Postanowienie II C 44/21 WYROK

--- STRONA 1 --- —— Sygnatura akt II C 44/21 WYROK | W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2022 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi- Widzewa w Łodzi II Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący sędzia KT Protokolant sekretarz sądowy MC . po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2022 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa Mii przeciwko Skarbowi Państwa- Ministrowi Sprawiedliwości o zapłatę 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu; 3. Ą k = przyznaje adwokatowi BW oraz adwokatowi EMI tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu kwoty po 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, które wypłacić z środków Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi- Widzewa w Łodzi. Sygnatura akt II C 44/21 UZASADNIENIE W pozwie wniesionym w dniu 26 listopada 2020 roku do Sądu Rejonowego dla Łodzi- Śródmieścia wrŁodzi Mil; domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa- Zakładu Karnego nr 2 w E kwoty 20000 zł tytułem odszkodowania z tytułu poniesionych strat moralnych, psychicznych i fizycznych wynikających z umieszczenia powoda, mającego w status osoby chronionej, w celi ogólnej oraz w grupie spacerowej z osobami uczestniczącymi w subkulturze więziennej, pozbawienia możliwości , wychodzenia na plac spacerowy oraz brania udziału w zajęciach kulturalnooświatowych i bezstresowego widzenia z matką. (pozew k. 4-4v, pismo k. 45- 46) ' Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2020 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i' sprawę przekazał do rozpoznania tutejszemu Sądowi jako właściwemu. * (postanowienie k. 9) --- STRONA 2 --- 'W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując je co do zasady jak i wysokości oraz żądał zasądzenia zwrotu kosztów procesu. (odpowiedź na pozew k. 28-30v) N Postanowieniem z dnia 14 marca 2022 roku Sąd na podstawie art. 6782 k.p.c. dokonał prawidłowej reprezentacji i ustalił prawidłową reprezentację Skarbu Państwa w niniejszej sprawie w ten sposób, że stwierdził, iż jednostką uprawnioną do występowania w imieniu Skarbu Państwa jest Minister Sprawiedliwości. ” (postanowienie k. 114, pisma k. 107 i 131-135, postanowienie k. 141) Sąd ustalił: Powód jest osobą skazaną. Powód odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym nr 1 wł. gdzie administracja zakładu, na jego wniosek w grudniu 2016 roku nadała mu status osoby chronionej, z uwagi na to, iż powód współpracował z wymiarem sprawiedliwości. Powód nie był natomiast objęty szczególną ochroną uregulowana w art. 88d $ 1 kkw. (zeznanta świadka MEN k 75.74, zoznania świadka (SBB k. 74-741) Status osoby chronionej nie wymaga podjęcia formalnej decyzji przez sąd. Jest to decyzja o charakterze technicznym, podejmowana przez administrację danej jednostki penitencjarnej w celu zapewnienia więźniom bezpieczeństwa- w tym na wniosek samego więźnia- w związku z obowiązkiem w tym zakresie, spoczywającym na jednostce penitencjarnej. Nadanie statusu ma na celu ochronę więźnia przed niewłaściwymi zachowaniami ze strony innych osadzonych, w tym przed naruszeniem nietykalności cielesnej. W takim przypadku osadza się osobę w odpowiednim składzie osobowym w celi. Zajęcia kulturalnooświatowe, spacer, łaźnia są organizowane bez uczestniczenia więźniów grypsujących. Chodzi o izolowanie takich osób od siebie. Wychowawca ma informację z systemu, że osoba jest chroniona i podejmuje decyzje o rozmieszczeniu takiej osoby. (zeznania świadka WIŚNI k. 73-74, zeznania świadka EIA k. 74-74v, zeznania świadka GB) k. 74-74v) Powód wystąpił w AŚ w Elo status z obawy o swoje bezpieczeństwo. Został odizolowany od subkultury, grypsujących oraz więźniów neutralnych czyli tzw. ogółu. W więzieniu nie są tolerowane osoby, które współpracują z wymiarem sprawiedliwości. Osoby takie są najniższe w całej hierarchii. Mają złe relegacje z innymi więźniami, a także z osobami, które przeszły na izolację. Powód był wyzywany po nazwisku i pseudonimie. W Areszcie Śledczym, jako osoba chroniona, powód chodził na świetlicę, spacery, realizował swoje uprawnienia osadzonego bez obecności osób z ogółu oraz grypsujących. Tylko widzenia odbywały się na wspólnej sali- powód siedział jednak wtedy przy stoliku nr znajdującym się w odległości koRĄ metra od funkcjonariusza służby więziennej. (zeznania powoda k. 90-91v, zeznania świadka I k. 182-183) W okresie od 13 lutego 2019 roku do 29 lutego 2019 roku przebywał w Zakładzie Karnym Nr 2 w £, gdzie został skierowany w celach rehabilitacji w ramach funkcjonującego w tej jednostce podmiotu leczniczego dla osób pozbawionych wolności. Areszt Śledczy w $$ poinformował Zakład Karny Nr 2 wł! o nadaniu powodowi statusu chronionego. W Zakładzie Karnym powód miał także status osoby chronionej, jak w Areszcie Śledczym. Nie zmieniono tego statusu. Był on uwzględniony w systemie, w którym zaznacza się: przynależność do podkultury, neutralny, osoba chroniona. e (notatka służbowa k. 33-33v, notatka k. 34, notatka służbowa k. 35, notatka k. 36, zeznania świadka KYNĘ, k. 73-74, zeznania świadka BSB, k. 74-74v, zeznania powoda k. 90-91v, zeznania świadka MIES k. 182-183) 'W Zakładzie Karnym Nr 2 w $$ na oddziale szpitalnym były tylko sale, gdzie przebywał ogół i grypsujący. Powód nie został poinformowany o zmianie kwalifikacji z osoby chronionej. Przekazał wychowawczyni informację, że jest zakwalifikowany jako osoba izolowana i wymaga odpowiedniej celi. Wychowawczyni nie widziała takiej potrzeby. Z tego powodu pierwszego dnia po przybyciu do Zakładu Karnego powód zrezygnował z rehabilitacji i złożył wniosek o przeniesienie do Aresztu Śledczego. W okresie oczekiwania na wyznaczenie transportu powrotnego do jednostki - macierzystej, powód został zakwaterowany w pawilonie A, w celi nr 208 w celi z trzema więźniami z ogółu, z których dwóch było skazanych za zabójstwo. O zakwaterowaniu powoda zdecydował wychowawca z ochroną. Wychowawca na oddziale przekazał oddziałowemu, aby uważał na funkcjonowanie powoda w oddziale, jak się zachowuje, jak się dogaduje z osadzonymi. (zeznania świadka ŚZNE, k. 73-74, zeznania powoda k. 90-91v) Podczas pobytu w Zakładzie Karnym Nr 2 w £] powód nie czuł się bezpieczny, obawiał się, że zostanie rozpoznany i będzie miał problemy. Starał się nie pokazywać, „nie wychylać”. Nie chodził na świetlicę, spacery. Kiedy szedł do telefonu to prosiłem oddziałowego, żeby nikogo nie było. Nie --- STRONA 3 --- Ź * EJ korzystał z żadnych uprawnień przysługujących osadzonym obawiając się, że ktoś go rozpozna. Kiedy trafił na celę dla ogółu, został zapytany czy jest grypsujący. Zadeklarował, że jest z ogółu, aby nie mieć problemów. Miał jedno widzenie z mamą odbywające się na sali, w której przebywały różne osoby, również ogół i grypsujący. Powód nigdzie nie chodził poza tym jednym widzeniem i telefonami, siedział w celi. W celi była osoba, która przyjmowała leki na uspokojenie przepisane przez psychiatrę w zastrzykach co pogłębiało obawy powoda. Nie było żadnych sytuacji ze strony osadzonych na oddziale wynikających z tego, że został rozpoznany. (zeznania powoda k. 90-91y) * 'W Zakładzie Karnym osobno są kwaterowani recydywiści oraz odbywający karę po raz pierwszy. Te dwie grupy są oddzielnie organizowane pod kątem spacerów. W trakcie spacerów i widzeń każdy osadzony jest chroniony, jest doprowadzany, odprowadzany i nadzorowany. (zeznania świadka AN k. 73-74) W czasie pobytu powód nie zgłaszał pisemnych skarg. Inni więźniowie nie zgłaszali skarg na powoda. (zeznania świadka USN k. 73-74, pismo k. 76) Powód, podczas pobytu w Areszcie Śledczym, został osadzony w celi ogólnej. Po interwencji u wychowawcy cela, w której przebywał z jednym osadzonym, została wyłączona z porządku ogólnego. Z powodu dopytywania się przez tego osadzonego o przyczynę tej zmiany; powód umówił się z wychowawcą, iż będzie mówił, że pisze dużo skarg i nakłania innych do skarg, dlatego zmieniono celę. > (zeznania powoda k. 90-91v, notatki k. 34, 39 i 40) Zgodnie z $ 59 ust. 3 zarządzenia numer 19/16 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 14 kwietnia 2016 roku w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz zakresów czynności funkcjonariuszy i pracowników działów penitencjarnych i terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych, w trakcie pozbawienia wolności w zakładzie karnym należy rozmieszczać osadzonych w celach mieszalnych niezależnie od deklarowanej przynależności do grup nieformalnych, w sposób zapewniający bezpieczeństwo osobiste i bezpieczeństwo zakładu karnego. (zarządzenie k. 37-38) Sąd zważył: Powództwo podlegało uwzględnieniu w części. Podstawę prawną żądania pozwu stanowiły przepisy art. 417 k.e., 23 k.e., 24 k.e. i 448 k.c. Zgodnie z art. 417 8 1 k.e., za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 417 k.c. jest szkoda majątkowa w rozumieniu przepisu art. 361 8 2 k.e., jak również szkoda niemajątkowa na osobie (krzywda), podlegająca naprawieniu w drodze zadośćuczynienia pieniężnego w przypadkach wskazanych w art. 445 i 448 k.c. Przepis art. 23 k.c. przewiduje, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie z art. 24 8 1 k.e., ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie ' dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Zaś, na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Natomiast, stosownie do art.448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków --- STRONA 4 --- m potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przesłankami roszczeń przewidzianych w art. 448 k.c. są: bezprawne naruszenie dobra osobistego powodujące szkodę niemajątkową, czyn sprawcy noszący znamiona winy w każdej postaci oraz związek przyczynowy między tym czynem a szkodą. Na powodzie, który wywodzi swe roszczenia z przepisu art. 448 k.c., spoczywa obowiązek udowodnienia faktu naruszenia dobra osobistego, winy sprawcy naruszenia oraz związku przyczynowego pomiędzy owym zawinionym zachowaniem a doznaną krzywdą. Bezprawność naruszenia, zgodnie z art. 24 k.c. jest natomiast objęta domniemaniem wzruszalnym. W konsekwencji, ciężar dowodu, iż naruszenie dobra osobistego nie było bezprawne, a w szczególności, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom, obciąża w świetle z art. 6 w związku z art. 24 k.c. pozwanego. Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Działania naruszające te dobra mogą zatem rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i 448 k.c. Zgodnie z art. 82 $ 1 kkw w celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu postępowaniu ze skazanymi, zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych ' zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego, wyboru właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu zakładu karnego oraz rozmieszczenia skazanych wewnątrz zakładu karnego - dokonuje się ich klasyfikacji. Z uwagę na specyfikę organizacyjną odbywania kary pozbawienia wolności, osadzeni pozostają w stanie pełnej zależności do decyzji i działań administracji jednostki karnej, w której się znajdują. Bezpieczeństwo ich i życia zdrowia zależy od skuteczności funkcjonowania zakładu karnego oraz od zdolności tego. zakładu, aby zapobiegać niebezpiecznym sytuacjom związanym nieodłącznie z życiem więziennym. Zgodnie z art. 108 $ 1 kkw administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary. Powód przed przetransportowaniem do Zakładu Karnego Nr 2 w 8] miał nadany status osoby chronionej, z uwagi na to, iż współpracował z wymiarem sprawiedliwości. Areszt Śledczy informował Zakład Karny o statusie powoda. Status ten został utrzymany w Zakładzie Karnym Nr 2 w Ej i uwzględniony w systemie. Powód nie został poinformowany o zmianie kwalifikacji z osoby chronionej. Mimo utrzymania statusu osoby chronionej powód nie miał zapewnionego odizolowania od innych osadzonych- grypsujących i z ogółu, o czym zadecydował wychowawca. Z uwagi na współpracę z wymiarem sprawiedliwości uzasadnione były obawy powoda o swoje zdrowie i życie. Powód mógł zostać rozpoznany przez innych więźniów, doznać uszczerbku na zdrowiu. Pozwany nie wypełnił zatem ciążącego na nim obowiązku zapewnienia powodowi bezpieczeństwa. Umieszczenie powoda wceli ogólnej stanowiło bezprawne zaniechanie wykonania obowiązku ochrony. Powód nie doznał co prawda na skutek zaniechania pozwanego żadnej fizycznej szkody, jednakże naruszona i to w stopniu znacznym została jego równowaga psychiczna. Powód bał się bowiem stale o swoje bezpieczeństwo i o to, że jego status jako osoby chronionej zostanie ujawniony. Stan ten utrzymywał się przez cały pobyt w Zakładzie Karnym. Powód sam starał się chronić. Nie przemieszczał się po Zakładzie Karnym poza jednym widzeniem z matką i chodzeniem do telefonu. Starał się nie pokazywać, nie wychyłać. Nie chodził na świetlicę, spacery, nie korzystał z przywilejów. Widzenie odbywało się na ogólnej sali, w której byli inni osadzeni. Powód nie miał możliwości swobodnej rozmowy. W świetle powyższego zasadne jest zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia. Przy ustaleniu jego wysokości Sąd wziął pod uwagę rodzaj naruszonego dobra, rozmiar doznanej krzywdy, czyli stopień doznanych przez powoda cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania i nieodwracalność następstw. Dlatego w ocenie Sądu odpowiednia kwota to 5000 zł. O kosztach w punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. Powód przegrał proces w 75%. Zasądzona od powoda na rzecz pozwanego kwota 180 zł stanowi 3/4 wynagrodzenia wynikającego z $ 8 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie. Z kolei wynagrodzenie każdego z pełnomocników z urzędu powoda (wynagrodzenie w takim przypadku przysługuje każdemu z ustanowionych kolejno pełnomocników, gdyż nie jest zasądzane na rzecz stron, a wówczas nie może przekraczać wynagrodzenia jednego pełnomocnika) ustalono na podstawie $ 14 pkt 26 zw. z 84 pkt 1-3, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. '