Postanowienie II C 6/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 6/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Solecka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa K. K. przeciwko (…) Spółce Akcyjnej we W o nakazanie i zapłatę 1. powództwo oddala; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.777,00 zł (dwa tysiące siedemset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów procesu. IIC 6/13 UZASADNIENIE Powód wniósł o zobowiązanie pozwanego do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci dobrego imienia oraz wiarygodności niezbędnej dla prowadzenia działalności gospodarczej przez zamieszczenie na pierwszej stronie dziennika „Fakt” ogłoszenia następującej treści : „(…) S.A. z siedzibą we W przeprasza Pana K K i wyraża ubolewanie z powodu naruszenia jego dóbr osobistych w następstwie bezprawnych działań pracowników banku. Ogłoszenie niniejsze publikowane jest w następstwie przegranego procesu sądowego .” , nadto o --- STRONA 2 --- zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 50.000 zł zadośćuczynienia z odsetkami od dnia 23 lutego 2012 r. i kosztów procesu. W uzasadnieniu podano , że strony podpisały umowę kredytu konsolidacyjnego. Powód przedłożył nie budzące wątpliwości co do wiarygodności dokumenty poświadczające wysokość jego dochodów. W dniu 23 lutego 2012 r. został zatrzymany w placówce pozwanego w związku ze złożonym przez (…) zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa z art. 297 kk w zw. z art. 286 kk. Postępowanie prowadzone przeciwko powodowi zakończyło się umorzeniem. Powód doznał krzywdy przez postawienie mu nieprawdziwego , naruszającego jego cześć zarzutu. W pozwie zaznaczono , że pozwany uznał żądanie pozwu, o czym świadczy fakt , iż nie odpowiedział w zakreślonym terminie na wezwanie powoda z dn. 7 sierpnia 2012 r., w którym ten domagał się zapłaty 2.000.000 zł za rozlegle krzywdy i cierpienia psychiczne. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Zaprzeczył, aby którykolwiek z jego pracowników złożył w ramach swych obowiązków zawiadomienie o przestępstwie dotyczące powoda. Potwierdził, że rutynowe czynności kontrolne podjęte celem weryfikacji danych podanych przez powoda doprowadziły do ustaleń , iż pod adresem gdzie miała działać jego firma nie ma jakichkolwiek zewnętrznych oznak takiej działalności. Pozwany wskazał, że w toku śledztwa prowadzonego w sprawie K K badane było posłużenie się przez powoda potwierdzającym nieprawdę dokumentem o wysokości dochodów (odpowiedź na pozew – k. 20- 21). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 20 lutego 2012 r. powód złożył w Oddziale pozwanego (…)w K. wniosek o udzielenie kredytu konsolidacyjnego .Wskazał tam wysokość swego dochodu z umowy o pracę jako 6.000 zł netto. Powód przedstawił też zaświadczenie o zarobkach w „(…)” sp. z o.o. w K. wystawione przez M.K., z którego wynikał zarobek z trzech miesięcy w kwocie 6.000 zł. Strony zawarły w dniu 20 lutego 2012 r. umowę kredytu na kwotę 116.959,96 zł. Następnego dnia powód został zatrzymany przez Policję w k. siedzibie pozwanego , mieszczącej się w centrum handlowym „(…)”. Przesłuchany w dniu zatrzymania powód zeznał, że przyznaje się do zarzutu usiłowania wyłudzenia kredytu przez użycie sfałszowanego zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości zarobków . Podał, że w spółce „(…)” jest Prezesem Zarządu ,a ponadto na podstawie umowy o pracę zajmuje stanowisko Dyrektora ds. handlowych. Pobiera wynagrodzenie w wysokości 1.500 zł brutto. Stwierdził, że zaświadczenie jakie złożył w banku zawiera nieprawdę o jego zarobkach. M. K. wypełnił je w obecności powoda, gdyż K K zamierzał uzyskać większy kredyt na rozwój --- STRONA 3 --- ich spółki. K K był zatrzymany przez 24 godziny. W dniu 24 lutego 2012 r. Prokuratura Rejonowa w K wszczęła pod sygn.akt (…) śledztwo w sprawie podejrzenia popełnienia przez powoda czynu z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 286§1 kk i przedstawiła powodowi zarzuty. W trakcie przesłuchania w dniu 16 marca 2012 r. powód przedstawił uchwałę nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki „(…)” z 31 stycznia 212 r. o przyznaniu K K premii uznaniowej w wysokości 21.276 zł i stwierdził, że zaświadczenie o zarobkach które przedstawił pozwanemu (…) wskazywało kwotę z tytułu umowy o pracę oraz te właśnie premię. Postanowieniem z dnia 22 maja 2012 r. śledztwo zostało umorzone wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa. Spółka „(…)” sp. z o.o. w K ma dwóch wspólników : powoda i M K . Obaj wspólnicy tworzą dwuosobowy Zarząd. Każdy z członków Zarządu uprawniony jest do składania oświadczeń imieniem spółki samodzielnie. Na stronie internetowej wiadomości Onet.pl z dn. (…) r. ukazał się artykuł pt. „ Chciał wyłudzić pieniądze, grozi mu pięć lat ”, informujący o zatrzymaniu przez Policję 27-letniego mieszkańca B . Nie było tam zdjęcia powoda , ani żadnych innych danych. Po złożeniu przez powoda wniosku kredytowego pracownicy pozwanego (…) sprawdzili miejsce podane jako siedziba spółki powoda . Zaniepokoiło ich to , że było to mieszkanie prywatne nie wykazujące oznak , aby ktoś w nim przebywał , nie było żadnych oznaczeń , aby prowadzono tam działalność gospodarczą. Zawiadomiono o tym centralę (…) we W . Pracownica pozwanego z oddziału k E K nie ma formalnego upoważnienia do składania zawiadomień o próbie wyłudzenia kredytu. Zatrzymanie powoda w siedzibie oddziału zaskoczyło ją . Została przesłuchana przez Policję w tym samym dniu. Opisała przebieg formalności poprzedzających udzielenie powodowi przedmiotowego kredytu oraz podała ,że 23 lutego 2012 r. przyszła informacja z centrali (…) , iż „ najprawdopodobniej jest to wyłudzenie kred ytu” i zalecenie , by nie wypłacać powodowi gotówki. W piśmie z dnia 7 sierpnia 2012 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty 2.000.000 zł z odsetkami od 23 lutego 2012 r. tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy wywołane bezpodstawnym pomówieniem go o próbę wyłudzenia kredytu. (zeznania świadków E K - k.73,zapis CD-k.76 , M P – k.81-82 , zapis CD-k.84, zeznanie powoda – k.74-75 ,zapis CD-k.76, wezwanie do zapłaty z 7.8.2012 r. – k. 11-12, akta Prokuratury Rejonowej w K sygn. 1Ds 57/12 - w załączeniu , a tam - wniosek kredytowy –k.25-26, --- STRONA 4 --- zaświadczenie o zarobkach- k. 9, umowa kredytowa z 20.2.2012 r. – k. 72, protokół zatrzymania – k.32, KRS spółki (…) – k. 45-49, protokoły przesłuchania powoda – k. 59-62, 110-113 , postanowienie o wszczęciu śledztwa –k.69, postanowienie o przedstawieniu zarzutów - k.80, postanowienie o umorzeniu śledztwa –k.282-28 , wydruk ze strony internetowej wiadomosci.onet.pl –k.114,protokoł przesłuchania E K - k. 6-8). Sąd zważył : Roszczenie powoda oparte było na przepisach normujących ochronę dóbr osobistych. Art. 23 kc stanowi, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Roszczenie powoda miało za podstawę art. 24 § 1 kc zgodnie którym ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na mocy art. 448 kc w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie prawne bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie nie ma subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. (por. wyrok SA w Poznaniu z 19.10.2005 r. ,I ACa 353/05,LEX nr 175202). Powód wskazał, że naruszenie przez pozwanego jego dóbr osobistych polegało na bezpodstawnym zawiadomieniu policji o możliwości popełnienia przez niego przestępstwa . To z --- STRONA 5 --- kolei doprowadziło do opisanych przez powoda w toku jego zeznań przed sądem dolegliwości wynikających z czynności Policji i Prokuratury (zatrzymanie na 24 godziny, postawienie zarzutów). Wymienione organy państwowe nie są wskazywane przez powoda jako naruszyciele wartości z art. 23 kc. Skutki ich działań obciążają natomiast , według powoda , pozwany (…). Pozwany zaprzeczał, aby to on zawiadomił Policję o możliwości popełnienia przez powoda przestępstwa. Brak danych pozwalających na dokładne ustalenie, pod wpływem jakiej informacji Policja podjęła w dniu 23 lutego 2012 r. „zaplanowane działania operacyjne” (vide- policyjna notatka urzędowa – k.1 w aktach Prokuratury Rejonowej w K sygn. (…). Ustne zawiadomienie o przestępstwie z 23 lutego 2012 r. - już po zatrzymaniu powoda - złożyła E K . Niezależnie od powyższego , wskazać należy , że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. W powołanym art. 24 § 1 kc ustawodawca wprowadził zasadę domniemania bezprawności działania sprawy naruszeń . Złożenie do organów ścigania doniesienia o możliwości popełnienia przestępstwa dokonane zgodnie z prawem stanowiło okoliczność obalającą to domniemanie prawne . Nie budzi wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie , że działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego nie jest bezprawne, jeśli prowadzi do naruszenia dóbr osobistych lub ich zagrożenia, ale następuje w ramach tego porządku (vide - wyrok Sądu Najwyższego z dn. 19.1.2000 r. , II CKN 670/98,LEX nr 51058). W pewnych sytuacjach skorzystanie z możliwości złożenia zawiadomienia o przestępstwie może być uznane za bezprawne , jeśli w sposób ewidentny dokonane zostało w złej wierze , ze świadomością nieprawdziwości zarzutu , w celu nękania osoby , której doniesienie dotyczy lub było w rażący sposób pochopne. Tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom powoda , złożone przez niego zaświadczenie o zarobkach okazało się wątpliwe co do prawdziwości zawartych tam informacji : sam powód początkowo przyznał , że jego zarobki są sześciokrotnie niższe i dopiero po kilku tygodniach śledztwa ujawniona została kwestia przyznanej powodowi premii. Natomiast stwierdzenie , że w miejscu gdzie ma mieć siedzibę spółka powoda nie ma żadnych oznak nie tylko prowadzenia działalności gospodarczej lecz w ogóle zamieszkiwania również mogło być ocenione , zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, jako podważające wiarygodność klienta twierdzącego , iż spółka ta osiąga ze swej działalności dochody na tyle znaczne , by wypłacać mu miesięczne wynagrodzenie w kwocie 6.000 zł. Banki obowiązane są weryfikować informacje podawane przez osoby ubiegające się o kredyt. --- STRONA 6 --- W świetle powyższego podejrzenie , iż powód próbuje uzyskać kredyt za pomocą fałszywych danych nie było pozbawione podstaw, a zawiadomienie organów ścigania nie było wyrazem złej woli. Absolutnie bezzasadny jest zarzut powoda , jakoby przedmiotowe zawiadomienie dokonane zostało ze świadomością , że jest niesłuszne. To ostatnie potwierdza także czas i obfitość czynności procesowych w toku śledztwa prowadzonego przeciwko powodowi . Gdyby zarzut wobec powoda cechował się oczywistą bezzasadnością , organy ścigania nie podejmowałyby tylu działań celem jego zweryfikowania. Powód , tak jak każda osoba ubiegająca się o kredyt bankowy , wiedział, że kredytodawca będzie badał jego stan majątkowy i poziom dochodów. Miał też świadomość , że informacja o zarobkach traktowana jest jako element oceny wysokości stałych dochodów , a nie chwilowego , sześciokrotnego podwyższenia tychże. Zaznaczyć należy , że kwota kredytu była wysoka , a harmonogram spłat obejmował ponad cztery lata ( akta Prokuratury Rejonowej w K sygn. (…) - k.21-23). Raty wynosiły 2.569 zł miesięcznie , podczas gdy rzeczywiste zarobki powoda stanowiła kwota 1.000 zł netto. Przedstawiając w banku przedmiotowe zaświadczenie o zarobkach powód miał zatem świadomość , że jest ono w powyższym znaczeniu niemiarodajne i wprowadzające w błąd co do jego rzeczywistej zdolności kredytowej . Wobec powyższego , powództwo podlegało oddaleniu , z powodu braku przesłanki z art. 24 kc bezprawnego naruszenia dóbr osobistych. To z kolei przesądzało o braku podstaw do zasadzenia zadośćuczynienia w oparciu o art. 448 kc. O kosztach procesu orzeczono na mocy art. 98 kpc oraz §6 pkt.6 i § 11 pkt.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U . Nr 163 z 2002 r. , poz. 1349)