2010r. II CSK 486/09, Lex. 599534) Uwzględnienie roszczenia o zadośćuczynienie za umieszczenie osadzonego w takiej celi jest zasadniczo możliwe, jednakże tylko w sytuacjach wyjątkowych, np. w przypadku niezapewnienia --- STRONA 12 --- osadzonemu miejsca do spania (zob. powołany już wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06 OSNC 1/2008 poz 13) Dla stwierdzenia naruszenia dobra osobistego należy w każdym wypadku ustalić, czy cierpienia i upokorzenia wynikające z pobytu w zakładzie karnym związane z legalna formą karania przekraczają poziom związany z samym uwięzieniem, czy są zgodne z rozsądnymi w sytuacji uwięzienia potrzebami, a ich intensywność nie przekracza nieuniknionego poziomu cierpienia nieodłącznie związanego z pozbawieniem wolności (por E Kutermankiewicz Sprawy z powództwa osadzonych o ochronę dóbr osobistych w związku z przeludnieniem więzień - nowe spojrzenie na problem Pal. 9-10/2010 s 65 i cytowane tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału praw Człowieka) Dodatkowo należy wskazać, że Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art 3 EKPCz stwierdził, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekroczyć nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu (np. orzeczenia z dnia 29 kwietnia 2003 r. nr 38812/97, Półtoracki przeciwko Ukrainie, oraz nr 50390/99, McGlinchey i inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu) Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że roszczenia powoda odnoszą się do szeroko rozumianych warunków bytowych panujących w jednostkach penitencjarnych, w których powód przebywał, w tym do kwestii przeludnienia panującego w celach. W pierwszej kolejności analizie należy poddać fakt umieszczenia powoda w przeludnionych celach z naruszeniem wymogu zapewnienia powierzchni 3 m² na jedną osobę w okresie począwszy od dnia 11 maja 2007 roku do chwili obecnej) W okresie od dnia 11 maja 2007 roku do 18 lipca 2007 roku powód przebywał w Areszcie Śledczym w Łodzi. Placówka ta nie dysponuje wykazem cel, w których więźniowie byli osadzani za ten okres, a powód nie wykazał w sposób konkretny w jakim czasie przebywał w danych celach, jaką miały powierzchnię i dokładnie ile osób było razem z nim osadzonych. Co prawda niesporna między stronami była okoliczność, że w tamtym okresie w Areszcie Śledczym w Łodzi występowało zjawisko przeludnienia, jednak z powyższego faktu nie można wysnuć wniosku że akurat w okresie od dnia 11 maja 2007 roku do 18 lipca 2007 roku powód przebywał nieprzerwanie w celach, w których powierzchnia na jedna osobę wynosiła mniej niż 3 m². Takie kategoryczne stwierdzenie nie może zostać sformułowane chociażby dlatego, że powszechną praktyką stosowaną przez administracje jednostek penitencjarnych w sytuacji przeludnienia było dokonywanie rotacji osadzonych w celach tak, by jedna osoba nie przebywała w przeludnionej celi zbyt długo. Nadto należy podkreślić, że nawet jeśli w tym czasie powód przebywał w warunkach przeludnienia to nie wykazał on w żaden sposób, że w związku z przebywaniem w takich warunkach doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Co prawda w procesie o ochronę dóbr osobistych to pozwany ma wykazać, że jego działanie nie było bezprawne, to jednak ciężar udowodnienia, że do naruszenia dóbr osobistych doszło spoczywa na powodzie. Abstrahując od powyższego Sąd wziął pod uwagę także okoliczność, że rozpatrywany okres pobytu powoda w Areszcie Śledczym w Łodzi obejmuje zaledwie niecałe ponad dwa miesiące. Wobec powyższego nawet jeśli w tym okresie przez pewien czas powód osadzony był w celi, w której umieszczono większą ilość osób, to z całą pewnością powód nie przebywał w warunkach przeludnienia w sposób nieprzerwany przez nadmiernie długi okres, a postępowanie pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w Łodzi przy spełnieniu przesłanek z art 248 § 1 kkw oraz przepisów cytowanego rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów i rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz art 77 ust 1 Konstytucji RP było zgodne z prawem. W niniejszej sprawie poza sporem była okoliczność, że w okresie umieszczenia powoda w zakładzie karnym w Łodzi przebywał on w celach w których minimalna norma powierzchni mieszkalnej, wynosząca 3 m² na osobę nie była przejściowo zachowana. Taka sytuacja miała miejsce w następujących okresach: --- STRONA 13 --- - 18.07- 24.07.2007r. - 25.10- 30,10.2007r. - 29.11.2007 - 4.03.2008r. - 14.03-30.03.2008r. - 1.04-23.04.2008r. - 14.07.2008r. - 7.11- 29.12.2008r. - 26.01-22.03.2009r. - 10.04.2009r. - 24.04- 23.07.2009r. W ocenie sądu powód udowodnił także fakt, że w związku z przebywaniem w takich warunkach doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Tak duże cele, jak 303i 405 mieszczące kilkunastu osadzonych, przy jednym oczku sanitarnym, jednej umywalce siłą rzeczy rodziły konflikty. Powód zmuszony był spać na trzecim poziomie łóżka piętrowego. Przy niedostatecznej wysokości cel takie ustawienie łóżek powodowało, że osadzony korzystający z łóżka na najwyższym (trzecim) poziomie nie był w stanie nawet na nim prosto usiąść. W ocenie sądu powód odczuwał w związku z tym znaczną dolegliwość, zwłaszcza, że osadzeni dużą część czasu spędzają na swoich łóżkach- powierzchnie cel nie pozwalają na przebywanie wszystkich osadzonych na wolnej przestrzeni podłogi. Oczywistym jest, że osadzeni nie mają możliwości opuszczania celi według własnych potrzeb. Niemożność przyjęcia pozycji siedzącej na łóżku bez znacznego pochylenia niewątpliwie stanowi uciążliwość i rodzi cierpienie przekraczające nieunikniony element dolegliwości wpisany w pozbawienie wolności. Z tych względów uznać należało, iż w stosunku do powoda naruszono obowiązek wykonywania kary pozbawienia wolności w sposób humanitarny (art 4 kkw). Pozwany nie obalił przy tym domniemania bezprawności swojego działania wynikającego z art 24 § 1 kc. Tym samym roszczenie o zadośćuczynienie okazało się uzasadnione, jednak nie w całości. Zasądzając na rzecz powoda zadośćuczynienie na podstawie art 448 kc Sąd miał na uwadze, że izolacja penitencjarna z natury rzeczy niesie dla osoby pozbawionej wolności szereg ograniczeń, niedogodności, a wręcz przewiduje u niej cierpienie. Nie może ti jednak uzasadniać niehumanitarnego traktowania osadzonych i naruszania ich dóbr osobistych w postaci godności. Tego rodzaju postępowanie niewątpliwie wyklucza oddziaływanie resocjalizacyjne na osoby pozbawione wolności i narusza ich dobra osobiste. Zadośćuczynienie za krzywdę w takiej sytuacji powinno przedstawiać ekonomicznie odczuwalna wartość dla uprawnionego, ale jednocześnie winno być utrzymane w rozsądnych granicach i uwzględniać stosunki majątkowe społeczeństwa. Mając na względzie przedstawione kryteria, sąd przyznał powodowi zadośćuczynienie w kwocie 5000 zł, jako adekwatne do stopnia i trwałości naruszenia jego dóbr osobistych przez pozwanego. O odsetkach ustawowych w zakresie zadośćuczynienia orzeczono na podstawie art 481 § 1 kc., zasądzając je od dnia 22 czerwca 2011 roku tj. od dnia wyrokowania do dnia zapłaty. Powód w swych zeznaniach wskazywał, że doznał urazu stawu kolanowego ze względu na konieczność schodzenia i wchodzenia na łóżko usytuowane na trzecim poziomie. W istocie z dokumentacji medycznej powoda wynika, iż podczas pobytu w zakładzie karnym w łodzi doznał on kilkakrotnie urazu kolana, jednak stanowisko powoda, który łączy te dolegliwości z niedogodnościami związanymi z umieszczeniem łóżek piętrowo na trzech poziomach, nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż powód niegdyś uprawiał biegi, podczas osadzenia w jednostkach penitencjarnych uczestniczył w ćwiczeniach na siłowni, a urazy kolana zgłaszał w ZOZ zakładu karnego w Łodzi dwukrotnie- w dniu 14 marca 2008 roku i w dniu 15 kwietnia 2008roku - i każdorazowo do urazu dochodziło, gdy powód korzystał z boiska. Powyższe okoliczności wskazują, że przyczyna dolegliwości powoda w stawie kolanowym były urazy doznane przez powoda w czasie aktywności fizycznej, nie zaś podczas schodzenia czy wchodzenia na łóżko. jednocześnie należy podkreślić, że postępowanie lecznicze wdrożone w warunkach penitencjarnych było prawidłowe, a strona pozwana nie czyniła powodowi przeszkód w kontaktach ze służbą zdrowia, w tym z lekarzem --- STRONA 14 --- ortopedą o czym świadczy bogata dokumentacja lekarska powoda. To powód kilkakrotnie odmawiał udania się na konsultację ortopedyczną i do lekarza rehabilitanta, mimo, że diagnostyka przeprowadzona w ZOZ zakładu karnego w Łodzi na taką potrzebę wskazywała. Powód w żaden sposób nie udowodnił, że w zakładzie karnym w Płocku przebywał w celach, w których wystąpiło naruszenie normy powierzchni mieszkalnej. Twierdzenia powoda w tym względzie są gołosłowne i pozostają w sprzeczności z dokumentem sporządzonym przez Kierownika Działu ewidencji Zakładu Karnego w Płocku na podstawie ewidencji prowadzonej w systemie informatycznym. Powód nie wykazał także, aby miały miejsce także inne uchybienia w funkcjonowaniu jednostek penitencjarnych, w których przebywał. Nie przedstawił zwłaszcza dowodów na nieodpowiednie traktowanie go przez funkcjonariuszy Służby Więziennej, zagrożenia bezpieczeństwa ze względu na osadzenie go w celi z osobami o różnym stopniu demoralizacji, brak należytego wyposażenia cel, nieodpowiednie wyżywienie czy też brak warunków do utrzymania higieny osobistej. Poza gołosłownymi zeznaniami powoda oraz częściowo niespólnymi zeznaniami współosadzonych powód nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających jego twierdzenia, zaś dokumenty sporządzone przez jednostki penitencjarne oraz sprawozdania z wizytacji sędziów penitencjarnych wskazują, że w placówkach tych panowały odpowiednie warunki, zgodne z wymogami przewidzianymi w przepisach prawa i zapewniające godne odbywanie kary pozbawienia wolności. Rzeczą oczywistą jest , że przy tak dużej ilości osadzonych sprzęt kwaterunkowy pozostający w dyspozycji osadzonych ulega zużyciu, a warunki panujące w zakładach karnych i aresztach śledczych odbiegają zapewne od oczekiwań osadzonych i nie są komfortowe, jednak stanowi to dolegliwość związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności i nie przekracza nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powód otrzymywał wyżywienie, którego jakość podlegała ścisłej kontroli, zaś odpowiednia temperatura posiłków zapewniona była dzięki termosom używanym podczas rozwożenia posiłków. Administracja jednostek penitencjarnych, w których przebywał powód zapewniała także możliwość dbania o higienę osobistą (bieżąca woda w każdej celi, ciepła kąpiel w łaźni raz w tygodniu, przybory toaletowe i środki czystości) oraz czystość w celi. Powód podniósł w pozwie, że w placówkach, w których przebywał utrudniano mu kontakty z bliskimi oraz nie zapewniono dostępu do zajęć kulturalno - oświatowych. jednocześnie sam powód zaprzeczył tym stwierdzeniom zeznając, że utrzymuje kontakt z rodzicami, widuje ich, otrzymuje od nich paczki, z córką zaś kontaktuje się telefonicznie. Powód przyznał, że brał udział w konkursach o różnej tematyce, a z dokumentacji medycznej wynika, że ćwiczył na siłowni, korzystał z boiska. Także ze sprawozdań z wizytacji sędziów penitencjarnych wynika, że w placówkach, w których przebywał powód wszyscy osadzeni mieli dostęp do szeregu form rozrywki - m.in. funkcjonowała biblioteka, dostarczano prasę, organizowano konkursy. W celach więźniowie oglądali telewizję, mogli grać w gry. Oczywistym jest natomiast, że częstotliwość korzystania z niektórych form rozrywki w jednostkach penitencjarnych ograniczona jest ze względu na ilość osadzonych. Jak wynika z opinii sądowo - psychiatrycznej sporządzonej w niniejszej sprawie, powód nie doznał uszczerbku na zdrowiu w wyniku przeludnienia i warunków socjalno - bytowych, które panowały w zakładach karnych w okresie od maja 2007 roku . Co prawda trudne warunki bytowe w placówkach penitencjarnych spowodowały u powoda nasilenie objawów m.in. napięcia emocjonalnego, wybuchowości i zaburzeń snu, jednak wraz z ustaniem tych warunków badany doszedł do formy wyjściowej. Z powołanych względów Sąd oddalił powództwo w pozostałej części. Przepis art 102 kpc przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty procesu (art 98 § 1 kpc). Zgodnie bowiem z przywołana normą w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo --- STRONA 15 --- nie obciążać jej w ogóle kosztami. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu według doktryny zaliczyć można nie tyle te związane z samym przebiegiem postępowania, ale również dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Biorąc pod uwagę całokształt sytuacji finansowej i życiowej powoda sąd doszedł do przekonania, że zasada słuszności przemawiała za obciążeniem go jedynie częściowo kosztami procesu, o czym orzeczono w punkcie trzecim wyroku zasądzając od R.G. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 1000 złotych (art 11 ust 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Dz.U. z 2005 r. nr 169 poz 1417 ze zm. w zw z art 99 kpc i § 6 pkt 7 w zw z § 2 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Dz.U. nr 163 poz 1348 ze zm.) Nadto Sąd w punkcie czwartym wyroku nie obciążył powoda pozostałymi kosztami postępowania Sąd nie nadał wyrokowi w punkcie pierwszym rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z przepisem art 335 §2 kpc natychmiastowa wykonalność nie może być orzeczona w sprawach przeciwko skarbowi państwa.