Postanowienie II C 466/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 466/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kozera Protokolant: protokolant sądowy Patrycja Wichary po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa E G przeciwko M J o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo ; 2. znosi wzajemnie koszty postępowania między stronami. Sygn. akt:II C 466/10 UZASADNIENIE Powódka wniosła o zobowiązanie pozwanego do złożenia na łamach gazety „(…)e” przeproszenia o treści: „Przepraszam Panią E G za obraźliwego sms-a, jakiego wysłałem pod jej adresem. Obiecują, że więcej tego typu sms nie wyślę.” W uzasadnieniu wskazała, iż pozwany znieważył ją sms-em, którego wysłał na komórkę --- STRONA 2 --- męża powódki. Pozwany napisał: ”pilnuj swojego krasnala, bo znów ci się pójdzie w Polskę kurwić.” Powódka wskazała, iż czuje się bardzo obrażona tą wiadomością. Pozwany nie wniósł pisemnej odpowiedzi na pozew. Na rozprawie w dniu 8.02.2011 r. (k. 37) podał, iż nie uznaje powództwa, bo to powódka powinna go przeprosić, gdyż to ona pierwsza wysłała do niego obraźliwego sms-a z komórki męża. Przyznał także, iż wysłał napisał sms-a, o którym mowa w pozwie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany , wysłał wiadomość tekstową sms, na komórkę męża powódki o treści: ”Pilnuj swojego krasnala, bo znów ci się pójdzie w Polskę kurwić.” Dnia (…) r. pozwany otrzymał z komórki męża powódki, o treści: „Słuchaj frajerze nie pasuje ci że prawdę ci mówię trzeba było płacić rachunki nie miał byś problemów.” Powyższe okoliczności były między stronami bezsporne. Sporna była kwestia, czy autorem sms-a wysłanego do pozwanego z komórki męża była powódka, jednakże ta kwestia nie maiała znaczenia dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd zważył: Stosownie do przepisu art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepisy prawa cywilnego nie zawierają wyraźnej definicji pojęcia dóbr osobistych, a różnorodność występujących dóbr, na co wskazuje pośrednio przykładowe wyliczenie przepisu art. 23 k.c., przesądza o niemożliwości ogólnego ujęcia. Pomimo braku definicji przyjmuje się, że dobra osobiste stanowią wartości o charakterze niematerialnym związane ściśle z jednostką ludzką. Za utrwalony należy też uznać pogląd, że przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby domagającej się ochrony, ale --- STRONA 3 --- całokształt sytuacji (kontekst), w którym doszło do zdarzenia mającego być źródłem naruszenia, jak również to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie (por. S. Dmowski. Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna. Wydanie 7., s. 100, LexisNexis, Warszawa 2006, Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2005 r., II CK 578/2004, Biuletyn Prawa Karnego 2005/4, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2004 r. VI ACa 1062/2003, Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 5 kwietnia 2002 r. II CKN 953/2000). Zgodnie z przepisem art. 24 § 1 k.c., ten którego dobro osobiste zostało zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, a w przypadku dokonanego naruszenia, na zasadach przewidzianych w kodeksie może żądać ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, nadto może się domagać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Wobec tego stwierdzić należy, że istnieją dwie podstawowe przesłanki ochrony dóbr osobistych: naruszenie lub zagrożenie dobra osobistego i bezprawność tego naruszenia lub zagrożenia. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc przede wszystkim określić, w jakich swoich odczuciach, ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6 k.c. i art. 232 k.c.). Niewątpliwie naruszenie dobra osobistego może nastąpić w każdy sposób, a więc także przez wysłanie wiadomości za pomocą sms. Poszkodowany nie musi natomiast wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne. W polskim prawie cywilnym obowiązuje obiektywne pojęcie bezprawności, według którego bezprawne jest zachowanie się sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Jak już wyżej wskazano, osoba, która domaga się ochrony przewidzianej w art.24 k.c. nie musi, zatem wykazywać winy sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego. Ciężar dowodu braku bezprawności działania spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Musi ona wykazać, że była do tego uprawniona. Przepis art. 24 §1 k.c. statuuje, bowiem domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Każde, więc naruszenie lub zagrożenie tego dobra należy wstępnie zakwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Okolicznościami tymi są: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa --- STRONA 4 --- podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (wyrok SN z dnia 19.10.1989r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12/377). W przedmiotowej sprawie powódka nie wykazała, że doszło do naruszenia jej dóbr osobistych. O tym czy doszło do naruszenia dobra osobistego nie mogą decydować subiektywne odczucia osoby uważającej się za pokrzywdzoną, lecz decydujące znaczenie ma to, jaką reakcję naruszenie wywołało w społeczeństwie. Przy wyjaśnieniu naruszenia dóbr osobistych należy posługiwać się kryterium obiektywnym, tzn. należy brać pod uwagę obiektywną reakcję społeczeństwa. Ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.03.1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997/6-7/93). Kryteria oceny naruszenia muszą być poddane obiektywizacji. Biorąc pod uwagę takie właśnie kryteria, nie można uznać, że wiadomość tekstowa pozwanego wysłana do męża powódki, narusza jej dobra osobiste. Bez znaczenia pozostaje subiektywne stanowisko powódki, że wiadomość pozwanego, w jej odczuciu, była obraźliwa i naruszająca jej dobra osobiste. Powódka, ani w pozwie, ani też w trakcie postępowania nie sprecyzowała, jakie konkretnie dobra osobiste miały zostać naruszone poprzez wysłanie wiadomości pozwanego, co jest jedną z przesłanek żądania ochrony przewidzianej w art. 24 k.c. W procesie konieczne jest wskazanie konkretnego dobra osobistego, którego naruszenie ma być przedmiotem badania Sądu. Ponadto ważne znaczenie dla uchwycenia zakresu zachowań, dopuszczalnych z punktu widzenia ochrony dóbr osobistych, mają funkcjonujące obiektywnie i powszechnie w danym środowisku zwyczaje (np. sąsiedzkie, zawodowe, artystyczne, studenckie, szpitalne). W przedmiotowej sprawie, pozwany jest znajomym męża powódki. Od dłuższego czasu pozostają oni skonfliktowani. Pozwany przedmiotowego sms- a napisał do męża powódki, w odpowiedzi na inna wiadomość. Powódka podała, iż treść przesłanej przez pozwanego wiadomości, znana jest jedynie jej i jej mężowi oraz wspólnemu znajomemu powódki i pozwanego. Mąż powódki, jak wskazała- nie zrobił jej awantury z powodu przedmiotowej wiadomości. Powódka nie podała jak zareagował na tą wiadomość wspólny znajomy stron. Decydujące znaczenie dla oceny zasadności twierdzenia o naruszeniu dobra osobistego ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale to, jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. (por. wyrok SN 2004.09.17 sygn. akt: V CK 69/04, LEX nr 197661). Sąd podziela pogląd zaprezentowany w literaturze przedmiotu, iż naruszenie dóbr osobistych ująć należy w kategoriach zobiektywizowanych, ponieważ polega ono na naruszeniu obiektywnych, chronionych prawem stanów rzeczy (Z. Radwański, Glosa do postanowienia SN z dnia 18 października 1967 r., II CZ 94/67, OSPiKA 1968, poz. 208). Opowiadając się za koniecznością --- STRONA 5 --- obiektywizacji dóbr osobistych, wskazywano, że poszukiwanymi obiektywnymi kryteriami są oceny społeczne, wynikające z istniejącej świadomości prawnej, zasad współżycia społecznego i zasad moralnych, a także element pewnej typowej, przeciętnej reakcji, co uzasadnia ochronę tylko typowego interesu, a nie interesu ujętego indywidualistycznie (A. Kopff, Glosa do wyroku SN z dnia 19 września 1968 r., II CR 292/68, NP 1970, nr 7-8, s. 1186; por. także A. Kopff, Ochrona sfery życia prywatnego w świetle doktryny i orzecznictwa , ZNUJ, Prace Prawnicze 1982, z. 100 s. 39 i n.). Zgodnie z ciężarem dowodu to na powodzie ciąży obowiązek wykazania jakie konkretne działania i w jaki sposób naruszają wskazane przez niego dobra. Sąd zważył, iż przy rozpoznawaniu sprawy nie jest obowiązkiem Sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Sąd nie ma też obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). (wyrok SN z 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997/6- 7/76) Na marginesie jedynie należało dodać, iż powódka wniosła o złożenie przez pozwanego przeprosin. Sąd zważył, iż złożenie oświadczenia jest najpopularniejszym środkiem służącym usunięciu skutków naruszenia czci, prawa do prywatności, nietykalności cielesnej. Treść i forma oświadczenia zależy od okoliczności sprawy. Może tu wejść w grę odwołanie, przeproszenie, wyrażenie ubolewania, sprostowanie, wyjaśnienie pewnych faktów. Przez odpowiednią formę należy rozumieć sposób zakomunikowania oświadczenia osobom trzecim lub ogółowi. Środek ten nie powinien być jednak stosowany w takiej formie, gdy samo zajście, w toku którego doszło do naruszenia dobra osobistego, jest znane tylko wąskiemu gronu osób. W takim wypadku wystarczające może być oświadczenie na tablicy ogłoszeń (np. w miejscu pracy) czy w czasie zebrania itp. (por. komentarz do art.24 kodeksu cywilnego (Dz.U.64.16.93), [w:] A. Kidyba (red.), K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, LEX, 2009.) W przedmiotowej sprawie powódka poczuła się urażona sms-em wysłanym przez pozwanego. O treści sms-a wiedzą tylko powódka jej mąż, pozwany i wspólny kolega stron, któremu powiedział o tym mąż powódki. Zatem żądanie zamieszczenia przeproszenia w gazecie, byłoby środkiem nieadekwatnym w przedmiotowej sprawie. --- STRONA 6 --- Obowiązkiem powódki zgodnie z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. było udowodnienie okoliczności, faktów, które pozwalałyby na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu. Naruszenie dobra osobistego musi mieć wymiar obiektywny, a nie subiektywny. Obiektywność to negatywna reakcja społeczeństwa na dane zachowanie.(OSN 1976/11/251 Powódka nie udowodniła naruszenia swoich dóbr osobistych przez pozwanego, nie wykazała, jakie w ogóle jej dobra osobiste zostały naruszone. W związku z powyższym nie przysługuje jej ochrona przewidziana w art. 24 k. c. i jej żądanie zamieszczenia przeprosin w gazecie „(…)”, podlega oddaleniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c.