Postanowienie II C 435/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Kato

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 435/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Solecka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa A W przeciwko Miejskiemu Domu Kultury " (…) " w K o zapłatę i nakazanie 1) powództwo oddala; 2) zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.417,00 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. IIC435/11 UZASADNIENIE Powódka w pozwie przeciwko pozwanemu wniosła o zobowiązanie pozwanego do złożenia napisanego krojem Arial , czcionką 77 oświadczenia o treści : „ W imieniu MDK przepraszamy Panią A W za naruszenie jej dóbr osobistych poprzez niezgodne z prawdą uwłaszczające (pisownia oryginalna- przypis Sądu Okręgowego) dobremu imieniu , krzywdzące bezpodstawne sformułowania na jej temat , a które zostały zawarte w wystosowanych pismach MDK do innych instytucji Państwa tj. wniosku MDK z dnia 17.10.2008 r. skierowanego do Rady Miasta K a wystosowanego w odpowiedzi na uznanie uchwałą Rady Miasta K (…) skargi Pani A W na --- STRONA 2 --- naruszenie praworządności przez reprezentującego wówczas MDK Dyrektora pana H C , uznaną przez Radę Miasta K za zasadną. 4 pismach MDK z dnia 20.4.2010 r., skierowanych do Samorządowej Komisji Odwoławczej w K , w odpowiedzi na odwołania A W od decyzji i zażalenia na bezczynność Dyrektora MDK , uznanych przez SKO za zasadne - MDK odwołuje sformułowane zarzuty wobec Pani A W i jednocześnie wyraża głębokie ubolewanie w związku z naruszeniem jej dobrego imienia oraz wyrządzoną przez MDK krzywdą ” . Powódka domagała się , aby pozwany został zobowiązany do wywieszenia oświadczenia na wszystkich tablicach ogłoszeń umieszczonych w siedzibie głównej MDK „(…)” w K przy ul. (…) oraz działu „(…)” przy ul. (…) w K i na stronie internetowej MDK , a ponadto do przesłania oświadczenia do władz Urzędu Miasta K , Rady Miasta K , Samorządowej Komisji Odwoławczej w wielkości czcionki urzędowej . Zażądała także usunięcia nieprawdziwych sformułowań z rzeczonego dokumentu .Ponadto , w pozwie wniesiono o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 10.000 zł zadośćuczynienia . W uzasadnieniu wskazano , że we wniosku z dn. 17.10.2008 r. o uchylenie uchwały Rady Miasta K pozwany dopuścił naruszenia dobrego imienia i godności powódki w zawartych w piśmie sformułowaniach : „ w celu osiągnięcia skutków procesowych , pani W stosuje metodę pomawiania , oczerniania prawie wszystkich pracowników MDK oraz zastraszania świadków , pisząc do różnych instytucji nieprawdę o pracownikach i MDK , obrażając ich i angażując w spór różne osoby , godzi w dobre imię Domu Kultury ”. Użycie w odniesieniu do powódki słów : „ nęka ” , „ oczernia ” , „ narusza dobre imię ” stanowiło przypisanie powódce postępowania niezgodnego z prawem , co stawiało ją w złym świetle i naruszało jej dobra osobiste . Powódka zaznaczyła , że pozwany sporządził też inne dokumenty naruszające jej dobra osobiste , a to pisma z 20.4.2010 r. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Wyjaśnił, że powódka była pracownicą MDK. Po tym , jak pozwany rozwiązał z nią umowę o pracę , strony były w sporze sądowym dotyczącym zasadności zwolnienia powódki i jej zarzutów o mobbing . Sformułowania , które powódka uważa za naruszające jej dobra osobiste były wynikiem działań powódki , która jest skonfliktowana z częścią pracowników pozwanego , w czasie procesu przed sądem pracy pisała do osób , które miały składać zeznania w charakterze świadków wezwania do zaniechania naruszenia jej dobór osobistych , prowadziła z MDK częstą korespondencję , dotyczącą np. 189 wniosków o udzielenie informacji publicznej zawierających łącznie 482 zapytania , składała na MDK liczne skargi do różnych instytucji . Pozwany podniósł, że żądanie usunięcia nieprawdziwych sformułowań z przedmiotowego dokumentu jest niemożliwe do wykonania , a --- STRONA 3 --- sposób złożenia oświadczenia wskazany w pozwie jest nieadekwatny do sposobu i skutków naruszenia ( odpowiedź na pozew – k. 122-127 ). W toku procesu powódka w piśmie z 15 sierpnia 2012 r. rozszerzyła żądanie , domagając się zobowiązania pozwanego do złożenia ustnych i pisemnych przeprosin na kartce formatu A-4 krojem Arial , czcionka 12 , o następującej treści : „ MDK oświadcza, że w piśmie MDK/ (…) z dnia 24.11.2008 r. skierowanym do Prezydenta i władz Urzędu Miasta w K zawarł nieprawdziwe i krzywdzące twierdzenia zarzucające niewłaściwe postępowanie , bezpodstawne oceny naruszające godność i dobre imię Pani Aleksandry Wyrobek. W związku z powyższym MDK przeprasza Panią A W za naruszenie jej dóbr osobistych. MDK składa wyrazy ubolewania, że takie zachowanie miało miejsce. ” Na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. powódka stwierdziła, że domaga się tylko odczytania tych przeprosin przez pozwanego na posiedzeniu Rady Miasta K . Ponadto , powódka zażądała , aby pozwany sporządził w formacie jak wyżej i przesłał do jej matki H W pismo następującej treści : „ MDK wyraża ubolewanie z powodu naruszenia dobrego imienia Pani A W wskutek twierdzeń byłego Dyrektora H. C zawartych w piśmie MDK/ (…) skierowanym do Pani H W , w którym MDK postawił bezpodstawne zarzuty. Wobec czego MDK jednocześnie odwołuje to co bezpodstawnie zarzucił i przeprasza Panią A W za naruszenie jej dóbr osobistych ”. Powódka wskazała , że pozwany naruszył jej dobra osobiste także w tych dwóch wymienionych wyżej pismach . Pierwsze skierowane było do Prezydenta i władz Urzędu Miasta w K ; mimo , że podpisane przez pracowników pozwanego było pismem MDK , o czym świadczy użycie firmowego papieru , sporządzenie pisma w godzinach pracy i przesłanie go do Urzędu Miasta w K . Drugie pismo skierowane zostało do matki powódki . Pozwany wyraził tam stanowisko , że powódka bezustannie go szkaluje , niszczy dobre imię placówki , grozi świadkom wciąga matkę w tę sprawę. (pismo z 15.8.2012 r. – k. 199-204, protokół – k. 253). Także w odniesieniu do rozszerzonego powództwa pozwany wniósł o jego oddalenie (k.276- 284). Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powódka była w okresie od (…) r. pracownikiem pozwanego . A W była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na stanowisku instruktora kulturalno-oświatowego . Podlegała --- STRONA 4 --- bezpośrednio zastępcy Dyrektora MDK . Po odejściu na emeryturę poprzedniego zastępcy , pozwany powierzył obowiązki kierownika działem Kulturalno-Oświatowym i Artystycznym A J . Od tego czasu zaczęły się konflikty pomiędzy powódką i A J , które narastały. Dyrektor MDK dwukrotnie nałożył na powódkę kary porządkowe w postaci nagany. Stosunek pracy z powódką rozwiązano oświadczeniem z dn. 31 stycznia 2008 r. wskazując jako przyczynę naruszenie zasad współżycia społecznego przez nieuzasadnione i ciągłe zgłaszanie różnego rodzaju pretensji wobec współpracowników i przełożonych , wyrażanie swego zdania w formie krzyków zakłócających spokój w miejscu pracy , obrażanie , publiczne negowanie kompetencji i kwalifikacji współpracowników i przełożonych , konfliktowość i nieumiejętność pracy w grupie. Sąd Rejonowy w K w sprawie (…) oddalił żądanie powódki uchylenia zastosowanych wobec niej kar porządkowych nagany . (kopie dokumentów z akt Sądu Rejonowego w K sygn. (…) – k. 99-103). A W wystąpiła do sądu pracy o zasądzenie odszkodowania z tytułu bezpodstawnego zwolnienia oraz dyskryminacji , a ponadto zadośćuczynienia za doznane krzywdy i uznanie , że pozwany stosował wobec niej mobbing . Sprawa ta została rozpoznana przez Sąd Rejonowy ((…)), a następnie Sąd Okręgowy w K jako sąd II instancji (sygn.akt (…)). Powództwo zostało prawomocnie oddalone. Skarga kasacyjna powódki została oddalona wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2012 r. sygn.akt (…). W uzasadnieniu tego ostatniego orzeczenia Sąd Najwyższy stwierdził, że powódka nie wykonywała poleceń przełożonych , do czego nie była uprawniona , albowiem nie jest rolą pracownika decydowanie o prawidłowości struktury organizacyjnej pracodawcy i właściwej obsadzie stanowisk. Zasadne były więc elementy uzasadnienia wypowiedzenia , które odnosiły się relacji powódki do przełożonych , w tym umiejętności pracy w zespole. Dalej Sąd Najwyższy ocenił, że funkcjonująca u pozwanego organizacja pracy , nawet jeśli była wadliwa , nie stanowiła o mobbowaniu pracownika. Sam konflikt między współpracownikami czy przełożonym a podwładnym nie oznacza jeszcze mobbingu. Tymczasem spory pomiędzy powódką a A.J miały swe źródło w dużej mierze w stosunku powódki do powierzanych jej zadań i obejmowały kwestionowanie pozycji przełożonej. Zastosowanie wobec powódki kar porządkowych nie stanowiło składnika mobbingu , tym bardziej , że prawidłowość ich nałożenia została zweryfikowana w odrębnym postępowaniu. Sąd Najwyższy wskazał, że dyskryminacja , którą powódka zarzucała pozwanej , ma zawsze swoją przyczynę w postaci określonych prawnie okoliczności osobistych pracownika , takich jak płeć wiek, rasa , religia , narodowość , orientacja seksualna, przekonania polityczne itd. Powódka nie wykazała, aby nieprzyznanie jej premii regulaminowej nastąpiło z którejś z przyczyn --- STRONA 5 --- przewidzianych w art. 18 3a § 1 kp. ( wyrok Sądu Okręgowego w K sygn.akt (…) z uzasadnieniem -k. 135-155, kopie dokumentów z akt Sądu Rejonowy w K sygn.akt (…) –k.70-98, 476-566, 570-572, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn.akt (…) – k. 547-566) Nie było kwestionowane , że powódka skierowała do pozwanego kilkadziesiąt wniosków o udzielenie informacji publicznej zawierających łącznie ponad 400 pytań , zwracała się z licznymi pismami , wnioskami i skargami do różnych instytucji, w tym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K , Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych . (skarga powódki z 1.8.2008 r. –k.9, pisma i decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K , Prezydenta K , Rady Miasta K -k.10,16,18,20,22-23,25-26,28-29,32-33,35-36,38-39,161-170, decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z 20.7.2010 r. –k.161-170,pismo Prokuratury Rejonowej K w sprawie (…) - k. 371, pisma i oświadczenia, wyniki kontroli - k.217,229,240,241,247-251,315-318,320). W toku postępowań prowadzonych w związku z powyższym , pozwany skierował do Rady Miasta K wniosek z dn. 17.10.2008 r. o uchylenie uchwały (…) Rady Miasta z 29.9.2008 r. Znalazły się tam słowa : „ W celu osiągnięcia skutków procesowych , pani W stosuje metodę pomawiania , oczerniania prawie wszystkich pracowników MDK oraz zastraszania świadków , pisząc do różnych instytucji nieprawdę o pracownikach i MDK , obrażając ich i angażując w spór różne osoby , godzi w dobre imię Domu Kultury ”. Natomiast w piśmie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dn. 20.4.2010 r. dotyczącym odwołania powódki od decyzji odmawiającej jej dostępu do informacji publicznej ,pozwany napisał o A W : „ Zdaniem naszym skarżąca nęka naszą instytucję w ramach odwetu za przegraną sprawę sądową sprawę pracowniczą o uchylenie nagan jak również za wypowiedzenie jej umowy o pracę składając dziesiątki wniosków o udostępnienie informacji publicznej (tylko w samym roku 2010 złożyła 63 wnioski i około 20 pism).” Kilkadziesiąt osób , które określiły się jako pracownicy pozwanego , wystosowało do Prezydenta Miasta K pismo z dn. 24.11.2008 r. , w którym stwierdzono , że powódka podaje nieprawdziwe informacje na temat pracy MDK , zarzucono jej , że obrażała współpracowników , generowała konflikty w pracy , wprowadzała nerwową i przykrą atmosferę, poniżała niektóre osoby , notorycznie podważała kompetencje przełożonych i innych pracowników , prowadziła notatki o gestach , słowach i zachowaniach współpracowników strasząc, że zapiski te się jej przydadzą , bez --- STRONA 6 --- wiedzy i zgody współpracowników nagrywała ich, wcześniej prowokując do kłótni itp. , a wynikało to głownie z zazdrości o mianowanie A J Kierownikiem Działu . H W – matka powódki wniosła do Rady Miasta K skargę z dn. 9.9.2008 r. dotyczącą zachowań pracowników MDK w stosunku do powódki , które określone zostały jako napastliwe. Skarżąca zwróciła się o upomnienie pracowników pozwanego i stwierdziła , że nie zgadza się , aby jej podatki wspierały taką „ folwarczną ” kulturę . Skarga została przekazana dyrektorowi MDK w Z z poleceniem udzielenia odpowiedzi . H C odpisał H W w dniu 24.9.2008 r. Stwierdził tam , że powódka będąc pracownikiem MDK zadręczała pracowników różnymi pismami, wiecznymi pretensjami , ciągłym kwestionowaniem decyzji przełożonych , wywoływała konflikty , a następnie przeniosła konflikt z MDK na szczeble Urzędu Miasta w K . Dyrektor pozwanej napisał też : „ Mogę wyrazić swe ubolewanie i współczucie dla Pani, że w spór z byłym pracodawcą córka wciągnęła również swoją matkę , zniekształcając zdarzenia i manipulując przy tym faktami .” , a także stwierdził, że ubolewa z powodu „ pyskówki ” , jaka miała miejsce pomiędzy powódką a jego żoną . (wniosek z dn. 17.10.2008 r. – k. 11-15 , pismo z dn. 20.4.2010 r. –k.24 , pismo z dn. 24.11.2008 r. - k.209-215,skarga H W z 9.9.2008 r. – k.326-327, pismo Przewodniczącego RM z 12.9.20108 r. – k.325, pismo H C do H W z 24.9.2008 r. –k.218, zeznanie powódki -k.358-360,618, nagranie CD- k.619 , zeznanie świadka H C – nagranie CD k.576). W pismach datowanych 27 i 28 marca 2008 r., skierowanych do pracownic pozwanego J L , D W i A J zatytułowanych „ wezwanie do zaniechanie naruszeń dóbr osobistych ” powódka zagroziła , że wystąpi na drogę sądową przeciwko tym osobom , jeśli nie przestaną wyrażać o niej opinii , które uznała za naruszające jej dobra osobiste . J L , D W i A J powiadomiły o otrzymanych pismach ówczesnego Dyrektora pozwanej H C stwierdzając , że zachowanie powódki „ przybrało nienormalne, groźne formy ” , naruszające ich spokój. (pisma powódki z 27 , 28.3.2008 r. – k. 156-159 , pismo J L , D W i A J z 2.4.2008 r. – k. 160 ,zeznanie świadka H C – nagranie CD k.576). Postanowieniem z 6.8.2008 r. Prokuratura Rejonowa w K umorzyła dochodzenie w sprawie dokonanego w dniu 14 lipca 2008 r. naruszenia czynności narządów ciała A W przez Z C - żonę dyrektora MDK , z powodu stwierdzenia , że czyn ten ścigany jest z oskarżenia prywatnego . (postanowienie z 6.8.2008 r. sygn. akt 4 Ds. 975/08/Z – k.219-220). Zgodnie ze statutem Miejskiego Domu Kultury „(…) ”, pozwanego reprezentuje na --- STRONA 7 --- zewnątrz Dyrektor .( statut pozwanego – k. 4-5). Sąd oddalił wnioski dowodowe obu stron o przesłuchanie licznych świadków (w zakresie, w jakim wnioski nie zostały cofnięte -k.379 ) uznając , że przeprowadzenie tych dowodów będzie zbędne i doprowadzi do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w sytuacji , gdy zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla dokonania ustaleń niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył : Powódka wywodziła swe roszczenia z norm prawa regulujących ochronę dóbr osobistych . Dobra osobiste człowieka , jak w szczególności zdrowie , wolność cześć , swoboda sumienia , nazwisko lub pseudonim , wizerunek , tajemnica korespondencji nietykalność mieszkania , twórczość naukowa , artystyczna wynalazcza i racjonalizatorska , pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach ( art. 23 kc ). Z mocy art. 24 § 1 kc , ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przesłankami odpowiedzialności na podstawie tego przepisu są : zagrożenie lub naruszenie dobra osobistego i bezprawność działania sprawcy. Obowiązuje przy tym zasada domniemania bezprawności . W sprawie o ochronę dóbr osobistych, sąd powinien w pierwszym rzędzie ustalić, czy do ich naruszenia doszło. Dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, jest uprawniony oceniać czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne. Jest przesądzone w doktrynie i orzecznictwie , że kwestia , czy nastąpiło naruszenie dóbr osobistych danej osoby winna być oceniana w oparciu o kryteria obiektywne , a nie subiektywne . Ocena, czy w konkretnej sytuacji naruszenie określonych dóbr osobistych rzeczywiście nastąpiło --- STRONA 8 --- nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1971 r., II CR 455/71, OSNC 1972 Nr 4, poz. 77; z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 93; z dnia 29 września 2010 r., V CSK 19/10, OSNC 2011 Nr 2, poz. 37) Zasadniczym zagadnieniem przy ocenie zasadności roszczenia w sprawie niniejszej było także , czy działanie pozwanych , które powódka wskazała jako naruszające jej godność i dobre imię stanowiło bezprawne naruszenie jej dóbr osobistych w rozumieniu art. 24 kc . W doktrynie i orzecznictwie akcentuje się , że nie stanowi przesłanki z art.24 kc i nie podlega kognicji sądu wypowiedź o charakterze ocennym , czyli wyrażenie opinii . Pogląd (opinia, ocena) to pojęcie, które oznacza zajęcie stanowiska, ustosunkowanie się, opowiedzenie się za czymś, ocenianie czegoś. Dotyczy osobistego zapatrywania jednostki w stosunku do zdarzeń, stanów, stosunków czy osób. Opinia (ocena) jest stosunkiem pomiędzy podmiotem a treścią wypowiedzi i dlatego zależy zawsze od podmiotu. Z tej przyczyny nie może być prawdziwa, czy fałszywa . Wypowiedzi ocenne nie podlegają wartościowaniu w kategoriach prawdy i fałszu, dlatego kryterium prawdziwości nie może być do nich stosowane. Sądy ocenne nie nadają się do udowodnienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, I ACa 1761/04, Lex nr 175176, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2003 r., IV KK 84/03, OSNwSK 2003/1/1379). W świetle powyższego rozważeniu podlegały konkretne zarzuty powódki wskazane przez nią na dowód tego, że jej dobra osobiste zostały naruszone w przedmiotowych pismach MDK. Na wstępie podnieść należy , że całkowicie bezzasadne było skierowanie do pozwanego roszczenia w związku z treścią pisma z dnia 4.11.2008 r. Pozwany nie miał legitymacji biernej w zakresie tego zarzutu pozwu . Rzeczony list , adresowany do Prezydenta Miasta K , został napisany przez kilkadziesiąt osób fizycznych , które złożyły pod nim osobiste podpisy . Bardzo wyraźnie na wstępie pisma zaznaczono , że do prezydenta piszą „ załoga , sympatycy , uczestnicy zajęć oraz mieszkańcy dzielnicy Z ”. Sposób reprezentacji pozwanego wynika w sposób jasny z jego statutu . W doktrynie prawa nie budzi wątpliwości , że osobie prawnej można przypisać skutki oświadczenia woli , które złożone zostało imieniem tej osoby przez jej prawidłowo ustanowione organy w ramach przysługujących im kompetencji do reprezentowania osoby prawnej (art.38 kc). „ Bezprawna działalność przedstawicieli osoby prawnej (wchodzących w skład organu tej osoby) może uzasadniać odpowiedzialność cywilną reprezentowanej osoby prawnej na podstawie art. 24 --- STRONA 9 --- k.c., jeżeli działanie godzące w dobra osobiste pokrzywdzonego dokonane zostało w ramach działania na rzecz i w imieniu tejże osoby prawnej (w ramach ustawowych i statutowych kompetencji organu osoby prawnej).” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005 r., III CK 76/05 , LEX nr 187034). „ Przypisywanie skutków działalności osoby fizycznej osobie prawnej jest uzasadnione wówczas, gdy ta osoba występuje, jako niosąca wolę bądź wiedzę danej osoby prawnej ze wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami a nie zamieszczała własne pochodzące od niej treści ” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2005 r.,I CK 316/04). Powoływanie się przez powódkę na fakt , że pismo sporządzone zostało na papierze firmowym MDK , powszechnie zresztą dostępnym dla pracowników , nie mogło w tym kontekście odnieść skutku (zeznanie świadka H C - k. 573-574 , nagranie CD-k.576). Wobec powyższego , rzeczone pismo z 4.11.2008 r. wyłączone było z oceny , o której poniżej . Powódka wskazała, które sformułowania uważa za godzące w jej dobre imię i godność . Odnosząc się do pisma z 14.10.2008 r. stwierdziła, że chodzi o fragment , gdzie zarzucono jej oczernianie i pomawianie pracowników MDK , a także godzenie przez nią w dobre imię Domu Kultury. W piśmie z dn. 20.4.2010 r. były to słowa : „ Naszym zdaniem skarżąca nęka naszą instytucję w ramach odwetu za przegraną sprawę sądową ” . Natomiast w odniesieniu do pisma z dn. 24.9.2008 r. skierowanego do jej matki , powódka stwierdziła, że kłamliwie napisano tam , iż pomiędzy nią a żoną dyrektora doszło do pyskówki , bo w rzeczywistości powódka została pobita , a w ogóle całość tego pisma i jego atmosfera naruszają dobre imię i opinię powódki jako córki , gdyż wymowa pisma jest taka , że powódka postępuje niegodnie ,jest złą córką i okrutnym człowiekiem , skoro manipuluje własną matką. Powódka podkreślała, że wszelkie jej działania w stosunku do pozwanego MDK były realizacją jej praw obywatelskich . (informacyjne przesłuchanie powódki – k. 358-360 , zeznanie powódki – k.618 , zapis CD –k.619). Wbrew przekonaniu powódki wyrażonemu w trakcie zeznań, w przeważającej części inkryminowane fragmenty spornych pism nie były stwierdzeniami faktycznymi lecz ocenami , wynikającymi z całokształtu wzajemnych stosunków stron , które w ostatnich latach nie sposób nazwać dobrymi , o czym wyżej. W jednym z przypadków pozwany jednoznacznie zaakcentował ocenny charakter wypowiedzi ( „Naszym zdaniem skarżąca nęka naszą instytucję w ramach odwetu za przegraną sprawę --- STRONA 10 --- sądową”). Ewidentną oceną , a nie stwierdzeniem faktu było też sformułowanie , iż powódka „ godzi w dobre imię MDK ”, a także wypowiedź zgodnie z którą to , co powódka pisze o pozwanym do różnych instytucji to nieprawda i obraża to pracowników MDK , że jest to pomawianie i oczernianie . W orzecznictwie wskazuje się , że sądy wartościujące wprawdzie same w sobie nie dadzą się weryfikować w kategoriach prawdy i fałszu, jednakże weryfikacji takiej mogą podlegać okoliczności faktyczne stanowiące podstawę formułowania określonego sądu ocennego. Sądy ocenne bowiem opierają się w przeważającej części na pewnych faktach i okolicznościach stanowiących przesłanki ferowanych ocen i wypowiadanych poglądów. Zatem dla stwierdzenia bądź uchylenia bezprawności działania pozwanego niezbędne było ustalenie, czy istniały przesłanki do sformułowania takich ocen zachowania powódki, jakie znalazły się w przedmiotowych tekstach oraz czy ich forma nie przyjęła formy obraźliwej. Fakt , że strony toczyły spór przed sądem pracy , którego przedmiotem były tak poważne zarzuty pod adresem pracodawcy jak stosowanie mobbingu , dyskryminacji A W , a pozwany MDK z niezwykłą częstotliwością zmuszony był ustosunkowywać się w pismach do różnych instytucji do zarzutów i doniesień powódki , stanowił niewątpliwie okoliczność , która rzutuje na ocenę, czy zachodziły w sprawie niniejszej przesłanki z art. 24 kc. Sformułowań , jakie znalazły się w przedmiotowych pismach nie można bowiem poddawać ocenie abstrakcyjnej , w oderwaniu od tła , jakim były wzajemne relacje i zachowania każdej ze stron . Pozwany w swych pismach wyraził oceny dotyczące postępowania powódki i jej zachowania wobec współpracowników i pracodawcy . Ponieważ powódka się z nimi nie zgadza , uważa , że są to nieprawdziwe stwierdzenia o faktach. Jednakże w swych zeznaniach powódka de facto podejmuje polemikę nie z faktami lecz z ocenami jej działań , uzasadniając , dlaczego nie można ich nazwać w ten lub inny sposób . I tak , wywodzi , że nie można nazywać nękaniem realizowania przez nią obywatelskiego prawa do żądania dostępu do informacji publicznej lub zwracania się do różnych instytucji z wnioskami i informacjami dotyczącymi działania pracodawcy. Należy to postrzegać w kontekście liczby złożonych przez powódkę zapytań , doniesień i skarg , o czym wyżej . Jak zeznał świadek H C , powódka złożyła setki zapytań w ciągu kilku tygodni , a następnie – skargi na opóźnienia w uzyskaniu odpowiedzi , mimo , że był to czas nieobecności dyrektora ( zapis CD-k.576, 01:01:12). Działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego musi być dokonane w granicach określonych tym porządkiem prawnym, to jest powinno być rzeczowe, obiektywne, podjęte z --- STRONA 11 --- należytą ostrożnością . Nie może też wykraczać poza cel regulacji prawnej. Oceną były także stwierdzenia pozwanego o niewłaściwym stosunku powódki do współpracowników, o jej konfliktowości , poniżaniu innych . Ten sąd wartościujący należy widzieć w kontekście dowodów i ustaleń sądów pracy w sprawach powołanych wyżej . Pracownicy pozwanego skarżyli się w toku tych procesów, że z powodu zachowania powódki „ atmosfera w zespole była beznadziejna ”, miało miejsce ciągłe napięcie , wielokrotne awantury , wykrzykiwanie - przede wszystkim do A J - że jest zerem , nikim , ma sklerozę ( k. 492 verte, 493 ) , C przychodziła do pokoju B M by posiedzieć , gdyż nie mogła znieść kłótni wywoływanych przez powódkę . Przede wszystkim zaś , powódka nagrywała współpracowników bez ich wiedzy i zgody , prowadziła zeszyt w którym ostentacyjnie notowała ich słowa , twierdząc , że mogą się te zapiski przydać , co jednoznacznie odbierane było jako działanie nieprzyjazne i groźby. Było to działanie niezgodne z prawem , w najwyższym stopniu naganne i nieetyczne . Powódka przedrzeźniała innych , kpiła, wyśmiewała , drwiła . Doprowadzała koleżanki do takich emocji , że wychodziły w inne miejsce aby się wypłakać . (zeznania świadków w sprawie (…) – k. 489-495,498-504,510-524, uzasadnienia powołanych wyżej wyroków sądów pracy w sprawach pomiędzy A W a Miejskim Domem Kultury ). Znacząca jest w kontekście stosunku do współpracownic wypowiedź powódki pod adresem J L , wezwanej jako świadek w sprawie (…) na rozprawę w dniu 18.3.2010 r. ( k.518-518 verte ). Świadek H C zeznał, że jedna z pracownic powiedział mu , że idzie na L-4 bo jest w ciąży i boi się o dziecko , tak stresująca jest atmosfera w pracy (zapis CD – k. 576 , 00:39:40). Przytoczyć można w tym miejscu fragment uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn.akt (…), gdzie stwierdzono : „ Raczej fakt niewykonywania pracy przez powódkę mógł prowadzić do przekonania, iż to powódka zamierza do zdyskredytowania poleceń i w ten sposób poniżenia A.J . ” (k.559). Odnosząc się do użytych przez pozwanego słów , że powódka „ zastrasza świadków ” wskazać należy , że także to stwierdzenie jest oceną , związaną zapewne z opisanym wyżej faktem przesłania przez powódkę do J L , D W i A J pism z 27 i 28 marca 2008 r. oraz złożeniem do Prokuratury doniesienia o składaniu fałszywych zeznań przez pracowników pozwanego ( k.371 , vide także oświadczenie pełnomocnika pozwanego na rozprawie w dniu 20.10.2009 r. w sprawie (…) o tym , że powódka obraża w pismach procesowych świadków , którzy złożyli niekorzystne dla nich zeznania – k. 511, a także zeznanie H C - zapis CD – k. 576 , 00:17:20). --- STRONA 12 --- Natomiast twierdzenia powódki ,że z pisma Dyrektora pozwanego do jej matki wynika , iż powódka „ jest złą córką i okrutnym człowiekiem ” są wynikiem jej skrajnie subiektywnego , nieuzasadnionego odbioru tego listu. Wbrew twierdzeniom powódki , jej matka nie została wciągnięta w spór pomiędzy stronami przez pozwanego , który udzielił jej odpowiedzi na pismo samej H W , zobligowany do tego zresztą przez podmiot nadrzędny . Zdaniem Sądu , z materiału dowodowego sprawy wynika , iż pozwany nie przekroczył granic dopuszczalnej , usprawiedliwionej okolicznościami subiektywnej oceny działania powódki , tak co do treści , jak i co do formy . Pozbawia to działania pozwanego przymiotu bezprawności i pozostawia przedmiotowe oceny pozwanego poza sferą kognicji Sądu . Nawet zaś gdyby uznać , że w jakimś nieznacznym zakresie doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódki , to argumentem przemawiającym za całkowitym oddaleniem powództwa było to , iż sama powódka w relacjach z pozwanym dopuszczała się naruszania dóbr osobistych innych osób . Nie ulega wątpliwości , że przy ocenie roszczenia wywodzonego z art. 24 kc , Sąd winien uwzględniać całokształt okoliczności, w tym zachowanie osoby, której dobra osobiste zostały naruszone, W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się , iż jak każde prawo podmiotowe, również prawa osobiste mogą być przez strony nadużywane . Według art. 5 k.c. nie można z tych praw czynić użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Powództwo o ochronę dóbr osobistych może być oddalone, jeśli sąd uzna, że w danych okolicznościach, mimo formalnego spełnienia przesłanek, dochodzenie roszczeń stanowi nadużycie prawa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego z 29.12.1993 r. , IACr 604/93 : „ Należałoby rozważyć, czy powód może domagać się ochrony prawnej, skoro sam postępuje sprzecznie z zasadami współżycia społecznego. Wymaga bowiem szacunku dla swych dóbr osobistych, a tymczasem sam nie dba o zachowanie tych dóbr względem innych osób. Takie postępowanie może uzasadniać odmowę udzielenia poszkodowanemu ochrony prawnej na podstawie art. 5 kc. ” , Wokanda 1994/5/42, LEX 9178). Powyższe prowadziło, zdaniem Sądu , do uznania powództwa za bezzasadne . Brak przesłanek z art. 24 kc skutkował oddaleniem także roszczenia o zadośćuczynienie , wywodzonego z art. 448 kc. Orzeczono zatem jak w sentencji . O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 98 kpc .