Wyrok II C 55/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2016 roku Sąd Okręgowy w Gl

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 55/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R. w składzie: Przewodniczący: SSR del. Sławomir Łabuz Protokolant: Izabela Kucza po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 roku w R. sprawy z powództwa E. R. (R.) przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka (...) w R. na rzecz adwokata A. M. kwotę 8.856 zł ( osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć złotych), w tym 23 % podatku od towaru i usług, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Sygn. akt II C 55/13 UZASADNIENIE Powód E. R. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w R. kwoty 250.000 zł tytułem zadośćuczynienia związanego z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności. Powód wskazał, że zostały naruszone jego dobra osobiste w toku odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w R. w okresie od 17.10.1995 r. Naruszenia te polegały na niewłaściwej opiece medycznej, złych warunkach panujących w celach, braku norm metrażowych, braku dostatecznej wentylacji, nie odpowiadający standardom kącik sanitarny, nieodpowiednie oświetlenie, okresowy brak energii elektrycznej oraz niewłaściwe zachowanie funkcjonariuszy polegające na stosowaniu prowokacji oraz zastraszaniu przez niektórych z nich. Uzasadniając roszczenie w tym zakresie powód podniósł, iż warunki odbywania kary pozbawienia wolności nie zapewniały poszanowania jego godności oraz stanowiły bezprawne naruszenie praw człowieka. Pismem z dnia 17.06.2013 r. powód zmodyfikował żądnie domagając się zasądzenie kwoty 150.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa tytułem zadośćuczynienia związanego z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności oraz zasądzenia 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 17.06.2013 r. tytułem zadośćuczynienia będącego następstwem wywołania u powoda rozstroju zdrowia, ustalenia na przyszłość odpowiedzialności pozwanego za skutki będące następstwem wywołania rozstroju zdrowia. Pismem z dnia 10.12.2015 r. ponownie zmodyfikował żądanie domagając się kwoty 40.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa tytułem zadośćuczynienia związanego z warunkami odbywania kary --- STRONA 2 --- pozbawienia wolności oraz kwoty 210.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa tytułem zadośćuczynienia będącego następstwem wywołania u powoda rozstroju zdrowia. Powód wskazał, iż swoje roszczenie opiera o przepisy art. 24 kc w zw. z art. 448 kc i art. 417 kc, a także art. 40, 41 i 77 Konstytucji RP. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia dotyczącego roszczeń powoda za łączny okres od dnia 17.10.1995 r. do dnia 21.02.2010 r. – pozew został wniesiony dnia 21.02.2013 r. (data prezentaty Sądu). Pozwany podkreślił, że powód karę pozbawienia wolności odbywał dziesięciokrotnie i już w momencie odbywania kary po raz pierwszy miał możliwość dochodzenia swoich praw, miał świadomość wyrządzenia mu szkody i wiedział kto jest zobowiązany do jej naprawienia. Zatem na bieżąco miał „świadomość szkody” i związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą szkodą, a działaniami funkcjonariuszy publicznych. Nadto określenie Skarbu Państwa jako odpowiedzialnego za skutki przetrzymywania skazanego w zakładzie penitencjarnym w warunkach naruszających jego dobra osobiste, nie wymaga wiedzy specjalnej i jest oczywiste dla osoby o przeciętnej lub nawet niższej świadomości społecznej i wiedzy. Pozwany zarzucił, iż powód zarzuca mu szereg nieprawidłowości dotyczących warunków socjalno-bytowych odbywania kary, które jednakże są sformułowane ogólnikowo i hasłowo, dlatego nie może odnieść się merytorycznie co najmniej do części z nich. Zarzucił, iż przepisy prawa budowlanego dotyczące wymogów w zakresie ubikacji (drzwi, ustępów i wysokości pomieszczenia) nie stosuje się do budowli zakładów karnych i aresztów śledczych, o czym stanowi § 89 ust. 1 w zw. z § 75, § 79 ust. 1, § 82, § 83 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powołał się na regulację przepisu § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 25.08.2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno porządkowego wykonywania kary pobawienia wolności (Dz.U. Nr 152, poz. 1493), który nie wyznacza żadnych norm w tym zakresie. Brak ciepłej wody (nie ma możliwości technicznych do poprowadzenia takich instalacji) łagodzony jest zgodą na posiadanie przez osadzonych własnych grzałek oraz możliwością otrzymania ciepłej wody od osadzonych porządkowych. Zgodnie zaś z § 30 rozp. MS z 25.08.2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności osadzonym przysługuje 1 kąpiel w tygodniu i było to zapewnione. Pozwany podkreśla jednakże, iż powód pozostawał i nadal pozostaje pod stałą i właściwą opieką medyczną, na bieżąco jest zaopatrywany w stosowne leki oraz jest objęty wzmożonym nadzorem medycznym. Na bieżąco monitorowany jest jego stan zdrowia, a personel medyczny weryfikuje na bieżąco wszystkie zgłaszane przez powoda dolegliwości, co potwierdzają wpisy w dokumentacji medycznej. Sąd ustalił: Zakład Karny w R. jest zakładem typu zamkniętego i przeznaczony jest dla recydywistów penitencjarnych. Budynki Zakładu Karnego w R. są obiektami wpisanymi do rejestru zabytków. Cele, które zajmował powód E. R. są wyposażone w sprzęty kwaterunkowe przewidziane w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Na ich wyposażeniu znajduje się stół, szafki więzienne, taborety i łóżka dla każdego osadzonego. Osadzeni spożywają posiłki w celach. Mają sztućce i naczynia. Stół w celi ma minimalne wymiary 50 cm na 80 cm i jest przeznaczony dla dwóch osadzonych. Posiłki wydawane skazanym w Zakładzie Karnym w R. są urozmaicone, spełniają wszelkie normy ilościowe, kaloryczne i jakościowe określone w obowiązujących przepisach. Skład i kaloryczność wyżywienia osadzonych określona został w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 2.09.2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobą osadzonym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w każdej normie żywieniowej zachowana jest kaloryczność, skład chemiczny oraz temperatura wydawanych posiłków. Jednostka posiada opracowany i wprowadzony system (...) w służbie żywieniowej który eliminuje wszystkie zagrożenia począwszy od przyjęcia towaru do magazynu aż do wydania gotowej potrawy. Prowadzony jest pełny monitoring wydawanych posiłków, ocena organoleptyczna pomiar temperatury oraz zgodność z jadłospisem. Państwowy --- STRONA 3 --- Powiatowy Inspektorat Sanitarny z R. prowadzi okresowe kontrole służby żywnościowej i stanu sanitarnego pomieszczeń kuchennych. Posiłki każdorazowo były kontrolowane wg zgodności z jadłospisem, zupełności i stanu. Każdy z osadzonych ma zapewnioną możliwość korzystania z miski plastikowej, zmiotki, szufelki i kosza na śmieci. Za utrzymanie czystości i porządku w celach oraz higieny osobistej odpowiedzialni są sami osadzeni. W tym celu na początku miesiąca do każdej celi wydawane są środki czystości oraz każdorazowo w przypadku zgłaszania potrzeb w tym zakresie. Dla utrzymania higieny osobistej osadzeni otrzymywali (i nadal otrzymują) stosowne środki i mieli stały dostęp do sanitariatów. Nadto więźniom przysługuje ciepła kąpiel raz w tygodniu. Po kąpieli osadzeni mają możliwość wymiany bielizny osobistej, a co 2 tygodnie pościeli. Dodatkowo więźniom wydawane jest mydło toaletowe, papier toaletowy, 200 g proszku do prania, nożyk do golenia, a w razie zgłoszenia potrzeby także pasta i szczoteczkę do zębów oraz krem do golenia. Powód otrzymywał środki czystości. Do cel mieszkalnych doprowadzona jest natomiast zimna bieżąca woda, a osadzeni mają prawdo do korzystania z grzałek oraz czajników elektrycznych do podgrzania wody. Cele mieszkalne oświetlane są naturalnym światłem padającym z okna. Ponadto w każdej celi jest oświetlenie jarzeniowe o mocy 2 x 40 W oraz oświetlenie żarowe do kontroli celi w porze nocnej, które jest zgodne z przyjętymi normami w tym zakresie. Za zgodą dyrektora osadzeni mogli też korzystać z własnych lampek stołowych np. do czytania. Natężenie oświetlenia w celi jest prawidłowe. W zakładzie karnym były również przeprowadzane badania natężenia oświetlenia w kąciku sanitarnym i 4 rożnych miejscach celi. Wykazały one prawidłowość oświetlenia cel. Zasady wyłączania energii elektrycznej w celach mieszkalnych zostały określone w komunikacie Dyrektora Zakładu Karnego. Komunikat ten został podany do wiadomości ogółu osadzonych za pośrednictwem radiowęzła oraz w sposób zwyczajowo przyjęty, poprzez wywieszenie na tablicach ogłoszeń w oddziałach mieszkalnych. W porze nocnej energię wyłącza się nie wcześniej niż o godzinie 23.00. Zasada ta obowiązuje od niedzieli do czwartku. Natomiast w noce z piątku na sobotę oraz z soboty na niedzielę energia elektryczna nie jest wyłączana. Ta sama zasada obowiązuje w przypadku świąt państwowych lub kościelnych. W ciągu dnia energia elektryczna jest wyłączana pomiędzy godziną 9.00 a 12.00 od poniedziałku do piątku. Ograniczenia te podyktowane są koniecznością szczytowego ograniczenia poboru energii (w dzień) natomiast w porze nocnej – koniecznością zachowania ciszy, co wiąże się z respektowaniem przez administracje prawa osadzonych do wypoczynku. W tym czasie musi funkcjonować kuchnia oraz hale produkcyjne, a pobór prądu w tych obiektach jest znaczny. Ponadto oświetlenie zewnętrzne skierowane jest na ściany pawilonów mieszkalnych, co powoduje, że w samych celach panuje półmrok umożliwiający rozpoznanie konturów przedmiotów i poruszanie się po celi w porze nocnej. W jednostce penitencjarnej pozwanego cele mieszkalne posiadają ponadto sprawną wentylację grawitacyjną wyposażoną w kratki, poprzez które odbywa się wymiana powietrza w celach. Drożność kanałów wentylacyjnych jest sprawdzana co najmniej raz w roku przez kominiarza. Prowadzone kontrole w tym zakresie w czasie pobytu powoda w jednostce pozwanego nie stwierdziły żadnych nieprawidłowości. Ponadto zwiększenie cyrkulacji powietrza w celach można uzyskać poprzez otwieranie okien o każdej porze dnia i nocy. W celach mieszkalnych zamontowane są podwójne okna w drewnianych ramach. Są one w dobrym stanie technicznym, a w przypadku wystąpienia usterki są one usuwane niezwłocznie po zgłoszeniu w warsztacie D. Kwatermistrzowskiego. Ponadto całe cele są remontowane w zależności od potrzeb, według ustalonego wcześniej harmonogramu, ewentualnie poza kolejnością w trybie pilnym, gdy stan celi tego wymaga. Wszystkie cele w Zakładzie Karnym posiadają instalację c.o., a ilość żeberek grzejnikowych została określona dla każdego pomieszczenia indywidualnie przez projektanta instalacji. Temperatura grzejników regulowana jest automatycznie w zależności od temperatury zewnętrznej. Kąciki sanitarne usytuowane są wewnątrz cel mieszkalnych i mają powierzchnię 1,4 m x 0,9 m oraz zabudowane są nieprzeźroczystym materiałem do wysokości co najmniej 1,2 m (1,3 m), co zapewnia minimum intymności i wynika z obowiązujących przepisów, w tym z art. 110 § 3 kkw. W kąciku znajduje się muszla klozetowa i umywalka z bieżącą zimną wodą. Zabudowa tych kącików do pełnej wysokości nie jest możliwa ze względów architektonicznych, gdyż brak jest dodatkowych wolnych kanałów wentylacyjnych. Wynika to też z konieczności monitorowania więźniów i ma na celu zapobieganie próbom samobójczym i stosowaniu przemocy pomiędzy osadzonymi. Podczas licznych --- STRONA 4 --- kontroli SANEPID-u jak i sędziowie penitencjarni nie kwestionowali umiejscowienia kącika sanitarnego w celi jak i warunków panujących w celach mieszkalnych. Ponadto w niektórych celach znajdują się wydzielone pomieszczenia sanitarne, ale jedynie tam, gdzie istnieją dodatkowe przewody wentylacyjne. Natomiast w celach jednoosobowych nie ma konieczności zabudowy kącika sanitarnego. Na oddziałach odbywają się imprezy kulturalno–oświatowe i sportowe, turnieje sportowe, koncerty występy grup teatralnych turnieje siłowe, warsztaty komputerowe, plastyczne, poetyckie, wystawy okresowe. W zakładzie działa K. R. Katolicki, Związek (...), Kościół (...) i Kościół (...). Realizowane są programy z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz ekologiczne. Ponadto zakładowy radiowęzeł nadawał codziennie komunikaty i transmisje radiowe od godz. 7.00 do 21.30, a w dzień poprzedzający dzień wolny od pracy do 22.00. Natomiast w niedziele i święta osadzeni maja możliwość wysłuchania mszy św. za pośrednictwem radiowęzła. Osadzeni mają dostęp do wielu programów radiowych: Program Pierwszy, (...), Radio: K., Zet, (...), 90 FM, F., (...). Ponadto zostały zainicjowane innowacyjne metody pracy penitencjarnej. Prowadzi się szeroko zakrojoną działalność z zakresu profilaktyki uzależnień. Prężnie działa grupa AA. Działalność KO prowadzona jest przez wychowawców i psychologów i odbywa się na świetlicach oddziałowych lub świetlicy centralnej. W świetlicy centralnej odbywają się spotkania, warsztaty, turnieje i koncerty. W okresie od wiosny do jesieni osadzeni odbywają zajęcia rekreacyjne na wyznaczonych spacerniakach, a to z uwagi na brak boiska sportowego. Spotkania wyznaniowe prowadzone są w kaplicy i w dodatkowym pomieszczeniu w różnych dniach tygodnia, wg harmonogramu. Dodatkowo zostało stworzone Eksperymentalne (...), w ramach którego powstał zespół muzyczny D.. Zespół zajmuje się komponowaniem własnej twórczości oraz muzyki do pokazu filmowego dotyczącego profilaktyki uzależnień. Został stworzony Dyskusyjny Klub (...). (...) poprzez emitowane filmy ma na celu kształtować właściwe postawy osadzonych. Działa także grupa medytacji chrześcijańskiej. Ponadto regularnie organizowane są koncerty muzyczne. Istnieje również kółko matematyczne „szkocka herbaciarnia”, akwarystyczne. W ramach zajęć z zakresu kultury fizycznej zorganizowano turnieje tenisa stołowego, szachowe, warcabowe, pięcioboju siłowo - wytrzymałościowego, siatkówki. Ponadto na boisku (...) przy szkole nr 15 w R. były organizowane rozgrywki w piłce nożnej dla osadzonych z podgrupą klasyfikacyjną P-2. Poszczególni osadzeni byli angażowani jako wolontariusze - w tym klubie dla młodzieży poza terenem ZK. Prowadzi się zbiórkę surowców wtórnych (baterii i korków oraz zużytych znaczków pocztowych). Co rok promuje się postawy ekologiczne poprzez organizację ogólnopolskich konkursów ekologicznych obejmujący jednostki penitencjarne z całego kraju. Osadzeni mają możliwość udziału w wielu innych konkursach ogólnopolskich organizowanych przez inne jednostki penitencjarne. Świetlica centralna jest dostępna dla ogółu osadzonych i jest na bieżąco wykorzystywana obok świetlicy w poszczególnych oddziałach mieszkalnych. Każdy osadzony który chce korzystać z zajęć w świetlicy centralnej musi pisemnie zgłosić chęć udziału w tych zajęciach. Biblioteka posiada ponad 15 tys. woluminów dostępnych dla osadzonych. Wśród nich znajdują się akty prawne związane z wykonywaniem kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. W bibliotece dostępny jest aktualny regulamin korzystania z niej. Dostępny jest katalog alfabetyczny i rzeczowy. Grafik korzystania z biblioteki dla poszczególnych oddziałów mieszkalnych jest zawarty w Zarządzeniu Wewnętrznym. Osadzeni posiadający środki własne mogą dokonywać zakupów produktów w kantynie, którą prowadzi obecnie Państwowe Przedsiębiorstwo (...). Skazani mogą 3 razy w miesiącu skorzystać z kantyny. Każda z osób przebywająca w Zakładzie Karnym ma zapewnioną darmową opiekę lekarską bez konieczności oczekiwania w kolejkach na odległe terminy wizyt w razie potrzeby konsultacji lub badań specjalistycznych w --- STRONA 5 --- cywilnych ośrodkach medycznych, a także bezpłatny dostęp do lekarstw. Wszelkie wypadki związane z utratą zdrowia są natychmiast zgłaszane lekarzowi. Planowe przyjęcia odbywają się 2 razy w miesiącu po uprzednim zgłoszeniu. W pozwanym zakładzie karnym zatrudnionych jest 14 lekarzy o specjalnościach dermatolog-wenerolog, ortopeda, neurolog, dwóch radiologów, psychiatra, okulista, dwóch stomatologów w tym chirurg szczękowy, chirurg, laryngolog, trzech lekarzy ogólnych (internista, medycyna pracy, lekarz rodzinny). W latach 2012 - 2016 w Zakładzie Karnym w R. zjawisko przeludnienia praktycznie nie istniało. Średnie roczne zaludnienie jednostki nie przekraczało jej 100 % pojemności. We wcześniejszych latach zdarzały się sytuacje, że nie wszyscy osadzeni mieli zapewnioną powierzchnie mieszkalną w wymiarze przynajmniej 3 m 2, ale w takich wypadkach Dyrektor Zakładu Karnego podejmował decyzje w oparciu o art. 110 § 2 b kkw. Obecnie wszystkie cele mieszkalne mają minimum 8 m 2 na celę. Z powierzchni tej wyłącza się powierzchnię kącika sanitarnego, jednakże powierzchnia minimum 3 m 2 na osadzonego jest wszędzie zachowana, co jest m.in. zgodne z instrukcją Nr 2/99 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 16.02.1999 r. w sprawie ustalania pojemności jednostek penitencjarnych. W czasie pobytu w Zakładzie Karnym powód jedynie raz przez krótki czas przebywał w warunkach przeludnienia, z uwagi na brak wolnych miejsc w innych celach mieszkalnych oraz brak możliwości przetransportowania powoda do innej jednostki. Na mocy Decyzji Dyrektora ZK w R. nr (...) powód przebywał w takich warunkach od dnia 3.03.2010 r. do dnia 17.03.2010 r. w celi mieszkalnej, gdzie powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła poniżej 3 m 2 , ale nie mniej niż 2 m 2 . Powód tej decyzji nie kwestionował, nie wniósł skargi na nią do Sądu Okręgowego w Gliwicach Wydziału VII Penitencjarnego, o której to możliwości był pouczony. Powód E. R. urodził się 14.19.1960 r., posiada wykształcenie zawodowe jako mechanik maszyn a przebywa Zakładzie Karnym w R. od 1995 r. Powód przebywał w pozwanej jednostce penitencjarnej w następujących okresach: 17.10.1995 r. - 1.11.1995 r., 14.06.1996 r. - 1.07.1996 r., 10.12.1996 r. - 5.02.1997 r., 9.12.1999 r. - 16.12.1999 r., 22.11.2000 r. - 4.12.2000 r., 6.03.2002 r. - 5.04.2002 r., 22.05.2003 r. - 30.05.2003 r., 17.07.2003 r. - 18.01.2007 r., 11.05.2007 r. - 23.06.2010 r., 11.08.2010 r. do nadal. Za każdym razem był klasyfikowany do właściwych systemów wykonywania kary, z uwzględnieniem dyrektyw określonych w art. 82 kkw. Powód był umieszczany w celach z osobami dobieranymi ze względu na wiek, płeć i zdemoralizowanie. E. R. karę pozbawienia wolności odbywał już dziesięciokrotnie. Zachowanie powoda przez te wszystkie lata pobytu w Zakładzie Karnym oceniano umiarkowanie. Jednakże zdecydowanie częściej był nadgradzany, niż karany dyscyplinarnie. Od wielu lat jest zatrudniony odpłatnie w Państwowym Przedsiębiorstwie (...) jako szwacz i nałożone obowiązki wykonuje prawidłowo. Ma opinię wzorowego pracownika. Nagradzany był za zdyscyplinowanie, właściwą postawę w miejscu pracy oraz czynny udział w spotkaniach AA. Karany był za posiadanie w celi przedmiotów bez wymaganej zgody. Nie przynależy do podkultury przestępczej, a w oddziale mieszkalnym funkcjonuje prawidłowo, nie objawia zaburzeń zachowania i nie ma trudności adaptacyjnych. Czas wolny przeznacza na oglądanie programów telewizyjnych, słuchanie muzyki, czytaniu książek i czasopism. W gronie osadzonych jest na ogół bezkonfliktowy. Względem przełożonych wykazuje właściwą postawę, zawsze zwraca się do nich w sposób regulaminowy i grzeczny. W miarę możliwości uczestniczy w oferowanych zajęciach KO i sportowych. Aktywnie uczestniczy w spotkaniach Świadków J.. Dba również o porządek w celi mieszkalnej oraz o higienę osobistą i wygląd zewnętrzny. Utrzymuje również kontakt zewnętrzny w formie widzeń, korespondencji oraz rozmów telefonicznych z rodzina i znajomymi. Pomimo tego posiada negatywną prognozę kryminologiczno-społeczną z uwagi na wtórną karalność, okoliczności popełnionych przestępstw i uzależnienie od alkoholu. W dniu kolejnego przyjęcia do Zakładu Karnego w R., tj. 23.05.2003 r. powód w wywiadzie pierwszy raz podawał, że choruje na padaczkę alkoholową i łuszczycę. Wobec czego w tym samym dniu, w trybie pilnym został przewieziony na Oddział Wewnętrzny Aresztu Śledczego w B. z powodu Zespołu (...), gdzie przebywał od 23.05.2003 r. do 17.07.2003 --- STRONA 6 --- r. Wypisany w stanie dobrym z rozpoznaniem: przewlekły alkoholizm, stan przeddeliryczny, łuszczyca, łupież pstry, stłuszczenie wątroby i przerost prostaty. Powód był leczony z powodu łuszczycy od wielu lat. Pobiera regularnie leki zlecone przez specjalistę dermatologa: N. - maść i L., które są systematycznie przedłużane przez lekarza oddziałowego. W wyniku zaostrzenia choroby w dniu 9.04.2010 r. wystąpiono z pismem do Aresztu Śledczego w P. do Oddział Dermatologicznego o wyznaczenie terminu przyjęcia, celem leczenia. Na Oddziale Dermatologii przebywał powód w okresie od 23.06.2010 r. do 4.08.2010 r., gdzie po uzyskaniu remisji w stanie ogólnym dobrym został wypisany. Do Zakładu Karnego w R. powrócił 13.08.2010 r. i od tego czasu okresowo korzysta z konsultacji dermatologicznych, otrzymuje stosowne leki do zgłaszanych i zdiagnozowanych dolegliwości. Powód od wielu lat choruje na przewlekłą, nawracającą chorobę skóry - łuszczycę. Pierwszy wysiew grudek łuszczycowych wystąpił na 2-3 lata przed osadzeniem tj. przed 1995r. Schorzenie przebiega w sposób nawracający, a w leczeniu stosowano tylko leczenie zewnętrzne. Zmiany skórne nawracają często, ale zazwyczaj mają dość ograniczony charakter i nigdy nie objęły dużej powierzchni ciała, tj. ponad 30 % powierzchni. Podłoże schorzenia jest genetycznie uwarunkowane w związku z tym, fakt przebywania w warunkach odosobnienia nie ma wpływu na ujawnienie się tej choroby. Obecne zmiany skórne są pojedyncze, wymagają jedynie leczenia zewnętrznego, powód nie skarży się na dolegliwości stawowe. Zmiany skórne występują na skórze głowy i głównie na kończynach a leczenie zewnętrzne w tej lokalizacji nie jest szczególnie skomplikowane i wymagające szczególnej intymności. Powód nie rokuje wyleczenia i wymaga okresowej, średnio raz na trzy miesiące kontroli dermatologicznej, co ZK mu zapewnia. W dniu 28.06.2014 r., podczas spaceru w Zakładzie karnym w R. powód stracił przytomność. Zostało wezwane pogotowie ratunkowe i został on przewieziony do szpitala w R.. Tego dnia doszło do zatrzymania krążenia w przebiegu zawału mięśnia sercowego. Została powodowi udzielona pomoc medyczna, a w szpitalu powodowi wykonaną koronarografię. Rozpoznano u niego wielonaczyniową chorobę wieńcową w związku z czym został zakwalifikowany do leczenia zabiegowego - rewaskularyzacja kardiochirurgiczna. W dniu 4.07.2014 r. został przyjęty do Oddziału Kardiochirurgii w Z., gdzie 10.07.2014 r. miał wszczepione dwa pomosty aortalno wieńcowe (Ao-LAD, Ao-OM1). Stwierdzono istotnie zaawansowany proces miażdżycowy w naczyniach wieńcowych. W dniach od 14.08.2014 do 4.09.2014 r. powód przebywał na rehabilitacji kardiologicznej w R.. Od tego czasu bez ostrego incydentu wieńcowego. W chwili obecnej zgłasza nietypowe kłucia w klatce piersiowej, czuje się „słabo”. Badaniem w stanie ogólnym dobrym, budowa ciała atletyczna, nie stwierdza się cech niewydolności krążenia. W przedstawionych badaniach dodatkowych, w tym w ECHO poszerzone jamy serca lewego z łagodnie upośledzoną funkcja skurczową lewej komory (48%, przy normie powyżej 50%). W próbie wysiłkowej bez niedokrwienia mięśnia sercowego, tolerancja wysiłku dobra. Przyczyną schorzenia powoda jest miażdżyca naczyń wieńcowych - schorzenie samoistne, spotęgowane przez obecność licznych czynników ryzyka choroby wieńcowej, w tym istotnego – palenia przez powoda papierosów oraz wysoki poziom cholesterolu. W chwili obecnej schorzenie jest stabilne po zabiegu kardiochirurgicznym, kiedy przewrócono krążenie w łożysku naczyń wieńcowych. Rokowanie w chorobie jest z zasady złe, związane z naturalnym przebiegiem procesu miażdżycowego. Zgłaszane przez powoda dolegliwości neurologiczne nie były bagatelizowane, wykonywano niezbędne badania i testy diagnostyczne. Stosowano także niezbędne testy i badania diagnostyczne oraz badano przedmiotowo powoda. Aktualnie powód nadal pozostaje pod stała i właściwą opieką medyczną, na bieżąco jest zaopatrywany w stosowne leki zgodnie z Kartą Informacyjną (...) Szpitalnego, po przebytym zawale serca. Powód jest objęty wzmożonym nadzorem medycznym ze względu na chorobę zasadniczą. Na bieżąco monitorowany jest jego stan zdrowia, a personel medyczny ambulatorium ZK weryfikuje na bieżąco wszystkie zgłaszane przez powoda dolegliwości. W trakcie licznych konsultacji lekarskich powód zgłasza jedynie dolegliwości w postaci kaszlu, kataru, bólu głowy, zaburzenia snu, zmian skórnych łuszczycowych, które nie mają bezpośredniego wpływu na chorobę zasadniczą, na które otrzymuje stosowne leczenie. Pomimo schorzeń powód nie stosuje się do zaleceń medycznych dotyczących zaprzestania palenia tytoniu. --- STRONA 7 --- Powód, mimo zapewnionego prawa do składania wniosków, skarg i próśb, nie składał skarg na warunki panujące w Zakładzie Karnym, zachowanie personelu, zagrożenie ze strony innych współwięźniów, nieprawidłowości i uchybienia w zakresie postępowania z jego rzeczami osobistymi. Dowód: decyzja Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 3.03.2010 r. w sprawie umieszczenia na czas określony osadzonych w celi poniżej 3 m 2 na jednego osadzonego k. 46; protokół kontroli przewodów kominowych z dnia 10.01.2012 r. k. 48; protokół kontroli oświetlenia z dnia 26.11.2012 r. k. 50; sprawozdanie wizytacji przeprowadzone u pozwanego przez sędziego penitencjarnego w grudniu 2011 r. k. 51-61; protokół kontroli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z listopada 2012 r. k. 62-67; notatka służbowa sporządzona przez kierownika działu kwatermistrzowskiego, kierownika laboratorium, inspektora działu ochrony, wychowawcy działu penitencjarnego k. 47, 68-73 oraz z notatek służbowych opisujących zachowanie powoda w ZK k. 74-77; zeznań świadków k. 198, k. 199; zeznania powoda k. 260-261; opinii sądowo-lekarskiej biegłego sądowego kardiologa k. 332-338; opinii biegłego sądowego dermatologa k. 378-383; opinia biegłego sądowego neurologa k. 421-432; Przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Sąd kierował się zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 § 1 kpc. Podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się przede wszystkim na dowodach z dokumentów, którym dał wiarę w całości, albowiem zgodność ich treści z rzeczywistym stanem faktycznym nie została przez strony zakwestionowana w toku procesu a sporządzone zostały przez uprawnione podmioty w ramach obowiązków wynikających z charakteru ich działalności. Sąd ustalił powyższy stan faktyczny również w oparciu zeznania powoda oraz świadków: R. C. i Ł. W., którym dał wiarę w części. Świadkowie wskazali, że panujące w jednostce penitencjarnej warunki nie były komfortowe ale jednocześnie potwierdzili, że mieli zapewnione warunki odbywania kary przedstawiane przez stronę pozwaną. Świadek Ł. W. wskazywał, iż nie można liczyć w ZK na opiekę zdrowotną a jednocześnie przyznał, iż zarówno on jak i powód otrzymywali darmowe leki i byli przyjmowani do lekarza raz na dwa tygodnie. Mogli także otrzymywać leki od rodziny i znajomych oraz kupować witaminy w kantynie. Nadto dla powoda w ambulatorium przygotowywano specjalną maść na łuszczycę. Odnośnie zatargów powoda z funkcjonariuszami zeznał jedynie, że powód był straszony „kwitami”, czyli pozbawieniem paczek lub możliwości uzyskania pozwolenia na widzenie z osobami z zewnątrz, a miało to miejsce kiedy powód nie postępował zgodnie z zaleceniami funkcjonariuszy. O innych zdarzeniach świadek nie miał wiedzy. Natomiast świadek R. C. o zastraszaniu powoda przez funkcjonariuszy nigdy nie słyszał. Twierdził natomiast, iż cele w których przebywał razem z powodem, nie spełniały norm metrażowych. Pamiętał, że cela miała 2,5 m długości, ale nie potrafił podać szerokości pomieszczenia. Świadek Ł. W. natomiast nie miał zastrzeżeń do wielkości cel mieszkalnych. Powód E. R. miał przede wszystkim uwagi do jakości opieki medycznej panującej w Zakładzie Karnym w R.. Podnosił, że do lekarza specjalisty trudno się dostać, że otrzymywał wprawdzie darmowe leki, ale w jego ocenie nie takie jakie są wymagane przy jego schorzeniach, a część lekarstw zostaje mu przepisana bez robienia szczegółowych badań. Ostatecznie przyznał, że bardzo silne bóle głowy w zasadzie ustąpiły, a choroba skóry nie postępuje. Z kolei w odniesieniu do złego traktowania jego osoby przez funkcjonariuszy służby więziennej potrafił jedynie ogólnikowo wskazywać, iż w 2009 r. zdarzały się przypadki zastraszania słownego – kilka razy oraz w 2016 r. Wskazywał także, że jest obiektem żartów ze strony funkcjonariuszy, którzy naśmiewają się z niego jak uczęszcza na religię oraz, że podczas przeszukań funkcjonariusze nie dbają o jego rzeczy osobiste, np. zarysowano mu telewizor. Biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego zwrócić należy uwagę, iż zeznania powoda i świadków nie podważyły twierdzeń pozwanego. Strona pozwana dołączyła protokoły pokontrolne Zakładu Karnego w R. przeprowadzone przez stosowne służby w ostatnich kilku latach. Wskazuje to, że warunki panujące na oddziałach były przedmiotem uwagi wielu służb. W niektórych przypadkach kontrole skutkowały interwencją i nakazywały poczynienie niezbędnych kroków, celem poprawy warunków bytowych panujących w Zakładzie Karnym w R.. Podczas kolejnych kontroli były oceniane wprowadzane zmiany. Skoro więc warunki bytowe były przedmiotem szczegółowej kontroli, to w przypadku gdyby powód zgłaszał jakiekolwiek nieprawidłowości w tym względzie – czego jednak nie czynił, musiałoby to skutkować interwencją stosownych służb. Natomiast Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda odnośnie złego traktowania powoda przez funkcjonariuszy służby więziennej. Zarówno powód jak i świadkowie nie potrafili podać żadnego przykładu złego traktowania przez personel ZK poza ogólnikowymi stwierdzeniami typu: „któryś z oddziałowych”, „kilka razy w --- STRONA 8 --- roku”, „powód coś powiedział, nie pamiętam co …”. Ponadto Sąd w całości podzielił wywody i wnioski opinii wydanych przez biegłych sądowych z zakresu medycyny, gdyż zostały one sporządzone w sposób rzetelny i wszechstronny oraz były poparte ich wieloletnim doświadczeniem zawodowym lekarzy. Równocześnie biegli rzeczowo odnieśli się do wszystkich zarzutów. Sąd zaważył: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną dochodzonego przez powoda zadośćuczynienia za złe, uciążliwe warunki pobytu w Zakładzie Karnym w R. jest art. 448 kc, zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Przesłanki ochrony dóbr osobistych zostały sprecyzowane w art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego, który wskazuje, że ten czyje dobro osobiste zostało naruszone bezprawnym działaniem może żądać zaniechania tego działania lub usunięcia jego skutków. Przy czym ustawodawca w artykule 24 kc wprowadził domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, które strona pozwana może obalić przez wykazanie, że jej działanie miało miejsce w warunkach obowiązującego porządku prawnego, stanowiło wykonywanie prawa podmiotowego, było za zgodą pokrzywdzonego, lub wynikało z potrzeby ochrony uzasadnionego interesu lub wartości nadrzędnych. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego zwracano uwagę, że Konstytucja oraz akty prawa międzynarodowego zawierają tożsame regulacje, ustanawiając zakaz tortur oraz nieludzkiego i poniżającego traktowania jak również karania, a także deklarując humanitarne traktowanie każdej osoby pozbawionej wolności, m.in. w wyrokach z dnia 28 lutego 2007 r. (V CSK 431/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 13) i z dnia 17 marca 2010 r. (II CSK 486/09, LEX nr 599534). Osoba pozbawiona wolności przez sam fakt uwięzienia nie traci podstawowych praw gwarantowanych przez Konstytucję i akty prawa międzynarodowego. Poszanowanie i ochrona jej godności jest obowiązkiem władzy publicznej, wypełniającej zadania represyjne państwa. Realizacja pozbawienia wolności wiąże się z ustaleniem poziomu, na którym warunki uwięzienia są „odpowiednie” i nie naruszają przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka. Bezwzględnie wymagane jest, aby traktowanie człowieka pozbawionego wolności nie było poniżające i niehumanitarne, a ograniczenia i dolegliwości które musi on znosić, nie przekraczały koniecznego rozmiaru wynikającego z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka oraz nie przewyższały ciężaru nieuniknionego cierpienia, nieodłącznie związanego z samym faktem uwięzienia. Ciężar dowodu, iż warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na pozwanym. Powoda obciąża w takiej sprawie tylko dowód odbywania kary pozbawienia wolności w określonych warunkach. Nie zwalnia to jednak powoda od obowiązku wykazania poniesienia niematerialnej krzywdy spowodowanej naruszeniem dóbr osobistych, a nadto przedstawienia dowodów wskazujących na zakres doznanej krzywdy. Pozwany w odpowiedzi na pozew zgłosił zarzut przedawnienia roszczeń powoda za łączny okres od dnia 17.10.1995 r. do dnia 21.02.2010 r. – pozew został wniesiony dnia 21.02.2013 r. Sąd uznał zarzut przedawnienia, podniesiony przez pozwanego za zasadny. Należy zauważyć, że kwestia początku biegu terminu przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym była uregulowana w obowiązującym do dnia 10 sierpnia 2007 r. przepisie art. 442 § 1 kc tak samo jak w później obowiązującym art. 442 § 1kc oraz obecnie obowiązującym art. 442 1 § 1 zd. 1 kc. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Posiadanie wiadomości o szkodzie jako przesłance koniecznej do dochodzenia odszkodowania zostaje zrealizowane już w chwili, w której poszkodowany wie o wystąpieniu szkody w ogóle, czyli gdy ma świadomość faktu powstania szkody - ta świadomość wystarcza do rozpoczęcia biegu --- STRONA 9 --- przedawnienia. Co istotne, rozpoczęcie biegu przedawnienia jest niezależne od świadomości uprawnionego co do przysługującego mu roszczenia - wystarczająca jest natomiast sama wiedza poszkodowanego o tym, że szkodę mu wyrządzono oraz o tym, kto obowiązany jest do jej naprawienia. Przesłankę wiadomości wystarczającej według art. 442 § 1 kc do rozpoczęcia biegu przedawnienia stanowi już sama świadomość doznanej szkody, a nie dowiedzenie się, że z tego tytułu można domagać się odszkodowania. Z materiału dowodowego wynika, iż powód niewątpliwie już w chwili zdarzenia miał świadomość wyrządzanej mu szkody oraz osoby obowiązanej do jej naprawienia. Trzyletni termin przedawnienia przewidziany w art. 442 1 § 1 kc rozpoczął zatem bieg dnia 21.02.2010r., bowiem pozwany wniósł do Sądu niniejszy pozew dnia 21.02.2013 r. Zatem roszczenia powoda za okres od dnia 17.10.1995 r. do dnia 21.02.2010 r. uległy przedawnieniu co wobec podniesionego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda, skutkowało oddaleniem powództwa w tej części (por. wyrok SA w Katowicach z 6.12.2011 r. I ACa 650/11). Sąd rozważył również, czy w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające przyjęcie, iż podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie prawa (art. 5 kc). Zarzut przedawnienia stanowi realizację prawa podmiotowego i jego podniesienie, co do zasady, nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego. Uznanie zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa może nastąpić tylko wyjątkowo, koniecznym jest wykazanie, że bezczynność wierzyciela w dochodzeniu roszczenia wynikała z przyczyn wyjątkowych. W niniejszej sprawie powód nawet nie podnosił jakichkolwiek twierdzeń wskazujących na to, by zaistniały po jego stronie jakieś szczególne okoliczności, które uniemożliwiały mu dochodzenie roszczenia przed upływem terminu przedawnienia. W tych okolicznościach nie sposób uznać, iż podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa. Skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa, bez potrzeby ustalania, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki materialno-prawne uzasadniające jego uwzględnienie, a ich badanie w takiej sytuacji jest zbędne (por. wyrok SN z 11.08.2010 r. I CSK 653/09 - niepubl.). Pomimo tego Sąd stwierdza, że nawet gdyby pozwany nie podniósł zarzutu przedawnienia części roszczeń powoda, bądź, gdyby Sąd nie uwzględnił podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia, to powództwo zostałoby oddalone w tej części, jako bezzasadne. Sformułowane przez powoda zarzuty nie znalazły bowiem potwierdzenia w ustaleniach stanu faktycznego poczynionych przez Sąd, co zostało omówione w dalszej części uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie trzeba mieć przede wszystkim na uwadze, że powód odbywa karę pozbawienia wolności, która spełnia funkcję represyjną jako odpłata za dokonane przestępstwo i dolegliwość dla skazanego (dyskomfort) stanowi jej istotę (tak też SA w Katowicach, w wyroku z 7.05.2009 r., sygn. akt I Aca 247/09). Aby można było mówić o odczuwaniu dolegliwości przez skazanego, odbywanie kary musi być bardziej uciążliwe od sposobu życia osób pozostających na wolności. Odczuwanie niedogodności i dyskomfortu, nawet znacznych rozmiarów, w przypadku kary pozbawienia wolności nie ogranicza się jedynie do braku możności opuszczenia zakładu karnego. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie stanowi bowiem pobytu w zakładzie o charakterze zbliżonym do pensjonatu lub sanatorium, tyle tylko że w warunkach pozbawienia wolności, lecz oznacza także obniżenie standardu życiowego. Zachowania pozwanego, polegające na stworzeniu warunków pobytu w zakładzie karnym, poniżej poziomu typowego dla życia na wolności, które powód odczuwa jako uciążliwe, nie są przez to bezprawne. Żądania zmierzające do podwyższenia warunków życia, tak aby odpowiadały one warunkom osób przebywających na wolności, a nawet które zapewniłyby powodowi poziom pobytu na poziomie pod pewnymi względami wyższym niż znaczna część polskiego społeczeństwa są tym samym bezzasadne. O bezprawnym naruszeniu dóbr osobistych, w szczególności godności może być mowa dopiero, gdy dochodzi do poniżającego i nieludzkiego traktowania, sprzecznego z zasadą humanitaryzmu. Do naruszenia godności ludzkiej może dojść w wypadku, gdy pozbawi się więźniów jakiejkolwiek intymności przy spełnianiu potrzeb fizjologicznych, gdy przeludnienie osiągnie stan uniemożliwiający funkcjonowanie w celi, w szczególności gdy więźniowie zostaną zmuszeni do spania na przemian w jednym łóżku, gdy w celi nie będzie możliwości pozostawania w pozycji leżącej, gdy niewykonywanie obowiązków przez służbę zdrowia spowoduje permanentny stan chorobowy u osadzonego. Sąd uznał, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Postępowanie dowodowe wykazało co prawda, że w Zakładzie Karnym w R. panują surowe warunki, jednakże ocena czy nastąpiło naruszenie dobra, jakim jest godność osobista winna być dokonana przez pryzmat całokształtu --- STRONA 10 --- okoliczności, w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dokonując oceny warunków pobytu powoda w zakładzie karnym nie można pominąć realiów występujących w Polsce. Powód nie przebywał w warunkach przeludnienia. W czasie osadzenia powoda w jednostce pozwanego zjawisko przeludnienia praktycznie nie istniało. Z przedstawionych dokumentów, a częściowo także z zeznań powoda i słuchanych w sprawie świadków wynika, że pozwany zapewniał powodowi warunki odbywania kary zgodne z obowiązującymi normami i których w żadnym razie nie można poczytywać za przejaw nieludzkiego, poniżającego traktowania. Powód, wbrew jego subiektywnemu odczuciu, nie może powoływać się na zarzut przeludnienia twierdząc jedynie, że nie był zachowany metraż. Z dokumentacji Zakładu Karnego nie wynika, aby do takiej sytuacji dochodziło we wskazywanym przez powoda okresie. Wskazać również należy, iż cele w jednostce pozwanego w czasie osadzenia powoda były wystarczająco oświetlone i wyposażone zgodnie z obowiązującymi przepisami penitencjarnymi w niezbędny sprzęt kwaterunkowy. Natomiast kąciki sanitarne, na które składa się muszla klozetowa i umywalka z bieżącą wodą z mocy przepisu art. 110 § 3 kkw usytuowane są wewnątrz cel mieszkalnych, ale od reszty pomieszczenia odgradza je przegroda, która jest dość niska, jednakże zapewnia minimum intymności. Zabudowa tych kącików do pełnej wysokości w pozwanym zakładzie karnym nie jest możliwa ze względów architektonicznych, a w orzecznictwie powszechnie akceptowany jest pogląd, że ewentualne całkowite nie zabudowanie kącików sanitarnych wynika z wymogów bezpieczeństwa więźniów (m.in. wyrok SA w Łodzi z dnia 13 maja 2009 r., sygn. I ACa 234/09 - niepubl.). Również Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. I ACa 508/10 - niepubl., wskazał, iż: „Jedynie częściowe odgrodzenie od reszty celi kącika sanitarnego wynika z konieczności zapewnienia warunków bezpieczeństwa (obserwacja skazanych), a ujemne doznania skazanych wynikające z konieczności obcowania z toaletą znajdującą się w celi, która ponadto nie zapewnia całkowitej intymności winny ustąpić przed nadrzędną wartością, jaką jest bezpieczeństwo zdrowia i życia człowieka”. Ponadto „nieskrępowane użytkowanie urządzeń sanitarnych” oznacza, że podczas korzystania z nich nie mają być widoczne intymne części ciała, a więc zabudowanie kącika przepierzeniem zapewnia to w zupełności. Cele posiadają sprawną wentylację grawitacyjną. Ponadto każda cela posiada pełnowymiarowe, dające się otworzyć okno, którego uchylenie daje możliwość zwiększenia cyrkulacji powietrza i lepszą wentylację. Za utrzymanie higieny osobistej i czystości w celach odpowiadają osadzeni i otrzymują w tym celu stosowne środki, korzystają z kąpieli, sanitariatów oraz wymiany bielizny pościelowej i odzieży. Osadzeni w Zakładzie Karnym w R. mają możliwość podjęcia pracy, dokonywania zakupów w kantynie, korzystania z kaplicy, spacernika, biblioteki, udziału w programach edukacyjnych z zakresu ekologii, sportu, profilaktyki uzależnień, na terenie jednostki działa radiowęzeł, organizowane są koncerty, szereg różnego rodzaju konkursów, zawody sportowe. Więźniowie mają też zapewnioną bezpłatną pomoc medyczną oraz leki. I powód mógł z tego korzystać podczas pobytu w Zakładzie Karnym. Powyższe warunki odbywania kary trudno więc uznać za niehumanitarne i uwłaczające godności powoda, choć faktem oczywistym jest, że samo pozbawienie wolności i przebywanie wraz z innymi osobami w zamkniętym pomieszczeniu, stanowi znaczną dolegliwość. Zakład Karny w R. jest wyposażony w wentylację grawitacyjną, której zasada działania polega na tym, że ciepłe powietrze jako lżejsze jest unoszone do góry i choć w niektóre dni mogło się zdarzyć, iż ze względu na warunki atmosferyczne i różnicę ciśnień na zewnątrz i wewnątrz budynku, powietrze było wtłaczane do środka, ale zastosowanie wentylacji mechanicznej, stanowiłoby w istocie luksus, gdyż byłoby to lepsze rozwiązanie niż posiada większość budynków w Polsce. Brak jest również podstaw do przyjęcia, by przebywanie w źle wentylowanej celi, wiązało się z tak negatywnymi odczuciami psychicznymi powoda, by uzasadniały one przyznanie mu zadośćuczynienia finansowego, tym bardziej, że powód znał już warunki odbywania kary pozbawienia wolności, a jednak popełniając kolejne przestępstwa zdecydował się ponieść ryzyko powrotu do nich. Wskazać również należy, iż budynek Zakładu Karnego pochodzi z XIX wieku i budowany był dla innych standardów niż obowiązują obecnie, co powoduje z kolei, że istniejące w budynku ograniczenia natury architektonicznej nie zawsze pozwalają dostosować go w pełni do najnowszych rozwiązań jakie stosuje się we współczesnych obiektach budowlanych pomimo, iż jednostka penitencjarna przechodziła w ostatnim dziesięcioleciu szereg remontów. --- STRONA 11 --- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno– porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, określa warunki zdrowotne i bytowe podczas odbywania kary. Zgodnie z § 30 Rozporządzenia osadzonemu przysługuje przynajmniej jedna ciepła kąpiel w tygodniu. Ponadto w celach mieszkalnych znajdowały się umywalki z bieżąca zimną wodą, niemniej jednak osadzeni mogli korzystać z grzałek do gotowania wody, które posiadają w celach. Więźniowie sami odpowiadają za czystość w celach jak i za higienę osobistą. Poza wydawanymi im środkami higienicznymi mogą korzystać ze środków otrzymywanych od rodzin, mogą także dokonać zakupu środków higienicznych w kantynie zakładu karnego. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu pozwany nie naruszył w tym względzie w żaden sposób warunków odbywania kary. Odnosząc się do twierdzeń powoda, że sposób leczenia w Zakładzie Karnym był nieprawidłowy, Sąd uznał, że nie znalazły one potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Powód i świadkowie w zasadzie przyznawali, że za każdym razem kiedy zgłaszali się do danego lekarza byli przyjmowani, a kiedy zachodziła taka potrzeba przepisywano im i wydawano leki. Wprawdzie sugerowali, że dostęp do lekarzy był utrudniony, ale nie podali żadnego konkretnego przykładu takiego zdarzenia, ani nie wnosili oficjalnych skarg z tego powodu. Zważyć przy tym należy, iż powód przebywając w jednostce penitencjarnej ma zapewnioną darmową opiekę lekarską bez konieczności oczekiwania w kolejkach na odległe terminy wizyt, a w razie potrzeby konsultacji lub badań specjalistycznych w cywilnych ośrodkach medycznych, co miało miejsce. Powód ma także dostęp do bezpłatnych lekarstw. W trakcie pobytu w zakładzie karnym powód był wielokrotnie konsultowany przez lekarzy, w tym lekarzy specjalistów z różnych dziedzin oraz wykonywano mu szereg bezpłatnych badań i konsultacji lekarskich. Był też kilkukrotnie hospitalizowany. Powód leczył się w warunkach odbywania kary pozbawienia wolności na następujące schorzenia: łuszczyca, zaburzenia snu, zgaga, choroba wieńcowa serca (stan po zawale mięśnia sercowego i nagłym zatrzymaniem krążenia oraz skutecznej reanimacji), zawroty głowy, rwa kulszowa, świąd, katar, ból głowy, podwyższona temperatura, gruczolak prostaty, zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego, kaszel, zespół bólowy „łokieć tenisisty”, bóle brzucha, przeziębienie. W sprawie Sąd zlecił wydanie trzech opinii lekarskich przez lekarzy specjalistów z zakresu neurologii, kardiologii i dermatologii. Żaden z biegłych nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości w zakresie poprawności sprawowanej opieki medycznej nad powodem w warunkach izolacji więziennej w odniesieniu do stwierdzonych u niego dolegliwości z jednoczesnym uwzględnieniem specyfiki przebywania w Zakładzie Karnym i obowiązujących przepisów w zakresie świadczenia pomocy medycznej w warunkach izolacji więziennej. Ponadto jednoznacznie zostało wskazane, iż pozwany Zakład Karny zapewnił niezbędny poziom dotyczący zapewnienia prawidłowego standardu świadczeń medycznych i sanitarnych oraz zostały spełnione i zachowane wszystkie warunki niezbędne dla prawidłowego leczenia powoda. Według biegłego kardiologa najczęstszą przyczyną wystąpienia zawału mięśnia sercowego jest toczący się proces miażdżycowy (około 85% przypadków). Choroba wieńcowa jest okresem miażdżycy tętnic wieńcowych, w którym dochodzi do organicznych zwężeń ich światła upośledzających przepływ krwi w stopniu niepozwalającym na pokrycie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen, szczególnie w czasie wzrostu tego zapotrzebowania, szczególnie po wysiłku fizycznym, ale również w związku ze stresem. Natomiast do progresji schorzenia przyczynia się występowanie czynników ryzyka, które licznie występują u powoda, tj. płeć męską, wiek (od 45 do 75 roku życia), podwyższony poziom cholesterolu w surowicy krwi (dziedziczne u powoda) i bardzo istotny palenie papierosów. Biegły kardiolog podkreślił nawet, że z danych statystycznych wynika, że około 50% chorych po zatrzymaniu krążenia umiera przed przyjęciem do szpitala, w związku z czym można paradoksalnie przyjąć, że udzielenie natychmiastowej pomocy, co było związane, że na miejscu były osoby, które taką pomoc medyczną zastosowały uratowało powodowi życie. Zdaniem biegłego, czynności zastosowane przez pracowników pozwanego po zatrzymaniu krążenia były prawidłowe, gdyż powód został pilnie skierowany do szpitala, gdzie podlegał leczeniu inwazyjnemu zawału mięśnia sercowego, co jest standardem postępowania w tej chorobie. Ocenił, że zastosowano procedury polegające na --- STRONA 12 --- współpracy z podmiotami poza więziennymi, zwłaszcza w przypadku konieczności natychmiastowego udzielenia świadczeń w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia. Istotne dla biegłego jest również to, że po zawale serca powód miał orzeczoną przerwę w odbywaniu kary, co było związane z zapewnieniem okresu rekonwalescencji po przebytym incydencie zawałowym. W odniesieniu do kolejnego schorzenia powoda wypowiedział się biegły dermatolog. Podniósł on, że łuszczyca jest schorzeniem uwarunkowanym genetycznie, niezakaźnym, z dziedziczeniem wielogenowym. Natomiast u powoda łuszczyca ma przebieg łagodny, objawy skórne są pojedyncze i wymagają jedynie leczenia zewnętrznego. Tym niemniej pierwszy wysiew nastąpił u powoda jeszcze przed osadzeniem w zakładzie karnym. Biegły uznał, że schorzenie skórne powoda jest leczone prawidłowo, a Zakład Karny zapewnił niezbędny poziom dotyczący zapewnienia prawidłowego standardu świadczeń medycznych i sanitarnych. Ponadto zmiany skórne mogą i będą nawracać, gdyż wynika to ze specyfiki schorzenia uwarunkowanego genetycznie. W przypadku nieodpowiednich warunków higienicznych mogłoby dojść do wtórnego nadkarzenia zmian łuszczycowych co nie zostało stwierdzone. Kolejny biegły do schorzeń o charakterze neurologicznym zaliczył u powoda: zaburzenia snu, rwę kulszową, bóle głowy, zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo- krzyżowego, zespół bólowy „łokieć tenisisty”. Biegły sądowy stwierdził, iż dolegliwości powoda nie były bagatelizowane, wykonywano niezbędne badania i testy diagnostyczne wskazane w przypadku dolegliwości podawanych przez niego. Nie ustalił również ewentualnego uszczerbku na zdrowiu powoda w zakresie schorzeń neurologicznych. W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w zakresie leczenia powoda. Konsekwentnie, brak jest również podstaw do ustalenia na przyszłość odpowiedzialności pozwanego za skutki będące następstwem wywołania rozstroju zdrowia (189 kpc). Oprócz powyższego, podnoszony przez powoda zarzut przedmiotowego traktowania jego osoby ze strony funkcjonariuszy służby więziennej nie znalazł odzwierciedlenia w zgromadzonym materialne dowodowym. Podczas składania zeznań w sprawie powód nie przedstawił chociażby jednego poważniejszego zdarzenia na poparcie swojej tezy. Powód zeznał jedynie, że funkcjonariusze czasami naśmiewali się z niego, z jego religijności oraz w sposób nie akceptowany przez niego zwracali się do niego – jednak w tym zakresie Sąd nie dał mu wiary. Sąd nie dał również wiary powodowi w zakresie celowego uszkodzenia sprzętu przy przeszukaniu – przez funkcjonariuszy. Powód nie wykazał zatem by doszło do jakiejkolwiek formy znęcania się nad nim. Sąd podziela przy tym pogląd pozwanego, iż doświadczenie życiowe uczy, że wszelkie próby wyegzekwowania przez personel penitencjarny zachowań osadzonych, zgodnych z obowiązującymi przepisami, są poczytywane przez osadzonych jako szykany, przejaw dyskryminacji, zastraszanie. Sąd oddalając powództwo miał też na uwadze, że jakkolwiek powód został poinformowany o możliwości składania wniosków, skarg i próśb do organów właściwych do ich rozpoznania, to z możliwości tej nie skorzystał podczas pobytu w jednostce pozwanego. Skoro powód skorzystał z możliwości wniesienia pozwu to tym bardziej w warunkach narażenia mógł on złożyć stosowną skargę co wiązałoby się z koniecznością szybkiej weryfikacji stawianych zarzutów. W kwestii zgodności z prawem warunków osadzenia należy wskazać, iż nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawiania wolności, a także zastosowania kar porządkowych i środków przymusu sprawuje sędzia penitencjarny. Ocenia on między innymi warunki bytowe skazanych, stan opieki medycznej, stan sanitarny jak również stan zabezpieczenia technicznego i wyposażenia pomieszczeń w których przebywają osadzeni. Abstrahując od kwestii braku wykazania podnoszonych twierdzeń należy wskazać, iż w niniejszym postępowaniu sąd nie może ocenić czy funkcjonariusz wszczynając postępowanie dyscyplinarne działa zgodnie z prawem czy bezprawnie jak również czy stosowanie wobec skazanego kary dyscyplinarnej było uzasadnione i zgodne z prawem czy też nie. Sąd w postępowaniu cywilnym nie ma uprawnienia do oceny legalności czy prawidłowości nakładania kar albowiem uprawnienia te przysługują sędziemu penitencjarnemu. --- STRONA 13 --- Biorąc pod uwagę powyższe, skoro osadzenie powoda w Zakładzie Karnym w R. było zgodne z prawem i miało na celu ochronę interesu społecznego i wartości nadrzędnych jakimi są izolacja przestępców od społeczeństwa i osiągnięcie celów probacji, odbywało się w godziwych warunkach z zapewnieniem powodowi właściwej i darmowej opieki zdrowotnej, nie miało cech poniżającego i nieludzkiego traktowania powoda, to samo subiektywne przekonanie powoda, że nastąpiło przy tym naruszenie jego dóbr osobistych, jest bezpodstawne i nie może znaleźć ochrony prawnej.