Wyrok II C 480/13/6 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2013 r. Sąd Okręgowy w K

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 480/13/6 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Głogowska Protokolant: st. sekr. sądowy Dorota Król po rozpoznaniu w dniu 7 października 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa H. Ł. przeciwko I. .L. z udziałem interwenienta ubocznego po stronie powodowej Stowarzyszenia Walki z Bezprawiem " (…) " w C.. o zapłatę 1. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 16.571,51 zł (szesnaście tysięcy pięćset siedemdziesiąt jeden złotych pięćdziesiąt jeden groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 7 stycznia 2011r; 2. oddala powództwo w pozostałej części; 3. znosi wzajemnie koszty postępowania między stronami. Sygn. akt II C 480/13/6 Uzasadnienie Powód, wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanych M. G., I. L.i E.N. solidarnie odszkodowania w wysokości 34.526,07 zł oraz o zadośćuczynienie w kwocie 25.000,00 zł, a także --- STRONA 2 --- o nakazanie pozwanym przeproszenia go za doznane krzywdy moralne we wskazanych czasopismach, uzasadniając swoje stanowisko tym, że podjęły one wobec niego przestępcze działania, wskutek których poniósł szkodę i doznał ciężkiego rozstroju zdrowia. Pozwane . wniosły o oddalenie powództwa i o zasądzenie na ich rzecz od powoda kosztów postępowania. Pozwana I. .L. wskazała, że prowadziła postępowanie egzekucyjne na podstawie prawomocnego nakazu zapłaty, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa jak również, że powód nie wykazał związku przyczynowego między jej działaniem, a stanem jego zdrowia, tym bardziej, że przeciwko niemu toczyły się jeszcze postępowania egzekucyjne z wniosku innych wierzycieli. Pozwana E. N. zarzuciła brak biernej legitymacji procesowej, podniosła nadto, że wydając nakaz zapłaty nie dopuściła się jakiegokolwiek naruszenia prawa, że powód winien był dla zwalczenia nakazu zapłaty skorzystać ze środka prawnego oraz że nie wykazał on związku przyczynowego pomiędzy wydaniem nakazu zapłaty, a szkodą, jaką miał z tego tytułu ponieść. Dodatkowo zarzuciła, że dochodzone przez powoda roszczenie uległo już trzyletniemu przedawnieniu. Pozwana M. G. wskazała na brak związku między prowadzonym przez nią postępowaniem egzekucyjnym, a powstaniem uszczerbku na zdrowiu, zarzuciła nadto, że powód nie wykazał na czym miałoby polegać jej bezprawne działanie. W toku postępowania do udziału w sprawie dopuszczone zostało Stowarzyszenie do Walki z Bezprawiem „ (…) ” w C.. Sąd Okręgowy w Katowicach rozpoznając sprawę po raz pierwszy oddalił powództwo, jednocześnie nie obciążając powoda kosztami postępowania. Rozstrzygając w sprawie Sąd oparł się na stwierdzeniu, że wbrew sugestiom zawartym w pozwie, w niniejszej sprawie brak było podstaw do ponownego dokonania oceny zasadności roszczenia I. . L. wobec prawomocnego zakończenia pierwotnego postępowania w tym przedmiocie – przez wydanie w dniu 5 sierpnia 2004r. nakazu zapłaty. I tak w motywach swojego orzeczenia Sąd ten wskazał , iż powód w umówionym terminie nie zwrócił pożyczki w związku, z czym pożyczkodawca wytoczył 22 czerwca 2004 roku powództwo o zapłatę, a dnia 5 sierpnia 2004 roku Sąd Rejonowy w B. w osobie E. N. wydał w postępowaniu upominawczym nakaz zapłaty, w którym nakazał mu, aby w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłaty zapłacił 300 zł z odsetkami umownymi w wysokości 20 zł za każdy dzień zwłoki, poczynając od 31 maja 2004 roku --- STRONA 3 --- lub by wniósł w tym terminie sprzeciw. Powód nie zaskarżył powyższego orzeczenia Sądu Rejonowego, co spowodowało uprawomocnienie się nakazu. Następnie na podstawie powyższego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, pożyczkodawca wszczął postępowanie egzekucyjne, które było prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. – M. G.. W niniejszym postępowaniu powód niewątpliwie wiązał swe roszczenia z odpowiedzialnością deliktową pozwanych – jak wynikało z twierdzeń pozwu na skutek zawinionego działania pożyczkodawcy, a następnie bezprawnych działań Sądu oraz Komornika, H. Ł. poniósł szkodę w wysokości 34.526,43 zł, jak też doznał krzywdy, z którego to tytułu zażądał zadośćuczynienia w wysokości 250.000 zł oraz opublikowania przeprosin w prasie. Powód w pozwie wskazał jako pozwanych osobę pełniącą stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w B. – E. N., która w ramach pełnionej funkcji wydała nakaz zapłaty – tytuł wykonawczy na podstawie, którego prowadzona była przeciwko H. Ł. egzekucja, jak też osobę Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. – M. G., która powyższe postępowanie egzekucyjne przeprowadziła. Dla oceny zasadności żądania przyjęto generalne reguły odpowiedzialności deliktowej przewidziane w przepisie art. 415 k.c., a zatem oceniono czy działania wszystkich pozwanych były bezprawne i zawinione, a nadto czy powstanie po stronie H. Ł. uszczerbku majątkowego, wskutek wydania zakazu zapłaty oraz przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, pozostawało ze wspomnianymi działaniami w adekwatnym związku przyczynowo - skutkowym. Pierwotną przyczyną wszczęcia przeciwko powodowi postępowania egzekucyjnego było niespłacenie przez niego należności wynikających z umowy dnia 30 kwietnia 2004 roku. Wobec braku zapłaty wierzyciel, korzystając z przysługującego mu prawa, dochodził roszczeń na drodze sądowej. W takim postępowaniu nie można dopatrywać się jakiejkolwiek sprzeczności z prawem, gdyż wierzyciel ma uprawnienie do szukania możliwości zaspokojenia swoich roszczeń przez dłużnika, w tym przez wszczęcie procedur mających doprowadzić do spełnienia przez dłużnika świadczenia. Pełnienie przez sędziego czynności orzeczniczych, a więc przede wszystkim wydawanie orzeczeń merytorycznych, w tym również nakazów zapłaty, korzysta z szerokiej ochrony znajdującej swój wyraz w konstytucyjnej zasadzie niezawisłości sędziowskiej i wynikającego z niej nakazu orzekania zgodnie z własnym przekonaniem w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Sędzia nie może w związku z wydaniem konkretnego orzeczenia, z którego strona jest niezadowolona ponosić odpowiedzialności cywilnej z tytułu wyrządzenia stronie przegrywającej szkody. Tak skonstruowany mechanizm „ochrony” orzeczeń sądowych ma na celu zapewnić --- STRONA 4 --- stabilność obrotu prawnego, a dzięki temu również sytuacji prawnej obywateli. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy możliwym jest żądanie od Skarbu Państwa, nie zaś jednak od konkretnego sędziego, zasądzenie odszkodowania z tytułu wydania konkretnego rozstrzygnięcia. Taka sytuacja może mieć jednak miejsce wyjątkowo i tylko w sytuacjach, gdy wydanie konkretnego orzeczenia nastąpiło np. z rażącym, ewidentnym naruszeniem przepisów ustawy, bądź też wydane zostało w związku z popełnieniem przestępstwa, co niewątpliwie w postępowaniu zakończonym wydaniem nakazu zapłaty z 5 sierpnia 2004r. nie miało miejsca. Zgodnie z regulacjami zawartymi w Kodeksie postępowania cywilnego, a to w szczególności przepisom art. 498 § 1 k.p.c. nakaz zapłaty wydaje się, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego, a w innych sprawach, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W konsekwencji sąd, w przypadku, gdy stwierdzi, że w konkretnej sprawie powód żąda spełnienia świadczenia pieniężnego – zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, to tym samym na podstawie powyższego przepisu, o ile nie jest zobligowany, to przynajmniej uprawniony do wydania orzeczenia merytorycznego w postaci nakazu zapłaty. Skoro, zatem w postępowaniu pierwotnym, z powództwa pożyczkodawcy, wytoczonego przeciwko powodowi, I.. L. żądała zasądzenia konkretnej sumy pieniężnej, stanowiącej kwotę niespłaconej przez H. Ł. pożyczki, to w świetle powołanego przepisu Sąd w osobie E. N. miał uprawnienie do wydania nakazu zapłaty. Takie działanie sędziego nie może zatem być poczytane jako naruszenie prawa, ponieważ nie nosi jakichkolwiek znamion bezprawności. Skoro dysponując wspomnianym tytułem wykonawczym pożyczkodawca zdecydował się wystąpić do komornika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, to ten ostatni zobligowany był do przeprowadzenia takiego postępowania w celu przymusowego wykonania prawomocnego orzeczenia sądowego, tj. uzyskania od dłużnika zasądzonej w powyższym orzeczeniu sumy pieniężnej wraz z kosztami postępowania. Również w takim działaniu komornika, przeprowadzającego w sposób prawidłowy postępowanie egzekucyjne nie można dopatrywać się znamion bezprawności, czy jak to interpretuje powód „działań przestępczych”. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyło Stowarzyszenie Walki z Bezprawiem „ (…) ” w C. zaskarżając wyrok w całości. Sąd Apelacyjny w K. po rozpoznaniu apelacji powoda wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2013 roku uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej skierowane przeciwko I..L. co do kwoty 34 526,07 zł i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego, a w pozostałej części apelacje oddalił. --- STRONA 5 --- W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma żadnych podstaw by kierować przeciwko I. .L. żądanie zapłaty zadośćuczynienia, a także nie można w obecnym postępowaniu badać ani ważności zawartej przez nią z H. Ł. w dniu 30 kwietnia 2004 roku umowy, ani zasadności wystąpienia przez nią z powództwem o zapłatę wynikającej z umowy należności, ani poprawności wydanego przez Sąd Rejonowy nakazu zapłaty, ale nie oznacza to, że pozwana uprawniona była do egzekwowania objętego tytułem wykonawczym świadczenia w pełnej wysokości w zakresie zasądzonych od należności odsetek. W dacie zawarcia umowy prawo nie przewidywało żadnych ograniczeń, co do stopy odsetek umownych, pozostawiając jej określenie stronom umowy. Dopiero na zarzuty strony, czyli w niniejszej sprawie w sprzeciwie od nakazu zapłaty, rozpoznający sprawę sąd władny jest uznać, że określona w umowie stopa odsetek narusza zasady współżycia społecznego lub stanowi wyzysk w rozumieniu art. 388 § 1 k.c. Zdaniem Sądu Apelacyjnego uszło uwadze Sądowi pierwszej instancji, że już po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiła zmiana stanu prawnego, , gdyż do Kodeksu cywilnego wprowadzono, bowiem z dniem 20 lutego 2006 roku normy 359 § 2 1 i § 2 2 , w myśl których maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może przekraczać w stosunku rocznym czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, a jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne. Nie stanowi to jednak przeszkody dla domagania się w oparciu o art. 415 k.c. wyrównania szkody wyrządzonej wyegzekwowaniem odsetek w pełnej wysokości, ponieważ zmiana stanu prawnego obligowała wierzycielkę do ograniczenia wniosku egzekucyjnego w zakresie odsetek do ich maksymalnej wysokości wynikającej z ustawy. W skutek nie dostrzeżenia tej kwestii Sąd Okręgowy nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń. Stopa kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego jest, co prawda publikowana i łatwa do ustalenia, jednakże brak jest danych o datach, w jakich doszło do egzekwowania należności, do kiedy naliczone zostały odsetki w wysokości przewyższającej maksymalne i czy zaliczenie wpłat w pierwszej kolejności na poczet zawyżonych odsetek nie spowodowało późniejszej spłaty kredytu, rodzącej dalsze naliczanie odsetek. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie wyjaśnienie tych kwestii spowodowało, że w zakresie roszczenia odszkodowawczego powoda nie została rozpoznana istota sprawy. Sąd drugiej instancji zobowiązał Sąd Okręgowy do dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z akt postępowania egzekucyjnego w celu ustalenia czy i w jakim okresie pozwana wyegzekwowała zaliczone odsetki oraz jaka suma ostatecznie winna byłaby być wyegzekwowana przy zastosowaniu od 20 lutego 2006 roku zgodnej z prawem stopy odsetek równej czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego. Po odjęciu tej kwoty od --- STRONA 6 --- kwoty wyegzekwowanej zostanie otrzymana różnica odpowiadająca wysokości doznanej przez powoda szkody. Natomiast w razie, gdy wyliczenie okaże się zbyt skomplikowane, Sąd Okręgowy zasięgnie opinii biegłego odpowiedniej specjalności. Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalił, co następuje: H. Ł. w dniu 30 kwietnia 2004r. zawarł z P.P.H.U. (…) umowę pożyczki na podstawie, której powodowi została udzielona pożyczka w wysokości 300 zł. Termin spłaty strony ustaliły na 30 maja 2004r., a wysokość odsetek kapitałowych na kwotę 90 zł. Łącznie H. Ł. zobowiązany był do zapłaty na rzecz pożyczkodawcy kwoty 390 zł we wskazanym powyżej terminie. W przypadku opóźnienia w spłacie powyższej należności strony przewidziały w umowie, że pożyczkodawcy przysługiwać będą odsetki umowne w wysokości 20 zł za każdy dzień opóźnienia. Powód nie spłacił pożyczki w przewidzianym w umowie terminie, w związku, z czym pożyczkodawca wytoczył w dniu 22 czerwca 2004r. przeciwko H.Ł. powództwo o zapłatę. W dniu 5 sierpnia 2004r. Sąd Rejonowy w B. w osobie sędziego E. N. uwzględniając powództwo w całości wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym nakazał pożyczkobiorcy, aby w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłacił pożyczkodawcy kwotę 300 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości 20 zł za każdy dzień zwłoki poczynając od 31 maja 2004r. lub wniósł w tym terminie sprzeciw. Powód nie zaskarżył powyższego orzeczenia Sądu Rejonowego, co spowodowało uprawomocnienie się nakazu. Następnie na podstawie powyższego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, pożyczkodawca wszczął postępowanie egzekucyjne, które było prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. – M.G. w sprawie sygn akt (…) Na dzień 21 maja 2009r. zadłużenie powoda wynosiło 30.641,07 zł w tym 300 zł tytułem należności głównej oraz 30.341,07 zł tytułem odsetek. Ponadto H. Ł. zobowiązany był do pokrycia kosztów postępowania egzekucyjnego w wysokości 4.283,76 zł. W dniu 27 lipca 2009r., postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, wobec zapłaty przez dłużnika całego egzekwowanego świadczenia wraz z kosztami postępowania. W sprawie (…) komornik wyegzekwował odsetki w kwocie 26.866,51 zł na skutek umorzenia przez wierzyciela części odsetek, gdyż na dzień spłaty wynosiłyby one 38.280,00 zł. Odsetki w wysokości 20,00 zł za każdy dzień za okres od 20 lutego 2006 roku do dnia uregulowania należności, czyli 27 lipca 2009 roku wynosiłyby 25.080,00 zł. Odsetki liczone w wysokości czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego za --- STRONA 7 --- okres od 20 lutego 2006 roku do dnia uregulowania należności, czyli do dnia 27 lipca 2009 roku wyniosłyby 252,49 zł. Mając na uwadze fakt że wierzyciel a pozwana w tej sprawie mogła do dnia 19 lutego 2006 roku naliczać odsetki w wysokości określonej umownie a następnie od tej daty mogła domagać się jedynie odsetek w wysokości 4 krotności stopy kredytu lombardowego kwota którą powinien wyegzekwować komornik to 12 852 ,49 zł. Opłata stosunkowa od kwoty w wysokości 12.852, 49 zł wyniosłaby 1.927,87 zł (15%) do której należałoby doliczyć ewentualne koszty doręczenia środków pieniężnych i koszty wpisu do Księgi Wieczystej. tj kwoty 30 zł oraz 68 ,40 zł. W sumie komornik powinien wyegzekwować od powoda kwotę 14 878 ,76 zł. Komornik wyegzekwował od powoda łącznie kwotę 31 450 ,27 zł. Zatem szkoda powoda wyniosła 16 571,51 zł ( dowód informacja komornika k328 i ) W ocenie sądu przeprowadzenie tych wyliczeń nie było skomplikowane i nie wymagało wiadomości specjalnych stąd też zbędne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Sąd zważył co następuje : Już po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiła zmiana stanu prawnego, gdyż do Kodeksu cywilnego wprowadzono z dniem 20 lutego 2006 roku normy 359 § 2 1 i § 2 2 , w myśl których maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może przekraczać w stosunku rocznym czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, a jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne. Mimo, że pozwana dysponowała prawomocnym orzeczeniem sądu to z uwagi na zmianę stanu prawnego zobligowana była do ograniczenia wniosku egzekucyjnego w zakresie odsetek do ich maksymalnej wysokości wynikającej z ustawy. Zaniechanie wierzycielki w tym względzie uzasadnia przyjęcie jej odpowiedzialności na podstawie art. 415 k.c. Jak wynika z powyższych rozważań gdyby z dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy kodeks cywilny wierzycielka ograniczyła wniosek egzekucyjny w zakresie odsetek do ich maksymalnej wysokości wynikającej z ustawy łączna kwota która powinna być wyegzekwowana w tym koszty postępowania egzekucyjnego wyniosłaby 14 878 ,76 zł. W sprawie bezsporne jest , że od powoda wyegzekwowano kwotę 31 450 ,27 zł. Do dnia 19 lutego 2006 wierzyciel miał prawo do naliczania umownie ustalonych odsetek, dopiero po tym dniu w miejsce odsetek ustalonych umownie powinny wejść odsetki w maksymalnej wysokości przewidzianej ustawą. Skoro pozwana nie ograniczyła wniosku egzekucyjnego , mimo zmiany przepisów ustawy kodeks cywilny to zobowiązana jest do naprawienia szkody jaką wyrządziła tym zaniechaniem powodowi. Mając na uwadze powyższe z --- STRONA 8 --- mocy art.415 kodeksu cywilnego orzeczono jak na wstępie.