Postanowienie II C 6/11 .

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 6/11 . 4* . \\q ‘ '0,/I ' W ~» ’~= \ rm =   *5 “ '5‘2‘ $3  .‘\ F I ..~ ' ‘ Q_\.§$ W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ~ 2  X Dnia 30 listopada 2012 roku Sqd Okrqgowy w Lodzi Wydzial II Cywilny w skladzie : Przewodniczqcy p0 SSO Dorota LiczberskaDqbska Protokolant Agnieszka Jabloliska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 roku W Lodzi sprawy z powédztwa R. A. przeciwko Agencji Nieruchomoéci Rolnych w L. i Skarb0wiPaf1stwa — Staroécie Powiatu (...) o ustalenie nieistuienia przejécia z mocy prawa wlasnoéci nieruchomoéci na rzecz Skarbu Paxistwa na podstawie art. 2 ustgp 1 litera b dekretu z 6 wrzeénia 1944 roku 0 przeprowadzeniu reformy rolnej 1. umarza postgpowanie wobec Agencji Nieruchomoéci Rolnych; 2. oddala powédztwo w stosunku do Skarbu Pafistwa — Starosty Powiatu (. . .); 3. nie obciqza R. A. kosztami zastqpstwa procesowego pozwanych; 4. oddala wniosek pelnomocnika powoda adwokata A. K. 0 przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawnz} udzielonq z urzqdu. --- STRONA 2 --- F I F i I Sygnatura a.kt II C 6/11 Uzasadnienie W pozwie z dnia 30 grudnia 2010 roku R AA wniosi przeciwko Skarbowi Pafistwa  Agencji Nieruchomoéci Rolnych w L 0 zasqdzenie kwoty 1.500.000 zi za niezgodne z prawem przeje;;cie)nieruchon1oéci, dla ktorej prowadzona jest ksiqga wieczysta , ewentualnie 0 wydanie wspomnianej nieruchomoéci. Na uzasadnienie Zqdania poda1, iz pierwotnie wiaécicielami niemchomoéci ~ osady miynarskiej 0 powierzchni 19 ha byli jego dziadkowie H i I ‘ z domu M' 1, malzonkowie A W sklad osady wchodzilo gospodarstwo rolne, sad, staw xybny, inwentarz Zywy, oraz piody rolne. Po zakoxiczeniu II wojny éwiatowej majqtek zostal przejegty W toku wykonania reformy rolnej na rzecz Skarbu Pafistwa na podstawie Dekretu z dnia 6 wrzeénia 1944 roku, mimo iz jego powierzchnia nie przekraczaia 50 ha, a zatem W sposéb niezgodny z prawem. Powéd podai takZe, iz gospodarstwo bqdqc nadal wiasnoéciq Skarbu Pafistwa obecnie Iezy odlogiem, zatem cel reformy nie zostai zrealizowany. (pozew k. 35) W piémie z dnia 16 lutego 2011 roku Prokuratoria Generalna SP podniosla, i2 nie wykonuje zastqpstwa prooesowego Agencji Nieruchomoéci Rolnych, lctéra to Agencja jest odrzgbna._pafistwowa(, posiadajqcq samodzielnq zdolnoéé sqdowq, osobq prawnq dziatajqcq na podstawie przepisow ustawy z dnia 19.10.1991 roku 0 gospodarowaniu nieruchomoéciami rolnymi Skarbu Pa1istwa(Dz.U. Nr 231 z 2007 roku poz 1700 ze zm.. (pismo k. 27) Postanowieniem z dnia 10 marca 2011 roku Sqd ustanowil dla powoda peIn0mocnika z urzcgdu. (postanowienie k. 29) W piémie z clnia 18 marca 2011 roku Agencja Nieruchomoéci Rolnych Filia w L wniosla 0 zwolnienie jej od udziaiu w sprawie z uwagi na brak legitymacji biernej i zobowiqzanie powoda do prawidlowego okreélenia strony pozwanej, a ewentualnie o oddalenie powédztwa wobeo Agencji i zasqdzenie kosztéw zastqpstwa procesowego. W piémie wskazano, iz zgodnie z art. S ust.1 ustawy z dnia 19.10.1991 roku o gospodarowaniu nieruchomoéciami rolnymi Skarbu Pafistwa, Skarb Pafistwa powierza Wykonywanie prawa wiasnoéci i praw rzeczowych Agencji jedynie w stosunku do mienia przekazanego do Zasobu Wiasnoéci Rolnej Skarbu Pafistwa, a nieruchomoéé objqta pozwem nigdy w tym trybie nie zostaia przekazana. (pismo. k 34) Zobowiqzany do wlaéciwego oznaczenia strony pozwanej i podstawy prawnej Zqdania, peinomocnik powoda W piémie z dnia 26 kwietnia 2011 roku wniésl 0 wezwanie do udzialu w sprawie W charakterze pozwanego Skarbu 1 --- STRONA 3 --- Pafistwa — Starosty Powiatu , nie cofajqc jednoczeénie powodztwa w stosunku do Agenoji Nieruchomoéci Rolnych podnoszap, i2 W ksiodze wieczystej nie jest ujawnione kto wiada niemchomoéciq. Jednoczeénie pelnomocnik powoda podtrzymai zarzut nie spelnienia przeslanki przejqcia nieruchomoéci na potrzeby reformy rolnej dotyczapej jej obszaru. Jako podstawq roszczenia odszkodowawozego wskazai art. 121 Konstytucji marcowej, a roszczenia windykacyjnego — art. 222 k.c.. Nadto wniésl 0 zabezpieczenie roszczenia poprzez wpisanie ostrzezenia do ksiqgi wieczystej nieruohomoéci. (pismo k. 44)  Zarzqdzeniem z dnia 9 maja 2011 roku wniosek 0 zabezpieczenia zwrécono. (zaizqdzenie k. 52) " W piémie Z dnia 28 kwietnia 2011.roku pozwana Agencja Nieruchornoéci Rolnych podtrzymaia zarzut braku legitymacji biernej wnoszqc o oddalenie powodztwa w stosunku do niej na tej podstawie. Podniosla, iz ponosi odpowiedzialnoéé jedynie w stosunku do mienia przyjqtego do Zasobu Wiasnoéci Rolnej Skarbu Paflstwa. (pismo k. 53) W piémie z dnia 23 maja 2011 roku powod podtrzymal swe stanowisko 0 kierowaniu roszczefi do obu podmiotow — Skarbu Pafistwa i Agenoji wskazujap na pismo z 10.03.1992 roku Urzqdu Rejonowego w L , z ktérego wynika, iz Osa'da" Miynarska B °** 'zapisa1'1a "byIa" na “Pa1"1st'wowy "Fundusz Ziemi przejotego poiniej przez Agencjq Wiasnoéci Rolnej Skarbu Pafistwa i tworzqcego Zaséb W1asno§ciRo1nej Skarbu Pafistwa. (pismo k. 56, pismo k. 58) Postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 roku Sqd wezwai do udzialu w sprawie w trybie art. 194 § 3 k.p.c. Skarb Pafistwa — Starostq . (postanowienie k. 60) W odpowiedzi na pozew Skarb Pafistwa — Starosta Powiatu reprezentowany przez Prokuratoriq Generalnq SP wniosi 0 odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalnoéci drogi sqdowej, a w wypadku nie uwzglodnienia tego wniosku 0 oddalenie powodztwa i zasqdzenie kosztow postqpowania. Na uzasadnienie powyzszego stanowiska wskazano, it powod w Zaden sposob nie wykazaiina jakiej podstawie Wycenil nieruchomoéé na kwotq 1.500.000 Z1. Podniesiono takze, i2 powéd nie wykazai, aby nieruchomoéé istotnie przeszla na wlasnoéé Skarbu Pafistwa w trybie dekretu PKWN z 6 wrzeénia 1944 roku 0 przeprowadzeniu reformy rolnej, co oznacza, ze Wzglqdu na brak prejudykatu, niedopuszczalnoéé drogi sqdowej i koniecznoéé odrzucenia pozwu. W sprawach bowiem 0 odzyskanie nieruchomoéci zabranych na celé reformy rolnej zgodnie z dyspozycjqan. 2 ust.l lit. e (podstawa dotyczaccat powierzchni nienlchomoéci) dekretu PKWN orzeka organ administracyjny (tak uchwala SN z 18.05.2011 III 2 --- STRONA 4 --- ; i 1 I | CZP 21/11). W dalszej kolejnoéci pozwany Skarb Pafistwa podniosi, Ze B A — poprzednik powoda byl, Wediug treéci rep. hip, jedynie Wspé1w1aécicie1em nieruchomoéci, zatem powod nie Wykazai legitymacji czynnej. Dalejl zarzucono powodowi nie Wykazania czy i na jakiej podstawie doszlo do znacjonalizowania majatku. (pismo k. 68) W pisimie z dnia I2 stycznia 2012 roku powéd wskaza1, Ze zamiast zasgdzenia kwoty 1.500.000 Z1 tytuiem pdszkodowania. ewentualnie zwrotu giemchomoéci jwnosi 0 ustalenie nieistnienia gzejécia Z mocy prawa gospodarstwa — nieruchomoéci W B_ j na rzecz Skarbu Pafistwa na p0dSt_E1W18,&IT. 2 ust, 1 lit b (j a nie lit e) dekretu z 6 Wrzeénia 1944 rokuwg przeproW_ac1.;eniu_ reformy rolnej — Qbecnie nieruchomoéoi W gminie KM 3 objpte_'Lksiegg wieczysta KW j_ j _ . W tym samym pisimie peinomocnik powoda podzielajgce stanowiskolaozwanej Agencjio braku po jej stronie legit_v_macji jpropesowej przy1aczy1 sje do Wniosku pozyvanej o odrzucenie pozwu. (pismo k. 82) Stanowisko to potwierdzone zostaio Wyrainie na rozprawie W dniu 2 stycznia 2012 roku, podczas ktérej pelnomocnik powoda oéwiadczyl, ze powéd domaga sie jedynie ustalenia nieistnienia przejécia wiasnoéci nieruchomoéci na Skarb Pafistwa z mocy prawa i nie domaga sie odszkodowania ani Wydania nieruchomoéci. (protokoi k. 93 odwrot) Wobec zmodyfikowania Zadania Skarb Pafistwa cofnal zarzut qiedopuszozalnoéci drogi». sad_oWej, Wnoszac 0 .»_oi;1da1enie. zmodyfikowaliego Zadania. Natomiast pozwana Agencja podtrzymaia zarzut braku legitymacji sadowej. (protokoi k. 93 odwrot)  ' W piémie z dnia 4 stycznia 2012 roku peinomocnik powoda przyiqczyi sie do Wniosku o zwolnienie od udzialu W sprawie pozwanej Agencji Wskazujac, Ze W sytuacji gdy pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany jest przez kilku reprezentantéw to W gestii Sadu lezy wybor wlaéciwego statio fisci. (pismo k. 98) Zajrnuj ac szczegéiowe stanowisko co do zmodyfikowanego Zadania Skarb Pafistwa wniésl o jego oddalenie podnoszac, iz powod nie Wykazai interesu prawnego W ustaleniu W rozumieniu art. 189 k.p.c. to jest skutku takiego ustalenia, ktéry definitywnie zakoficzy1by spor lub zapobieglby sporowi W przyszloéci. Z ostroznoéci podniesiono takze, Ze powod nie Wykaza1 aby jego ojciec B. A istotnie nie by1 osoba, 0 ktérych mowa W art. 2 usta. 1 lit b Dekretu. (piSITlO k. 124) W piémie z dnia 20 kwietnia 2012 roku powéd cofnqi pozew W stosunku do Agencji Nieruchomoéci Rolnych bez zrzeczenia sie roszczenia. 3 --- STRONA 5 --- W Wykonaniu zobowiazania do wskazania na czym polega interes prawny powoda W ustaleniu, ktérego Zada — podano, 12 Wyraza sie on W ochronie praw majatkowych powoda jako dziedziczqcego po Wczeéniej szych w1a§cicielach, przy czym chodzi 0 ustalenie nieistnienia przejécia W1asnoéci na podstawie art. 2 ust. 1 lit b dekretu.. (pismo k. 132) Pozwana Agencja Nieruehomoéci Rolnych Wyrazila zgode na oofniecie powédztwa W stosunku do niej bez zrzeczenia sie roszczenia Wnoszqc jednoczeénie o zasadzenie kosztow zastepstwa procesowego. (pismo k. 139) Na rozprawie W dniu 30 jlistopada 2012 roku pelnomocnik powoda Wskazal, 12 interes prawny powoda W ustaleniu polega na tym ,Ze powéd pragnie odzyskaé nieruchomoéé badi jej rovvnowartoéé. (protoko1 rozprawy k. 145) Sad Okregowy ustalil nastepujqcy stan faktyczny: Dla przedmiotowej nieruchomoéci ., 7 T ” poczatkowo prowadzone bylo Rep Hip nr . W dziale drugim tej ksiegi jako Wlaéciciele Wpisani byli: B; A do 21/32 czeéci, H A do 7/32 czeéci i L 1 H do 4/32 czeéci. (kopia zaéwiadczenia PBN k. 13, kopie odpiso rep fip k. 4851) I I WV ~dniu'"426""marczi5'"1945 i'rok£i:'nie1*uohofii’oéé". A I iwraz z gospodarstwem rolnym przejeto protokolarnie na cele reformy rolnej na podstawie Dekretu PKWN 2. 6 wrzeénia 1944 roku. W protokole przejecia Wpisano, i2 nieruchomoéé stanowi Wiasnoéé I B. A (kopia protokohl k. 85) W dniu 24 listopada 1947 roku Urzad Wojewodzki I zaéwiadczy1, Ze przedmiotowa nieruchomoéé jest przeznaczona na cele reformy rolnej W myél art. 2 ust. 1 lit b dekretu z 6 Wrzeénia 1944 roku Wnoszqc jednoczeénie o wpisanie Skarbu Pafistwa jako wiaéciciela W ksiegach hipotecznych (kopia zaéwiadczenia k. 101, kopia pisma ’ Zarzqdu Rolnictwa z 1 lipca 1957 r k. 106) r B A W latach 19351936 pe1ni1 siuzbe w Wojsku Polskim. (kopia zaéwiadczenia Centralnego Archiwum Woj skowego k. 107) Postanowieniem z dnia 28 marca 1991 roku W sprawie I Ns 522/90 Sadu Rejonowego W Pabianicach B. A uznany zostat za zmariego z oznaczeniem daty émierci jako 20 stycznia 1955 roku. (kopia postanowienia k. 122) Spadek po E A A zmarlym 20 stycznia 1955 roku, na podstawie ustawy nabyli Zona J L A i syn R A po ‘/2 4 --- STRONA 6 --- I | I czeéci kazde z nich. (kopia postanowienia z 30.08.1991 roku I Ns 332/91 Sadu Rej onowego W Pabianicach, k. 12) W roku 1976 R A. ' podejmoWa1 starania 0 odszkodowanie za przejeta nieruchomoéé. Pismem 2 dnia 15 stycznia 1076 roku Urzedu Miasta L odméwiono uznania roszczefi Wskazujac na zgioszenie przez B A. przynaleznoéci do narodowoéci i opuszczenie granio Polski. (kopia pisma k. 109) Spadek po J A zmarlej W dniu 23 marca 1993 roku na podstawie ustawy naby1 W caioéci syn R A . (kopia postanowienia z dnia 13.08.2001 I Ns 575/01 Sadu Rejonowego W Pabianicach k. 11) Wyrokiem z dnia 13 grudnia 1948 roku W sprawie VII K 926/48 Sadu Okregowego w Lodzi 11I‘l1BW1l'l1110l1O E A. I od zarzutu, ze W roku’ 193 91945 bedac obywatelka polska zg1osi1a swa przynaleznosié do narodowoéci niemieckiej. (kopia Wyroku k. 84) Obecnie nieruchomoéé uregulowana jest W ksiedze Wieczystej prowadzonej przez Sad Rejonowy W Pabianioach. Jak Wynika z widniejqcych Wpisow, okreélona jest jako nieruchomoéé rolna stanowiaoa nadal, W ca1o§ci, przedmiot W18.SIlO§C1 Skarbu Pafistwa, ktéry ujawniony~.zosta1 jako wlaéeieie1na.pods1;aWie..pisma.StarostWa1?oWiatoWego W L z dnia 24 listopada 1947roku. (kopia elektroniicznegoi Wyd111ku ksiegi ze strony http://ekW.ms.gov.pl, k. 14 23, kopia odpisu zwyklego KW k. 102) Sad Okregowy zwazyl, co nastepuje: Wobec cofniecia powodztwa W stosunku do pozwanej Agencji Nieruchomoéci Rolnych i wyrazenia zgody na to cofniecie, na podstawie przepisu art.. 355 § 1 k.p.c. Sad postepowanie W stosunku do pozwanej Agencji umorzyl. W pozostaiym zakresie powédztwo zostaio oddalone z powodu braku interesu prawnego powoda w ustaleniu. ' Podstawe praWna,_ zgioszonego przez powoda zadania stanowi art. 189 k.p.c., majacy charakter przepisu materialnoprawnego. Zgodnie z jego brzmieniem, powod moze zadaé ustalenia przez sad istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma W tym interes prawny. Powodztwo 0 ustalenie stosunku prawnego lub prawa moze byé uwzglednione tylko Wtedy, gdy sa speinione Iacznie dwie przes1anki. Po 5 --- STRONA 7 --- pierwsze, interes prawny. Przeslanka ta Warunkuje okreslony skutek powédztwa, deoydujao 0 dopuszczalnoéci badania i ustalania prawdziwosci twierdzeri powoda. Po dmgie, Wykazanie prawdziwosci twierdzefi powoda o tym, iz dany stosunek prawny Iub prawo rzeczywiscie istnieje. Wykazanie powyzszej przeslanki decyduje 0 kwestii zasadnosci powodztwa (powyzsze rozroznienie przeslanek potwierdza rowniez orzecznictwo Sadu Najwyzszego: m.in. wyrok SN z dn. 27 ozerwca 2001 r. II CKN 898/00 Lex nr 52613). W éwietle art. 189 k.p.c. interes prawny rozumienie sie, jako potrzebe prawna powoda, wynikajaca z sytuacji prawnej, W jakiej sie on znajduje. W przypadku ustalania praw czy stosunkéw prawnych interes prawny Wystepuje, gdy istnieje niepewnosé tego prawa lub stosunku prawnego zarowno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych (tak réwniezz M. Jedrzejewska [W:] Komentarz do kodeksu postepowania oywilnego. Czesé pierwsza. Postepowanie rozpoznawcze, t. 1, pod red. T. Erecifiskiego WWa 2004 r., s. 404; B. Czech [W1] Kodeks postepowania cywilnego. Kornentarz, t.1, pod red. K. Piseckiego WWa 2002 r., s. 642 — 644). W utrwalonym orzecznictwie Sadu Najwyzszego oraz doktrynie przyjmuje sie, ze interes prawny nie zachodzi z regu1y, gdy zainteresowany moze na 1I11'l6j drodze osiagnaé W pelni ochrone swoich praw (Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 6 czerwca 1997 r., II CKN 201/97, M. Prawn. 1998/2/3, Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 21 stycznia 1998 r., II CKN 572/97, Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 5 pazdziemika 2000 r. II CKN 750/99 oraz Wyrok Sa_du Najwyzszego z dnia 29 marca 2001 r., I PKN 333/00, Prok. i Pr. 20.02/2/43). " I ' I  I I i ' '0 " ' ' ’ " I W przypadku gdy dojdzie juz do naruszenia prawa, W zwiazku z ktorym powodowi sluzy roszczenie 0 éwiadczenie (danie, czynienie, zaniechanie, znoszenie), Wylaczona jest mozliwosé skutecznego Wystapienia z powodztwem 0 ustalenie, skoro sfera podlegajaca ochronie jest W takiej sytuacji szersza, a rozstrzygniecie o réznicy zdar'1 W stanowiskach stron nabiera charakteru przeslankowego. To samo odniesé naiezy do sytuacji gdy zamierzony skutek osiagnaé mozna W drodze powodztwa o uksztattowanie stosunku prawnego. (tak tez Sad Najwyzszy W Wyroku z dnia 4.01.2008 III CSK 204/07 lex 395051) Zadanie W niniejszej sprawie dotyczylo, ostatecznie, negatywnego ustalenia nieistnienia przejscia na Skarb Pafistwa prawa wlasnosci nieruchomoéci W1lI‘yb1C art. 2 ust. 1 lit b Dekretu PKWN z 6 Wrzesnia 19944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wobee Wycofania sie powoda z twierdzenia, ze nieruchomosé przejeta zostala ze Wzgledu na obszar (art. 2 ust. 1 lit e dekretu) cofniety zostal zarzut niedopuszczalnosci drogi sadowej. Sad réwniez co do dopuszczalnosci tej drogi nie rniat Watpliwoéci. Tylko bowiem W przypadku utraty Wlasnosci na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Wydawana byla decyzja administracyjna, ktora podwazaé mozna ewentualnie W trybie postepowania administracyjnego. Zgodnie zas z trescia art. 2 ust. 1 lit b dekretu (Dz.U. 3 z 1945 roku poz.13 ze zm) na oele reformy przeznaczone beda nieruchomosci ziemskiebedace 6 --- STRONA 8 --- 1 1 .‘  wtasnoscia obywateli Rzeszy Niemieckie, nie — Polakow i obywateli polskich narodowoéci niemieckiej. Zobowiazany do Wskazania na czym polega interes prawny W ustaleniu, powod reprezentowany przez profesjonalnego pe1nornocnika., oswiadczyi, ze chodzi o ochrone jego praw jako nastepcy Wlasciciela, a konkretnie, ze powod zmierza do odzyskania nieruchomoéoi badz jej rownowartosci. Determinuje to negatywna ocene przeslanki istnienia interesu prawnego powoda W ustaleniu jako przes1anki skutecznosci jego zadania. Wytyczone przez powoda cele osiagniete moga byé bowiem W drodze innych niz 0 ustalenie powodztw. I tak jesli powod zmierza do odzyskania tytulu Wlasnosci nieruchomosci postuzyé sie Winien procesowym roszczeniem o usuniecie niezgodnosci tresci ksiegi Wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Od samego poczatku (mowa jest juz o tym W pozwie) Wiadomym bylo, ze nieruchomosé ma urzadzona ksiege Wieczysta W ktorej jako Wlaéciciel ujawniony jest Skarb Pafistwa. Kwestia czy istotnie doszio do przejsoia z mocy prawa W1asnosci na Skarb Pafistwa W trybie przepiséw Dekretu musialaby byé rozstrzygnieta jako przestanka ustalenia czy Wpis W ksiedze jest prawidlowy i ewentuainego orzeczenia o Wpisaniu W jego miejsce Wczesniej ujawnionych Wlascicieli, badz jesli nie zyjaich nastepcow prawnych. Poglad ten utrwalony jest W orzeczniotwie Sadu Najwyzszego, ktéry wskazywal, iz W sytuacji gdy powéd moze zadaé uzgodnienia trevsoi ksiegi Wieczystej (poprawniej  Usuniecia niezgodnosci stanu uj awnionego W ksiedze z rzeczywistym stanem prawnym), nie ma interesu prawnego W zadaniu ustalenia stosunku prawnego lub prawa (tak Sad Najwyzszy W Wyroku z 4.03.2011 I CSK 3561/10, lex 785272), ustalenie W trybie art. 189 k.p.c. nie zmierzatoby bowiem definitywnie do zakladanego przez powoda celu. Podkreslenia W tym miejscu Wymaga dodatkowo, iz, niezaleznie nawet od kwestii interesu prawnego, ustalenie negatywne, ktérego domaga sie powod, nie mogloby zastapié orzeczenia Wydanego W trybie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1082 roku o ksiegach Wieczystych i hipotece, ktore jest tez szczegélnym rodzajem ustalenia, tyle ze pozytywnego — Wskazujacego kto Winien W ksiedze byé Wpisany. Ustalenie zas negatywne nie byioby Wystarozajace do dokonania Wpisu W dziele drugim ksiegi, a co najwyzej do Wpisania ostrzezenia. Pamietaé bowiem nalezy, iz kognicja sadu Wieczystoksiegowego jest bardzo ograniczona, a wpisy dokonywane sa na podstawie Wtasciwych dokumentow. Nie byiby dokumentem pozwalajacym na Wpisanie W dziale drugim Wtascicieli Wyrok ustalajacy negatywnie, ze obecnie Wpisany Skarb Pafistwa Wiasnosci nie naby1. Z kolei jesli powod zmierza do uzyskania odszkodowania, interes prawny W ustaleniu negatywnym przekreslany jest z powodu mozliwoéci Wytoczenia powodztwa 0 zap1ate. W procesie nim Wywotanym Sad ustali rowniez 7 --- STRONA 9 --- przestankowo czy W1asnos<': nieruchornosci odjeta zostata prawidtowo czy tez bezpodstawnie. Wskazujac na istnienie roszczefi procesowyoh Wy1aczajacych istnienie interesu prawnego W ustaleniu na podstawie art. 189 k.p.c. Sad nie przesadza oozywiscie W niniejszej sprawie zasadnosoi tychze roszczefi zaleznych od istnienia dalszych przestanek materia]no prawnych, ktére obecnie nie podlegaja badaniu. Kwestie istnienia interesu prawnego badaé nalezy indywidualnie W kazdej sprawie biorac pod uwage konkretny stan faktyczny. Nie mozna bowiem a priori wykluczyé istnienia takiego interesu powoda nie znajac okolicznosci sprawy. Dlatego tez, W sprawie niniejszej, zobowiazywano fachowego pehromocnika powoda od sprecyzowania na czym on polega. Przyj awszy stanowisko powoda uznaé nalezalo, ze interesu prawnego W ustaleniu nie ma, mimo iz W orzecznictwie spotkaé rnozna przyklady uznania istnienia takiego interesu W sprawach podobnych. Zwrocié nalezy jednak uwage, ze sa to sprawy, W ktorych eel zamierzony przez strone rozni sie zupetnie od tego, ktory zaktada sobie powod W sprawie niniej szej. Dekret z 6 Wrzesnia 1944 roku 0 przeprowadzeniu reformy rolnej Wymienia kilka podstaw przejecia nieluchomosci na oele reformy, W tym przekroczenie norm ~ObSZ21I'OWYC11'2"US'£". ' 1slit»*e)=;eZrpowodu przys1u'giWanifaiW1asnosci obywatelom Rzeszy Niemieckiej, nie — Polakom i obywatelom polskim narodowosci niemieckiej nieruohomosci przejmowano niezaleznie od ich powierzchni (art. 2 ust. 1 lit b). Osoba Wszczynajaca postepowanie moze mieé interes prawny W ustaleniu, ze nieruchomosé nie przeszta na W1asnosé Pafistwa na podstawie art. 2 ust.1 lit.b dekretu gdy jako podstawe przejécia przyjeto nie tylko przekroczenie norm obszarowych (art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, ale takze to, ze stanowila Wtasnosé obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie — Polakow lub obywateli polskich narodowoéci niemieckiej. Wowczas uprawniony, nie kwestionujacy samego przejscia prawa Wlasnosci na Skarb Pafistwa, moglby mieé interes W takim ustaleniu, jezeli chcialby skorzystaé z prawa pierwszefistwa W nabyciu nieruchomosci na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy 0 gospodarowaniu nieruchomosciami a to z uwagi natresé art. 216 a pkt 1 tej ustawy (tak np., SA W Poznaniu W Wyroku z 3 grudnia 2009 roku'I ACa 816/09 Wykluczajacym co do zasady istnienie interesu W omawianym ustaleniu z Wyjatkiem 0 jakim Wyzej). Oczywistym jest, ze powod nie bedzie W przestawionej Wyzej sytuacji zgtaszal roszczenia z art. 10 § 1 ustawy 0 ksiegach Wieczystych i hipoteoe ani roszczenia 0 zapiate. Jego celem jest bowiem jedynie Wyeliminowanie jako podstawy przejecia art. 2 ust. 1 lit b, co otworzy mu droge do skorzystania z 8 --- STRONA 10 --- iv  _ y y prawa pierwokupu nieruchomosci. Widaé tu pewien szerszy, aczkolwiek konkretny, kontekst przesadzajacy o istnieniu interesu prawnego. To, ze W takim, konkretnym przypadku interes prawny W ustaleniu sie pojawia, nie oznacza jednak, ze istnieje uniwersalnie skuteczne roszczenie 0 ustalenie nieistnienia przejscia Wiasnosci na rzecz Pafistwa z mocy art., 2 ust. 1 lit. b dekretu. Podobnie, istnienia uniwersalnie skutecznego interesu prawnego W takim ustaleniu nie nalezy Wywodzié z czesto cytowanego postanowienia Sadu Najwyzszego z dnia 6 listopada 1997 roku III KKO 7/97, zgodnie z ktorym spadkobierca osoby Wyrnienionej W art. 2 ust. 1 lit b dekretu ma interes prawny W ustaleniu przez sad nieistnienia przejsoia z mocy prawa na rzecz Skarbu Pafistwa nieruchomosci stanowiacej Wtasnosé tej osoby. Postanowienie to Wydane zostalo przez kolegium kompetencyjne Sadu Najwyzszego na uzytek rozstrzygniecia sporu kompetencyjnego miedzy sadem Wojewodzkim a Urzedem Wojewédzkirn na tle zadafi zainteresowanej osoby zgtaszajacej roszczenia 0 zwrot nieruchomosci i odszkodowanie. W uzasadnieniu postanowienia Wskazano, ze W sprawie nie zostata Wydana jakakolwiek deoyzja administracyjna W przedmiocie przejecia nieruchomosci i stad nie jest mozliwe obalenie powstatego z mocy prawa stanu prawnego W drodze administracyjnej, lecz jedynie W drodze procesu cywilnego  orzeczenia o ustalenie nieistnienia przejscia nieruchomosci z mocy prawa na rzecz Skarbu Pafistwa. Jednoczeénie jednak W ustaleniach faktycznych postanowienia podkreslono, ze wzruszenie Wpisgw»»W... ksiegach Wieozystych. mogtoby nastapié; W trybie stosownego postepowania cywilnego. Z lektuly powyzszego postanowieniairiie mozna, zdaniem Sadu orzekajacego W tej sprawie, Wywodzié istnienia swoistego 1oszczenia o ustalenie nieistnienia przejscia prawa konstruowanego na uzytek kazdej sprawy dotyezacej prawa Wiasnosci nieruchomosci przejetych na cele reformy. Uzasadnienie prawne postanowienia zdaje sie zawieraé pewien skrét myslowy podyktowany checia Wskazania drogi procesu cywilnego jako takiego, przy zachowaniu jednak jego zasad. W zwiazku z powyzszym, oraz zwazywszy, iz interes prawny powoda jest materialnoprawna przestanka skutecznosci powodztwa o ustalenie z art. 189 k.p.c., stwierdzenie jego braku skutkuje oddaleniem powodztwa, co ma miejsce W niniejszej sprawie. _ ' O kosztach procesu strony pozwanej Sad orzekl na podstawie przepisu art. 102 k.p.c. kierujac sie danymi dotyozacymi sytuacji materialnej i rodzinnej powoda, ktora nie pozwalala mu na pokrycie kosztéw sadowych W peinej Wysokosci bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Sad bral pod uwage, ze wynik procesu, d1a powoda negatywny, byt kwestia Wyiacznie oceny prawnej skutecznosei, a nie zasadnosci roszczenia, dokonanej na gruncie art. 189 k.p.c.. Powod nie jest profesjonalistai przy znanej Sa_doWi, jego sytuacji majatkowej, 9 --- STRONA 11 --- niezasadnym zdaje sie obciazanie go kosztami zgodnie z zasada odpowiedzialnosci za Wynik procesu. Oddaiajac Wniosek pelnomocnika ustanowionego dla powoda z urzedu Sad kierowai sie trescia Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z 28 Wrzesnia 2002 roku W sprawie oplat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu (Dz.U. Nr 163 poz.1348 ze zm.), W szczegolnosci zas trescia§ 1 pkt 3, § 19 i 20 Rozporzadzenie, W ktorych mowa jest o kosztach udzielonej pomocy prawnej. Sad W niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iz powodowi nie udzielono realnej pomocy prawnej, ktora W szczegolnosci i W pierwszej kolejnosci Winna polegaé na prawidtowym, z uwzglednieniem stanu faktycznego, ale i prawa materialnego oraz orzecznictwa, sformulowaniu roszczenia. Do tego zmierzaly W szczegolnosci zarzadzenia Wzywajace do Wskazania interesu prawnego W ustaleniu, gdy z akt sprawy, od poczatku, bo juz z treéci pozwu, Wynikato jasno, ze dla przedmiotowej nieruchomosci prowadzona jest ksiega Wieczysta. Z kolei z pierwotnie, formulowanego przez powoda samodzielnie, pozwu Wynikalo, ze zmierza od do odzyskania tytulu W'1€tSl'1OSC1 badz ekwiwalentu pienieznego. Oczywistym jest, ze realnie udzielona pomoc prawna nie musi przetozyé sie na pozytywny Wynik procesu, jednakze W niniejszej sprawie prawidtowy dobor roszczenia by1 kwestia pierwszoplanowai zasadniczai nie powinien nastreczaé problemow. Warto takze wskazaé, Ze zarzut braku legitymacji nie skutkuje odrzuceniem pozwu. O odrzucenie pozwu stronaIpozwanawnosirta W‘ZW18,ZkU~Z~ pierwotnyrn sformuiowaniem pozwu W oparciu o art. 2 ust. 1 lit e dekretu. Przyjete przez Sad stanowisko znajduje posrednio potwierdzenie W orzecznictwie, np. postanowieniu z 4 maja 2005 r.II UK 270/04, W ktorym Sad Najwyzszy stwierdzaz “Powinnoscia, pelnomocnika strony jest obiektywna analiza charakteru sprawy pod katem istnienia istotnego zagadnienia prawnego, powaznych Watpliwosci przy Wykiadni przepisow. (...) Wniesienie kasacji nie zawieraj acej tego istotnego elementu powoduje koniecznosé jej odrzucenia (. . .). Nie moze byé poezytane za udzielenie pomocy prawnej, przeoiwnie powoduje zbednekoszty spoleczne.” Orzeczenie to dotyczy Wprawdzie kasacji, jednakze Wyraza idee realnosci udzielonej pomocy prawnej. Do jej istoty nalezy dobér zadania, ktoryrn Sad jest zwiazany. Wynagrodzenie petnomocnika z urzedu jest tez realnym Wydatkiem budzetu Pafistwa. 10