Postanowienie II C 476/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 476/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Głogowska Protokolant: st. sekr. sądowy Dorota Król po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2010 r. w Katowicach sprawy z powództwa A S przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę 1. odrzuca pozew co do żądania zapłaty kwoty 600.000 zł ( sześćset tysięcy złotych) wraz z odsetkami ; 2. oddala powództwo w pozostałej części; 3. nie obciąża powoda zwrotem kosztów procesu. Sygn. akt C 476/09 Uzasadnienie Powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 600.000 zł oraz renty po 300 zł miesięcznie, za bezprawne zamknięcie w Ośrodku Przystosowania Społecznego w T , gdzie przebywał w latach 1979-1982 zmuszony do ciężkiej niewolniczej pracy. Pozwany Skarb Państwa – M S, Prezes Sądu Okręgowego w K , Dyrektor Zakładu Karnego w T zastępowany przez Prokuratorie Generalną Skarbu Państwa wniósł o odrzucenie pozwu w zakresie żądania zapłaty kwoty 600.000 zł i oddalenie powództwa w pozostałej części oraz zasądzenie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podniesiono, iż przed tut. Sądem prawomocnie rozpoznano już pozew powoda o zapłatę kwoty 1 mln zł za umieszczenie powoda w Ośrodku Przystosowania Społecznego w T i wskazane powództwo zawierało żądanie zapłaty w zakresie 1 mln. zł, tak więc zarówno w zakresie podstawy faktycznej, jak i przedmiotu żądania, sprawę w tym zakresie należy uznać za prawomocnie osądzoną. --- STRONA 2 --- Pozwany podniósł zarzut przedawnienia, oraz wskazał na brak przesłanek warunkujących odpowiedzialność Skarbu Państwa. Żądanie renty możliwe jest w przypadkach konieczności wyrównania uszczerbku związanego ze szkodą na osobie. Sąd ustalił co następuje: Powód został umieszczony w Ośrodku Przystosowania Społecznego dnia 29.03.1979r na mocy orzeczenia Sądu Wojewódzkiego w K z dnia 20.04.1977 VIII Kow 637/77. Uprzednio powód odbywał karę pozbawienia wolności. Opuścił zakład karny w 1977r i miał orzeczony nadzór ochronny na okres 3 lat. W okresie nadzoru popełnił czyn z art. 203 kk w zw. z art. 60 kk, za co był karany na karę 2 lat pozbawienia wolności. Powód przebywał w OPS do 30.12.1982r kiedy to został zwolniony – postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w K VIII Kow 1032/82. Sąd zważył co następuje: Pozew odnośnie żądania kwoty 600.00 zł podlega odrzuceniu, albowiem w sprawie sygn. akt IIC 319/09 tożsame żądanie powoda zostało już prawomocnie osądzone. Analiza akt II C 319/09 prowadzi do wniosku, iż zachodzi tożsamość stron i tożsamość żądania różna jest tylko wartość przedmiotu sporu. Rozpoznano prawomocnie żądanie zapłaty kwoty 1 mln zł, w kwocie tej zatem mieści się żądanie dochodzone pozwem w sprawie sygn. akt II C 476/09. Uwzględniając powyższe Sąd zgodnie z art. 199 § 1 pkt 2 kpc orzekł o odrzuceniu pozwu w tej części. Odnośnie żądania reszty to wskazać należy, że do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa, konieczne byłoby w pierwszej kolejności wykazanie przesłanek odpowiedzialności z art. 417 kc i to w brzmieniu obowiązujących w latach 1979-1982. Art. 417 kc w brzmieniu obowiązującym w w/w latach stanowił, iż Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Dla przyjęcia odpowiedzialności funkcjonariusza publicznego niezbędne było – zaistnienie zdarzenia powodującego odpowiedzialność, szkody wynikającej z tego zdarzenia oraz istnienia związku przyczynowego. W zakresie treści art. 417 kc działanie funkcjonariusza musiało być nie tylko bezprawne, ale i zawinione. Powód odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach recydywy. Skierowany został do ośrodka przystosowania społecznego, a następnie do pracy. Ustawa z 19.04.1969 r kodeks karny wykonawczy przewidywała, że skazany odbywający karę pozbawienia wolności ma obowiązek pracy odbywającej się w warunkach i czasie przewidzianym dla danego zatrudnienia z odpowiednim wynagrodzeniem. O dopuszczeniu do pracy decydował lekarz art. 47,48,49,50 kkw. Brak jest w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż działania pozwanego były bezprawne. Twierdzenia powoda, że wykonywana przez niego praca była za ciężka – nie jest podstawą do przyjęcia bezprawności działania pozwanego. Powód za wykonaną prace otrzymywał wynagrodzenie. To, że nie było ono pełne również nie stanowi dowodu - bezprawności działania pozwanego. Kodeks karny wykonawczy – określał bowiem wielkość wynagrodzenia dla skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności. Warunkiem odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych musi być wystąpienie działania lub zaniechania z którymi ustawa wiąże obowiązek odszkodowawczy, powstanie szkody oraz związek przyczynowy między nim. Powód odbywał karę pozbawienia wolności za popełnione --- STRONA 3 --- przestępstwa w oparciu o prawomocne orzeczenia sądów. Powód nie wykazał, aby przy wydawaniu tych orzeczeń zostało naruszone prawo względnie zasady współżycia społecznego. Roszczenia powoda mają swoje źródło w zdarzeniach z lat 1979-1982. Roszczenia te przedawniły się najpóźniej 23.07.1982 r Powód wystąpił z roszczeniem w 2009r. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż powód dopiero w 2009r powziął wiadomość o swojej szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Powód swoje roszczenia wywodzi z faktu, iż zmuszony był do wykonywania pracy w nieodpowiednich warunkach. Tego rodzaju twierdzenia powoda zawarte w pozwie wskazują na to, iż powód zdawał sobie sprawę ze zdarzenia, które są w jego ocenie przyczyną szkody oraz osób za to odpowiedzialnych. Zarzut przedawnienia stanowi prawo podmiotowe dłużnika i tylko wyjątkowo może zostać nieuwzględniony. Może w konkretnych okolicznościach zostać uznany za nadużycie. Nadużycie ma miejsce wtedy, gdy powołanie się na przedawnienie pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. ( wyrok SN z 07.11.2003 VCK 399/02 LEX 175965) Dla oceny, czy zarzut przedawnienia nie nosi znamion nadużycia prawa niezbędna jest ocena charakteru roszczenia ( wyrok SN z 02.04.2003 I CKN 204/01 LEX nr 78814). Charakter roszczenia, którego dochodzi powód, brak wskazania czynu niedozwolonego, jego bezprawności, przemawia za przyjęciem, że brak uwzględnienia terminu przedawnienia nie byłby zgodny z prawem, które ma być stabilne. Powód nie powziął wiadomości o złym traktowaniu i niewolniczej pracy – jak to określa w 2009r, ale znacznie wcześniej. Przedawnienie jest instytucją stabilizującą stosunki prawne. Uwzględniając powyższe Sąd mając na względzie podniesiony zarzut przedawnienia a przede wszystkim nie wykazanie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa z mocy art. 417 kc orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 102 kp. Powód obecnie przebywa w Areszcie Śledczym. Nie ma żadnych dochodów, majątku lub oszczędności.