Wyrok II C 523/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowic

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 523/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Aneta Pieczyrak-Pisulińska Protokolant: stażysta Marcin Pawełczyk po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa G. D. przeciwko Skarbowi Państwa – (…) o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu na rzecz pozwanego; 3. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w Katowicach) na rzecz radcy prawnego I. W. kwotę 4 428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych), w tym 828 zł (osiemset dwadzieścia osiem złotych) podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sygn. akt II C 523/10 Uzasadnienie: Powód w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – (…) wniósł o przeproszenie powoda przez pozwanego i zasądzenie kwoty 76.000,- złotych tytułem zadośćuczynienia a następnie przekazanie jej na cel społeczny - organizacji pożytku publicznego Fundacji Polsat. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w dniu (…) roku w dawnym Wydziale XXIV Wykonywania Orzeczeń Sądu Rejonowego w Katowicach doszło do sporządzenia karty rejestracyjnej karnej w sprawie o sygn. (…), którą następnie przekazano do Ministerstwa Sprawiedliwości – Krajowego Rejestru Karnego w Warszawie. W wyniku omyłki w rubryce --- STRONA 2 --- „kwalifikacja prawna czynu zabronionego” wpisano art. 279 § 1 k.k. – 33 § 1 i 3 k.k. zamiast art. 270 § 1 k.k. – 33 § 1 i 3 k.k. Powód podniósł, że przedmiotowy błąd spostrzegł w dniu 12 stycznia 2009 roku i zwrócił się o jego usunięcie. Roszczeń określonych w pozwie dochodzi zaś, ze względu na fakt, iż przez wskazany okres czasu figurował w rejestrze osób prawomocnie skazanych za czyn, którego nie popełnił. ( k. 2 ) Ostatecznie pozew został sprecyzowany, w ten sposób, że G. D. domagał się obok przeproszenia zasądzenia kwoty 76.000,00 złotych na cel społeczny (protokół k. 63). Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i podniósł, że powód nie wykazał, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, tj. niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, szkody w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., związku przyczynowego między bezprawnym działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a zaistniała szkodą. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. (k. 55 – 61) W piśmie procesowym z dn. 15 marca 2011 roku dodatkowo podniósł zarzut przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Podał, że wprawdzie z treści pozwu nie wynika jednoznacznie, kiedy powód powziął wiedzę o omyłkowym wpisie, jednakże z oświadczenia jego pełnomocnika złożonego na rozprawie w dn. 3 marca 2011 roku wynika, że G. D. dowiedział się o szkodzie i podmiocie zobowiązanym do jej naprawienia wcześniej niż trzy lata przed wytoczeniem niniejszego powództwa. (k. 78 – 81). Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd ustalił, iż: Powód został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Katowicach z dn. 21 marca 2005 roku, sygn. akt (…) za przestępstwo fałszerstwa dokumentów podlegające kwalifikacji z art. 270 § 1 k.k. i z mocy art. 270 § 1 k.k. i art. 33 § 1 i § 3 k.k. orzeczono wobec niego karę grzywny. W dawnym Wydziale XXIV Wykonywania Orzeczeń Sądu Rejonowego w Katowicach w dn. 9 listopada 2005 roku sporządzono kartę informacyjną karną, którą przesłano do Ministerstwa Sprawiedliwości – Krajowego Rejestru Karnego. W karcie tej na skutek omyłki w rubryce – kwalifikacja prawna czynu zabronionego – wpisano „art. 279 § 1 k.k. – 33 § 1 i 3 k.k.” zamiast prawidłowo „art. 270 § 1 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k.”. (pismo Sądu Rejonowego Katowice – Zachód w Katowicach z dn. 4 lutego 2009 roku – k. 3 akt, dane o karalności powoda z dn. 11 czerwca 2008 roku, 3 lipca 2008 roku, 6 sierpnia 2008 roku i 6 listopada 2008 roku – k. 377, 437, 578, 1042 i 1163 akt Sądu Rejonowego Katowice – Zachód w Katowicach o sygn. (…), protokół przesłuchania podejrzanego z dn. 27 czerwca 2008 roku – k. 125 – 128 akt). Powód dowiedział się o omyłce po otrzymaniu odpisu aktu oskarżenia sporządzonego w dniu 30 czerwca 2008 roku przez Asesora Prokuratury (…), w którym zawarta była informacja o uprzedniej karalności powoda za czyn podlegający kwalifikacji z art. 279 k.k.(przesłuchanie powoda – k. 140 – 141, kopia aktu oskarżenia sporządzonego przez Asesora Prokuratury Rejonowej (…) z dn. 30 czerwca 2008 roku – k. 129 – 135). Zwrócił się także o sprostowanie pomyłki do właściwego Sądu Rejonowego. Wobec ujawnienia tej omyłki podjęto niezwłocznie czynności zmierzające do usunięcia jej skutków – została sporządzona prawidłowa karta rejestracyjna karna informująca o skazaniu powoda w sprawie o sygn. akt (…) za czyn z art. 270 § 1 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k., a następnie została przesłana do Ministerstwa Sprawiedliwości – Krajowego Rejestru Karnego w Warszawie, wobec czego informacja dotycząca karalności powoda zawarta w KRK nie zawierała już przedmiotowej omyłki. (pismo Sądu Rejonowego Katowice – Zachód w Katowicach z dn. 4 lutego 2009 roku skierowane do powoda – k. 3, informacja o karalności z dn. 7 maja 2010 roku – k. 136 – 138) Mając na uwadze wskazane okoliczności należy stwierdzić, iż: --- STRONA 3 --- Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie czy zachodzą przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa określone w art. 417 § 1 k.c. – niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a zaistniałą szkodą. Zgodnie z ogólnymi regułami rozkładu ciężaru dowodu określonymi w art. 6 k.c. oraz 232 k.p.c. to powód winien wykazać przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanego. Zarówno z treści pozwu, jak i przesłuchania G. D. w toku rozprawy w dn. 12 kwietnia 2011 roku nie wynika, by doznał on jakiejkolwiek szkody majątkowej bądź krzywdy pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym z działaniem Skarbu Państwa. Podkreślenia wymaga, że na wyraźne pytanie Przewodniczącej - jakie dobra osobiste powoda zostały naruszone /na skutek zamieszczenia błędnego przepisu jako podstawy prawnej skazania/ – odpowiedział: „nie potrafię odpowiedzieć jakie moje dobra zostały naruszone” ; a następnie oświadczył, iż nic nie chce od siebie dodać ( k. 141 akt). W rozpatrywanym stanie faktycznym wobec treści art. 24 k.c. stanowiącego podstawę roszczeń powoda, koniecznym było ustalenie czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, przy którym decydującego znaczenia nie ma samo subiektywne odczucie osoby pokrzywdzonej, ale zobiektywizowane kryterium naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Powód przez brak określenia jakie konkretnie dobra osobiste uległy naruszeniu w wyniku działania pozwanego polegającego na omyłce w oznaczeniu kwalifikacji prawnej czynu nie wykazał podstawowej przesłanki odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa. Nie sposób uznać za spełniającą powyższe wymagania obawę powoda o dyskryminację w jednostce penitencjarnej z powodu wskazania błędnego przepisu jako podstawy skazania, ponieważ „mógł wystąpić jakiś inny błąd odnośnie numeru artykułu; mogło to być przestępstwo przeciwko seksualności” (przesłuchanie powoda w toku rozprawy w dn. 12 kwietnia 2011 roku – k. 141), skoro okoliczność taka nie miała miejsca, a jej tylko hipotetyczna możliwość nie ma znaczenia prawnego. Wobec powyższego dalsze rozważania dotyczące analizy charakteru działania pozwanego pod kątem oceny czy nosi ono znamię bezprawności oraz ustalenia adekwatnego związku przyczynowego były bezprzedmiotowe. Podkreślenia wymaga, iż jedynie w przypadku ustalenia, że określone dobro osobiste powoda zostało naruszone, przedmiotem oceny Sądu byłoby badanie zachowania pozwanego. Konsekwencją niewykazania przez powoda przesłanek warunkujących powstanie odpowiedzialności pozwanego był brak podstaw do uwzględnienia żądania. Dlatego też Sąd z braku przesłanek przewidzianych w art. 417 § 1 k.c. oddalił roszczenie powoda co do zasady, co zwalniało od czynienia szczegółowych rozważań co ewentualnego zadośćuczynienia w kontekście art. 448 k.c. Przy czym jak wskazuje dominujący w judykaturze i doktrynie pogląd, pokrzywdzony zgłaszający roszczenia w oparciu o przepis art. 448 k.c. może żądać kompensaty krzywdy od ponoszącego winę (por. wyrok SN z 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 53), a ta przesłanka także nie została wykazana. Wspomnieć należy, również, że Sąd nie uwzględnił zarzutu przedawnienia roszczenia, ponieważ z postępowania dowodowego jednoznacznie wynika, że powód dowiedział się o błędnym wpisie w Krajowym Rejestrze Karnym po przesłaniu mu odpisu aktu oskarżenia z Prokuratury Rejonowej (…)sporządzonego w dniu 30 czerwca 2008 roku, natomiast pozew w niniejszym postępowaniu wniesiono w dniu 30 sierpnia 2010 roku. Prowadzi to do jednoznacznego wniosku, że powód wystąpił z roszczeniem przed upływem przewidzianego w art. 442 1 § 1 k.c. trzyletniego terminu od chwili powzięcia wiadomości o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Z uwagi na charakter sprawy i rodzaj zgłoszonego żądania na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpiono od obciążania powoda kosztami procesu. Jednocześnie z mocy art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 roku, Nr 90, poz. 594) --- STRONA 4 --- oraz § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…) (Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1349 ze zm.) zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego I. W. kwotę 4.428,- złotych, w tym 828,- złotych podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.