Postanowienie II C 528/12/6 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Katow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 528/12/6 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Głogowska Protokolant: st. sekr. sądowy Dorota Król po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa S. N. przeciwko Skarbowi Państwa – Prokuratorowi Rejonowemu w B. o zapłatę i nakazanie 1. oddala powództwo; 2. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. sygn. akt IIC 528/12/6 UZASADNIENIE Powód w pozwie skierowanym do tut. Sadu domagał się zasądzenia od pozwanego kwot: 82.000 zł tytułem odszkodowania, 25.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Pierwotnie powód domagał się również nakazania pozwanemu złożenia przeprosin, jednakże w tej --- STRONA 2 --- części pozew został prawomocnie zwrócony. Uzasadniając żądanie pozwu powód wskazał, iż dnia „(…)”roku po kłótni rodzinnej na posesji przy ul. „(…)”najechał na mur opuszczonego budynku. Na miejsce zdarzenia przyjechała policja i pogotowie Badanie alkomatem wykazało u powoda 0,34mg/l, 0,31 mg/l i 0,31mg/l. Powód wyjaśnił, iż chciał przepakować pojazd i najechał przodem samochodu na ogrodzenie posesji. Po tym zdarzeniu spożył spirytus. Mimo takich wyjaśnień powodowi postawiono zarzut prowadzenia samochodu w stanie nietrzeźwości, a w dniu 24 czerwca 2009 roku prokurator wydał postanowienie o zatrzymaniu powodowi jazdy. Postanowieniem z dnia 14 września 2009 roku pozwany umorzył dochodzenie z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa. W ocenie powoda brak było jakichkolwiek podstaw do zatrzymania mu prawa jazdy. To bowiem, że siedział w samochodzie, a następnie spożył alkohol nie może świadczyć o tym, że dopuścił się przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k. Bezprawność czynności pozwanego doprowadziła do tego, że powód stracił pracę w spółce „(…)”, gdzie wymagane było prawo jazdy. Gdyby dochodzenie zakończyło się w ustawowym terminie tj., do końca sierpnia 2009 r., to powód nie straciłby pracy i dalej pracowałby u tego pracodawcy. Wskutek utraty dochodów powód musiał sprzedać poniżej wartości rynkowej swoje mieszkanie. Utrata dochodów powoda to kwota 59.776,64 zł, natomiast szkoda wynikająca ze sprzedaży mieszkania poniżej wartości to kwota 25.000 zł. W następstwie działań pozwanego powód utracił zaufanie u pracodawcy i kolegów w pracy, uniemożliwiło mu to staranie się o prawo opieki nad dwójką dzieci, co uzasadnia żądanie zadośćuczynienia. Pozwany Skarb Państwa Prokurator Rejonowy w B wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany wskazał, iż powództwo jest nieuzasadnione tak co do zasady, jak i co do wysokości. Powód nie wykazał, aby postanowienie prokuratora o zatrzymaniu prawa jazdy zostało uznane za bezprawne w toku weryfikacji w ramach postępowania karnego, a sąd cywilny nie jest władny do uczynienia takiej weryfikacji. Działanie prokuratora nie było bezprawne, albowiem działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa i w ramach ustawowych kompetencji. W ocenie pozwanego bez związku przyczynowego z zatrzymaniem prawa jazdy pozostaje utrata przez powoda pracy i konieczność sprzedaży mieszkania. Sąd ustalił, co następuje: Powód był zatrudniony w (…) spółce z o.o. w T na stanowisku specjalisty do spraw sprzedaży części i akcesoriów w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 3 grudnia 2007 r. Początkowo na okres próbny, potem na czas określony a od 23 lutego na czas nieokreślony. Dnia 20 sierpnia 2009 roku pracodawca wypowiedział powodowi umowę o prace z uwagi na utratę zaufania --- STRONA 3 --- spowodowaną brakiem zaangażowania w wykonywanie obowiązków służbowych, nieprzestrzeganiem harmonogramu czasu pracy, samowolnym wykorzystywaniem maszyn i urządzeń pracodawcy. Powód domagał się przed Sądem Rejonowym w R odszkodowania za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę ,jednak jego powództwo nie zostało uwzględnione(dowód wyrok Sądu Rejonowego w R k. 91, uzasadnienie k. 92-97).Z motywów orzeczenia w/w sądu wynika że powód nie wywiązywał się właściwie ze swoich obowiązków ,naruszał zasady wyjść , oraz uzyskiwania zgody na korzystanie z urlopu . Jak wynika z zeznań powoda w czerwcu 2009 roku zakończył się jego nieformalny związek z K T z którą powód ma dwoje dzieci. Powód znosił to bardzo źle. W dniu 21 czerwca powód razem ze swoim ojcem przyjechał na posesję przy ul. (…) miał bowiem przyprowadzić na posesję samochód, który sprzedał bratu K T . Przyjechał razem z ojcem, bo poprzedniego dnia spożywał alkohol. Ojciec powoda wrócił do domu autobusem, a powód siedział w samochodzie licząc na rozmowę z K . W pewnym momencie ruszył pojazdem i uderzył w ogrodzenie, bo chciał zrobić na złość K T , a po zdarzeniu spożył spirytus i położył się na trawie. Bracia K T usłyszeli huk, gdy powód najechał na ogrodzenie i wezwali pogotowie oraz policję. Pogotowie zawiozło powoda do szpitala. Powód był hospitalizowany na oddziale psychiatrycznym przez 10 dni ( dowód zeznania powoda k. 73-76). Przybyła na miejsce zdarzenia policja zbadała powoda alkomatem stwierdzając 0,33mg/l, 0,31 mg/l i 0,31mg/l w wydychanym powietrzu co zadecydowało o wszczęciu dochodzenia o przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k. Postanowieniem z dnia 24.06.2009 roku zatrzymano powodowi prawo jazdy pouczając powoda o możliwości wniesienia zażalenia na to orzeczenie. Powód pokwitował odbiór tego postanowienia ( dowód: akta prokuratury k. 26, koperta k. 71 akt sygn. (…), postanowienie o zatrzymaniu prawo jazdy k. 14 akt (…)). Postanowieniem z dnia 14 września 2009 roku umorzono dochodzenie z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa, a postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009 roku zwrócono powodowi prawo jazdy. Powód w okresie, kiedy pozostawał w związku z K T , kupił na kredyt mieszkanie. Mieszkanie było w całości kredytowane, a dług powoda z tego tytułu wynosił przy zaciąganiu kredytu kwotę 17.500 franków szwajcarskich. Początkowo rata powoda za mieszkanie wynosiła 170 zł, a po zmianie kursu franka 360 zł. Powód kupił również na raty w okresie przed czerwcem 2009 roku pralkę i telewizor, miał również dług z tytułu czynszu za lokal zajmowany przez jego ojca. Powód w spółce (…) osiągał dochód ok. 2.000 zł, z czego po potrąceniu wszystkich zobowiązań pozostawał mu kwota ok. 400 zł. W stosunku do powoda już w 2008 były prowadzone postępowania egzekucyjne w sprawie sygn. km (…) a jak wskazał sam powód na dzień 30 września 2009 roku jego zadłużenie wynosiło 21.191,86 CHF oraz 18.371,56 zł ( dowód zeznania powoda k. 73-76, zestawienie złożone przez powoda k. 103). Powód po --- STRONA 4 --- rozwiązaniu z nim umowy o pracę nie był w stanie regulować rat kredytu mieszkaniowego i sprzedał mieszkanie za kwotę 75.000 zł, która w ocenie powoda odbiegała od wartości rynkowej o 25.000 zł. Zadłużenie powoda narastało i powód obawiał się czynności windykacyjnych ze strony banku. Stan faktyczny w sprawie został ustalony w oparciu o dokumenty znajdujące się w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w B sygn. akt (…) prawdziwości, których powód nie kwestionował, jak również dokumenty urzędowe w postaci wyroku Sadu Rejonowego w R z dnia 26 kwietnia 2010 r. w sprawie sygn. akt (…) i uzasadnienia do tego orzeczenia. Dokumenty znajdujące się w aktach postępowania karnego obrazują przebieg tego postępowania. Potwierdzają stanowisko strony pozwanej, iż postępowanie to prowadzone było zgodnie z prawem, a podejmowane przez organy ścigania i prokuratora czynności miały umocowanie w przepisach prawa. Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie Sąd odmówił wiary zeznaniom powoda co do przyczyn jego zwolnienia z pracy, oceniając te zeznania jako nielogiczne. Powód wniósł przecież pozew do Sądu Pracy, w którym kwestionował zasadność rozwiązania z nim umowy o pracę. Pracodawca nie wskazał nigdzie, jako podstawę zwolnienia faktu zatrzymania powodowi prawa jazdy, a zupełnie inne przyczyny. Postępowanie dowodowe prowadzone przed Sądem Pracy wykazało istnienie podstaw do zwolnienia powoda i to właśnie np. korzystanie w czasie pracy z Internetu, nie utrzymywanie porządku w magazynie, błędne katalogowanie, naruszanie obowiązujących zasad wyjść, które to przesłanki zadecydowały o wypowiedzeniu powodowi umowy. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda w części, w której przedstawił on swoją sytuację finansową po utracie pracy, nie miało to jednak żadnego znaczenia dla oceny zasadności pozwu. Sąd zważył, co następuje: Poddając ocenie sporne żądanie na gruncie przepisów art. 417 § 1 k.c. oraz art. 24 k.c. w zw. z art. 445 i 448 k.c., przy uwzględnieniu treści art. 361 § 2 k.c. Sąd, po dokonaniu wnikliwej wykładni treści powyższych przepisów, uznał, iż przedmiotowe działania Prokuratury nie nosiły cech bezprawności i nie pozwalało na przyjęcie, że w ich wyniku doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda oraz wyrządzenia mu szkody majątkowej. Okolicznością wyłączającą bezprawność naruszenia dóbr osobistych jest działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa. Dokonując oceny przedmiotowego działania Prokuratury na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego odwołując się do zasady legalizmu skodyfikowanej w art. 10 k.p.k. oraz zasad postępowania wszystkich organów procesowych unormowanych w art. 298 § 1 k.p.k., mając na uwadze okoliczności zdarzenia z dnia 21 czerwca 2009 r. i wynik badania alkomatem, organ ścigania przyjął, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a następnie po --- STRONA 5 --- przeprowadzeniu zgodnego z przepisami postępowania, gdy okoliczności sprawy , uzasadniały umorzenie postępowania taka decyzję procesową podjęto zgodnie z obowiązującymi przepisami. Okoliczność, że w stosunku do powoda ostatecznie umorzono dochodzenie nie czyniło bezprawnymi działań Prokuratury, która zobligowana jest do stania na straży praworządności i czuwania nad ściganiem przestępstw (art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, Dz. U. z 2008, Nr 7, poz. 39) Zatem nie mogło naruszać dóbr osobistych powoda wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego, jeżeli nastąpiło to na skutek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Na podkreślenie zasługuje przy tym to, że dobra osobiste powoda na etapie postępowania przygotowawczego, zawsze chronione są zasadą domniemania niewinności wynikającą z art. 5 § 1 k.p.k. Oceniając żądanie pozwu w części dotyczącej zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wskazać dodatkowo należy w ślad za poglądem Sądu Apelacyjnego w Katowicach zaprezentowanym w wyroku z dnia 25 czerwca 2006 roku w sprawie I ACa 237/06 Lex nr 217201, iż celem przepisów o ochronie dóbr osobistych jest obrona osoby fizycznej lub prawnej przed działaniami bezprawnymi. Prowadzenie jakiegokolwiek postępowania publicznoprawnego (administracyjnego, cywilnego, karnego itd.) nie może zostać zakwalifikowane jako działanie bezprawne tylko z uwagi na to, że organ prowadzący postępowanie niewłaściwie zinterpretował prawo materialne, wydał błędną decyzję lub powstrzymał się od jej wydania uznając, że nie ma ku temu odpowiednich podstaw. Ustawodawca przewidział inne środki ochrony osoby dotkniętej ewentualną błędną decyzją organu władzy publicznej. Środki te polegają na stworzeniu odpowiedniego systemu odwoławczego. W niniejszej sprawie środki takie były zagwarantowane, a powód z nich nie skorzystał. Na orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy, mógł wnieść zażalenie, stosownie do pouczenia, czego nie uczynił. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż Sąd cywilny w sprawie o naruszenie dóbr osobistych skazanego nie może oceniać, czy działania prokuratora były zgodnie z prawem. Do oceny tej uprawniony jest prokurator nadrzędny zgodnie z pouczeniem na postanowieniu o zatrzymaniu prawa jazdy. Dopuszczenie badania tych kwestii przez sąd w sprawie o naruszenie dóbr osobistych oznaczałoby nie tylko dopuszczenie dwutorowości postępowania w zakresie oceny prawidłowości działań prokuratora, lecz także prowadziłoby do pozbawienia znaczenia przyjętego przez ustawodawcę trybu postępowania . Gdyby powód pouczony o możliwości wniesienia zażalenia na orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy - bez zaskarżenia takiej decyzji w trybie przewidzianym w tym kodeksie – mógł skutecznie dochodzić ochrony bezpośrednio przed sądem cywilnym w procesie o naruszenie dóbr osobistych, to przewidziany i uregulowany w kodeksie postępowania karnego tryb postępowania nie tylko nie mógłby spełniać funkcji zakładanych przez ustawodawcę, lecz w istocie straciły rację --- STRONA 6 --- bytu. Jeżeli zatem powód nie odwołał się od tej decyzji w trybie określonym w tych przepisach, to w sprawie o naruszenie dóbr osobistych wytoczonej z powodu zatrzymania mu prawa jazdy należy przyjąć brak bezprawności. Nie można wykluczyć, że w określonych przypadkach wszczęcie i prowadzenie przeciwko danej osobie postępowania karnego będzie mogło być uznane za czyn niedozwolony w rozumieniu przepisów art. 415 k.c. i następnych. Byłoby tak, gdyby postępowanie wszczęto lub prowadzono przy oczywistym braku dowodów winy, ze świadomością sfabrykowania takich dowodów, bez zachowania podstawowych przepisów procedury etc. Natomiast, zdaniem Sądu I instancji podstawą poszukiwania odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c., czy też np. art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie może być sama okoliczność, że postępowanie wobec powoda zostało umorzone. Na marginesie wskazać należy, że powód nie wykazał również przesłanek, które uzasadniałyby zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia oraz odszkodowania. Powód nie wykazał, aby niemożność znalezienia przez niego pracy, a wcześniejsza jej utrata pozostawały w związku przyczynowym z zawiadomieniem o popełnieniu przez niego przestępstwa i toczącym się następnie postępowaniem karnym. Wbrew bowiem twierdzeniom powoda wypowiedzenie mu przez pracodawcę umowy o pracę nie pozostawało w związku przyczynowym z zatrzymaniem mu prawa jazdy, a było wynikiem negatywnej oceny pracy powoda nienależytego wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych na co jednoznacznie wskazuje uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w R z dnia 26 kwietnia 2010 roku. Aktualna sytuacja, w jakiej znalazł się powód, to wbrew jego twierdzeniom nie efekt działań prokuratury, ale po pierwsze wynik nieracjonalnej gospodarki finansowej powoda (zaciąganie kredytów przekraczających jego możliwości finansowe ), po drugie natomiast utrata pracy, jak już wyżej wskazano nie pozostająca w związku przyczynowym z działaniami pozwanego. Mając na uwadze powyższe wywody z mocy powołanych przepisów orzeczono jak na wstępie. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 102 k.p.c, uznając iż w sprawie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający odstąpienie od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Powód ma bardzo trudną sytuacje finansową, którą wykazał w toku tego postępowania, a jego subiektywne przekonanie o słuszności tego pozwu z połączeniem również subiektywnego poczucia ogromnej krzywdy, którą powód łączy, aczkolwiek niesłusznie, z działaniami pozwanego stanowią w ocenie Sądu szczególne okoliczności, o których mowa w art. 102 k.p.c..