Postanowienie II C 637/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowic

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 637/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Solecka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa J. K. przeciwko Skarbowi Państwa - (…) o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w Warszawie kwotę 1.500,00 zł (jeden tysiąc pięćset złotych) tytułem części kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt II C 637/12 Uzasadnienie Powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa kwoty 17.377,00 zł wraz z odsetkami od dnia wniesienia pozwu z tytułu należnych odsetek od kwoty poręczenia majątkowego, kwoty 19.908,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu z tytułu poniesionych kosztów zastępstwa adwokackiego, kwoty 100.000,00 zł z tytułu zadośćuczynienia za bezpodstawne aresztowanie oraz kwoty 420.000,00 zł z tytułu --- STRONA 2 --- dwudziestoletniego procesu, nadto kwoty 1.500.000,00 zł z tytułu utraconych korzyści wynikających z doprowadzenia do upadku spółki (…) . W uzasadnieniu powód wskazał, że w wyniku skierowanego przeciwko niemu w dniu 28 października 1992r. aktu oskarżenia, przez dwadzieścia jeden lat toczył się proces karny, zakończony ostatecznie wyrokiem uniewinniającym powoda. W okresie od 5 września do 18 listopada 1991r. powód był tymczasowo aresztowany; został zwolniony po uiszczeniu w listopadzie 1991 r. poręczenia majątkowego, które zostało mu zwrócone w nominalnej kwocie w 1998r. Powyższe zdarzenia doprowadziły do olbrzymich strat moralnych i majątkowych powoda. W pozwie przedstawiono szczegółowe wyliczenie poniesionych w toku procesu kosztów zastępstwa procesowego. Nadto, powód wskazał, że był założycielem spółki (…) , która bardzo dobrze prosperowała, jednak po aresztowaniu powoda spółka upadła, stąd dochodzone w sprawie odszkodowanie (k. 2-8). W odpowiedzi na pozew pozwany reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o przekazanie roszczenia powoda w zakresie dochodzenia zadośćuczynienia za bezpodstawne tymczasowe aresztowanie oraz odszkodowanie za utracone korzyści, będące wynikiem tymczasowego aresztowania Wydziałowi Karnemu Sądu Okręgowego w K. oraz o oddalenie powództwa w pozostałym zakresie, a w przypadku nieuwzględnienia powyższego o oddalenie powództwa w całości na koszt powoda. --- STRONA 3 --- W uzasadnieniu pozwany zakwestionował powództwo co do zasady jak i wysokości. Zarzucono, że powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, bowiem powód nie udowodnił bezprawności działania pozwanego przy wykonywaniu władzy publicznej, jak również wystąpienia szkody majątkowej, ani jej wysokości, a także związku przyczynowego między działaniem Sądu Okręgowego w K. przy wykonywaniu publicznej a szkodą. Za uwzględnieniem powództwa nie przemawiają także względu słuszności. Fakt ostatecznego uniewinnienia powoda nie może przesądzać o niezgodnym z prawem działaniu władzy publicznej. Powód nie wykazał także przesłanek przewlekłości postępowania. Ponadto nie została wykazana krzywda, jaką doznał w wyniku tymczasowego aresztowania i jakie konkretnie dobro zostało naruszone. Wreszcie, nie udowodniono istnienia podstaw zasądzenia odszkodowania z tytułu utraconych korzyści związanych z upadkiem spółki (…) . Niezależnie od powyższego, pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia (k. 76-83). Zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2013 roku Sąd wyłączył i przekazał do rozpoznania we właściwym trybie Wydziałowi Karnemu Sądu Okręgowego w K. roszczenie powoda o zasądzenie 100.000 zł za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie (k. 58). Sąd zważył co następuje: Roszczenie swoje powód oparł na zarzucie bezprawności działania pozwanego Skarbu Państwa przy wykonywaniu władzy publicznej, związanego z bezpodstawnym zastosowaniem tymczasowego aresztowania oraz długotrwałym procesem karnym, które to działania miały skutkować powstaniem po stronie powoda krzywdy na osobie oraz szkody majątkowej. Rozpoznanie tak skonstruowanego roszczenia odbywa się dwuetapowo — w pierwszej kolejności Sąd bada, czy zostały wykazane przesłanki odpowiedzialności pozwanego co do zasady, a zatem czy działanie Skarbu Państwa istotnie było bezprawne, a dopiero w drugiej kolejności, gdy potwierdzi się zarzut bezprawności działania pozwanego, Sąd rozpoznaje, czy doszło do powstania szkody i w jakiej wysokości oraz krzywdy i jej rozmiaru. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek w podanej wyżej kolejności spoczywa na strome powodowej. 3 --- STRONA 4 --- Należy w tym miejscu podkreślić, że to powód powinien wykazać okoliczność, na którą się powołuje, bowiem w myśl art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996r. (sygn I CKU 45/96, publ. OSNC 1997/6-7/76) wyraził stanowisko, iż rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Tymczasem na okoliczność pierwszej przesłanki, tj. odpowiedzialności Skarbu Państwa, wynikającej z faktu prowadzenia przeciwko powodowi określonych postępowań karnych, oczywistej bezzasadności stawianych zarzutów, terminów, a także na okoliczność wysokości wpłaconego poręczenia majątkowego oraz treści dokumentów firmy (…) -powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zgłosił dowód z „akt sprawy". Tak sformułowany wniosek dowodowy jest nieprawidłowy. Powód został wezwany zarządzeniem z dnia 13.05.2013r. do sprecyzowania wniosku dowodowego zawartego pozwie o przeprowadzenie dowodu „z akt" spraw (…) poprzez wskazanie dokumentów w tych aktach, z których mają być przeprowadzone dowody oraz wniosku dowodowego „dokumentacja lekarska" — przez jego bliższe określenie, w terminie 21 dni pod rygorem pomięcia dowodu (k.87). Powyższe zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi powoda w dniu 29 maja 2013r. (k. 93). Pełnomocnik powoda nie wykonał skutecznie zarządzenia Przewodniczącego. Wobec powyższego na rozprawie w dniu 25.09.2013r. Sąd oddalił wnioski 0 przeprowadzenie dowodu ze wskazanych akt. Przepisy o postępowaniu dowodowym nie przewidują bowiem dowodu "z akt sądowych". Dopuszczamy jest jedynie dowód z dokumentu, którym może być także dokument wytworzony w innej sprawie sądowej i znajdujący się w jej aktach. Strona może zatem zgłosić jedynie dowód z dokumentu znajdującego się w aktach innej sprawy 1 obowiązana jest wówczas określić co to za dokument, w aktach jakiej sprawy się znajduje i na której karcie tych akt oraz wskazać fakty podlegające udowodnieniu przy pomocy tego dowodu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20.02.2013r., sygn. akt III CSK 6/13). 4 --- STRONA 5 --- Zatem bez naruszenia zasady bezpośredniości przewidzianej w art. 235 k.p.c., możliwe jest jedynie dopuszczenie przez Sąd dowodu z poszczególnych, ściśle określonych dokumentów (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 25.06.2013r., sygn akt I ACa 83/13). Mając na uwadze fakt, że powód jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, któremu powyższa regulacja powinna być znana, brak prawidłowego sformułowania wniosku dowodowego w omawianym zakresie musiał skutkować zastosowaniem rygoru, pod jakim wezwano powoda do usunięcia braków wniosku i w konsekwencji pominięciem przywołanego dowodu. W konsekwencji nie doszło do wykazania pierwszej, kluczowej dla niniejszego postępowania, przesłanki odpowiedzialności pozwanego co do zasady, a więc powód nie wykazał, że Skarb Państwa działał bezprawnie w przywołanych przez powoda okolicznościach. Wobec tego nie było podstaw do przeprowadzania kolejnych dowodów, w tym dowodu z zeznań świadków oraz opinii biegłego, które to dowody zostały przywołane na okoliczności związane z drugą przesłanką, odnoszącą się do rozmiarów szkody oraz krzywdy powoda. Przeprowadzenie powyższych dowodów było bezcelowe w sytuacji, kiedy nie ustalono pierwszej przesłanki, a mianowicie bezprawności działania pozwanego i dlatego wnioski o ich przeprowadzenie także zostały oddalone. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 417 k.c. w zw. z art. 6 k.c. oddalił powództwo. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 102 k.p.c. , obciążając powoda tylko częścią należnych przeciwnikowi procesowemu kosztów procesu , ze względu na charakter sprawy oraz sytuację majątkową powoda , z powodu której uzyskał on częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (k. 63). 5