Teza / krótkie omówienie
odszkodowanie
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
H Sygn. akt II C 490/11 " ,'J '3/\_}T’ '8 *7/‘F53.1;$§~*t'\ "‘li§ .= 'l|"&' WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 czerwca 2012 roku. Sqd Okrfggowy w Lodzi, Wydzial II Cywilny w skladzie: Przewodniczqcy: SSO M. Rojecka ~ Mazurczyk Protokolant: Sylwia Lewy po rozpoznaniu w dniu 05 czerwca 2012 roku w Lodzi spraw_v z powédztwa B R , H Z , P" K i A K przeciwko Skarbowi Pafistwa — Wojewodzie , Staroécie oraz Ministrowi 0 zaplatq 1. 2. oddala powédztwo, ' zasqdza na rzecz Skarbu Pafistwa ~— Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa w Warszawie tytulem zwrotu kosztéw zastzgpstwa procesowego od A . K i B R kwotg p0 1200 (jeden tysiqc dwieécie) z}0tych, a od H Z i P K kwoty po 2400 (dwa tysiqce czterysta) zlotych.
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt II C 490/11 UZASADNIENIE _.__ . __ \ W pozwie z“ dnia 29 marca 2011 roku B R" » :, H Z a, P K i A K wnieéli 0 zasqdzenie na ich rzecz od pozwanego Skarbu Pafistwa — Wojewody kwoty 500.000 2} wraz z odsetkarni ustawowymi liczonymi do dnia zapiaty, kosztéw procesu wediug norm przepisanych. Powodowie wskazali, ze Zqdana kwota 500.000 stanowi wstqpnie oszacowanq réwnowartoslé mienia, ktérego wiagnoéci pozbawiono powodéw bez podstawy prawnej i wnoszq Q jej zasqdzenie na ich rzecz tytuiem odszkodowania. Powyzsza __kW0_ta.;»,,p0wim1a zostaé rozdzielona pomicgdzyi powodéw w nastqpujqcych proporcjach: po 1/3 dla H Z i P K? oraz p0 1/6 dla A . K iB R "” Qvozew, k. 3 7). W odpowiedzi na pozew 2 dnia 23 maja 2011 roku Skarb Paxistwa — Wojewoda wniési 0 oddalenie powédztwa W caioéci i 0 zasqdzenie zwrotu kosztéw postqpowania od powodéw na rzecz pozwanego, w tym 0 zasqdzenie od powodéw na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa zwrotu kosztéw zastqpstwa procesowego wedlug norm przepisanych.. Strona ipozwana podniosia zarzut przedawniefniaé’ roszczenia, zakwestionowaia réwniez zaistnienie po stronie powodéw szkody (odpbwiedé napozew, k. 49§ 56). 7 Postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 roku Sqd Okrqgowy W Lodzi, na podstawie art. 67 § 2 k.p.c., ustalil, Ze jednostkq wiaéciweg do reprezentowania Skarbu Paiistwa w sprawie jest Prezydent Miasta L wykonujqcy funkcje Starosty Powiatowego (postanowienie, k. 77). W piémie procesowym z dnia 1 lutego 2012 roku strona pozwana Skarb 1
--- STRONA 3 ---
Paristwa — Prezydent Miasta L Wskazai, Ze zglaszane W niniejszym postegpowaniu Zqdanie nie jest zwiqzane z dzialalnoéciq tej jednostki organizacyjnej Qvismo procesowe, k. 99, k. 102). Postanowieniem 2 dnia 9 lutego 2012 roku Sqd Okrqgowy W Lodzi, na podstawie art. 67 § 2 k.p.c., ustalii, Ze jednostkami wiaéciwymi do reprezentowania Skarbu Pafistwa W sprawie jest Starosta oraz Minister . a nadto zwolnii od udziaiu W sprawie Prezydenta Miasta L jako Starostq Powiatowego Qoostanowienie, k. J07). Sqd Gkrggowy ustalil, co nastgpuje: W roku 1939 Huta ,, ” W R przy ulicy R1 byla wspohviasnoéciq E K (0k0liczn0§é bezsporna, nadto kserokopia Rep. hip. nr . In 20). Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1949 __roku, Wydanym W sprawie sygnatura akt 221/49 Sqd Grodzki w P"iotrk0Wie stwierdzii, Ze spadek po E K nabyiy w rownych czcgéciach jego dzieci: corka H Z , oraz synowie W K i E K (kserokopia postanowienia z dnia 26 sierpnia I949 roku, k. 8). Spadek po E K zrnarlym w dniu A roku nabyli po 1/3 czqéci: zona G 7 K oraz corki G K i B R (kserokopia postanowienia Sqdu Powiatowego w Gliwicach z dnia J2 grudnia 1980 roku wydanego w slrirawie sygnatura akt II Ns 898/80, k. 9). Spadek po G K _ zmariej W dniu roku nabyiy c61'kiA ' K iB R (okolicznoéé bezsporna). V Spadek po < W K nabyla W caioéci ' B J W A A Na podstawie umowy z dnia 16 marca 2005 roku, zawartej w formic aktu notarialnego, B 1 J =. W 2
--- STRONA 4 ---
przeniosia na P K ‘A wszelkie prawairoszczenia zwiqzane z Hutq W R (kserokopia postanowienia Sqdu Rejonowego w Poznaniu z dnia 1 7 listopada 2003 rokuiwydanym w sprawie sygnarura akt II Ns I477/3/2, k. 10, kserokopia aktu notarialnego, k. I I — 13). Orzeczeniem nr 4 z dnia 30 lipca 1949 roku Minister Przemysiu Lekkiego orzeki, W porozumieniu z Przewodniczqcym Pafistwowej Komisji Planowania Gospodarczego, na podstawie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 styoznia 1946 roku 0 przejeciu na Wiasnoéé Pafistwa podstawowych gaiezi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 roku, nr 3, poz. 17) oraz § 65 ust. 1 pkt d i § 71 rozporzqdzenia Rady Ministrow z dnia 30 stycznia 1947 roku W sprawie trybu postepowania przy przejmowaniu przedsiebiorstw na Wiasnoéé Paiistwa (Dz. U. z 1947 roku. nr 16, poz. 62) zmienionego rozporzqdzeniem Rady Ministréw z dnia 12 maja 1949 roku (Dz. U. z 1949 roku nr 29 poz. 212) — 0 przejéciu na wlasnoéé Paiistwa przedsiebiorstwa Huta ,,i ” R , ul. S nr (orzeczenie nr 4 z dnia 30 lzpca ]949r., k. J 46 zaiqczonych akt “p0StQp0Wdm'6I administracyjnego zakoriczonego decyzjq nr BOL0241/698/P/R/SM/773/03). Orzeczeniem z dnia 1 lutego 1955 roku nr GM/P125VI2/54 Minister Przemyslu i Mateiiaidw Budowlanych, na podstawie § 75 a rozporzqdzenia Rady Ministrow z dnia 30 stycznia 1947 roku W sprawie trybu postepowania przy przejmowaniu przedsiebiorstw na Wiasnoéé Pafistwa (Dz. U z 1947 roku, nr 16 poz. 62), W porozumieniu z Przewodniczqcym Pafistwowej Komisji Planowania Gospodarczego ustalii, ze skiadniki majqtkowe objete protokoiem zdawczo odbiorczym, :‘sporza,dzonym W dniu 19 maja 1951 roku przez ' Zakiady ' wyznaczone do objecia przedsiebiorstwa Huta . ,, ' 7' "” w R 1, ul. R nr , przechodzqcego na wiasnoéé Pafistwa na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku 0 przejeciu na Wiasnoéé Pafistwa podstawowych gaiezi 3
--- STRONA 5 ---
gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 roku, nr 3, poz. 17) i orzeczenia nr 4 Ministra Przemysiu Lekkiego z dnia 30 lipca 1949 roku, ogioszonego W Monitorze Polskim z dnia 20 sierpnia 1949 roku nr A55, pod poz. 749 1p. 7 — stanowiq czesé skiadowq tego przedsiebiorstwa i przechodzq na Wiasnoéé Pafistwa oraz zatwierdzii WW. protokéi zdawczoodbiorczy sporzqdzony W dniu 19 maja 1951 roku (orzeczenie 2 dnia I lutego I995 roku, k. 33 zalqczone akta postgpowania administracyjnego nr B04787—R567/0 7). Decyzjq z dnia 4 lipca 2003 r. nr BOL0241/698/P/R/SM/773/03 Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spoiecznej stwierdzii niewaznosé orzeczenia nr 4 Ministra Przemysiu Lekkiego z dnia 30 lipca 1949 roku Wydanego W porozumieniu z Przewodniczapyrn Panstwowej Komisji Planowania r Gospodarczego 0 przejeciu przedsiebiorstw na wiasnosé Pafistwa. W czesci dotyczapej przedsiebiorstwa Huta ' ,,f ” — R 7 ul. s nr (decyzja z dnia 4 lipca 2003 roku, k. 192 » 184 zalqczonych akt postcgpowania .admin_i_stracyjneg0 zakoriczouego decy_:_:jq nr BOL 0241/698/P/R/S114/773/03) . Minister Infrastruktury decyzjq z dnia 13 maja 2005 r. (BO4j8l3R 260/04) odmowii stwierdzenia niewaznosci orzeczenia Ministra Przemyslu Materiaiéw Budowlanych z dnia 1 lutego 1955 r. stwierdzajqc, ze nie jest ono obarczone zadnq z Wad wymienionych W art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniajqcqjego Wyeliminowanie z obrotu prawnego (kserokopia decyzji z dnia I3 maja 2005 r., k. 151 155). ‘ 1 . W sprawie ze skargi B R , H Z , G _ K i A K na powyzej Wskazana, decyzje W sprawie 0 sygnaturze IV SA/Wa 1041/07 toczyio sie postepowanie administracyjne przed Wojewodzkim Sqdem Administracyjnyrn W Warszawie. Wyrokiem z dnia 13 lipca 2007 r. Wojewodzki Sa,d Administracyjny W Warszawie uchylii decyzje Ministra Infrastruktury z dnia 13 maja 2005 r. Decyzja, z dnia 27 pa2".dZiernika 2008 roku nr BO4787R567/07 Minister Infrastruktury stwierdzii niewaznosé WW. orzeczenia Ministra Przemyshl i Materiaiow Budowlanych Z dnia 1 lutego 1955 4
--- STRONA 6 ---
roku nr GM/Pr.5VI2/54 ustalajacego, ze skiadniki majatkowe objete protokoiem zdawczo odbiorczym, sporzadzonym W dniu 19.05.1951r. przez ' Zaklady wyznaczone do objecia przedsiebiorstwa Huta ,,_ ” W R 1, ul. R nr stanowia czesé skladowa tego przedsiebiorstwa i przechodza na Wiasnosé Pafistwa oraz zatwierdzajacego ten protokoi zdawczoodbiorczy (decyzja z dnia 27 paédziernika 2008 fa, wyrok Wojewcidzkiego Sqdu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1041/07 zaiqczone akta postegpowania administracyjnego nr BO4 78 7R—567/0 7). Wnioskiem z dnia 25 marca 2009 roku B R V ., H Z , P K oraz A K Wystapili do Ministra Infrastruktury 0 Wydanie W naturze majatku byiej Huty ,, ” poiozonejw WV R lub o Wypiate odszkodowania W‘ Wysokosci Wynikajacej ze sporzadzonego W trakcie postepowania operatu szacunkowego. Decyzjq z dnia 31 sierpnia 2009 roku Minister Infrastruktury umorzyl jako bezprzedmiotowe postepowania 0 Wydanie W naturze majatku byiej Huty _ A ,,. "’ polozonej W R . lub 0 Wypiate odszkodowania za ten majatek. W uzasadnieniu Wskazano, ze W sprawie tej trybem Wiasciwym do dochodzenia roszczen odszkodowawczych jest Wyiapznie postepowanie przed sadem powszechnym, bowiem nie znajduje W tym przypadku zastosowania przepis art. 160 k.p.a. (lcserokopia decyzji z dnia, 3] sierpnia 2009 roku, k. 30 — 34). Przedmiotowa nieruchomosé, przejeta na podstawie orzeczenia Minister Przemyslu Lekkiego nr 4 z dnia 30 lipca 1949 roku, pozostaje W chwili obecnej W uzytkowaniu Wieczystym Huty' ' 1 7 ' ,,. ” Sp. z 0.0. W R oraz M i W malzonkéw S (okolicznosci bezsporne, nadto: informacja Starosty. k., 40, 41). ' Sad Okregowy zwaiyl, co nastepu Powodowie domagali sie zasadzenia na ich rzecz kwoty 500.000 Z1 tytuiern odszkodowania stanowiacego réwnowartosé mienia W postaci Huty ”' '” W R ktorej Wlascicielem byi poprzednik prawny 5
--- STRONA 7 ---
powodéw E K i W stosunku do ktérej zapadio W dniu 30 lipca 1949 r orzeczenie 0 przejeciu na Wiasnosé Panstwa. Zdaniem powodéw przejecie nastapiio bez podstawy prawnej co rodzi obowiazek wypiaty odszkodowania. Powodowie domagaja sie zasadzenia Wskazanej W pozwiekwoty tytuiem odszkodowania za szkode Wyrzadzona Wydaniem decyzji administracyjnej, na mocy ktorej przedsiebiorstwo stanowiace Wspéiwiasnosé ich poprzednika prawnego zostaio przejete na wiasnosé Pafistwa. Na mocy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. 0 zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektérych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r., Nr 162, p0z.]692 ze zm.) uchylony zostal przepis art. 160 k.p.a., ktory przewidywai odszkodowanie dla strony, ktora poniosia szkode na skutek Wydania decyzji niewaznej albo Wydania decyzji z naruszeniem prawa. Jednoczeénie, Wskazana powyzej ustawa, wprowadzono przepis art. 4171 k.c., zawierajacy ogélna regulacje prawnej oclpowiedzialnosci Wiadzy pubiicznej za szkode wyrzadzona,_ Wskutek podejmowania oraz zaniechania dokonania czynnoéci konwencjonalnych 0 charakterze wiadczyrn. Zgodnie z art. 5 cytowanej ustawy do zdarzen i stanéw prawnych powstalych przed dniem jej Wejscia W zycie, czyli przed dniem 1 Wrzesnia 2004 roku, stosuje sie przepisy art. 417,1111. 419, art. 420, art. 420‘, art. 420* 1 art. 421 1<.@. oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 k.p.a., W brzmieniu obowiazujacym do tego dnia. W zwiazku z powyzszym od tego co W sprawach 0 naprawienie szkody Wyrzadzonej Wydaniem decyzji administracyjnej uzna sie za ,,zdarzenie” W rozumieniu przytoczonego przepisu, za1eZy jego zasieg czasowy. Sad Okregowy W peini podziela poglad utrwaiony W orzecznictwie Sadu Najwyzszego, ze decyzja stwierdzajaca niewaznosé Wadliwej decyzji administracyjnej ,,nie stanowi czynu niedozwolonego ani jego elementu, a jedynie prejudykat, stwierdzajqcy jednq z przeslanek, Warunkujacych rnozliwosé skutecznego dochodzenia odszkodowania” (tak SN w wyroku z dnia 18 maja 201] r., III CSK 234/10, LEX nr 864005, tak fez SN w wyroku z dnia 15 kwietnia 201] r., III CSK 192/10, LEX 6
--- STRONA 8 ---
prawnych, miaio bowiem Wtdrny i subsydiarny charakter W stosunku do orzeczenia 0 przejeciu na Wiasnosé panstwa przedmiotowego przedsiebiorstwa (tak NSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 maja 2004 r., OSK 232/04, LEX nr 148891). Orzeczenie 0 zatwierdzeniu protokoiu zdawczo — odbiorczego jedynie ustalaio skladniki majatkowe przejetego przedsiebiorstwa, miaio Wiec ono charakter jedynie deklaratoryjny i jako takie stanowiio integralna czesé orzeczenia o przejeciu przedsiebiorstwa na Wlasnosé Panstwa (tak SN w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., I CK 402/04, LEXnr 371837). Jak juz Wywiedziono powyzej, zasadnosé roszczenia objetego pozwem nalezy analizowaé W oparciu 0 uchylony przepis art. 160 k.p.a., jeclnakze jeéli chodzi 0 tryb dochodzenia przewidzianego W tym przepisie odszkodowania, znajduja zastosowanie reguiy ogélne, nie zas te przewidziane W § 4 i 5 art. 160 k.p.a. Jak trafiiie bowiem Wskazai Sad Najwyzszy W uzasadnieniu uchwaly peinegoskladu Sa_du Najwyzszego z dnia 31 marca 2011 r. (III CZP 112/10 OSNC 201I/78/75, LEX.__nr 7511460, www.sn.pl,. Biul.SN 201,l_/3/12, Pqlestra 2011/5/154) — ,,zadne racje lezace u podstaw ustawy nowelizujacej nie przemawiajaza dalszym stosowaniem art. 160 § 4 i 5 k.p.a. nie tylko Wtedy, gdy stwierdzenie niewaznoéci lub Wydania z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. ostatecznej decyzji podjetej przed dniem 1 wrzesnia 2004 r. nastapilo po tym dniu, ale i Wtedy, gdy nastapiio ono wczeéniej. Podleganie danego zdarzenia prawu obowiamijacemu ,W chwili jego nastapienia W najmniejszym stopniu nie sprzeciwia sie dochodzeniu roszczenia wynikajapego z tego zdarzenia W pozniej unormowanym postepowaniu”. Powyzej przedstawiony poglad oparty jest na podstawowej regule intertemporalnej W dziedzinie prawa procesowego jakajest zasada bezpoéredniego stosowania nowego prawa (tak SN w uzasadnieniu uchwaly skladu siedmiu sqdziéw Sqdu Najwyzirszego zasady prawnej z dnia 1 7 slycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001/4/53, Pr0k.i Pr.wkl. 2001/5/32, Biul.SN 2001/I/7, MPrawn. 2001/5/288, MPrawn. 2001/8/456), a Za takie S
--- STRONA 9 ---
964471). Z tej przyczyny do roszczen 0 naprawienie szkody Wyrzadzonej ostatecznq decyzja administracyjna Wydana przed dniem 1 Wrzesnia 2004 r., ma zastosowanie przepis art. 160 k.p.a. nawet Wowczas gdy niewaznoéé tej decyzji stwierdzono po tym dniu (rak SN w uchwale pelnego skiadu SN z dnia 31 marca 20] I r., III CZP 112/10 OSNC 2011/78/75, LEXnr 751460, www.sn.pl, Bz'uZ.SN 2011/3/12, Palestra 2011/5/154). Innymi siowy 0 stosowaniu badz nie przepisu art. 160 k.p.a. przesadza chwila Wydania wadliwej decyzji. W niniej szej sprawie powodowie domagaja sie odszkodowania W zwiazku z decyzja, na mocy ktérej na Wiasnoéé Pafistwa przejeto przedsiebiorstwo stanowiace wiasnosé ich poprzednika prawnego. W ocenie Sadu decyzja, ktora rodziia Wskazany W pozwie skutek byio orzeczenie Ministra Przemysiu Lekkiego nr 4 z dnia 30 lipca 1949 roku. Majac powyzsze na uwadze nalezalo uznaé, ze W niniejszej sprawie bedzie miai zastosowanie art. 160 k.p.a. Na marginesie nalezy Wskazaé, ze rowniez decyzja stwierdzajaca niewaznosé tego orzeczenia zapadia przed wejsciem W Zycie Wskazywanej na Wstepie ustawy, zatem nawet W przypadku niepodzielenia zaprezentowanego powyzej pogladu dotyczacego zakresu czasowego stosowania przepisu art. 5 tejze ustawy nalezaioby dojsé do Wniosku, ze W niniejszej sprawie i tak nalezy stosowaé aktuainie juz nie obowiazujacy przepis art. 160 k.p.a. W odniesieniu zas do orzeczenia Ministra Przemyshi i Materiaiow Budowlanych z dnia 1 lutego 1955 roku nr GM/Pr.5VI2/54 ustalajacego, ze skiadniki majatkowe objete protokoiem zdawczo odbiorczym, sporzqdzonym W dniu 19 maja 1951 roku przez Zaklady Wyznaczone do objecia przedsiebiorstwa Huta ,, ' ” W R A i , ul. R nr ' stanowia czeéé skiadowa tego przedsiebiorstwa i przechodza na Wlasnoéé Pafistwa oraz zatwierdzaj acego ten protokoi — ktorego niewaznosé stwierdzil Minister Infrastruktury na mocy decyzji z dnia 27 pazdziernika 2008 roku — nalezalo stwierdzié, ze ono nie Wywolalo nieodwracalnych skutkow 7
--- STRONA 10 ---
11 . 1 1 u I '.\..=M nalezy uwazaé rowniez ogolne normy prawa juz obowiazujacego, gdy ich zastosowanie ulega rozciagnieciu na obszary dotychczas objete uchylonymi przepisami szczegolnymi. Zgodnie z ta zasada nalezy zatem przyjaé, ze ,,od dnia Wejscia W zycie ustawy nowelizujacej Wiasciwe do dochodzenia odszkodowania za szkode Wyrzadzona Wadliwa decyzja administracyjna podjeta przed tym dniem jest — bez Wzgledu na dziefi Wydania ostatecznej decyzji nadzorczej — tylko postepowanie przed sadami powszechnymi” (tak SN w uchwale pel'neg0 skfadu SN z dnia 31 marca 2011 r., III CZP 112/10 OSNC 2011/78/75, LEX nr 751460, www.sn.pl, Biul.SN 2011/3/12, Palestra 2011/5/154, tak réwniez Naczelny Sqd Administracyjny w wyroku z dnia 4 paédziemika 2006 r., I OSK 207/06, LEX nr 281421). Sad Okregowy W skladzie orzekajaoym W niniejszej sprawie W pelni podzieia zaprezentowane powyzej stanowisko i uznaje, ze droga sadowa dla dochodzenia roszczefi powodow objetych pozwem jest dopuszczalna. Majac powyzsze na uWacLze juz jedynie na marginesie Wypada Wskazaé, ze opowiedzenie sic; za pogladem przeoiwnym, zgodnie z ktérym art. 160 § 4 i 5 k.p.a. moze byé stosowany po wejsciu W zycie ustawy nowelizujacej, Wobec Wydania przez Ministra Infrastruktury decyzji z dnia 31 sierpnia 2009 umarzajacej postepowanie W sprawie odszkodowania za Wydanie wadliwej decyzji (a wiec decyzji, ktora nie stanowi merytorycznego rozstrzygniecia), prowadziioby W konsekwencji do zamkniecia powodom drogi dochodzenia naprawienia szkody spowodowanej Wydaniem decyzji z naruszeniem prawa i stanowiioby naruszenie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP Qaor. uzasadnienie wyroku Wojewédzkiego Sqdu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2007 roku, ISA/Wa 1273/07, LfEXnr 463541). A Powracajac do zasadniczego nurtu rozwazaii podkreslié nalezy, ze zastosowanie do dochodzonego przez powodow roszczenia materiainoprawnych norm zawartych W przepisie art. 160 k.p.a. ma ten skutek, ze znajduja 9
--- STRONA 11 ---
zastosowanie rowniez przewidziane W § 6 tego przepisu reguiy przedawnienia (tak slusznie SN w wyroku z dnia 13 paédziernika 2010 r., I CSK 6 78/09, LEX nr 622198). Stosowanie bowiem art. 160 § 1, 2 i 3 bez § 6, dotyczacego przedawnienia, ,,by1oby nie do pogodzenia z zaiozeniami przyswiecajacymi ustanowieniu przewidzianej W tych przepisach odpowiedzialnosci odszkodowawczej” (tak SN w uchwale peinego skiadu SN z dnia 31 marca 2011 r., III CZP 112/10 OSNC 2011/78/75, LEX nr 751460, www.sn.pZ, Bz'ul.SN 2011/3/12, Palesrra 201 1/5/154). W myél przywoianego przepisu, roszczenie o odszkodowanie przedawnia sie z upiywern trzech lat od dnia, W ktorym staia sie ostateczna decyzja stwierdzajaca niewaznosé decyzji Wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, W ktérej organ stwierdzii, W mysl art. 158 § 2, ze zaskarzona decyzja zostaia Wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Roszczenie powodéw pozostaje W zwiazku — jak Wskazano powyzej — z orzeczenieni nr 4 Ministra Przemysiu Lekkiego z dnia 30 lipca 1949 roku. Ostateczna decyzja stwierdzajaca niewaznosé tego orzeczenia zostaia Wydana przez Ministra Gospodarki, Praoy i Polityki Spolecznej W dniu 4 iipca 2003 roku. Majac na 'uWadze powyzsze Sad doszedi do przekonania, ze zarowno Wniosek do Ministra Infrastruktury o Wypiate odszkodowania lub Wydania W naturze przejetego majatku jak i pozew W niniejsze sprawie zostaiy ziozone przez powodow po upiywie terminu przedawnienia. Z tej przyczyny roszczenie poWod6W jako przedawnione nie moze zostaé uwzglednione. W tym miejscu nalezy jedynie Wspomnieé, Ze brak jest jakichkolwiek podstaw, by poczatek biegu przedawnienia uzalezniaé od daty Wydania decyzji stwierdzaj acej niewaznosé orzeczenia Ministra Przernysiu i Materiaiow Budowlanych z dnia 1 lutego 1955 roku, ustalajacego, ze skiadniki majatkowe objete protokoiem zdawczo — odbiorczym, sporzadzonym W dniu 19 maja 1951 roku, stanowia czesé skladowa tego przedsiebiorstwa iprzechodza na Wiasnoéé Panstwa oraz zatwierdzajacej ten protokoi. W swietle wczesniej poczynionych wywodow 10
--- STRONA 12 ---
naiezaio stwierdzié, ze decyzja z dnia 1 lutego 1955 roku miala jedynie charakter deklaratoryjny i nie rodziia skutkow prawnych W postaci przejécia nieruchomosci na Wiasnosé Panstwa. Uwzglednienie przedawnienia roszczenia nastepuje na zarzut (art. 117 § 2 k.c.), co oznacza, ze podiniot powoiujacy sie na przedawnienie czyni uzytek ze swojego prawa podmiotoWego, ktére kazdorazowo podlega ocenie z punktu Widzenia instytucji naduzycia prawa. Stosowanie art. 5 k.c. W odniesieniu do przedawnienia roszczeri jest niezbedne W celu rozstrzygnieoia kolizji dobr prawnychz z jednej strony pewnoéci obrotu i stosunkow cywilnoprawnych, a z drugiej prawa poszkodowanego do ochrony (par. wyrok SN z dnia 8 listopada 2002 r., III CKN 1115/00, niepubl.; M PyziakSzafiiicka (w:) System prawa prjywatnego. Prawo cywilne — czasié ogélna, pod red. M Safiana, Warszawa 2007, s". 808). ‘ 1 i W ocenie Sadu Okregowego podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego W<I'l1I'l1€jSZ6j sprawie nie jest sprzeczne z zasadami Wspéizycia spoiecznego i nie stanowi naduzycia prawa (art1 5 k.c.). Po stronie pozwanego nie zachodza zadne okolicznosci natury podmiotowej uprawniajace do stwierdzenia, ze korzystajac z zarzutu przedawnienia postepuje W sprzecznosci ze spoiecznogospodarczym przeznaczeniem swojego prawa, badz narusza zasady Wspélzycia spoiecznego. Nie bez znaczenia pozostaje rowniez okolicznosé, ze powodowie spéinili sie z dochodzeniem roszczen znacznie i nie Wykazali w toku procesu, ze opéznienie usprawiedliwione jest jakimis szczegélnymi przyczynami. 5 Na zakoriczenie rozwazan nalezalo jeszcze odniesé sie do kwestii legitymacji procesowej biernej W niniejszym. postepowaniu. Strona pozwana W niniejszym procesie byi Skarb Paiistwa. Zgodnie z przepisem art. 67 § 2 k.p.c. ' 1 za Skarb Panstwa podejmuje czymosci procesowe organpanstwowej jednostki organizacyjnej, z ktoreji dziaialnoscia Wiaze sie dochodzone roszczenie, lub 11
--- STRONA 13 ---
organ jednostki nadrzednej, a W zakresie okreélonym odrebna ustawa za Skarb Pafistwa czynnosci procesowe podejmuje Prokuratoria Generalna Skarbu Panstwa. Nie ulega przy tym Watpliwosci, ze niezaleznie od Wieloéci Wskazanych W pozwie czy orzeczeniu sadoxvj/m panstwowych jednostek organizacyjnych lub ich organow z ktérych dziaialnoscia, Wiaze sie dochodzone roszczenie, strona pozwana zawsze jest Skarb Paristwa nie zas Wskazane jednostki, a to ze Wzgledu na materialnoprawna konstrukcje zakiadajaoa jednolitosé Skarbu Panstwa, jako osoby prawnej. W konsekwencji ,,nie mozna jednoczesnie uwzglednié powédztwa przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez jedna jednostke; organizacyjna i W tej samej sprawie oddalié powodztwa przeciw temu samemu Skarbowi Pafistwa, tyle ze reprezentowanemu przez i11r1a,jednostl<<5” (tak SN w wyroku z dnia 23 stycznia 2003 r., II CKN 1398/00, LEX nr 109414). Nalezy mieé jednak na Wzgledzie, ze W judykaturze ugruntowai sie poglad, zgodnie z ktérym rola sadu jest z urzedu ozuwaé nad. ~tym,<. by Skarb Paristwa byi reprezentowany W procesie przez Wiasciwa jednostke organizacyjna (talc SN w wyroku z dnia 1 7 marca 2010 r., II CSK 393/09, LEX nr 602681). Majac powyzsze na uwadze Sad Okregowy ustalii, Ze W roii statio fisci W niniejszym postepowaniu Winien Wystepowaé Starosta jest on bowiem organem reprezentujacym Skarb Panstwa W sprawach gospodarowania nieruchomoéciami (art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. 0 gospodarce nieruchomosiciami, Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. — dalej powolywana jako u. g. n.), a na podstawie przepisu art. 11a u.g.n. posiada legitymacje do podejmowania czynnosci sadowych dotyczacych nieruchomosci Skarbu Pafistwa oddanych W uzytkowanie Wieczyste (tak Ewa BoriczakKucharczyk, teza 2 komentarza do art. 21 u.g.n., [w:] Ustawa 0 gospodarce nieruchomosciami. Komentarz, LEX 2011). W niniejszej sprawie, ze Wzgledu na polozenie przedmiotowej nieruchomosci Skarb Pafistwa powinien byé reprezentowany przez Staroste I 12
--- STRONA 14 ---
F 1 5 I 1 O kosztach procesa Sad orzekl zgodnie z zasadqodpowiedzialnosci za Wynik procesu, Wyrazonaw przepisie art. 98 § 1 k.p.c. Strona pozwana Wygraia proces W caiosci, a zatem zasadne byio zasadzenie na jej rzecz od poWod6W zwrotu poniesionych przez nia niezbednych kosztdw procesu, na ktére ziozyly sie koszty zastepstwa procesowego Wykonywanego przez Prokuratorie Generalna Skarbu Panstwa. Koszty zastepstwa procesowego W kwocie 7200 ziotych ustalone zostaly na poziomie jednej stawki minimalnej zgodnie z przepisem art. 99 k.p.c. i § 6 pkt 7 W zW. z § 2 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 wrzesnia 2002 r. W sprawie opiat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Paristwa kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu (Dz.U. z 20021:, nr 163, poz. 1348 ze zm.). Orzekajac o kosztach Sad mial na Wzgledzie Wysokosé zadania dochodzonego przez kazdego Z poWod6W, bowiem H ' Z i P K ' Wnosili oi zasadzenie na ich rzeezz zadanej pozwem kwoty po 1/3 czesci, zas A K i B R Wnosily o zasadzenie na ich rzecz z zadaliej pozwem kwotyi po 1/6. Majac powyzsze na ' uwadze, na zasadzie przepisu art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Panstwa (Dz.U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1417 ze zm.), Sad zasadzii na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa W Warszawie tytuiem zwrotu kosztow zastepstwa procesowo od A ' K i B R . kwoty po 1200 ziotych, a od H Z i P K . kwoty po 2400 ziotych. 13
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Okregowy W peini podziela poglad utrwaiony W orzecznictwie Sadu Najwyzszego#II C 490/11#art. 67 § 2 k.p.c.#art. 3 ust.#art. 6 ust. 1 ustawy#art. 3 ustawy#art. 156 § 1 k.p.a.#art. 160 k.p.a.#art. 4171 k.c.#art. 5 cytowanej#art. 161 § 5 k.p.a.#art. 5 tejze#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 156 § 1 albo#art. 117 § 2 k.c.#art. 5 k.c.#art. 11 ustawy#art. 11a u.g.n.#art. 21 u.g.n.#art. 98 § 1 k.p.c.#art. 99 k.p.c.#art. 11 ust. 3 ustawy