Postanowienie II C 428/13 Uzasadnienie Powód pismem z dnia 17 czerwca 2013 roku wniósł pozew o zapłatę przeciwko Sk

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt II C 428/13 Uzasadnienie Powód pismem z dnia 17 czerwca 2013 roku wniósł pozew o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w W , w którym domagał się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty 80.000,-zł wraz z ustawowymi odsetkami do dnia wyrokowania tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, a także zasądzenia zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powód podał, że przebywał w Areszcie Śledczym Zakładu Karnego w W od dnia (…) roku jako osoba tymczasowo aresztowana do sprawy karnej toczącej się przed Sądem Okręgowym w Katowicach. Wskazał, że domaga się kwoty 80.000,-zł za doznane krzywdy moralne, naruszenie jego godności i niezastosowanie humanitarnych warunków bytowych. Zaznaczył, że przebywał w celach nr 38 i 39 pawilonu AII, gdzie nie było wymaganego metrażu 3 m kw na jednego osadzonego, brak ciepłej wody, w oknach były Blindy tamujące naturalne światło słoneczne oraz dopływ powietrza, brak dostępu do naturalnego oświetlenia, tylko oświetlenie sztuczne w godzinach od 6 do 22, brak odpowiedniego wyposażenia celi oraz środków higieny , w tym jedna miska dla wszystkich i do wszystkiego. Podał także, że i cela nr 45 (pojedynka) w ogóle nie spełniała żadnych warunków bytowych i sanitarnych, kącik sanitarny nie był zabudowany, na ścianach grzyb, a pod oknem śmietnik, co powodowało, że w celi śmierdziało. Poza tym powód podniósł, że nie miał zajęć KO typu świetlica, biblioteka, pozbawiony był prawa do mszy świętej, a poza tym wywierano na nim presję psychiczną w postaci krzyku, stawaniem do raportu trzaskaniem klapami celi i pochopnymi karami dyscyplinarnymi. Nadto powód wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu. Postanowieniem z dnia 09 sierpnia 2013 roku powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości, natomiast wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został prawomocnie oddalony. (k- 23 akt) Pozwany Skarb Państwa - Zakładu Karnego w W , reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego --- STRONA 2 --- 2 kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa wg norm przepisanych w kwocie 3.600,-zł. W uzasadnieniu pozwany podał, że powód w Zakładzie Karnym w W przebywał od (…) roku pawilonach „A” i „B”, które zostały oddane do użytkowania kolejno w latach 2006 i 2009 i spełniają wszelkie wymogi w zakresie warunków bytowych osadzonych zgodnie z właściwymi przepisami. Cele były wyposażone w miejsca do spania i spożywania posiłków, była w nich odpowiednia temperatura do pory roku i oświetlenie odpowiednie do czytania, a nadto do cel doprowadzany był dopływ świeżego powietrza, bieżąca woda oraz odpowiednie warunki higieny, miał możliwość korzystania co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Poza tym pozwany miał możliwość korzystania z biblioteki, zajęć świetlicowych, kulturalno- oświatowych, uczestniczenia w obrzędach religijnych. Pozwany wskazał także, że powód nie przebywał w warunkach, w których powierzchnia celi wynosiła mniej niż 3 m kwadratowe na osadzonego. Odnośnie kar, to pozwany wskazał, że powodowi wymierzono karę izolatki, natomiast skargi powoda dotyczące niewłaściwego zachowania psychologa w trakcie odbywania kary w celi izolacyjnej i pozbawienia wyrobów tytoniowych oraz wydania używanych butów zostały rozpoznane jako bezzasadne. W dalszej części odpowiedzi na pozew pozwany wskazał, że roszczenie powoda jest bezzasadne, bezpodstawne i wygórowane, a także nieudowodnione. Podkreślił, że to na powodzie ciąży obowiązek udowodnienia, że jego dobro osobiste zostało naruszone. Zdaniem pozwanego w sprawie nie ma działania bezprawnego ani zawinionego ze strony Skarbu Państwa. O naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, a warunki w jakich przebywa osadzony ocenia sędzia penitencjarny, a sąd cywilny w procesie o naruszenie dóbr osobistych skazanego oceniać tego nie powinien. (k- 55-62) Sąd ustalił, co następuje: Powód przebywał w Zakładzie Karnym w W w okresie od (…) roku do (…) roku, będąc osadzonym w celach znajdujących się w pawilonie A i B o nr 39,114, 38,44 w Pawilonie A i o nr 44 i 16 w Pawilonie B. Cele o nr 39, 38 i 114 w Pawilonie A są o powierzchni 9.2 m 2 każda, natomiast cela nr 44 w Pawilonie A jest o --- STRONA 3 --- 3 powierzchni 4,5 m 2 , a cele nr 16 i 44 w Pawilonie B o powierzchni 4,4 m 2 i są to cele jednoosobowe. Pozostałe cele są trzyosobowe. (dowód: notatki z dnia 15.10.2013r. k- 66 i 67, zeznania świadków M M k- 201, W D k - 202 i nagranie rozprawy z dnia 11.06.2014r.) Powód nie przebywał w warunkach przeludnienia. (dowód: zeznania świadka M M k- 201, sprawozdanie z wizytacji ZK w W przeprowadzone przez Sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego we W z dnia 23.09.2013r. k- 74) Pawilony A i B są pawilonami mieszkalnymi, nowo wybudowanymi. Pawilon A został oddany do użytkowania w 2006 roku, a Pawilon B w 2009 roku. Pawilony, i znajdujące się w nich cele spełniają wszystkie wymogi dla tego typu budynków. (dowód: decyzje PINB w Będzinie z dnia 13.06.2006r. i 26.02.2009r. k- 71, 70) Zostały wyposażone w nowy sprzęt kwaterunkowy zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Do cel doprowadzona jest zimna woda, a dostęp do ciepłej kąpieli jest raz w tygodniu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Wentylacja w celach jest sprawna i podlega stałej kontroli kominiarskiej. (dowód: protokół z okresowej kontroli przewodów kominiarskich z dnia 14.12.2011r., i z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych – spalinowych -wentylacyjnych z dnia 03.01.2013r. k- 72, 73) W oknach zamontowane są przesłony, które odpowiadają § 77 pkt. 1 lit. g rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 roku w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej i zapewniają dostęp światła i świeżego powietrza. W celach stosowane jest oświetlenie jarzeniowe. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny, odgrodzony przesuwany drzwiami. Cele jednoosobowe nie mają zabudowanego kącika sanitarnego ze względów bezpieczeństwa, podobnie ze względów bezpieczeństwa nie wolno w celi wieszać sznurów dla suszenia odzieży, natomiast można ja suszyć na poręczach łóżek. W celach jednoosobowych, w tym nr 44, w której przebywał powód, na wyposażeniu znajdują się 1 łóżko, 1 szafka wisząca, 1 stół i 1 taborek. Natomiast cela nr 38 trzyosobowa jest wyposażona standardowo w 2 łóżka dwupiętrowe, 1 stół, 3 taborety, i 3 szafki (dowód: zeznania świadków W.D. k- 202 nagranie rozprawy z dnia 11.06.2014r., M.G k- 244 i nagranie rozprawy z dnia 24.04.2014r., K. D k- 126-127, D. P k- 128, T.P k- 240, notatka --- STRONA 4 --- 4 służbowa W. D z dnia 15.10.2013r. k- 65, rysunek celi nr 44 i 38 z wyposażeniem k- 7,8 i zeznania powoda k- 150-151 i 202 i nagranie rozprawy z dnia 11.06.2014r.) W Zakładzie Karnym w W osadzeni mają możliwość korzystania z zajęć oświatowo-kulturalnych, gier świetlicowych. Na terenie Zakładu działa biblioteka. Powód w okresie od (…) roku do (…) roku korzystał z biblioteki. (dowód: karta biblioteczna powoda k- 69, zeznania świadka M. S k- 201 i nagranie rozprawy z dnia 11.06.2014r.) Powód nie składał skarg dotyczących jego udziału w zajęciach kulturalno-oświatowych. (dowód: pismo zawierające oświadczenie Dyrektora ZK w W z dnia 13.10.2014r. k- 287) Osadzeni mogą uczestniczyć w obrządkach religijnych zgodnie z ich wyznaniem. Na terenie Zakładu znajdują się kaplice rzymsko- katolickie, a msze odbywają się w piątki, soboty i niedziele. (dowód: zeznania świadka M.S k- 201, sprawozdanie z wizytacji ZK w W przeprowadzone przez Sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego we W z dnia 23.09.2013r. k- 74-76) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane dowody. Oceniając zeznania świadków, Sąd wziął pod uwagę, iż świadkowie K D , D P , T P pomimo, że byli osobami osadzonymi w przedmiotowej jednostce w okresie pobytu w niej powoda, to wskazywali na właściwe, dobre warunki bytowe w celach. Z ich zeznań wynika nadto, co również podnosił powód, że celach nie było ciepłej wody, przy czym jest to okoliczność bezsporna w rozpoznawanej sprawie. Osadzeni mieli bowiem zapewniony dostęp do ciepłej wody raz w tygodniu. Z zeznań świadków K D i D P wynika wprost, że w celi przebywało trzech osadzonych, chociaż były łóżka dla czterech osób. Świadek K D , który również przebywał w celi nr 38 razem z powodem i potwierdził otrzymywanie środków czystości przez osadzonych. Tym samym Sąd oparł się na zeznaniach tych świadków we wskazanym zakresie, mając na uwadze, iż są one zbieżne z zeznaniami świadków – funkcjonariuszy pracujących w Zakładzie Karnym w W – W D , M S , M M czy M G . W świetle powyższego zeznania powoda i świadka Ł M odnośnie stanu technicznego cel, zagrzybienia celi jak i smrodu panującego w celach, a mającego dochodzić z zewnątrz ustawionych koszy na śmieci nie zasługują na wiarygodność. Podkreślić należy, że pawilony A i B, w których przebywał powód są pawilonami nowymi wybudowanymi według obecnie obowiązujących standardów. Stan techniczny pawilonów nie budzi zastrzeżeń, budynki objęte są okresowymi kontrolami. Poza tym jednostka ta jest okresowo wizytowana przez sędziego penitencjarnego, podczas której poddane są ocenie warunki bytowe osadzonych, a --- STRONA 5 --- 5 więc stan techniczny, sanitarny jednostki. Brak jakichkolwiek zastrzeżeń co do warunków bytowych, sanitarnych, technicznych jednostki znajduje potwierdzenie w dokumentacji czy to w postaci sprawozdania z wizytacji czy też protokołów przeglądów kominiarskich. Powód nie podważył złożonych przez stronę pozwaną odpisów tych dokumentów. Ich treść nie została zakwestionowana. Również Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka Ł M w pozostałym zakresie. Świadek ten nie przebywał w celi wspólnie z powodem. Obaj spotykali się podczas spacerów, a informacje o warunkach, w jakich miał przebywać powód, świadek posiadał wyłącznie od powoda. Również nieprawdziwe są zeznania świadka T P w kwestii przeludnienia w celach, w których powód zamieszkiwał. Jak wynika z zeznań osadzonych razem z powodem świadków Krzysztofa Dworaka i D P , a także zeznań świadków - funkcjonariuszy Zakładu Karnego w W i samego powoda, w celach nr 38 czy 39 przebywało po trzech osadzonych. Powierzchnia każdej z tych cel wynosiła 9,2 m 2 , a zatem na jednego osadzonego została zachowana powierzchnia powyżej 3 m 2 . Poza tym sam powód dołączył do pozwu szkic celi nr 38, wskazując w nim powierzchnię celi 9,40 m 2. . Poza tym sam powód zeznał, iż w celi nr 38 było trzech osadzonych łącznie z nim. Także ze sprawozdania sędziego wizytującego z dnia 23 września 2013 roku wynika, iż nie stwierdzono przeludnienia w celach. Natomiast cela nr 44 jest celą jednoosobową i jej powierzchnia wynosi 4,5 m 2 . Również nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenia powoda, że w jednostce pozwanego nie było zajęć kulturalno-oświatowych i możliwości spędzania wolnego czasu winny sposób. Jak wynika z karty bibliotecznej powód korzystał z biblioteki. Pobodnie osadzeni mogli spędzać czas na zajęciach świetlicowych, korzystając ze znajdujących się tam gier. Potwierdzają to zeznania świadków funkcjonariuszy jednostki. Poza tym powód w okresie pobytu w tym zakładzie karnym nie składał żadnych skarg odnośnie jakości zajęć kulturalno- oświatowych czy na ich brak. Także nie prawdziwe jest twierdzenie powoda, że został pozbawiony możliwości uczestniczenia w praktykach religijnych. Przeczą temu zarówno zeznania świadka M S , czy sprawozdanie sędziego penitencjarnego, z którego wynika ilość mszy w tygodniu jak i ilość kaplic znajdujących się na terenie Zakładu. Poza tym powód na rozprawie w dnu 11 czerwca 2014 roku wykazał zdziwienie pytaniami --- STRONA 6 --- 6 Sądu odnośnie praktyk religijnych, gdy tymczasem w pozwie wprost pisze o pozbawieniu go prawa do mszy świętej. Sąd zważył, co następuje: Powód wystąpił z pozwem o zapłatę kwoty 80.000,-zł tytułem zadośćuczynienia. Instytucja zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę uregulowana została ona w przepisach art. 448, 23 i 24 kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią wymienionych przepisów do przesłanek przyznania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę należy: wskazanie naruszonego dobra osobistego, istnienie działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienie tejże krzywdy wynikającej z naruszenia przez pozwanego dobra osobistego powoda oraz związek przyczynowy między krzywdą niemajątkową a działaniem lub zaniechaniem sprawcy krzywdy niemajątkowej. Przepis art. 448 k.c. w brzmieniu nadanym mu przez ustawę z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 114, poz. 542) przewiduje możliwość przyznania zadośćuczynienia w razie naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego. W każdej sprawie mającej za przedmiot takie roszczenie konieczne jest stwierdzenie, jakie dobro osobiste zostało naruszone. Artykuł 23 k.c. zawierający przykładowe wyliczenie dóbr osobistych wymienia cześć, która obejmuje dobre imię oraz godność. Prawo człowieka do poszanowania godności, wyrażającej się w poczuciu własnej wartości i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi, dotyczy wszystkich aspektów życia osobistego człowieka i obejmuje także taką jego sferę, która jest związana z pozbawieniem wolności. Nie ma zatem potrzeby wyodrębniania autonomicznego dobra osobistego w postaci "prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolności", gdyż zawiera się ono w dobru osobistym, jakim jest godność człowieka. Dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie o ochrony przewidzianej w innych przepisach. (art. 23 k.c.) Kodeks cywilny określa w art. 24 i 448 niemajątkowe i majątkowe środki ochrony dóbr osobistych. Godność człowieka, również w rozważanym aspekcie, jest dobrem chronionym nie tylko w ustawie, ale przede wszystkim w Konstytucji, a także w stanowiących część krajowego porządku prawnego umowach międzynarodowych. W tym miejscu należy przywołać stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 5 lipca 2012 roku w sprawie IV CSK 603/11, w którym Sąd Najwyższy uznał, iż otwarta lista chronionych prawnie dóbr osobistych została uzupełniona o uprawnienie do godnych warunków --- STRONA 7 --- 7 odbywania kary w zakładach karnych. Wskazane godne warunki obejmują również zapewnienie prywatności i intymności, m.in. związanych z potrzebami fizjologicznym, zapewnienia wszystkim osadzonym osobnego miejsca do spania i niezbędnego miejsca do spożywania posiłków. Sąd Najwyższy, stosując wykładnię prokonstytucyjną i uwzględniającą orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wskazał, że "realizacja pozbawienia wolności wiąże się z ustaleniem poziomu, na którym warunki więzienia są "odpowiednie" i nie naruszają przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka. (zob. wyroki SN z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 486/09, i z dnia 16 grudnia 2011 r., V CSK 21/11). Wyjściowe założenie dla określenia wymaganego poziomu jest takie, by traktowanie człowieka pozbawionego wolności nie było poniżające i niehumanitarne, a ograniczenia i dolegliwości, które musiał on znosić, nie przekraczały koniecznego rozmiaru wynikającego z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka oraz nie przewyższały ciężaru nieuniknionego cierpienia, nieodłącznie związanego z samym faktem uwięzienia". W przypadku roszczeń opartych na zarzucie naruszenia dóbr osobistych Sąd w pierwszej kolejności bada, czy podnoszone naruszenie w istocie zaistniało. Wobec tego rzeczą powoda jest wskazanie dobra, które doznało uszczerbku, a następnie Sąd ocenia, czy dobro to jest dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 k.c. i czy faktycznie zostało ono naruszone przez określone zachowanie się pozwanego. Po ustaleniu powyższych przesłanek bada się, czy zachowanie to było bezprawne, co objęte jest domniemaniem, które pozwany, chcąc skutecznie obronić się przed żądaniami powoda, winien obalić. Zawsze o naruszeniu dobra osobistego decydują okoliczności danej sprawy i kryteria obiektywne. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2012 r. (IV CSK 276/11) miernikiem tej oceny jest przede wszystkim stanowisko opinii publicznej, będącej wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo w danym czasie i miejscu, a wzorców, które powinny stanowić docelowy punkt odniesienia dokonywanej oceny, dostarczają zapatrywania rozsądnie i uczciwie myślących ludzi oraz poglądy moralne osób kompetentnych w tym zakresie i cieszących się niekwestionowanym autorytetem. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd miał na względzie, iż zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania takiej kary stanowi jedno z zasadniczych wymagań demokratycznego państwa prawnego, będące przedmiotem uregulowań o --- STRONA 8 --- 8 charakterze konstytucyjnym i międzynarodowym (Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169), Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284). Zatem to na Państwie ciąży obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku (por. wyrok SN z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt V CSK 431/06, wyrok ETPC z dnia 5 grudnia 1979 r., skarga nr 8224/78, wyrok ETPCz z dnia 12 stycznia 1995 r., skarga nr 21915/93). W świetle powyższych regulacji prawnych osoba pozbawiona wolności zachowuje prawa i wolności obywatelskie, a ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy i wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. W każdym jednak przypadku winna być ona traktowana w sposób humanitarny, nie może być poddana torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Powód wywodził swoje roszczenie z art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c. w związku z art. 417 k.c. Przyjęcie odpowiedzialności z art. 24 § 1 k.c. uzależnione jest od istnienia dobra osobistego, a następnie od jego naruszenia bezprawnym działaniem lub zaniechaniem sprawcy, co stanowi przesłanki tej odpowiedzialności. Na pokrzywdzonym spoczywa ciężar udowodnienia istnienia dobra osobistego, faktu jego naruszenia i powstania krzywdy oraz związku przyczynowego pomiędzy nimi, natomiast art. 24 § 1 k.c. konstruuje domniemanie bezprawności działania bądź zaniechania sprawcy. Zgodnie z art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Stanowi on więc ogólną podstawę odpowiedzialności władz publicznych za ich władcze działania. Warunkiem tej odpowiedzialności nie jest, w odróżnieniu od odpowiedzialności z art. 415 k.c., wina podmiotu. Ustawodawca przyjął, bowiem iż wystarczające jest wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem, co oznacza, że wykonującemu władzę publiczną - bez względu na sposób i formę działania - można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada ta osoba prawna, z którą związana jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna wykonująca uprawnienia władzy publicznej. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia --- STRONA 9 --- 9 sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Przepis art. 417 k.c. nie zawiera w tej kwestii żadnej regulacji, a tym samym znajdą zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty szkody w mieniu (majątkowej) i na osobie (majątkowej i niemajątkowej) oraz koncepcji związku przyczynowego - w szczególności ujęte w przepisach art. 361 k.c. oraz art. 444-448 k.c. Pojęcie „wykonywanie czynności z zakresu władzy publicznej” obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty, a więc ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisach prawa. Ich wykonywanie z reguły łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Chodzi, zatem o działanie w takim obszarze, w którym może dojść do naruszenia prawa i wolności jednostki ze strony władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, iż pracownicy służby więziennej wykonują czynności z zakresu władzy publicznej, a zatem za szkody przez nich wyrządzone odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Natomiast szkodą jest każdy uszczerbek na dobrach prawnie chronionych, mogący przybrać charakter majątkowy (uszczerbek materialny na osobie lub mieniu) lub niemajątkowy (doznana krzywda, czyli cierpienie fizyczne i psychiczne). W prawie polskim przyjęta jest teoria adekwatnego związku przyczynowego, co oznacza, że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła – art. 361 § 1 k.c. Za normalne skutki działania lub zaniechania uznaje się takie, które zwykle w danych okolicznościach następują. Adekwatny związek przyczynowy między zachowaniem się pracowników służby więziennej, a szkodą może być bezpośredni, może być również pośredni. Jest zatem rzeczą obojętną, czy przyczyna jest bliższa, czy dalsza, byleby skutek pozostawał jeszcze w granicach „normalności”. Zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu wyrażoną na gruncie art. 6 kc , to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, iż doszło do naruszenia owych, wskazanych w pozwie dóbr osobistych .W ocenie Sądu powód nie wykazał, aby jego dobra osobiste w trakcie pobytu u pozwanego zostały naruszone. Powód podczas pobytu u pozwanego przebywał w godnych warunkach, które wynikają z przepisów prawa. Pawilony A i B są nowe i wyposażone w nowy sprzęt kwaterunkowy. W tym miejscu należy przywołać stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 5 lipca 2012 roku w sprawie IV CSK 603/11, w którym Sąd Najwyższy uznał, iż --- STRONA 10 --- 10 otwarta lista chronionych prawnie dóbr osobistych została uzupełniona o uprawnienie do godnych warunków odbywania kary w zakładach karnych. Wskazane godne warunki obejmują również zapewnienie prywatności i intymności, m.in. związanych z potrzebami fizjologicznymi, a to powód miał zapewnione. Należy podnieść, iż powód nie wykazał naruszenia dobra osobistego (godności, czci, zdrowia, prawa dostępu do kultury czy praktyk religijnych) i skutków tego naruszenia dla powoda. Samo stwierdzenie, że przebywał w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 na 1 osadzonego, zza okna dochodził smród, nie uczestniczył w zajęciach kulturalno- oświatowych, nie miał odpowiedniego wyposażenia w celi, a brak zabudowanego kącika w celi jednoosobowej, nie może być uznane za wystarczające do przyjęcia, że przebywał w warunkach niegodnych. Trzeba mieć na uwadze, że to na powodzie ciążył obowiązek wykazania, zgodnie z ciężarem dowodu wynikającym z art. 6 kc, że w związku z bezprawnym działaniem pozwanego doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Obowiązkowi temu powód nie sprostał, mimo zgłoszenia wniosków dowodowych, które Sąd przeprowadził. W swoich zeznaniach powód nie wskazał rozmiaru swojej krzywdy, ujemnych następstw działania pozwanego, zakresu cierpień z tym związanych. Nawet samo przebywanie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do zasądzenia zadośćuczynienia. Sąd przychyla się do tej linii orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. ETPC Orchowski przeciwko Polsce 17885/04), z którego wynika, że powierzchnia celi przysługująca osadzonemu nie jest samoistną i wystarczającą przesłanką do uznania, że doszło do naruszenia art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu. Należy zatem ocenić warunki pozbawienia wolności przez kryterium tzw. kumulatywnej oceny, biorąc pod uwagę nie tylko małą powierzchnię cel, ale i warunki sanitarne, w tym możliwość korzystania z toalety w odosobnieniu, dostęp do wentylacji, do światła, powietrza, ogrzewania, ilość czasu spędzanego poza celą, udział w zajęciach oświatowych czy rekreacyjnych. W tym miejscu wskazać należy, iż wbrew treści powozu powód zeznał, iż w celi byli we trzech, a przypomnieć należy, iż cela była o powierzchni powyżej 9 m 2 . Przypomina się, że środki pozbawiające osobę wolności mogą często pociągać za sobą nieuchronny element cierpienia i poniżenia. Tylko, jeśli wykraczają one poza nieuchronny element cierpienia i upokorzenia związanego z daną formą zgodnego z prawem karania, --- STRONA 11 --- 11 można mówić o poniżającym i nieludzkim traktowaniu. W podobnym tonie rozstrzygnął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. (sygn. V CSK 431/06). Sąd Okręgowy w pełni podziela to stanowisko i uznaje, że powód nie wykazał, aby nastąpiło w jego przypadku skumulowanie negatywnych następstw związanych z warunkami przebywania w Zakładzie Karnym w W i by wykraczały one poza normalne następstwa osadzenia. Należy powołać stanowisko Sądu Apelacyjnego w Katowicach zawarte w wyroku z dnia z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 76/13 , iż do powstania roszczeń określonych w art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. nie jest wystarczające ustalenie, że działanie sprawcy było bezprawne. Konieczne jest wystąpienie skutku w postaci naruszenia dobra osobistego. Powód w niniejszej sprawie wystąpienia takiego skutku nie wykazał. Samo odczucie, iż cele są ciasne i nie zapewniają wystarczającego komfortu, a w oknach są blindy, nie może stanowić podstawy uznania bezprawności działania pozwanego. Odnośnie pozostałych dolegliwości odczuwanych przez powoda, to należy pamiętać, iż odbywanie kary zawsze wiąże się z dyskomfortem. Kara ze swej istoty jest dolegliwa. Nie można uznać, że pobyt powoda w warunkach opisanych w części ustalającej uzasadnienia jako osadzonego, mógł mieć wpływ na jego poczucie własnej wartości lub na oczekiwanie szacunku od innych ludzi. Nie narusza godności skazanego pobyt w przeludnionej celi nie odpowiadającej standardom estetycznym i użytkowym. Jest to krótkotrwały, incydentalny epizod, wynikający z ogólnej trudnej sytuacji materialnej zakładów karnych, dotykającej większości osób odbywających karę pozbawienia wolności, nie zaś z chęci poniżenia czy upokorzenia skazanego, a tylko gdy dolegliwości przybierają formy poniżania, dokuczania, znęcania itp., czy też pozbawiania osadzonych podstawowych warunków godziwej egzystencji, można by je uznać za bezprawne naruszenie dóbr osobistych w rozumieniu przepisów art. 23 k.c. oraz art. 24 k.c. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 lipca 2009 roku, I ACa 433/09) . Jak stwierdził Sąd Najwyższy, o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa (orzeczenie z dnia 20 grudnia 2010 roku. IV --- STRONA 12 --- 12 CSK 449/10). Fakultatywny charakter zadośćuczynienia także uzasadnia odmowę przyznania go powodowi, gdyż jednostkowe, w istocie drobne i niezbyt intensywne, także w czasie, zdarzenia nie spowodowały takiej szkody niemajątkowej, która uzasadniałaby przyznanie żądanej kwoty. Społeczeństwa polskiego nie stać na zapewnienie właściwego poziomu życia w wielu innych jednostkach utrzymywanych z budżetu państwa i w związku z tym poprawa poziomu wyposażenia jednostek penitencjarnych następuje sukcesywnie i zgodnie z możliwościami finansowymi Skarbu Państwa. Sąd orzekając o kosztach procesu, na podstawie art. 102 k.p.c. zastosował zasadę słuszności i odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu, pomimo iż to on przegrał proces. Zasada słuszności, jako stanowiąca odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, jest rozwiązaniem szczególnym, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Wymieniony przepis, choć nie konkretyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi orzekającemu, powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2011 r., II CZ 203/10, LEX nr 738399 oraz z dnia 9 lutego 2011 r., V CZ 98/10, LEX nr 738404). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się uwagę, na możliwość skorzystania z dobrodziejstwa art. 102 k.p.c. wówczas, gdy system skomplikowanych norm prawnych lub wysoce skomplikowany stan faktyczny wpływa na subiektywne przekonanie powoda o swej racji, pomimo zachowania należytej staranności przy wyrobieniu oceny zagadnienia oraz własnych szans procesowych (tak: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1974 r. CZ 88/97 i z dnia 7 stycznia 1982 r., II CZ 191/81 oraz wyrok z dnia 1 października 1974 r., II PR 207/74). W ocenie Sądu okoliczności tej sprawy w powiązaniu z sytuacją majątkową powoda oraz jego sytuacją życiową , przemawiają za odstąpieniem od obciążenia go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu , o czym orzeczono w pkt. 2 sentencji wyroku.