Postanowienie II C 44/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwic

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 44/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R. w składzie: Przewodniczący: SSO Jarosław Klon Protokolant: Agnieszka Jaskulska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 roku w Rybniku sprawy z powództwa A. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3 600,00 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE W pozwie przeciwko Skarbowi Państwa Dyrektorowi Zakładu Karnego w R., powód A. B. zażądał zadośćuczynienia w wysokości 150 000 złotych z ustawowymi odsetkami do dnia wydania wyroku z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności, prawa do intymności oraz prawa osób pozbawionych wolności do humanitarnego traktowania przez organy państwa. Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania oraz zwolnienie go od kosztów sądowych. W motywach pozwu podniósł, iż przebywał u strony pozwanej w okresie od 02.12.2008 roku do 22.07.2010 roku i naruszone były jego dobra osobiste wyżej opisane poprzez: • nadmierne przeludnienie, (w celi siedziało więcej więźniów niż jest to normatywnie przewidziane – nie przestrzegano normy 3 m 2 na jednego więźnia), • fatalny był stan techniczny jednostki penitencjarnej (brak wentylacji i należytego wyposażenia celi w sprzęt typu szafa na ubrania, brak oddzielenia kącika sanitarnego od reszty celi – co utrudniało trzymanie higieny osobistej i załatwianie potrzeb fizjologicznych, zawilgocenie i duchota). Sprawiło to, iż zagrożone było jego zdrowie (niejednokrotnie miał problemy z oddychaniem) a także jego psychika – powód odbierał ciasnotę w celi jako torturę. --- STRONA 2 --- W szerokim wywodzie powód powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Skonkludował, iż w takich warunkach jego pozew jest zasadny i należy mu się żądane zadośćuczynienie. (Pozew k. 2 – 4 akt sprawy) Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011 roku powód został zwolniony z kosztów sądowych w całości. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa – reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W równie szerokiej odpowiedzi na pozew strona pozwana stwierdziła, iż nie doszło do naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego powoda, bowiem samo przebywanie w przeludnionych celach nie prowadzi do naruszenia dóbr osobistych, a nadto cele w których powód przebywał były właściwie wyposażone. Strona pozwana podniosła również, iż powód nie udowodnił swego roszczenia, zatem wszystkie te przesłanki wpływają na konkluzję dotyczącą konieczności oddalenia powództwa w tej sprawie. (Odpowiedź na pozew k. 31 – 41 akt sprawy). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. B. przebywał w Zakładzie Karnym w R. - od 02.12.2008 do 11.12.2008, na oddziale VIII, w celi nr 313 o powierzchni 7,21 m 2 , - od 11.12.2008 roku do 22.12.2008 roku, na oddziale VII w celi nr 314 o powierzchni 7,05 m 2 , przeznaczonej dla 2 osadzonych, - od 22.12. 2008 roku do 26.01.2009 roku, na oddziale V w celi nr 276 o powierzchni 7,03 m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych, - od dnia 29.01.2009 roku do dnia 04.02.2009 roku na oddziale I w celi nr 42 o powierzchni 6,35 m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych, - od dnia 05.02.2009 do 11.02.2009 roku na oddziale V w celi nr 274 o powierzchni 7,03 m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych, - od dnia 11.02.2009 do 12.08.2009 roku na oddziale V w celi nr 277 o powierzchni 7,09 m 2 przeznaczonej dla dwóch osadzonych, - od dnia 12.08. 2009 do dnia 31.08. 2009 roku na oddziale V w celi 250 o powierzchni 6,86 m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych, - od dnia 31.08. 2009 do 10.09. 2009 roku na oddziale IX w celi nr 497 o powierzchni 7,48 m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych, - od dnia 10.09.2009 do 12.01.2010 roku na oddziale IX w celi nr 497 o powierzchni 7,47 m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych, - od dnia 12.01.2010 do 16.03.2010 roku na oddziale IX w celi nr 515 o powierzchni 7,41m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych, - od dnia 16.03.2010 do 13.04.2010 roku na oddziale IX w celi nr 520 o powierzchni 7,26m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych, --- STRONA 3 --- - od dnia 13.04.2010 do 23.07.2010 na oddziale IX w celi nr 504 o powierzchni 7,55m 2 przeznaczonej dla 2 osadzonych. Dowód: historia pobytu powoda w ZK R. k. 62 i wykaz pomieszczeń w ZK R. k. 63 – 66 akt, W dniu 16 marca 2010 roku została wydana przez Dyrektora Zakładu Karnego w R. decyzja w sprawie umieszczenia na czas określony A. B. – na okres 28 dni – w warunkach, w których powierzchnia przypadająca na osadzonych wynosi poniżej 3m 2 . Zarządzeniem z dnia 24 marca 2010 roku sędzia penitencjarny wyraził na to zgodę. Dowód: decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w R. Nr (...) z dnia 16 marca 2010 roku k. 59 akt, wniosek Dyrektora Zakładu Karnego w R. z dnia 24 marca 2010 roku k. 60 akt, zarządzenie sędziego penitencjarnego k. 61 akt, Cele w Zakładzie Karnym w R. wyposażone są we właściwe środki higieny i czystości oraz sprzęt kwaterunkowy. Cele posiadają sprawne przewody wentylacyjne a ich wietrzenie możliwe jest poprzez otwarcie okien. Osadzeni posiadają stały dostęp do zimnej wody i raz w tygodniu dostęp do wody ciepłej. Sanitariaty usytuowane są wewnątrz cel z uwagi na zamknięty charakter jednostki penitencjarnej. W kąciku znajduje się muszla i umywalka z bieżącą zimną wodą. Kąciki sanitarne zabudowane są nieprzeźroczystym materiałem do wysokości 1,2 m i mają powierzchnię 1,4 razy 0,9 m, co zapewnia minimum intymności. Dowód: notatka służbowa k. 82 akt meldunek k. 81 akt, W Zakładzie Karnym w R. odbywają się dla skazanych różne imprezy kulturalne, turnieje sportowe, pogadanki tematyczne i konkursy. Dowód: wykaz imprez kulturalnych w Zakładzie Karnym w R. k. 83 – 87 akt, Sąd zważył co następuje: Roszczenie powoda okazało się bezpodstawne. Bezspornym w sprawie było, że: 1) powód w okresie wskazanym w stanie faktycznym przebywał w placówce penitencjarnej pozwanej, 2) w tym czasie odbywał tam karę w celach wskazanych przez stronę pozwaną, 3) od kilku lat w zakładzie karnym strony pozwanej występuje przeludnienie, 4) strona pozwana informowała sędziego penitencjarnego o istnieniu przeludnienia i uzyskiwała zgodę na umieszczenie osadzonych w warunkach, w których na jednego skazanego przypadała powierzchnia mniejsza niż 3m 2 , Spornym było: 1) --- STRONA 4 --- czy fakt, iż powód odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia naruszył dobra osobiste powoda? 2) czy fatalny był stan techniczny jednostki penitencjarnej (brak wentylacji, duchota, złe wyposażenie, ciasnota i brak miejsca do spania) czy z tej przyczyny powód doznał krzywdy a też i czy naruszyło jego dobra osobiste – zdrowie, prawo do intymności czy też godność? Powód w pozwie wskazał, iż strona pozwana naruszyła kilka norm prawnych dotyczących odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Wskazał na naruszenie art. 248 kodeksu karnego wykonawczego, a nadto można z jego pisma zinterpretować jako naruszenie §28 ustęp 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku oraz na naruszenie art. 110 §k.k.w. W ocenie sądu powód przede wszystkim wskazuje, iż strona pozwana naruszyła wobec niego normę prawną art. 110§2 k.k.w. Przepis ten określa normę powierzchni przypadającą na jednego skazanego., która minimalnie winna wynosić 3 m 2 . Norma ta w wyjątkowych przypadkach może być zmniejszona na podstawie art. 248§1 k.k.w. Bezspornym był fakt, iż w Zakładzie Karnym w R. miało miejsce przeludnienie. Należy podkreślić, iż w dniu 26 maja 2008 roku Trybunał Konstytucyjny w sprawie 62/4/ (...) wydał wyrok w którym stwierdził, iż: I Art. 248 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.) jest niezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. II Przepis wymieniony w części I wyroku traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Powód stwierdził, iż fakt przebywania w celach, gdzie norma powierzchniowa była mniejsza niż 3m 2 stanowił już o bezprawności działania pozwanej i naruszeniu wobec niego normy prawnej art. 23 k.c, a mianowicie naruszeniu jego godności osobistej, prawa do intymności, prowadziło to do wystąpienia u niego rozstroju zdrowia i to w kontekście fizycznym (duszności) jak i psychicznym – poczucie wstydu. Natomiast strona pozwana stwierdziła, iż brak jest mowy o bezprawności jej działania, skoro Trybunał Konstytucyjny dał możliwość stosowania tej normy prawnej jeszcze przez 18 miesięcy. Sąd rozpoznając sprawę powoda był związany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i na pewno art. 248§1 k.k. jest niezgodny z art. 40 i 41 ustęp 4 i art.2 Konstytucji RP. Jednak przepis ten – jak słusznie wskazała strona pozwana – obowiązywał do 6 grudnia 2009 roku , bowiem jak napisał Trybunał „…na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji należało odroczyć termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego art. 248 § 1 k.k.w., biorąc pod uwagę sytuację faktyczną w polskim więziennictwie, tj. permanentne przeludnienie w zakładach karnych i brak miejsc do odbywania kary pozbawienia wolności. Decyzja o odroczeniu utraty mocy obowiązującej art. 248 § 1 k.k.w. jest spowodowana nie tyle potrzebą dokonania zmian w przepisach prawnych, ile koniecznością podjęcia wielu działań natury organizacyjnej, w celu wyeliminowania przeludnienia w zakładach karnych. Pożądana wydaje się również zmiana polityki karnej w kierunku szerszego wykorzystywania nieizolacyjnych środków karnych. --- STRONA 5 --- Natychmiastowa utrata mocy obowiązującej art. 248 § 1 k.k.w. pogłębiłaby istniejącą już obecnie patologiczną sytuację, w której z powodu braku miejsca w zakładach karnych wielu skazanych nie może odbywać kary. Problem ten dotyczy aktualnie ponad 40 tysięcy skazanych. Taki stan rzeczy, w którym prawomocne wyroki sądów nie są wykonywane, prowadzi do osłabienia autorytetu państwa.” Zatem przepis ten obowiązywał gdy powód odbywał karę u strony pozwanej do dnia 6 grudnia 2009 roku. Czyli do tego dnia działanie strony pozwanej miało miejsce w warunkach obowiązywania normy prawnej wyżej opisanej i nie było bezprawne. Po 6 grudnia 2009 roku stan prawny uległ zmianie w wyniku opisanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. „… Artykuł 1 k.k.w. stanowi, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego oraz że zakazuje się stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego. Podstawowe warunki, w jakich skazany ma odbywać karę pozbawienia wolności, obejmujące m.in. powierzchnię celi mieszkalnej przypadającej na skazanego, określa art. 110 k.k.w. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 grudnia 2009 r. (na podstawie ustawy z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy, Dz.U. Nr 190, poz. 1475), przewiduje, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 oraz określa warunki, jakim muszą odpowiadać cele. Stanowi też, że dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony nie dłuższy niż 90 dni, z zachowaniem pozostałych wymagań, w celi mieszkalnej, w której na jednego skazanego przypada powierzchnia poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , oraz precyzuje szczególne sytuacje, w których może to nastąpić. Przepis wprowadza też możliwość umieszczenia skazanego w mniejszej celi jeszcze w innych wypadkach, na okres nie dłuższy niż 14 dni. W decyzji wydanej na tej podstawie należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w takich warunkach oraz oznaczyć termin, do którego skazany ma w nich przebywać. Na decyzję przysługuje skarga do sądu, który rozpoznaje ją w terminie siedmiu dni. Tak ukształtowany stan prawny zastąpił poprzednią regulację, w której art. 110 § 2 k.k.w. określał, że powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi nie mniej niż 3 m 2 , a jednocześnie art. 248 § 1 k.k.w. przewidywał, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 …” (Z uzasadnienia do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011 roku wydanej w sprawie III CZP 25/11) Jak wykazał sąd powyżej po 6 grudnia 2009 roku powód jednokrotnie przez okres 28 dni przebywał w warunkach przeludnienia, do czego doszło za zgodą sędziego penitencjarnego a powód nie sprzeciwiał się tej decyzji. Czyli kolejny raz sam pobyt w celi gdzie nie spełniono warunków normy prawnej z art. 110 k.k.w był zgodny z prawem. Jednak sam fakt, iż powód odbywał karę pozbawienia wolności, do 6 grudnia 2009 roku, oraz 28 dni po tej dacie, w warunkach przeludnienia, wcale nie oznacza, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 roku wydanego w sprawie II CSK 269/07, Sąd Najwyższy stwierdził, iż: 1. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 417 k.c. jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., może też być zasądzone zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w art. 445 i 448 k.c. 2. Stosownie do treści art. 30 Konstytucji RP, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Fakt, iż powód był osadzony w celach, gdzie panowały warunki przeludnienia, był zgłaszany sędziemu penitencjarnemu. U strony pozwanej powód miał pełny dostęp do biblioteki, świetlicy, miał prawo korzystania z --- STRONA 6 --- radiowęzła, do spacerów oraz mógł uczestniczyć w licznych imprezach organizowanych na terenie zakładu karnego a wynika to z dowodów przedstawionych przez stronę pozwaną, opisanych w stanie faktycznym, czego powód nie zanegował. Każda cela była prawidłowo, zgodnie z prawem wyposażona w łóżko do spania, taborety, szafki i stół. Nadto w każdej celi powód miał prawo do korzystania z kącika sanitarnego, który był właściwie przystosowany do załatwiania potrzeb intymnych (był właściwie wyposażony, ogrodzony – oddzielony od celi). Natomiast twierdzenia powoda, iż nie posiadał łóżka do spania i brak było potrzebnych sprzętów są zupełnie niewiarygodne. Powód nie przedstawił na tą okoliczność żądnych dowodów. Natomiast jego wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków, którzy z nim odbywali karę pozbawienia wolności bez wskazania personaliów tych osób, okazały się niemożliwe do przeprowadzenia. Z informacji uzyskanej od strony pozwanej k. 177 akt wynika, iż można ustalić poprzez posiadane dane personalne w których celach przebywali skazani, ale nie można poprzez numery cel ustalić kto w nich przebywał. Zgodnie z treścią art. 258 kpc strona powołująca się na dowód ze świadków obowiązana jest dokładnie oznaczyć fakty, które mają być zeznaniami poszczególnych świadków stwierdzone, i wskazać świadków, tak by wezwanie ich do sądu było możliwe. Powód nie podał ani personaliów świadków ani też ich adresów, zatem sąd nie miał możliwości zadośćuczynić wnioskowi dowodowemu powoda i z uwagi na niemożność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wniosek ten musiał zostać oddalony. Natomiast strona pozwana wykazała, iż cele wyposażone były prawidłowo oraz właściwa była ich wentylacja. Powód miał również dostęp do łaźni w regulaminowych terminach, gdzie panowały dobre warunki. Zatem – w ocenie sądu – stawianie zarzutu, iż warunki kwaterunkowe w Zakładzie Karnym w R. urągały przyzwoitości, bądź też naruszały dobra osobiste powoda jest niezasadne. Trzeba też podkreślić, iż powód decydując się na takie zachowanie, które doprowadziło go do pozbawienia wolności, musiał spodziewać się iż będzie odbywał tą karę w warunkach innych niż wolnościowe, gdzie będzie musiał dzielić więzienną celę z innymi skazanymi, co w istotny sposób, będzie ograniczać jego intymność, jego poczucie wartości i będzie oddziaływać na jego psychikę i zdrowie fizyczne. W wyroku z dnia 28 lutego 2007 roku Sąd Najwyższy orzekł ( w sprawie V CSK 431/06) iż: Osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w przeludnionych celach, przy braku oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i niezapewnieniu wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania może stanowić naruszenie dóbr osobistych: godności oraz prawa do intymności i rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. Ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 w zw. z art. 24 k.c.) Jednak już sama treść orzeczenia Sądu Najwyższego wskazuje, iż aby doszło do naruszenia dóbr osobistych skazanego więźnia winny być spełnione kumulatywnie wymienione przesłanki: #. • przeludnienia celi, • braku oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty celi, • niezapewnienie wszystkim skazanym miejsca do spania. Natomiast powód w takich warunkach nigdy nie przebywał, a wręcz odwrotnie: a) miał oddzielony kącik sanitarny od reszty celi, b) miał własne łóżko i w celi znajdowały się wszystkie potrzebne sprzęty, --- STRONA 7 --- zatem brak jest spełnienia kumulatywnego wszystkich przesłanek wymienionych przez Sąd Najwyższy, co prowadzi do wniosku, iż w przypadku powoda nie doszło do naruszenia dóbr osobistych. Analiza orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowiek również nie wskazuje na to, aby w konkretnej sytuacji powoda doszło do takiego traktowania go, które mogłoby być uznane za: 1) złe, 2) za nieludzkie, 3) za długotrwałe tortury, stosowane przez dłuższy czas i które spowodowały u niego obrażenia ciała albo intensywne cierpienia fizyczne lub psychiczne. ( (...) z 20.01.2005 r., M. przeciwko Rosji nr (...), z 9 marca 2006 rok, C. przeciwko Chorwacji nr (...) oraz z 28 marca 2006 r., M. przeciwko Ukrainie nr (...)). Trzeba również zwrócić uwagę, iż (...) uznał, iż cierpienia i poniżenie muszą wykraczać poza nieunikniony ich element związany z daną formą, zgodnego z prawem, traktowania lub karania ( (...) z 25 kwietnia 1978 r, T. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu nr (...)). W przypadku powoda takie warunki nie zaistniały. Natomiast fakt przebywania w przeludnionych celach został mu zrekompensowany możliwością częstego korzystania z biblioteki, stworzeniem warunków do rozwoju osobowościowego, możliwością pracy. Tutaj należy zaznaczyć, iż powód w swych zeznaniach podniósł, że otrzymywał zbyt niskie wynagrodzenie, ale w tym zakresie żądnego roszczenia nie wykreował, nie zgłosił na tą okoliczność żadnych wniosków dowodowych zatem, co do tej kwestii sąd postępowania nie prowadził. Nie zamyka to powodowi drogi do kreowania w tym zakresie roszczenia, ale w odrębnym procesie. Trzeba podkreślić, iż sąd brał pod uwagę, aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym: - uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18.10.2011 roku wydaną w sprawie III CZP 25/11, - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.2011 roku wydany w sprawie II CSK 721/10, i w ocenie sądu – w konkretnym stanie faktycznym dotyczącym powoda A. B. – brak jest podstaw do stwierdzenia aby samo przebywanie powoda w celi, gdzie powierzchnia na jednego skazanego była mniejsza niż 3m 2 , mogło być uznane za naruszenie jego dóbr osobistych. Wszystko to pozwala sądowi na wysnucie wniosku, iż powód, przebywając u strony pozwanej nie doznał uszczerbku w swych dobrach osobistych z uwagi na przeludnienie i warunki kwaterunkowe. Zdaniem sądu nie doszło w jego przypadku do: 1) naruszenia art.10 ustęp 1 Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 roku (Dz.U. z 1977r, Nr 38, poz. 167 i 169), bowiem powód nie był traktowany niehumanitarnie i nie naruszono jego przyrodzonej godności, 2) naruszenia art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 roku, ratyfikowanej przez Polskę w 1993 roku (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późniejszymi zmianami), bowiem nie był poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, a tym samym nie doszło do naruszenia norm prawnych z art. 23, co eliminowało możliwość dochodzenia przez powoda roszczenia o zadośćuczynienie z tego tytułu. --- STRONA 8 --- Fakt, iż powód był zwolniony od kosztów sądowych implikował jedynie jego zwolnienie w tym zakresie, natomiast nie implikowało to braku obowiązku zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej – art. 98 § 1 i 2 kpc, bowiem powód proces przegrał. Sprowadzało się to zatem do konieczności przyznania na rzecz Skarbu Państwa – reprezentowanego przez radcę prawnego Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa – od powoda, kosztów profesjonalnej reprezentacji a to w oparciu o treść art. 99 kpc w związku §2.1 i §6 pkt.6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 3600 złotych. Sędzia Jarosław Klon (...) (...) (...) (...) R. (...)