Teza / krótkie omówienie
przekroczenia przez spółkę (...) S.A. dopuszczalnych poziomów hałasu na działce (...) zostało umorzone decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 18 marca 2015 r. jako bezprzedmiotowe. Wskazano, że z uwagi na tymczasowy charakt
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. Wydział II Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Artur Żymełka Protokolant: Agnieszka Lach po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. wR. sprawy z powództwa J. O. i Z. O. przeciwko K. H. i E. H. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1) oddala powództwo o zapłatę; 2) umarza postępowanie w pozostałej części; 3) zasądza od powódki J. O. na rzecz pozwanych E. H. i K. H. solidarnie kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 4) zasądza od powoda Z. O. na rzecz pozwanych E. H. i K. H. solidarnie kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt II C 440/14 UZASADNIENIE Powodowie J. O. i Z. O. w pozwie z dnia 14 listopada 2014 r. wnieśli o nakazanie pozwanym K. H. i E. H. zaniechania naruszeń dóbr osobistych powodów, polegających na podejmowaniu na nieruchomości pozwanych – położonej w R. C., składającej się z działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Rybniku prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) – działalności w postaci składowania, transportu, załadowywania i rozładowywania z pojazdów transportowych materiałów budowlanych, w tym kręgów betonowych, rur, krawężników, kostki brukowej i innych podobnych materiałów budowlanych, przy użyciu wózków widłowych, dźwigów i podobnych urządzeń mechanicznych oraz oddawania ich nieruchomości do takiego korzystania osobom trzecim. Wnieśli również o zasądzenie od pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powodowie podali, że opisana działalność jest dla powodów wyjątkowo uciążliwa, zakłóca bowiem ich normalne funkcjonowanie na ich nieruchomości, przez co godzi w ich dobre samopoczucie (dobrostan). Hałas przeszkadza w bieżących czynnościach dnia codziennego i pozbawia komfortu w korzystaniu ze swego domu i całej nieruchomości. W sąsiedztwie znajduje się niemal wyłącznie zabudowa mieszkaniowa. Ponadto,
--- STRONA 2 ---
dla nieruchomości pozwanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dopuszczono prowadzenie działalności usługowej nieuciążliwej. W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Zarzucili, że na spornej nieruchomości dopuszczalne jest prowadzenie działalności gospodarczej, a składowanie na niej wskazanych materiałów, w tym ich przeładowywanie, nie emituje hałasów ponad przeciętną miarę ani nie utrudnia powodom w inny sposób korzystania z nieruchomości oraz nie narusza ich dóbr osobistych. Pozwani wskazali, że załadunek i rozładunek odbywa się okresowo, najwyżej 2 razy dziennie, w godzinach od 7.00 do 18.00, a wykonawca czyni starania, by działalność nie była uciążliwa dla mieszkańców. Pozwani zarzucili, że przeprowadzona kontrola nie ujawniła żadnych nieprawidłowości w związku z zagospodarowaniem działki. Wskazali również, że w okolicy, w której zamieszkują powodowie, prowadzona jest działalność gospodarcza oraz przebiegają ruchliwe szlaki komunikacyjne. W piśmie z dnia 9 czerwca 2015 r. powodowie rozszerzyli powództwo domagając się zasądzenia od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwoty 1.000 zł oraz na rzecz powoda kwoty 1.000 zł, razem 2.000 zł, z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną u powodów naruszeniem ich dóbr osobistych. Jednocześnie powodowie cofnęli żądanie nakazania zaniechania naruszeń dóbr osobistych powodów, wnosząc o zasądzenie od pozwanych na rzecz powodów solidarnie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zmienionego stanowiska powodowie podali, że przez cały okres letni i jesienny 2014 r. doznawali istotnych dolegliwości, ponieważ działalność prowadzona na nieruchomości pozwanych pogarszała ich komfort życia, w konsekwencji czego doszło do naruszenia ich dóbr osobistych w postaci dobrostanu i nietykalności mieszkania. Powodowie stwierdzili, że lekceważący stosunek pozwanych spotęgował u powodów poczucie krzywdy. Zaznaczyli, że powodowie wybrali miejsce zamieszkania właśnie z myślą o spokojnym miejscu do odpoczynku. Oświadczyli, że żądana kwota ma na celu zrekompensowanie krzywdy także poprzez zapewnienie powodom poczucia, że porządek prawny chroni ich dobra i przynosi reakcję na ich naruszanie. Pozwani wyrazili zgodę na częściowe cofnięcie pozwu, domagając się oddalenia powództwa o zasądzenie zadośćuczynienia. Wnieśli również o zasądzenie kosztów w zakresie cofniętego powództwa i oddalenie wniosku powodów o zasądzenie na rzecz powodów solidarnie kosztów zastępstwa procesowego. Pozwani podnieśli, że nie naruszyli dóbr osobistych powodów, a gdyby nawet, to ich działania nie były celowe ani bezprawne, ponieważ polegały na wykonywaniu prawa własności nieruchomości. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powodowie J. O. i Z. O. są właścicielami, na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości, obejmującej działkę nr (...) o powierzchni 992 m 2 , położonej w R. C. przy ul. (...), zapisanej w księdze wieczystej KW Nr (...). Do dnia 16 stycznia 2015 r. właścicielami, na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, sąsiedniej niezabudowanej nieruchomości, obejmującej działkę nr (...) o powierzchni 1898 m 2 , zapisanej w księdze wieczystej KW Nr (...), byli pozwani K. H. i E. H.. Na podstawie umowy darowizny z dnia 16 stycznia 2015 r. nieruchomość tą pozwani podarowali swojemu synowi P. H.. Nieruchomość powodów położona jest w strefie terenów centralnych dzielnic i osiedli mieszkaniowych o korzystnej dostępności komunikacyjnej, na których planowana jest budowa obiektów i urządzeń usług ponadpodstawowych i podstawowych niezbędnych dla obsługi poszczególnych rejonów miasta. Na terenie tym dopuszczalne jest umieszczanie budynków użyteczności publicznej, przy preferencji użyteczności, których brak odczuwany jest w obsłudze mieszkańców danego rejonu miasta oraz dopuszczalna jest rozbudowa i przebudowa obiektów istniejących prywatnych i publicznych, których użytkowanie nie stanowi i nie będzie stanowić uciążliwości dla otoczenia i środowiska. Niedopuszczalna jest natomiast budowa i użytkowanie wszelkich obiektów budowlanych i urządzeń, które
--- STRONA 3 ---
wpływają ujemnie na stan sanitarny, bezpieczeństwo, wygląd i są niezgodne z funkcją strefy usługowej. Natomiast zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta R. z dnia 25 maja 2005 r., nieruchomość, która należała do pozwanych umiejscowiona jest na terenach usług. Dopuszczalna jest tam m.in. lokalizacja obiektów i urządzeń o funkcji produkcyjnej o uciążliwości niewykraczającej poza obrys działki, na której ten obiekt lub urządzenie są zlokalizowane, a zabronione jest umieszczanie przykładowo placów składowych i składowisk odpadów. Uciążliwość prowadzonych tamże działalności nie może obejmować terenów przeznaczonych w planie dla zabudowy mieszkaniowej. (dowód: odpisy ksiąg wieczystych KW Nr (...) k. 6-9, umowa darowizny z dnia 16 stycznia 2015 r. Rep. A nr 9/2015 k. 135-136, wyrys z planu zagospodarowania przestrzennego k. 156-157, zaświadczenie k. 158-159, pismo z dnia 28 października 2014 r. k. 112-113, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr (...) k. 114-115 ) W bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości powodów znajduje się również hurtownia (...), prowadząca handel różnego typu materiałami, m.in. cementem, artykułami wykonanymi z PCV. Droga dojazdowa do hurtowni prowadzi zarazem do nieruchomości powodów. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej, z uwagi na niedogodny dojazd, ciężkie samochody dostawcze zostawiają przywiezione materiały budowlane wzdłuż drogi, które następnie przewożone są na teren hurtowni przy użyciu wózka widłowego. Zdarzało się, że powodowie byli pozbawieni dojazdu do swej nieruchomości, ponieważ wyjazd blokowały samochody dostawcze, pozostawiony materiał albo klienci hurtowni. W okresie od lata 2014 r. do początku lutego 2015 r. opisana wyżej nieruchomość należąca do pozwanych, była wynajęta spółce (...) S.A. z siedzibą w W., w celu realizacji inwestycji drogowej „Przebudowa ulicy (...) na odcinku od O. Północnej do granic Miasta wraz z obiektem mostowym”, z przeznaczeniem na zorganizowanie zaplecza budowy, w tym składowanie materiałów. O przeprowadzenie remontu drogi mieszkańcy dzielnicy ubiegali się przez wiele lat. (...) S.A. rozpoczynała w/w inwestycję poszukiwała ogrodzonej i oświetlonej nieruchomości, na której mogłaby składować materiały wykorzystywane na bieżąco do realizacji inwestycji. Przewodniczący rady dzielnicy zwrócił się wówczas do syna pozwanych P. H., który faktycznie korzystał z nieruchomości pozwanych już przed dokonaniem jej darowizny na jego rzecz, o umożliwienie składowania materiałów na nieruchomości pozwanych. Pozwani podpisali wówczas na prośbę syna z (...) S.A. umowę umożliwiającą korzystanie tej spółce z ich nieruchomości. Na działce były składowane, w tym rozładowywane i załadowywane, materiały budowlane w postaci materiałów z zakresu kanalizacji deszczowej i galanterii betonowej, takich jak kręgi, studnie, rury, kostka, krawężniki. Rozładunek i załadunek materiałów na samochody ciężarowe, w tym przy użyciu ciężkiego sprzętu (dźwigów), odbywał się okresowo, o różnych porach dnia, przeważnie raz bądź dwa razy dziennie, od poniedziałku do piątku z reguły w godzinach od 7.00 do 18.00, czasem w soboty do godziny 16.00, przy czym w okresie letnim zdarzały się przeładunki do godziny 20.00. Niektóre załadunki wykonywano ręcznie. Pojedynczy przeładunek trwał maksymalnie do 2 godzin. Na nieruchomości nie składowano w okresie wykorzystywania przez spółkę (...) S.A. materiałów sypkich, gruzu, odpadów. Pod koniec 2014 r. spółka (...) nie wykorzystywała już jednak wynajętej działki jako zaplecza budowy drogi. Materiały sypkie były składowane na nieruchomości w marcu 2015 r. przez będącego już właścicielem nieruchomości syna pozwanych. Powódka pracowała w tym czasie w godzinach od 8.00 do 16.00. Również powód pracował zarobkowo, w tym na zmiany nocne. ( dowód: dokumentacja zdjęciowa k. 10-12, 127-129, k. 142-146, zeznania świadków P. H., M. C., A. G., S. B., K. W., J. S., częściowo zeznania świadka R. O., częściowo przesłuchanie powodów oraz przesłuchanie pozwanych na rozprawie 30 września 2015 r. ) Powodowie wystąpili o wszczęcie postępowania administracyjnego, tj. postępowania kontrolnego w zakresie zgodności prowadzonej na działce należącej do pozwanych działalności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz zachowania dopuszczalnego poziomu hałasu. W październiku 2014 r. Inspektor Wydziału Ekologii Urzędu Miasta R. przeprowadził kontrolę pod kątem przestrzegania przepisów ochrony środowiska. Nie stwierdzono uciążliwości zaplecza budowlanego ani hałasu pochodzącego z przedmiotowego terenu. W ramach postępowania wyjaśniającego, stwierdzono jednak, że lokalizacja zaplecza budowlanego na działce (...) była niezgodna
--- STRONA 4 ---
z przeznaczeniem przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie w przedmiocie przekroczenia przez spółkę (...) S.A. dopuszczalnych poziomów hałasu na działce (...) zostało umorzone decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 18 marca 2015 r. jako bezprzedmiotowe. Wskazano, że z uwagi na tymczasowy charakter działalności decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu nie wydaje się. Tego rodzaju decyzje wydaje się w przypadkach stwierdzenia stałych stanów przekraczania norm hałasu, a nie wobec zjawisk incydentalnych, wiążących się z czasowymi niedogodnościami. Do samego pomiaru poziomu hałasu nie doszło. ( dowód: pismo z dnia 6 października 2014 r. k. 13, pismo z dnia 23 października 2014 r. k.116, protokół k. 111, pismo z dnia 28 października 2014 r. k. 112-113, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr (...) k. 114-115, decyzja z dnia 18 marca 2015 r. k. 125-126 oraz przesłuchanie powoda Z. O. ) Innym mieszkańcom dzielnicy, w tym zamieszkującym w pobliżu, lecz nie w bezpośrednim sąsiedztwie zajmowanej nieruchomości prowadzona na niej działalność nie przeszkadzała. Uciążliwości w postaci hałasu nie odnotowali również pracownicy hurtowni (...), ani przechodzący obok, czy przejeżdżający mieszkańcy okolicy. ( dowód: oświadczenia k. 50, zeznania świadków P. H., M. C., A. G., S. B., K. W., J. S. oraz przesłuchanie pozwanych ) Wskutek działań i skarg powodów, spółka (...) S.A. zaprzestała składowania w grudniu 2014 r., a przestała korzystać z działki powodów na początku lutego 2015 r. Składowane materiały zostały przeniesione na inne miejsca jeszcze przed zakończeniem prowadzonej inwestycji drogowej. ( dowód: dokumentacja zdjęciowa k. 127-129, zeznania świadka P. H. ) W okresie od sierpnia do października 2014 r. powodowie kierowali do pozwanych oraz do spółki (...) S.A. wezwania o zaprzestanie naruszeń prawa własności, powołując się na immisje pośrednie, pochodzące z nieruchomości zajętej na cele składowania materiałów budowlanych, które to oddziaływanie miało przekraczać przeciętną miarę i pozostawać w sprzeczności z przeznaczeniem nieruchomości w planie zagospodarowanie przestrzennego. Między stronami nie doszło jednak do porozumienia. Pozwani wskazywali, że niedogodności nie są dotkliwe, a prowadzona inwestycja drogowa służy interesom społeczności lokalnej. Przy rozwiązywaniu sporu między stronami pośredniczyła bezskutecznie również przewodnicząca zarządu rady dzielnicy. Jednakże nie doszło do bezpośredniego spotkania wszystkich stron. ( dowód: pismo z dnia 2 października 2014 r. k. 14, pismo z dnia 5 września 2014 r. k. 17, pismo z dnia 22 września 2014 r. k. 15, pismo z dnia 11 września 2014 r. k. 16, wezwanie z dnia 5 września 2014 r. k. 18, wezwanie z dnia 19 sierpnia 2014 r. k. 19, pismo z dnia 24 września 2014 r. k. 20, zeznania świadków A. G., K. W. oraz przesłuchanie powódki ) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Żądanie powodów zostało oparte o art. 24 § 1 k.c., zgodnie z którym ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W tym zakresie następuje odesłanie do art. 448 k.c. przewidującego, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przewidzianymi w art. 24 § 1 k.c. przesłankami odpowiedzialności, które muszą być spełnione łącznie są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawy. Spełnienie dwóch
--- STRONA 5 ---
pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany, natomiast w przypadku ich udowodnienia ciężar dowodu, że zachowanie naruszające dobra osobiste nie było bezprawne przechodzi na sprawcę naruszenia. Pozostające pod ochroną prawa cywilnego dobra osobiste wymienione są w art. 23 k.c. i są nimi w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Zwrócić przy tym uwagę należy, że katalog dóbr osobistych wymienionych w tym przepisie ma charakter otwarty. W orzecznictwie i w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. W rozpoznawanej sprawie dochodzone roszczenie należało rozpatrywać przez pryzmat wymienionego wprost w art. 23 k.c. dobra osobistego jakim jest nietykalność mieszkania. Przy ustalaniu bowiem treści prawa nietykalności mieszkania w rozumieniu w/ w przepisu należy wziąć pod uwagę również aspekt niematerialny. Na gruncie art. 23 k.c. prawo do zachowania nietykalności mieszkania nie oznacza wyłącznie prawa do ochrony przed bezpośrednią ingerencją w sferę fizycznego korzystania z mieszkania, ale chroni także przed bezprawnym wtargnięciem w sferę określonego stanu psychicznego i emocjonalnego, jaki daje każdemu człowiekowi poczucie bezpiecznego i niezakłóconego posiadania miejsca, w którym koncentruje swoje istotne sprawy życiowe i chroni swoją prywatność. Przepis art. 24 k.c. może stanowić podstawę ochrony także wtedy, gdy do zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych dochodzi na skutek pośredniego oddziaływania, pozostającego w związku z korzystaniem z sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2009 r., II CSK 513/08, LEX nr 738100; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2014 r., I ACa 26/14, LEX nr 1537479). W rozpoznawanej sprawie powodowie zarzucali pozwanym naruszenie ich dóbr osobistych i takim żądaniem Sąd zgodnie z art. 321 k.p.c. był związany. Zarzucane pozwanym zachowanie mogło być rozpatrywane przez pryzmat naruszenia nietykalności mieszkania (nieruchomości) w wyżej wskazanym szerokim rozumieniu. Dlatego też w ocenie Sądu nie było potrzeby konstruowania nowego dobra osobistego w postaci dobrostanu (dobrego samopoczucia), które pozwani mieli naruszyć. Podkreślić należy, że nie każda dolegliwość w postaci doznania przykrości stanowi o naruszeniu dóbr osobistych, ale tylko taka, która wedle przeciętnych ocen przyjmowanych w społeczeństwie przekracza próg dozwolonych zachowań i nie jest małej wagi. Stopień doznawanej dolegliwości, o ile przekracza dozwoloną skalę zachowań, ma wpływ na zakres środków ochrony. Nie może być miarodajny wyłącznie stan uczuć oraz miara indywidualnej wrażliwości powoda, lecz także kontekst społeczny, a zwłaszcza odbiór przypisywanych zachowań w danym środowisku. Ocena, czy w konkretnej sytuacji naruszenie dóbr osobistych rzeczywiście nastąpiło, nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości (ocena subiektywna) zainteresowanego, ta bowiem może być szczególnie duża ze względu na cechy osobowe, np. z powodu szczególnej drażliwości i przewrażliwienia (por. np: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 kwietnia 2015 r., I ACa 1093/14, LEX nr 1740628; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 września 2013 r., I ACa 374/13, LEX nr 1372248; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2013 r., I ACa 1034/12, LEX nr 1298984). Istotnie nieruchomość pozwanych była wykorzystywana przez (...) S.A. niezgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszczał prowadzenie na tej nieruchomości nieuciążliwie działalności usługowej, ale nie wykorzystywanie jej na place składowe. Podkreślić jednakże należy, że sam fakt wykorzystywania nieruchomości niezgodnie z w/w planem nie był równoznaczny z naruszeniem dóbr osobistych. Jak bowiem wyżej wskazano dla odpowiedzialności z tytułu ochrony dóbr osobistych koniecznym jest również stwierdzenie naruszenia dóbr osobistych. Tymczasem niewątpliwie prace prowadzone na nieruchomości pozwanych przez pracowników (...) S.A. wiązały się z dolegliwością dla powodów, jednakże w świetle okoliczności sprawy nie można przyjąć, że dolegliwość ta była tak duża, że można ją zakwalifikować jako naruszenie jakichkolwiek dóbr osobistych powodów. Wskazać należy, że prace związane z rozładowywaniem i załadunkiem materiałów na nieruchomości pozwanych, kiedy oni byli właścicielami tej nieruchomości, przez pracowników (...) S.A. miały miejsce w ograniczonym zakresie czasowym. Wynikało to nie tylko ze złożonych zdjęć, przesłuchania pozwanych oraz świadków strony pozwanej, ale również z przesłuchania powodów i świadka R. O., którzy z kolei
--- STRONA 6 ---
dopatrywali się naruszenia dóbr m.in. w nieprzewidywalności godzin prowadzenia prac. Zwrócić należy uwagę na fakt, że Inspektor Wydziału Ekologii Urzędu Miasta R., który w październiku 2014 r. przeprowadził kontrolę pod kątem przestrzegania przepisów ochrony środowiska nie stwierdził uciążliwości zaplecza budowlanego ani hałasu pochodzącego z przedmiotowego terenu. Skutkowało to zresztą umorzeniem postępowania decyzją Prezydenta Miasta R., w której wskazano, że z uwagi na tymczasowy charakter działalności decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu nie wydaje się. Jednocześnie wskazano, że tego rodzaju decyzje wydaje się w przypadkach stwierdzenia stałych stanów przekraczania norm hałasu, a nie wobec zjawisk incydentalnych, wiążących się z czasowymi niedogodnościami jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wskazać należy, że żaden z przesłuchanych sąsiadów nie potwierdził dużej uciążliwości prac prowadzonych przez pracowników (...) S.A. Fakt, że ich nieruchomości nie sąsiadowały bezpośrednio z nieruchomością pozwanych nie miał – wbrew twierdzeniom powodów – istotnego znaczenia. Gdyby bowiem działalność (...) S.A. była tak głośna i dokuczliwa jak przedstawiali to powodowie oraz świadek R. O., to musiałaby być zauważalna również dla dalszych sąsiadów pozwanych i powodów, czy też innych osób. Prace prowadzone były najwyżej parę godzin w ciągu dnia, nie przekraczały łącznie 4 godzin, nie kolidowały z czasem przeznaczonym na spoczynek nocny. Jak wynika z przeprowadzonych dowodów zdecydowana większość prac była wykonywana w czasie, w którym powodowie byli w pracy. Fakt, że powód czasami w ciągu dnia odsypiał nocną zmianę w pracy nie zmienia faktu, że obowiązek zachowania ciszy dotyczy godzin nocnych. Ponadto zwrócić również należy uwagę na fakt, że nie jest tak, że nieruchomość powodów położona była w cichym i ustronnym miejscu, co nie może pozostać bez wpływu na ocenę naruszenia dóbr osobistych przez prace prowadzone na nieruchomości pozwanych. W bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości powodów znajduje się bowiem hurtownia (...), z której działalnością również wiążą się hałasy i inne niedogodności, w tym wynikające ze wspólnej drogi dojazdowej do hurtowni i nieruchomości powodów, na której również dochodziło do rozładunku dostarczanych materiałów. Zwrócić również należy uwagę na fakt, że także na działce pozwanych generalnie dopuszczalna była działalność gospodarcza. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka R. O. – ojca powoda – oraz powodów, że obiektywnie dochodziło do tak dużych uciążliwości w związku z korzystaniem z nieruchomości pozwanych jak opisywały to w/w osoby, ponieważ nie znalazło to potwierdzenia w innych dowodowych. Sąd nie dał również wiary, że prace prowadzone na nieruchomości pozwanych spowodowały pogorszenie stanu zdrowia powódki. Reasumując stwierdzić należy, że pomimo wystąpienia pewnych dolegliwości nie doszło jednakże do przekroczenia stopnia warunkującego stwierdzenie naruszenia dóbr osobistych powodów w związku z wykorzystywaniem nieruchomości pozwanych. Niezależnie od braku wykazania naruszenia dóbr osobistych powodów zwrócić należy uwagę na fakt, że to nie pozwani dopuszczali się prac, które miały zgodnie z samymi twierdzeniami powodów naruszać ich dobra osobiste. Zachowanie pozwanych ograniczyło się bowiem do czasowego udostępnienia nieruchomości (...) S.A. w celu składowania materiałów wykorzystywanych w celu realizacji inwestycji drogowej „Przebudowa ulicy (...) na odcinku od O. Północnej do granic Miasta wraz z obiektem mostowym”, będącej powszechnie wyczekiwaną przez całą społeczność lokalną. W istocie zarzuty powodów dotyczyły sposoby wykorzystywania nieruchomości pozwanych przez pracowników w/w spółki, za których pozwani odpowiedzialności nie ponosili. W tej sytuacji biorąc pod uwagę okoliczności sprawy stwierdzić należało brak adekwatnego związku przyczynowego w rozumieniu art. 361 k.c. pomiędzy zachowaniem pozwanych a tak dolegliwym wykorzystywaniem działki pozwanych przez pracowników w/w spółki, że miało to prowadzić do naruszenia dóbr osobistych powodów. Twierdzenia o tym, że (...) S.A. mogła znaleźć teren z dala od terenów zabudowanych, a koszty związane z ogrodzeniem, oświetleniem i zabezpieczeniem terenu, na którym składowane byłyby materiały, wliczyć w koszty inwestycji nie miały istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ sprawa nie dotyczy w/w spółki, ale pozwanych nieobeznanych z całym procesem inwestycyjnym, do których przewodniczący rady dzielnicy jedynie zwrócił się z prośbą o udostępnienie terenu dla dobra społeczności lokalnej. Pozwani tylko wyrazili na to zgodę. Działanie pozwanych było zatem podjęte w interesie tej społeczności, nie miało na celu pokrzywdzenie powodów, a biorąc pod uwagę pozostałe wyżej wskazane okoliczności tej konkretnej sprawy, w tym fakt prac na nieruchomości pozwanych w ograniczonym zakresie, fakt że z nieruchomością powodów sąsiaduje hurtownia, a zatem że nie są to tereny przeznaczone wyłącznie na cele mieszkaniowe, przyjąć należy, że zachowanie pozwanych, gdyby nawet przyjąć za pozostające w związku z podnoszonym przez powodów naruszeniem ich dóbr osobistych, nie miało cech zachowania bezprawnego.
--- STRONA 7 ---
Podkreślić również należy, że powodowie nie byli pozbawieni możliwości ochrony swoich interesów innym środkami, w tym przewidzianymi przez przepisy prawa administracyjnego, co ostatecznie okazało się skuteczne, ponieważ doprowadziło do przeniesienia zaplecza budowy na inne miejsca. Kiedy bowiem okazało się, że plan zagospodarowania przestrzennego nie dopuszcza możliwości składowania materiałów to (...) S.A. od grudnia 2014 r. zaprzestała składowania tam dalszych materiałów. Wobec bezzasadności żądania co do zasady nie zasługiwało na uwzględnienie również żądanie zadośćuczynienia. W tej sytuacji jedynie na marginesie wskazać należy, że nawet stwierdzenie, że doszło do naruszenia dóbr osobistych nie uzasadnia automatycznie zasądzenia na rzecz pokrzywdzonych zadośćuczynienia. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może a nie obligatoryjnie przyznaje temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Tymczasem w ocenie Sądu nawet gdyby przyjąć za prawdziwe twierdzenia pozwanych o stopniu dolegliwości doznanych w związku z wykorzystywaniem nieruchomości pozwanych, to biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wskazane okoliczności sprawy, w tym, że zachowanie pozwanych było powszechnie doceniane przez społeczność lokalną, że pozwani żądanie zadośćuczynienia zgłosili dopiero kiedy okazało się, że pozwani nie są już właścicielami nieruchomości i kiedy od kilku miesięcy spółka (...) S.A. nie składowała materiałów na działce pozwanych, to zasądzenie zadośćuczynienia byłoby w ocenie Sądu sprzeczne zarówno z jego funkcją prewencyjno-represyjnej, jak i kompensacyjną. Przytoczone przez powodów argumenty tak późnego zgłoszenia żądania zadośćuczynienia w ocenie Sądu były nieprzekonywujące. Sąd nie uwzględnił wniosku o dokonanie oględzin nieruchomości pozwanych, z uwagi na nieprzydatność przedmiotowego dowodu mając na uwadze zakończenie opisywanego w pozwie składowania materiałów na nieruchomości pozwanych w okresie, w którym byli jej właścicielami, a co w tej sytuacji zmierzałoby jedynie do przedłużenia postępowania (art. 217 § 3 k.p.c.). W części, w jakiej powodowie cofnęli pozew postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 203 k.p.c., ponieważ cofnięcie pozwu należało uznać za dopuszczalne w świetle art. 203 § 4 k.p.c. W zakresie dotyczącym żądania zapłaty zadośćuczynienia Sąd z wyżej wskazanych przyczyn powództwo oddalił jako niezasadne. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu był art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), a także art. 203 § 2 zd. 2 k.p.c., w myśl którego w przypadku cofnięcia pozwu na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty. Co prawda w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji kiedy powództwo było w chwili wniesienia pozwu uzasadnione, a cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia roszczenia dopiero w toku procesu, ale taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Dlatego też Sąd na podstawie art. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c., art. 203 § 2 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 2 oraz § 11 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t. ze zm.) zasądził od powódki na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 360 zł oraz od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 360 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd miał na uwadze, że każdy z powodów odrębnie domagał się zasądzenia zadośćuczynienia solidarnie od pozwanych (obliczona stawka wynagrodzenia w tym zakresie wynosiła po 180 zł) w związku z czym koszty procesu winny być rozliczanie odrębnie w stosunku do każdego powoda. Do kwoty tej doliczył po 180 zł, jako połowy stawki należnej w zakresie ochrony dóbr osobistych co do żądania niemajątkowego, w ten sposób uzyskując w/w kwoty po 360 zł od każdego z powodów na rzecz pozwanych solidarnie.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek (...) w R. Wydział#II C 440/14 UZASADNIENIE Powodowie J. O. i Z. O. w pozwie z dnia 14 listopada 2014 r. wnieśli o nakaz#art. 24 § 1 k.c.#art. 448 k.c.#art. 23 k.c.#art. 24 k.c.#art. 321 k.p.c.#art. 361 k.c.#art. 217 § 3 k.p.c.#art. 355 § 1 k.p.c.#art. 203 k.p.c.#art. 203 § 4 k.p.c.#art. 98 § 1 k.p.c.#art. 203 § 2 zd. 2 k.p.c.#art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c.