Wyrok II C 422/08 4 4

--- STRONA 1 --- " $§"gn. akt: I ACa 942/D9 /’wm=~@% ,".3» . E7‘ _ ,\}‘\‘!5 ".' . . HE 4’? 14*‘ I WYROK 7W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 20101". Sqd Apelacyjny W Lodzi I Wydzia1ACywilny W skladzie: » ’ ‘ A : ' Przewodniczqcy: SSA Malgorzata Dzigciolowska Sgdziowiez SSA Malgorzata Stanek __ , ' SSA Alicja Myszkbwska Protokolant: ' selcr. sqdowy Grazyna Michalska p0 rozpozzianiu W dniu 13 Stycznia 20l0r. W Lodzi na r0zpraW1e  sprawy z pQ"w_6dztwa'L J _ _ przeciwko SkarbowiPaf1stwa5 Aresztowi Sledczemu W 0 zapiajtq V ' na skutek apelacji obu stron V od wyroku Sqdu Olcrqgowego W V‘ ~ 2 dnia IO czerwca 2009r., sygn. akt II C 422/08 4 4 ‘ 1. Odrzu ca» apelacjg powoda W zakresie;punktu'3 zaskarionego wyroku; 2. oddala apelacjg powoda W pozostalej czgéci iiapelacjg strony pozwanej w caloéci; » » » 3. przyznaje adwokatowi R D prowadzqpemu "Kancelarig Adwokackq W Ikwotg 6.588 (szeéé tysigcy pigéset osienjdziesiqt osiem) ziotych obejmfijqcq naleifly podatek VAT tytulem kosztéw nieoplaéonej pomocy prawnej udzielonej "p0Wod0wi 2: unfzgdu .w postgpowaniu " łšýgn. akt: I ACa 942/O9 nas _*'_'3‹. _ Ę* _ ,\i`\`ý '.' _ _ HE 7? 1-'K' Í WYROK ŸW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 2010r. Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny W składzie: › j ` . : ' Przewodniczący: SSA Małgorzata Dzięciołowska Sędziowie: .SSA Małgorzata Stane-k `-„_ , " SSA Alicja Myszkowska Protokolant: " seler. sądowy Grażyna Michalska po rozpoznaniu W dniu 13 stycznia 2010r. W Łodzi na 1'ozpraW1e - sprawy z poW_ództwa'I. J _ _ przeciwko Skarbowi-Państwa - Aresztowi Śledczemu w o zapłatę V ` na skutek apelacji obu stron V od wyi'o1<u Sądu Okręgowego W VV ‹ z dnia 10 czerwca 2009r., sygn. akt II C 422/08 4 4 Ą 1. odrzuca apelację powoda W zakresie;punktu'3 zaskarżonego wyroku; 2. oddala apelację powoda W pozostałej części iapelacjç strony -pozwanej W całości; j › j 3. przyznaje adwokatowi R D prowadzącemu 'Kancelarie Adwokacka w ikwotę 6.588 (sześć tysięcy 'pięćset osiemdziesiąt osiem) złotych obejmującą należny podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej lpowodowi z urzędu .w postępowaniu --- STRONA 2 --- ‘ k ' lacié t kwotg z funduszu Skarbu Paflstwa  apelacyjnym i na azu3e wyp Q Sqdu Okrggowego w .. , 4. nie obciqia powoda L J5 odwolawczej _na rzecz strony pozwanej. kosztami procesu W instancji ‘ ..»~»~\~<,,,,_‘ _ "J I35‘ Q1‘) 1. §\ ‘L Y? ____. .... ‘w. ._j; //g ~ 1 1;‘ ""1 ,/d '\‘ J‘ ._;a‘'. .  1,.‘ L‘§N2§*br9§5ifi§?ie‘\v%aéc' ' ! — 1 e ad 1 .»:f‘?7;~‘ff~li§i*‘;‘~‘:13z?"z9(§4<!noS¢D My 4 j5?‘<"@I‘Br?l L_4“___:/:,_‘t /I ‘ _ i k ` łacić t kwotę z funduszu Skarbu Państwa - apelacyjnym i na azuje wyp ę Sądu Okręgowego W .. , 4. nie obciąża powoda L J-, odwoławczej _na rzecz strony pozwanej. kosztami procesu W instancji ` ..-›‹~'=--<„¬_,__ _ 'U' ÍŚÜ ~ĹĹ'_` 1. š\ '=¬ `>"':' ___.. ..._ `~~. _-_jj /kg « ¿ Š ~"""~. ,/J "` J* .¿a`-'. _ - «=..‹ ';§Näł«hrÊŠihŜfe~Wi@śc" ' ' _ z e od 1 .„zj«ā«'‹„':Ę‹Ł:íźł«;<~«z±~¿ş"z9°§«d„0seD “Y 4 -jsşkfßfßfżl ¿_Ą`___:/'_,\ / _ _ --- STRONA 3 --- ( I l'ACC1_942/09 Uzasodnienie rozsirzygniecioVzowofiego w punkioch 2, 3 oroz 4 wyroku Sqdu Apeiocyjnego .2 13 s?ycznic12010 roku. _ . » . W pozwie 2 dnio 26.03.2008 roku skierowcmym przeciwko Skorbowi Pc:1r"1s1wc1 » Aresztowi Sledczenfiu w powéd ‘L J 1 wnIés% 0 zosqdzenie no swojq rzecz kwoty 200.000 2+ z odsefkdmi od dnio" wyrzqdzenicr szkody. 2 , ' W Ozcxscmdnieniu pozwu wskozcxt. ii przebywoi w _Areszcie'$Ied__c:.';ym w gdzie cele bwy przeiudnione, byfpoddcawclny rewizjom z Zqclcrniem rozébranio sie, nie by’: zochowony standard co do worunkéw higienicznych, CI ponodto zdclrzclfy sie syfuocje, Ze w celoch osadzono osoby zdrowe _wrc_:z z zokoionyrhi wirusem HIV iub polqcymi. W" piémie z dnio 19.05.2008 roku pe+nomOcnik powodo "wskozot 2e podsfawé iqdafi 's’rcJnowi przepis art. 23 i 24 i<.¢., gdyi noruszone zos’r_c:%y dobrcl osobisie powodo  wczrunki w jokich przebywof byiy niezgocine z przepisomi, 0 To sijowodowcfio wzrosi poczuciio przygnqebienicz i niiszoéci i winno byci ocenione jokb upokariojqce i poni2_c1jq<:e Troktowonie wieiniéw. Drjciafkowo w pliémie z dnio 24.02.2009 roku rozszerzono Zqddnie pozwu 0 5.000 zf._z uwogi n0 fdkf, Ze pozwczny nie odebrd: kierowonefdo powodo przesyfki boleconej zdwierajqcej dokumentdcje ‘iekarskq, przez co przyczynfl sis; do [jogjorszenio jegb vstcmu zdrowio. _ ' __ ' Pozwony wniés+ 0 oddqlenie powédziwo podnoszqé, 2e‘  p2owc3d’pr2et§ywo w Areszcie filedczym w no oddziole zomkniefyhw wobec skczzcznio zo zobéjsfwo, koniec kory przypcrdc: HO 4.08.2025 I_’O|<U,  .  1 ( I |'ACC1_942/O9 Uzasadnienie rozstrzygnięcia“zawartego w punktach 2, 3 oraz 4 wyroku Sqdu Ąpeiacyjnego „z 13 stycznia 2010 roku. _ , › . W pozwie z dnia 26.03.2008 roku skierowanym przeciwko Skarbowi Panstwa ›- Aresziowi Šledczemu w powód ĄL J 1 wniósł o zasqdzenie na swoja rzecz kwoty -200.000 zł z odsetkami od dnia' wyrzadzenia szkody. »j , ' W uzasadnieniu 'pozwu wskazał. iż przebywał w _Areszcie.Ś|ed__czyr_n w gdzie cele -"były przeiudnione. byłpoddawany rewiżjorn z zadaniem rozebrania się, nie był zachowany standard co do_ warunków higienicznych, a ponadto zdarzały się sytuacje, że rw cełach osadzona osoby zdrowe _wraz z zakażo-nyrni wirusem HIV iub palqcymi. W' piśmie z dnia i9.05.2008 roku pełnomocnik powoda "wskazał, że podsławe zadań 'stanowi przepis ari. 23 i 24 i<.c., gdyż naruszone zostały dobra osobisie powoda - warunki' w jakich przebywał były niezgodne z przepisami, a io spowodowało wzrosi poczucia przygnebienia i niższości i winno być ocenione jako upokarzajqce i ponizajqce traktowanie więźniów. Dodatkowo w piśmie z dnia 24.02.2CiO9 roku rozszerzono zadanie pozwu o 5.000 zł-uz uwagi na fakt, że pozwany nie odebrał kierowanejdo powoda przesyłki -polecane] zawierającej dokumentację iekarskq-, przez co przyczynił się-_ do pogorszenia jego Vsianu zdrowia. _ ` __ ` Pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, że - 'powódprzebywa W Areszcie Śledczym w na oddziale zamknięiyin wobec skazania za zabójstwo, koniec kary przypada na 4.08.2025 raku. ~ . . 1 --- STRONA 4 ---  powod ClOpU§Ci‘1 sio przekroczefi regulominowych , gdyi odmowiof przyjmowonio posiJrkow 1 wulgornie _odno_s11 sie do funkcjonoriuszy sfuiby wiqaziennej, _ . '  nie t:>y’ry przez powoclo zg1oszone do wychowowcy Zodne zosflzeienio co dowyposoienio cel, . ‘ A ~ przeiudnienie cel  no co odministrocjo pozwongego nie mo wpfywu  jest syfuocjq wysiepujqcq no tefenie co+ego41<roju, o o .fol<c1e ’ryrn by1 informowony sz;‘dziopeni»1encjorny. _  oresz1 zopewnio wszelkie sfondordy w zokresie higieny osobistej osddzonych  sfwierdzenie nosicielsiwo wifuso HIV nie jesf wskozoniem do izolocji wieinio. . _ .  bezpodsiowne sq Twierdzenio powodo o orzeprowodzeniu rewizji niezgodnie z pn:episom1 1 wyémiewoniu 51$ 2 niegoprzez funkcjonoriuszy. . _ .Zosl<or2onyrfi wyrokiem z dnio 10 czerwco 2009 roku Sod Okregowy w .  ti zosqdzi’: _od pozwonego Skorb1_J_Pofis1wo — Aresz1u filedczego w no rzecz powodo L J.. kwoie _ 6000 z1o1ych 1y1u1em zodoéouczyhienio i oddoiifpowodz1wo_w pozos’ro1ej czeéci. Sqd O|<rego'wy ustoiif, ie powod odbywo Kore pozbowienio wolnoéci ' ' 1 od 1990 roku w zwiqzku ze skozoniem zo zobojstwo. W Areszcie Sledczym w  |orzeb_ywo1'w okresoch 28.06.1990 rok  14.05.1992 ro1<._8.08.2007 rok ~ 26.05.2008 rok i od 22.08.2008 roku do chwifi obecnej.'Ponod’ro by’: osodzony w Z_o1<+odzie Komym w _ _ . i W Areszcie Siedczym w W koidej celi znoiduje sio 1o21<o i Toborety wiioéci odpowiodojqcej iloéci osodzonych, szofko przypodojoco no dwoch osodzonych 1 duiy Iub mow stolik, misko dlo czterech osodzonych, szczotko zrniotko i szczofko do W.c. W pierwszq §rode miesiqco Wydowone sq érodki czys1o§ci_1j. mydfo . posto do zobow, krem do goienio i proszek do pronio. Osodzeni nie ohzymujq wody po goleniu. W celoch jest dostep do .z1mnei wody. o roz' w tygodniu |orzys%ugu}e ciep+o 1<qpie1. Bielizno osobisfo f2 - powód dopuścił się_ przekroczen regulaminowych , gdyż odmawiał przyjmowania posiłków i wulgarnie _odnosił się do funkcjonariuszy służby Więziennej, _ . ' - nie były przez powoda zgłaszane do wychowawcy żadne zastrzeżenia co dowyposażenia cel, i ` . ~ przeiudnienie ceł - na co administracja pozwanego nie ma wpływu - jest sytuacją występująca na żetenie całegokraju a o _fakcie tym był informowany sędzia penitencjarny. _ - areszt zapewnia wszelkie standardy w zakresie higieny osobistej osadzonych - stwierdzenie nosicielstwo wirusa _HIV nie jest wskazaniem do izolacji więźnia, _ _ . - bezpodstawne są twierdzenia powoda o przeprowadzeniu rewizji niezgodnie z przepisami i wyšmiewaniu się z niegoprzez funkcjonariuszy. _ _ .Zaskarzonym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 roku Sąd Okręgowy w _ - '_i zasądził od pozwanego Skarbu_Pañstwa - Aresztu Śledczego w na rzecz powoda L- J.-_ kwotę _ 6000 złotych tytułem zadośćuczynienia i oddalił -powództwow pozostałej części. Sąd Okręgowy ustalił, ze powód odbywa karę pozbawienia wolności ` ` 1 od W90 roku w związku ze skazaniem za zabójstwo. W Areszcie Sledczym w - przebywał' w okresach 28.06.1990 rok - i4.05.i992 rok,_8.08.2007 rok - 26.05.2008 rok i od 22.08.2008 roku do chwiti obecnej.'Ponadto był osadzony w Zakładzie Karnym w _ _ _ i W Areszcie Śledczym w W każdej celi znajduje się łóżko i taborety witości odpowiadającej ilości osadzonych, szafka przypadająca na dwóch osadzonych 1 duży lub mały stolik, miska dla czterech osadzonych, szczotka zmiotka i szczotka do W.c. W pierwszą środę miesiąca wydawane są środki czystości tj. mydło _ pasta do zębów, krem do golenia i proszek do prania. Osadzeni nie otrzymują wody po goleniu. W celach jest dostęp do .zimnej wody; a raz' w tygodniu przysługuje ciepła kąpiel. Bielizna osobista _`2 --- STRONA 5 --- wymieniono jest rozw fygodniu. poéciel (oz no dwo fygodnie o reczniki przy kqpieli. 1 . 4 1 4 . Kontroli osvobistych osob osodzonycn dokonufe sie w syfuocjochfw ktorych .mo2e nosiqpié zqchwionie bezpieczensiwo tub porzqdku jednpstki oroz koidorozowo, gdy oéodzony mo stycznoéé ze §wiofem zé_w4n¢fn:nym. Dokonuje sie tego W odrebnym pomieszczeniu. Przeszukiwone sq odziei. obuwie I cio1o iqcznie z ofwororni fizjotogicznymi z po1eceniem wykonywonio przysiodow. zdorzo sie bowiem. 2e osodzzA:ni4 ukrywojq roine przedmiofy miedzy poélodkomi. Te oomieszczenio byfy moniforowone do 22.09.2008 roko. Powod nigdy nie zg1oszo1 skorg co do prc4zwid1owo§ci procesu plrzészukonio. ' ' Zdorzoiy sie syfuocje. kiedy funkojonoriusze siuizby wjeziennej émioli sie z powodo . 1:2 nie moie dojéé do telefonu . mowili: "zomien loske no gi1_or¢.".. "élepy przeszkodo". _ . Przez pofloro tygodnio powod przebywo1 wjednej celi z A. kfory by’: osobq polqcq. Powod nigdy nie prosi’: A. S l . oby przy 5 . . nim nie polif. choé probiem fen zg1oszo1 wychowowcy.  ' _ ' Powod nie 'zg1oszof do wychowowcy zosirzeien zwiqzonych z worunkomi byfowymi. co do zfego frokiowonio priefifunkcjonoriuszy Iub co do Teigo. 2e jest osodzony z osobomi polqcymi.  ' Pismomi 2 dnio 04.12.2007 roku‘ 1 28.12.2007 roku Areszf §1edczy 1nformowo'rSedziego Penifencjornego o przewdnieniocel. ' ' ' Powod nod dn1o¢14.08.2000 roku mo orzeozony frwo1y stopien nieoefnosprownoéci z uwogi no wode wzroku. . _ 4 1 W ocenie Sqciu Okregowego Zqdonie powodo podiego uwzgtednieniu jedynie czeéciowo. 4 ' Przeprowodzone w sprowiedowody wskozujq no To. 12 dos__z1o do noruszenio dobr osobistych powodo w pos1oc1' jego ..godno§ci. Moferiolnoprowno podstowe roszczen sfonowi ort. 24 1<.c. kfory nie wymogo wykozonio winy po sfronie sprowcy szkody dlo fnoiliwofici przypisonio mu 3 wymieniona jest razw tygodniu, pościel raz na dwa tygodnie a ręczniki przy kqpreii. _ ~ _ r _ _ Kontroli osobistych osób osadzonych dokonuje się w sytuacjachƒw których może nastąpić zachwianie bezpieczeństwa lub porządku jednostki oraz każdorazowo, gdy osadzony ma styczność ze światem zewnętrznym. Dokonuje się tego w odrębnym pomieszczeniu. Przeszukiwane są odzież, obuwie i ciało łącznie z otworami fizjologicznymi z poleceniem wykonywania przysiadów, zdarza się bowiem. że osadzeni ukrywają różne przedmioty między pośladkami. Te pomieszczenia były monitorowane do 22.09.2008 roku. Powód nigdy nie zgłaszał skarg co do prawidłowości procesu przeszukania. I ' Zdarzały się sytuacje, 'kiedy funkcjonariusze służby więziennej 'śmiali się z powoda . iż nie może dojść do telefonu ', mówili: "zamień laskę na git_arę_*'., "ślepy przeszl<oda". _ _ Przez półtora tygodnia powód przebywał wjednej celi z A. który był osobą palącą. Powód nigdy nie prosił A. S I . aby przy 5 -_ _ nim nie palił. choć problem ten zgłaszał wychowawcy. - ' '_ ' Powód nie 'zgłaszał do wychowawcy" zastrzeżeń związanych z warunkami bytowymi, co do złego traktowania przeztunkcjonariuszy lub co do tego, że jest osadzony z osobami palącymi. . ' -Písmami z dnia 04.12.2007 roku i 28.i2.2007 roku Areszt Śledczy informował Sędziego Penitencjarnego o przeludnieniu cel. ' ' " Powód od dnia zi4_O8.2000 roku ma orzeczony trwały stopień niepełnosprawności 2 uwagi na wadę wzroku. . _ _ 1 W ocenie Sądu Okręgowego żądanie powoda podlega uwzgtędnieniu jedynie częściowo. _ ' -Przeprowadzone w sprawieiclowody wskazują na to, iż oloszło do naruszenia dóbr osobistych .powoda w postaci" jego godności. Materialnoprawną podstawę roszczeń stanowi art. 24 k.c. który nie wymaga wykazania winy po stronie sprawcy szkody dla -możliwości przypisania mu 3 --- STRONA 6 --- odpowiedziolnoéci. Wskozony przepis przewiduje domnlernonie bezprownoéci dz1o1on1o noruszojqcego dobro 0sob1s1e 1 to no sprowcy szkody ciqiy obowiqzek wykozonio, it jego dz1o1onie by1o zgodne 2 prowem. . _ Powod udowodnfl, 1:2 przebywo1 w celoch. ktore nie spe1n1o1y prowem przewidzionego wymogu zopevi/nienio 3 mefiow 1<wodro1ow~/ch no osobe. 2 Pozwony »o1<o11cznoéci tej w ioden sposob nie zo1<wes1ionowo1 1 p_1zyzno1 ogolnie znony fokt przeludnienio isdnos1e1< peni1encjornych. Biorqc pod owogd czosokres w jokim powod przebywcfl w iokich worunkoch ‘Sod pierwszej. instoncii uzno1, 12 noletne z tego 1\/1010 zodoééuczynienie nie powinno przekroczoé kwo1y 3000 z1otych.' _ Zo udowodnione Sod uznot réwniei iwierdzenio powodo co do foktu nievfioéciwego s1osun1<u funkojonoriuszy s1u‘z1:v/wioziennej wobec: iego osotoy 2 ulwogi no upoéledzenie jokim jest u1ro’ro wzr_o1<u._Fo1<1y 1e zos’1o1y bowiem po1w1erdzone w przeswchoniu somego powodo o 1o|<2e éwiodkow J. B‘ 1P. W  1. _ _ _ Zosqdzone z1ego 1y1u1u zodoééuczynienie to 1<wo1o 3000 z1o1ych. _ _ W |oozos1o1yrn zokresie iqdonio powodo  zdoniem Sodu Okrogowego  nie zos1ugUjq no uwzgtednienie.  ' _ " Brok jokiohkolwiek dov'$/odow co do podnoszonych przez powodo foktow odnoénie nieprowicfiowoéci w przeprowodzonych rewizjoch 1 niezoohowonio noleiy1ych worunkow nigienicznych. Bro1<' pods1ow do przypisonio odpowiedziolnoéci pozwonego z 1y_1u1u osodzenio powodo z osobq zokoionq wirusern HIV lub osobo poiqco. Te bowiem okolicznoéci nie sionowity Zodnego reolnego zogroienio d1o Zycio bqdi zdrowio powodo iym bordziej. ie czos okres pobytu z tyrni osobomi bytbordzo 1<r4é11<i. . Powod nie wy1<ozo1 iokoby ponios1 iokqkolwiek szkode w zwiqzku z nieodebroniem przez pozwonego korespondencji lekorskiej 1 w tym zokresie rowniei powodzwvo podiegooddoleniu. 4 odpowiedzialności. Wskazany przepis przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobro osobiste i to na sprawcy szkody ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. _ _ Powód udowodnił, iż przebywał w celach, które nie spełniały prawem przewidzianego wymogu zapewnienia 3 metrów kwadratowych na osobę. Ÿ Pozwany okoliczności tej w żaden sposób nie zakwestionował i przyznał ogólnie znany takt przeludnienia jednostek penitencjarnych. Biorąc pod uwagę czasokres w jakim powód przebywał w takich warunkach 'Sąd pierwszej. instancji uznał, iż należne z tego tytułu zadośćuczynienie nie powinno przekraczać kwoty 3000 złotych." _ Za udowodnione Sąd uznał również twierdzenia 'powoda co do faktu niewłaściwego stosunku tunkcjonariuszy służby' więziennej wobec jego osoby z uwagi na upośledzenie jakim jest utrata wzroku. _Fakty te zostały bowiem potwierdzone w przesłuchaniu samego _'powoda a także świadków J. B* ÍP. W. - 1. _ _ _ Zasądzone z tego tytułu zadośćuczynienie to kwota 3000 złotych. _ _ W pozostałym zakresie żądania powoda - zdaniem Sądu Okręgo_wego - nie zasługują na uwzględnienie. - ' _ ' Brak jakichkolwiek dowodów co do 'podnoszonych przez powoda faktów odnośnie nieprawidłowości w przeprowadzanych rewizjach i niezachowania należytych warunków higienicznych. Brak' podstaw do przypisania odpowiedzialności pozwanego z tytułu -osadzenia powoda z osobą zakażoną wirusem HIV lub osoba palącą ie bowiem okoliczności nie stanowiły żadnego realnego zagrożenia dla życia bądż zdrowia powoda tym bardziej, że czas okres pobytu z tymi osobami byłbardzo krótki. _ Powód nie wykazał jakoby poniósł jakąkolwiek szkodę w związku z nie-odebraniem przez pozwanego korespondencji lekarskiej i w tym zakresie również powództwo podlegaoddaleniu. 4 --- STRONA 7 --- W opeiocj1 od fego wyroku pozwony zoskoriy/1 wyrok Sqdu Okregowego w w czeéci uwzgiedniojqcej powodztwo. zorzucoiqc: '1. noruszenie przepisow prowo moferioinego '    orf. 24 I<.c. w Zw. z or1.448 k.c. oroz ort. 417 k.c. W zwiqzku Z 'or1. 1 10 1248 k.k. w. poprzéz usfoienie 2e podczos poo)/10 powodo w pozwone} jednosfce penitencjomej dosz1o do noruszenio dobr osobisfycn powodo. o w konsekwencji us1o|enio. Ze 2os1o%y spefnione przes1onk1 odpowiedziomoéci pozwonego. on‘. 24 k.c. w zwiqzku z usfoleniem, Ze dosz1o do noruszenio dolor osobisiych Ioowlodo spowodowone niew1o§c1wyrn zochowoniem 51$ 1un1<c1ono'r_1u1_szy sfuiby wieziennej, w 1yr_n uznoniem. 2e zwro1y  "élepy przesz_1<odo", *’zomien Iosko no‘gi1or¢" w ’ob1e1<1\/wnej’ ocenie. by/1y poniiojqce d_lo' powodo. ' . . 2. noruszenie pr2epi$c'>w prowo procesowego or1. 233 k.p.c. poprzez przeklroczenie gronic swobodnej oceny dowodow oroz b1ednq ocene dowodowpolegojqcego no: _ .  .  "uznoniu zo udowodnione" iwierdzen powodo '_co_ do 1o|<1u n1ew1o§c1wego sfosunku funkcjonoriuszy s1uZby wieziennej wobec.je.go osoby zuwogi no 0poé1e_dzenie,jo1<imjes1ufioio wzroku. ' .  nieuwzglednieniu dowodow wswkozujqcych no ldziofonie pozwonego w rornoch porzqdku prownego. o w kon$ekwencj.i ustolenie. Z6‘ 1I>OZW<?1I'W 019 wy1<ozo1 ol<011czn0§c1 uwolniojqcych wvod‘ odpowiedz_1_o1no§ci w zokresie przeludnieniop ' 1 4 _ 7 nieuzosodnione pominiecie zeznon §w1odI<c'>w4 A. S ‘ 4 1. M. B . 1 A. J 2 1 1 ' _ w ozq,§c1,‘ w kforej wskozywoii oni. Ze nae dochodziio do incydomow niewioéciwego7 zochowonio 51¢ funkqonoriuszy s1u2loy wieziennej. 4 . 4 A 5 W apeiacji od tego wyroku pozwany zaskorżył wyrok Sqdu Okręgowego w w części uwzgiędniajacej powództwo, zarzucajqcz `l. naruszenie przepisów prawa materialnego ' - - - art. 24 |<}c. w zw. z art. 448 k.c. oraz art. 417 k.c. W zwiazku z art. i 10 i 248 i<.k. w. poprzez ustaie-nie że podczas pobytu powoda w pozwanej jednostce penitencjarnej doszło do naruszenia dóbr osobiståycn powoda, a W konsekwencji ustalenie, że zostały spełnione przesłanki odpowiedziainoścí pozwanego. art. 24 k.c. W zwiazku z ustaleniem, że doszło do- naruszenia dóbr osobistych 'powoda spowodowane niewłaściwym zachowaniem się funl<cjonar_iuszy służby Więziennej, w tyrn uznaniem, że zwroty - "ślepy przesz_koda", *zamień laskę na-gitarę" w 'obiektywnej' ocenie, były poniżajqce dla powoda, ' . _ 2. naruszenie przepisów prawa procesowego art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz błędna ocenę dowodówpolegajqcego na: _ _ - . - 'uznaniu zo udowodnione' iwierdzeń powoda '_co_ do iakiu niewłaściwego stosunku funkcjonariuszy służby więziennej wobecjego osoby z-uwagi na upośiedzenie, jakim jest utrata wzroku, ' _ - nieuwzględnieniu dowodów wskazujqcych na .działanie pozwanego w ramach porzadku prawnego, a w konsekwencji ustalenie, Że DOZWOŃV nie wykazał okoiicznošci uwalniajqcych wod* odpowiedzialności w zakresie przeiudnienicuf ' V _ _ ę nieuzasadnione pominięcie zeznań świadków A. S “ 1 1, M. B _ »i A. J Ÿ › › ' _ w części; w której wskazywaií oni, że nie dochodziło do incydentów niewłaściwego zachowania się funkcjonariuszy służby więziennej, ę _ _ , 5 --- STRONA 8 --- W!<on1<1u'zjis1<o|iqcywn1os1o zmione zoskoxionego wyroku, poprzez oddolenie powo_dz1wo W czeéci zoskorionej. ewe.n1uoIn1e 0 jego uchyienie 1 przekozonie doponownego rozpoznonio. Powod zosl<or*Zy1 omeczenie Sc1du_O1<r<5gowego w pun1<1och 2 1 3 (W czeéoi) zorzucojqc: 4 ' V ‘Lnoruszenie przepisowposfepowonio.o1o: 1 _ 'o) on. 233 §1 1<.p.c. przez b1¢dne przyjecie, ie powod nie udowodn11 nieprowicfiowoéci w przeprowodzoniu rew1zji, niezochowonio no1ei\/Tych worunkow higienicznych w celoch oroz broku negoh/wnych konsekwencji zoniechonio p1ze1<o_zon1o mu korespondencji iekorskiej przez pozwonego. ' 1o] or1. 233 §1 k.p.c. przez bkgdne przyjecie. 2e umieszczenie powodo w jeldnej ceii 2 osobq polqcq nié s1on_ow11o reolnegozogroieniodlo zdrowio powodo. 2. noruszenie prowo moteriolnego. o mionowicie: o) CH1. 448 1<.c. przez jego "b%e;dnq wy'|<1odn113 polegojocq no przyjociu. 2e zosqdzono '1<wo1o 6 iysiocy 21 z 1y1u1u d1ugo1rwo1ego umieszczenio powodo W przeIudnionych cetoch oroz z_ 1y1u1u n1ew1o§c1wego stosunku funkcjonoriuszy S1u2by Wioziennej wobec powodo étonowi odpowiednio sums; ty1u1em zodoééuczynienio pienieinego zo doznonq przez powodo krzywdo. Sqd Apelocyjny zwaiyl, co nusiepuje; _ ' ' Obie opelocje nie zcslugujq no uwzglgdnienie. _ Co do opelocji pozwonego. _ ' Przede wszysflcim nie‘ sq uzosodnione zorzufy noruszenio prowo procesowego. . Wszczegolnoéci nie jest irofny zorzut przekroczenio gronic swobodnej oceny mo1er1o1u dowodowego poprzez uznonie zo udowodnione fwierdzen powodo co do fokiu n1ew1o§c1wego zocnowonio sie funkcjonoriuszy s1uiloy wioziennej wobec niego 2 uwogi no upoétedzenie, jokim jesi znoczno u"rro1o wzroku .  . _ 6 Wkonkluzjiskarzqcy wniósło zmianę zaskarzonego wyroku, poprzez oddalenie -powództwa w części zaskarżonej. ewentualnie O jego uchylenie i przekazanie doponownego rozpoznania. Powód zaskarzył orzeczenie Sqdu _Okręgowego w punktach 2 i 3 (w części) zarzucajqc: Ÿ ' V lnaruszenie przepisów postępowanidato: 1 _ 'a) art. 233 §i k.p.c. przez błędne przyjęcie, że powód nie uciowodnił nieprawidłowości w przeprowadzaniu rewizji, niezacriowania naieżytych warunków higienicznych w celach oraz braku negatywnych konsekwencji zaniechania przekazania mu korespondencji lekarskiej przez pozwanego. " bj art. 233 §1 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że umieszczenie powoda w jednej" celi z osoba palacq nie stanowiło realnego"zagrożenia_dla zdrowia powoda, 2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: aj art. 448 k.c. 'przez jego "błędna wykładnię polegająca na przyjęciu, że zasadzona 'kwota 6 tysięcy zł z tytułu długotrwałego umieszczenia powoda w przeludnionycn celach oraz z tytułu niewłaściwego stosunku funkcjonariuszy Służby Więziennej wobec powoda stanowi odpowiednia sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznanq przez powoda krzywdę. Sqd Apelacyjny zważyl, co następuje; _ " ` Obie apelacje nie zasługują na uwzględnienie. _ Co do apelacji pozwanego. _ ' Przede wszystkim nie sq uzasadnione zarzuty naruszenia prawa procesowego. i Wszczegóinošci nie jest tratny zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny materiału dowodowego poprzez uznanie za udowodnione twierdzen powoda co do faktu niewłaściwego zachowania się funkcjonariuszy służby więziennej wobec niego z uwagi na upośledzenie, jakim jest znaczna utrata wzroku _ - _ _ 6 --- STRONA 9 --- Wbrew odmliennernu orzekononiu skoriqcego oceno wiorygodnoéci 1 mocy dowodow przeprowodzonych w sprowie zos1o1o dokonono przez Sqd Okrogowy w sposob rz‘ev1‘elny, igodnie 2 1<ry1er1om1 zokreélonymi w or’r.'233 § 1 1<.p.'c._, . . A . _ 4 __ . Zgodnie Z u1:wo|onq.wyk%odniq kryferjo oceny wiorygodnoéci 1 rnocy dowodow grupuje sie nosfepujqco : 41/ doéwiodczenie Zyciowe. 2/ inne 2rod1o wiedzy, 3/ poprownoéé Iogiczno 1 14/ prowdopodobienfrwo wersji. W“ opélocji skoriqcy nie wykozo1, oby z uchybieniem ktoregokolwiek z tyclh kry1er1ow doszio do oceny dowodow, w rézufiocie ktorej Sod p1en/vszej insioncji uznof. '2':e w pozwonym Areszcie Sledciymldogzfo do n1ew1o§c1v\'/“ego odnoszenio 51¢ przeif funkcjonoriuszy do oowodo. $wiodkow1e J. B . 1 P. V“. po1w1erdz1l1 wersje powodo. o ich zeznonio so wiorygodne. Gdyby rze(:zyw1écie ci ":'aw1od1<ow1e  jok sogeruje ope|ujqcy byli ,,osobi§c1e zoinieresowoni w |<orzys1nym d1o powodo Wyrol<0". _ws1<ozo1iby no Jiczne sy1uocje. W kforych dochodzito do noruszonio godnoéci powodo. Jednok opislloii 1y_ll<o pojedyncze jncydenfy. Niomoino no1om1os1 zorzucoé éwiodkom — skozonyrn, przebywojqcym w odosobnieniu 2e nie sq w sfonie precyzyjnie podoé d.o1y zdorzenio oroz numerow.s1u21oow\/ch funkcjonoriuszy.   _Z 1<ole1_ skoriqcy/I niernoie skutecznie powoiywoé sio no zeznonio éwiodkow A. S. __‘ 1. M. B< 1 1 A. J " 1. _z ldorych — jok iwierdzi opelujqcy  wyniko, Ze nie dochodzi+o do niewfoéciwego Zochowonie 51¢ funkcjonoriuszy swiby wieziennej. I tok A. J _ zeznowo11yl1<o o vrewizjoch osobistych skozonych. nie wypowiodo1 sie no 1emo1 werbolnego odnoszenio sie do powodo. §w1ode1< M. B ' "zeznof. ie powod nie skoriyi sie no 21e froktowonie przez funkcjonoriuszy, co pszeciei nie wykluczo, ie przypodki nofimiewonio sio Z u1ornnoéc1powodo mog1y mieé m1ej$c:e. Tok somo okolicznoéé. ie wspohpsodzony A. S ‘ ' nie s1yszo1 o z1ym ’rroI<1owon1u powodo przez fonkcjonoriuszy, nie przesqdzo, 2e nigdy 51¢ 1o nie zdorzy/1o.  . _  .   7 Wbrew odmiennemu przekonaniu skarżącego ocena wiarygodności i 'mocy dowodów przeprowadzonych w sprawie została dokonana przez Sąd Okręgowy w sposób rzetelny, zgodnie z kryteriami zakreślonymí w art.`233 § i k.p.'c„ _ . A _ _ Ą __ _ Zgodnie Z utrwalonqwykładníq kryteria oceny wiarygodności í mocy dowodów grupuje się następująca" 2 Ai/ doświadczenie życiowe, 2/ inne żródła wiedzy, 3/ _poprawność logiczna i A4/ prawdopodobieństwo wersji. W' apelacji skarżący nie wykazał, aby z uchybieniern -któregokolwiek z tych kryteriów 'doszło do oceny dowodów, w rezultacie której Sąd pierwszej instancji uznał, 'że w pozwanym Areszcie Śledcżymndoszio do niewłaściwego odnoszenia się przez funkcjonariuszy do powoda. Świadkowie J. B i i P. V5 potwierdzili wersję powoda, a ich zeznania są wiarygodne. Gdyby rzeczywiście ci 'świadkowie - jak sugeruje apelujący- byli „osobiście zainteresowani w korzystnym dla powoda wyroku”, _wskazaiíby na liczne sytuacje, w których dochodziło do naruszania godności powoda". Jednak opisnnati tylko pojedyncze incydenty. Níeumożna natomiast zarzucać świadkom - skazanym, przebywającym w odosobnieniu że nie są w stanie precyzyjnie podać daty zdarzenia oraz numerów służbowych funkcjonariuszy. - - _Z kolei skarżący niemoże skutecznie powoływać się na 'zeznania świadków A. S. _` ‹, M. Bf r i A. J " rj _z których - 'jak twierdzi apelujący - wynika, że nie dochodziło _do _niewłaściwego zachowanie sie funkcjonariuszy służby więziennej. l tak A. J _ zezncrwał tylko o 'rewizjach osobistych skazanych, nie wypowiadał się na temat werbalnego odnoszenia się do powoda. Świadek M. B ` `izeznał, że powód nie skarżył się na złe traktowanie przez funkcjonariuszy, co przecież nie wyklucza, że przypadki našmiewania się z ułomnaścipowoda mogły mieć miejsce. Tak samo okoliczność, że współosadzony A. S ` ' nie słyszał o złym traktowaniu powoda przez funkcjonariuszy, nie przesądza, -że nigdy się to nie zdarzyło. - _ _ - _ - - 7 --- STRONA 10 --- Nie sq uzosodnione zorzuiy obrozy prowo mo1eriolnego. ' W éwiefle zgromodzonych dowodow. nie mo pods1ow do orzyjooio 1e/zy, Ze w okolicznoécioch,fok1ycznych rozpoznowonej _sprowy zochodzi szczegoiny wypodek przewidziony w przepisie on. 248 k.1<.w. W orzepisie on. 110 § 2 l<.k.w., poiski usfowodowkzo, zowor1 wymogi doiyczqce worunI<c'>w' bytowych w celoch mieszkolnych wskozujqc, 2e powierzcnnio przypodojoco no Skozonego nie moze wynosié rnniej nit 3 rn. kw.. cele muszq byo .wyposoi_0ne w odpowiedni sp{ze1 zopewniojqcy skozonemu osobne rniejsce do sponio 1 odpowiednie worunki nigieny. dosfoteczny dop1yw powiehzo 1 odpowiedniq '1empero1uro'1 oéwioflenie. Jedynie W szczegolnie uzosodnionych wypodkocn, okreélonych w ori. 248 |<.1<.w. 1 przy zoonowoniu 1r_\,/bu pos1e|o_ovvon1'o wskozonego w 13'/m pzzepisie "oroz w przewidzionych w nim przepisoch wykonowczych. moie dojéé do ogroniczenio wieikoéci powierzchni celi no jednego skozonego |oon1ie:1 3 rn. 1<w.. jednokie jedyn1e no czos okreéiony. Trzebo pm; tyrn uznoo. fie musi 1o byo czos éciéie o1<reé1ony 1 nie nodmiernie d1ug1, chodzi bowiem o wyjq1e1< od zosody, przewidziony jedynie w_ wyjqtkowych. szczegoinych sy1uoc_joch. co uzosodnio wyldodnio écieéniojqcq przepisu.   _ W 1o1<u poskapowonio powod wy1<ozo1. ie odbywoi Kore pozbowienio wolnoéci w worunkoch przeiudnienio w celoch. w ldorych no iednego skozonego przypodo1o mnie] nii/.3 m kw. powierzchni.Tynw o1<o1icznoéc1_om s1r'ono pozwono nie zoprzeczyio (odpowiedi no pozew _— k_ 26. pisrno pefnomocniko pozwonego  k 44). W 1e} sytuocji To no pozwonym spoczywoi obowiozek udowodnienio, ie dzio1o% zgodnie z prowern .1 n1e noruszyt dobro osobisfego powodo. » 4 A Dobro osobis1e cnowieko pozos1ojq pod ochronq Kons1y1u<:j1 RP, w 1<1orei sq zoworie przepisy dotyczqce bezpoérednio dobr osob1s1ycn. Wérod przepisow o wolnoécioch, prowoch 1 obowiqzkoch cz1ow1eko, ustowodowco w or1. 30 §1onowi, fie przyrodzono 1 niezloywolno godnoéé cz1owiel<o jes1 8 Nie są uzasadnione zarzuty obrazy prawa materialnego. ' W świetle zgromadzonych dowodów, nie ma podstaw do przyjęcia tezy, że w okolicznościach-„faktycznych rozpoznawanej _sprawy zachodzi szczegóiny wypadek przewidziany w przepisie art. 248 k.k.w. W przepisie art. iiO § 2 k.k.w., poiski ustawodawca, zawarł wymogi dotyczące warunków' bytowych w celach mieszkalnych wskazując, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m. kw., cele muszą być _wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią `ter¬nperaturę`i oświetlenie. Jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych w art. 248 k.k.w. i przy -zachowaniu trybu postępowania wskazanego w tym przepisie 'oraz w przewidzianych w -nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 m. kw., jednakże jedynie na czas okreśiony. Trzeba przy tym uznać, że musi to być czas ściśie określony i nie nadmiernie długi, chodzi bowiem o wyjątek od zasady, przewidziany jedynie w_ wyjątkowych, szczegóinych sytuacjach, co uzasadnia wykładnie ścieśniajqcq przepisu. - - _ W toku postepowania powód wykazał, że odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach przeiudnienia w celach, w których na jednego skazanego przypadała mniej niż.3 m kw. powierzchni.-Tym okolicznościom strona pozwana nie zaprzeczyła (odpowiedź na pozew _- k_ 26, pismo pełnomocnika pozwanego - k 44). W tej sytuacji to na pozwanyrn spoczywał obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z .prawem .i nie naruszył dobra osobistego powoda. › 4 ‹ Dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną Konstytucji RP, w której są zawarte przepisy dotyczące bezpośrednio dóbr osobistych. Wśród przepisów o woinościach, prawach i obowiązkach człowieka, ustawodawca w art. 30 stanowi, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest 8 --- STRONA 11 --- nienoruszolno. o je} poszonowonie 1 Iochrono jes1 obowiozkiern w1odz publicznych. Obowiqzek 1en powinien byé reolizowony przez w1odze p_u1o1i<:zne przede wszys1I<1m Torn. gdzie Pons1wo dzio1o W romoch imperium. reolizujqc swoje z_odon1o4 represyjne,‘ kfén/ch wykononie nie moze prowodzié do wiokszego ogroniczenio prow cz1owieko Eiego godnoéci. n12 10 wyniko z zodon ochronnych 1 celu zos1os‘ov§'/onego érodko. Sod Nojwyzszy w orzeczeruu z dnio 25 ’kw1e1n1o 1989 r}. I CR 143/89, [OSP1K'A 1990, poz. 330] wyjo§n11, ie glodnoéé osobisfo jes1 to sferq osobowoéci, ktoro konkreiyzuje 51¢ w poczuciu w1o_snej' wor1o'§c1 'cz1owieko 1. oczekiwoniu szocunku ze sfrony innych 1udzi. Poczucie 10. ktofe sfonowi isfofny element psychiki cz1owieko, |<sz1o11owone jes1 orzez szereg o|<o'|iczno§<:1 zewnetiznycn. Zopewnienie przez Ponstwo godziwych worunkow odb_y\./voniokory pozbowienio wolnoéci 1es1 jednym z 'pod's.1owow\./ch wymogon demokroiycznego ponsiwo prownego, znojdujqcym wyroz w normoch prowo miodzyno_rodow_ego. Wyniko 1'0 wpros1 z on‘. 10 us1. 1 rotyfikowonego przez Polsko M1Qdzynorodowego'Pok1u Prow Osobififych 1 Publicznych z dnio 19 grudn1o' 1966 r.. (Dz. U. z 1977 r. N138. poz. 167 1 169) 1 z .or1. 3 Europejskiei Konwencji Prow Cz1ow1e|<o 1 Pods1ov\_/owych Wo1no§c1z dnio 4 grodnio 1950 r. sionowiqcych..ze kozdo osobo pozbowiono wolnoéci be;dzie 1ro|<1owono w. sposob humoniforny 1 z poszonowo_n|er_n przyrodzonej godnoéci cz1owieko. 4Pzzy1oc_zone zosody norm prowo rn1$d2n/norodowegwo no grunoie prowo |oo1s1<1ego wyrozojq or1. 40. 41 u$_1. 4 i 47 l<ons1y1ucji. . _ . . l Europe;jski Tr~/bond? Prow Czfowieko rozpoznojqc _sprowy don/czoce woronkow odbywonio kory pozbowienio wolnoéci uznof zo obowiqzek Pons1wo dokonywonie sysiemo1ycznej kontroli decyzji podejmovi./_on\_/ch w zok1odo<:h kornyoh W 6616. zooewnienio odoowiednkzh worunkow iycio wiginiow, z uwzgiodnieniem normolnych 1 uzosodnionych. wyrnogon zwiqzonych 2 |:>ozbow1e’n1e’m’woIno§ci {wyrok z dnio 5 grudnio 1979 r. skorgo 8224/78 1 2 dnio'.12 s1yczn1o1995 r. skorgo 21915/93). Zojmujqc 51¢ kwesfiq ' 9 nienaruszalna, a jej poszanowanie i .ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić cio większego ograniczenia praw człowieka ijego godności, niż to wynika z zadan ochronnych i celu zastosowanego środka. Sad Najwyższy w orzeczeniu z dnia 25 kwietnia 1989 r.. I CR 143/89, [OSPÍKA 1990, poz; 330] wyjaśnił, że godność osobista jest tą sterą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości .człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony -innych iudzi_ Poczucie to, które stanowi istotny eiement psychiki człowieka, kształtowane jest przez szereg okoliczności zewnętrznych. Zapewnienie przez Panstwo godziwych warunków odbywaniakary pozbawienia wolności jest jednym z 'podstawowych wymagań .demokratycznego panstwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art.. 10 ust. l ratyiikowanego przez Polskę Międzynarodowego'Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia" i9óó r., `lDz. U. z l977 r. N'r.38, poz. -167 i 169) _i z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Woiności z dnia 4 grudnia 1950 r. stanowiący-ch,_że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w_ sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Przytoczone zasady' norm prawa międzynarodowego na gruncie prawa poiskiego wyrażają art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji. _ _ ._ . I Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpoznając _sprawy dotyczące warunków odbywania 'kary pozbawienia wolności uznał za obowiązek Panstwa dokonywanie systematyczne] kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu. zapewnienia odpowiednich warunków życia więźniów, -z uwzgiędnieniem normalnych i uzasadnionych. wymagań związanych z pozbawieniemwolnaści _(wyrok z dnia 5 grudnia i979 r. skarga 8224/78 r z crnicrrz stycznia 1995 f. si<‹:rrg_‹:r 21915/93). zajmując się kwęzrzq " 9 --- STRONA 12 --- wio11<o§c1 ce11, w jokiei powinni przebywdé Wiezniowie, joko elemenw zopewnienio godziwych worunkow odbywonio kory pozbowien1o wolnoéci, Trybuno1 uzno1~ zo sprzecznq ze siondordomi Europe1s1<iego 1<om11_e1u Zopobiegonio Torfurom powierzchnie 2.8 m. 1<w., joko prz_ypodo1o no osodzonego w rozpoznowonej sprowie zokonczonej wyrokiem z dnio 9 morco 2006 r. (s1<orgo_nr 73786/01 )1. W orzeczeniu z dnio 19 kwietnio 2001 r. (skorgo nr 28524/95) A Try1ouno1 s1w1erdzI1, ze przeloywonie w zo114oczonej.ce|1 2 nieodpowiednio wentylocjq 1 z otwortq 1oole1q, brokiem rnozliwoéci uc:zes1n1czenio w zojecioch 1 kursoch oroz'1<orzys1on1o 2 b11:>1io1ek1, powoduje wzrosw‘ poczucio przyggnobienio 1 nizszoéci i moze byé oceniony joko upokorzojqce 1 ponizojqce 1rok1owon1_e wiozniow, stonowioce noruszenie on. 3 Europejskiej Konwencji Prow "Cz1owie1<o. No1omios1 w orzeczeniu z dnio 6 rnorco 2001 r. [skorgo nr 40907/98) uzno1, is som fokt przehzymywonio wioinio w przeludnionej ce_11, w ni'ew1o§oiw'ych worunkoch sonitornycn. z niewysforczojoco iloécid 16ze|<. iorokiem odpowiednicn éwiczen fizycznycn s1onowi ponizojqce 1rok1owon1e. rodzoce otzaowiqzel<_ wyp1o1y odszkodowonio. _ W innych orzeczeniocn Europejski Try1ouno1 Prow CJz1owie1<o dokonujqc wy1<1odn1 or1. 3 Konwencji s1w1erdzi1 rniodzy innymi. ze no mocy Tego przepisu Pons1wo musi zopewnié, by osooobyio pozbowiono wolnoéci w worunkocn zgodnych z poszonowoniem ludzkiej godnoéci, by‘ sposob .1 me1odo stosowonio érodko wv pos1oci pozbow1en1o wolnoéci nie poddowo1o jej cierpieniu lub niedogodnoéciom o nofozeniu przekroczojqcym nieunikniony poziom cierpienio wpisonego w pozbowienie wolnoéci oroz by, biorqc pod uwoge proktyczne wymog1' pozbowienio woinoéci, ston jejzdrowio 1 sornopoczucie byiy odpowiednio zobezpieczonezpomzez miodzy innymi zopewnienie odpowiedniej opieki medycznej. Wiezien nie powinien byz’: norozony no wieksze cierpienie n12 10, k1ore jes1 nieuniknione przy pozbowieniu wolnoéci. Nolezy zopewnié worunki, by' uwzglodniojqc 10 wielkości cełi, w jakiej powinni przebywać więźniowie, jako elementu zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, Trybunał uznał za sprzeczna ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnię 2,8 m. kw., jako przypadata na osadzonego w rozpozríawanej sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r. (skarganr 73786/Oi ji. W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 200i r. (skarga nr 28524/95) 3 Trybunał stwierdził, że przebywanie w zatłoczonejceli z nieodpowiednią wentylacja i z otwarta toaleta, brakiem możliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz' korzystania z biblioteki, _powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniany jako upokarzajace i poniżajace traktowanie więźniów, stanowiące naruszenie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Natomiast w orzeczeniu z dnia 6 marca 2001 r. [skarga nr 40907/98) uznał. 'że sam takt przetrzymywania więźnia w przeludnionej ce_li, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystorczajacą ilością łóżek, brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie. rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania. _ W innych orzeczeniach Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art. 3 Konwencji stwierdził między innymi, że na mocy tego przepisu Państwo musi zapewnić, by osobabyła pozbawiona wolności w warunkach zgodnych z poszanowaniem ludzkiej godności, by' sposób _i metoda stosowania środka wi postaci pozbawienia wolności nie poddawała jej cierpieniu lub niedogodnościom o natężeniu przekraczającym nieunikniony poziom cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności oraz by, biorac pod uwagę praktyczne wymogi' pozbawienia wolności, stan jejzdrowia i samopoczucie były odpowiednio zabezpieczonepoprzez między innymi zapewnienie odpowiedniej opieki medycznej. Więzień nie powinien być narażony na większe cierpienie niż to, które jest nieuniknione przy pozbawieniu wolności. Należy zapewnić warunki, by"- uwzględniając 1-0 --- STRONA 13 --- proktyczne wymogonio pozbowienio wolnoéci — zdrowie 1 dobro wioznio byfy odpowiednio zobezpieczone. Brok zomioru Donizenio |u1o upodlenio wicgznio n1e' Wy|<1uczo noruszenio or1., 3 Konwencji. Cierpienie 1 upokorzenie muszq przekroczoé nieunikniony e1en*1en1 cierpienio wpisonego W pozbowieniej wolnoéoi oby s1onow11y noruszenie Tego przepisu. {oszeczenie z 14. 11. 2002 r. skorgo nr 67263/401; 2 19. 04. 2001 r. skorgonr4 28524/95 oroz orzeczeniez 29.04. 2003 roku skorgo nr38812/971z1ej some} doiy skorgo nr 50390/99). . Przes1onkq odpowiedziolnoéci zo noruszenie cudzego dobro osobis1ego jest bezprownoéo dzio1on1o, przez4k'1érq rozumie sio dzio1on1e [zon1echon1e) sprzeczne 2 porzqdkiem prownyrn 1 zosodorni Wspc'>1zycio spcfiecznego. Przepis or1. 24 1<.c. przewiduje domniemonie bezprownoéci dzio1on1o' noruszojqcego dobro osobisie. co powoduje. to no nim sooczywo ciezor wykozonio. ze isgo dz1o1onie by1o zgodne 2 prowem. ' _ .'Od.nos'zqc powlyzsze uwogi do s1onu fok1ycznego rozpoznowonej sorowy podnieéé ndlezy. ze pozwony Skorb Pons1wo nie Wy1<ozo1, ze osodzenie powodo W celi w worunkoch, W |<1c'>ry<:h powierzchnio no jednq osobo wynosifo rnnilej niz 3m2. by1o zgodne Z'.prC1W6IT1. Pozvvony nie przeds1owi1 — w 1'ny§1 orf. 248 § 1 k.1<.w. — s1osownych decyzji 0 urn'1eszc_zeniu osodzonych. no czos'o1<reé1ony, w worunkooh." W 1<1c'>rycn_ |ooW1'erzchnio W cell no jednq osobo wynosi rnniéj niz 3 ml Ponodio s1ro_no pozwono me wy1<ozo1o, ze 1o|<o syfuocjo rn1o1o cho4rok1erwyjojkowy ijedynieokresowy. ' Wobec 1ego noleiy uznoé. ie ‘wpozwony,nie Wzruszy1 domniernomo b€Zp1'CJWnO§C1 dz1o1ovnio.1Oko|i<:4zno§é, Ze pozwony — _Wed1ug 1w1erdzen opelujqcego  nie mo moziiwofici odmowy przyjocio osob kierowonych do Aresziu przez inne orgony, nie uchylo bozprownoéci dziofonio. Podzielié no|ezy_ poglqd Sqdu |o1erwszejA ins1oncj1, ze przebywonie powodo w zogoszczonych ce1och przez co1y iczos ,oo1;>y1u w oozwonym Areszcie 'S1edczym’__ mozno po’rrok1owoé jo1<o_ przejow ponizojocego 1rok1oWon1o prowodzqcego do noruszenio jego godnoéci.  . 11 praktyczne wymagania pozbawienia wolności - zdrowie i dobro wieznia były odpowiednio zabezpieczone. Brak zamiaru poniżenia lub upodlenia więżnia nie wykiucza naruszenia art., 3 Konwencji. Cierpienie i upokorzenie musza przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w -pozbawienie wolności aby stanowiły naruszenie tego przepisu. (orzeczenie z 14. ii. 2002 r. skarga nr 67263/01'; z 19. 04.2001 r. skargajnr 28524/95 oraz orzeczeniez 29.04. 2003 roku skarga nr 38812/97 i z tej samej daty skarga nr 50390/99). .- Przesłankq odpowiedzialności za naruszenie 'cudzego dobra osobistego jest bezprawnośc działania, przezktórq rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanše bezprawności działania" naruszajqcego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, ze jego działanie było zgodne z prawem. ' -_ ÍOd.nos'zqc powyższe' uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy podnieść nalezy. że pozwany Skarb Państwa nie wykazał, że osadzenie powoda W celi w warunkach, W .których powierzchnia 'na jedna osobe wynosiła mniej niż 3‹m2, było zgodne z' prawem. Pozwany nie przedstawił - w mysl art. 248 § i k.i<.w. - stosownych decyzji o um`ieszc_zeniu osadzonych, na czasokreśiony, w waruni<ach,' w których powierzchnia W celi na jedna osobę wynosi mniej niż 3 m2. Ponadto strona pozwana nie wykazała, że taka sytuacja miała charai<ter‹wyja„ti<owy ijedynieokresowy. ` Wobec tego należy uznać, ze 'pozwany_¿nie wzruszył domniernania bezprawności działania. 'OI<o|iczność, że pozwany - _według twíerdzen apelujqcego - nie ma możiiwości odmowy przyjęcia osób kierowanych do Aresztu przez inne organy, nie uchyla bezprawności działania. P-odzielić należy poglqd Sqdu pierwszej' instancji, ze przebywanie powoda w zagęszczonych ceiach przez cały 'czas pobytu w pozwanym Areszcie "Śiedczym__ można potraktować jako przejaw' poniżajacego traktowania prowadzącego do naruszenia jego godności. - _ 11 --- STRONA 14 --- ' Co do opelocji powodo. ' _ _|\1_i_ejes1 uzosodniony zor_zu1 noruszenio o1zepisu_o_r1. 233§ 1 1<.p.c.  Zgodzié s1e4 nolezy ze s1onow1skiem Sqdu p1erWszej 1ns1oncji. ze powod nie udoWodni1. Ze jego godnoéé zos1o1o noruszono rowniez poprzez ..upokorzojq<:e czynnoéci rewizyjne", bezprownie mon1104rowone. Powod op1so+ kon1ro1e.jok1m by/1 poddowony w czosie pobytu W4 Areszcie §|ec1czym. ole nie Wyjo§n11 W]O1(i kon1<’re1n1e sposob funkcjonoriusze pozwonego noruszyli jego godnoéo osobistq. , . Co do Worunkow higienicznycn, 10 powod opisuje W sWo1ch zeznonioch ..kry1yczne Worunki" w Zoldodzie Kornym W _ ,7. nie zoé W Areszcie filedczyrn v~~ To somo doiyczy zorzu1u umieszczenio powodo W jedne] cel1z osobo polqco (dowod z przesiucnonio s1ron  k 155 odw. .— 156]. N1e rnoino tokie podzietié zorzu1u skorzocego. 2e W 1o1<u procesu powod Wykozof. Ze nie forzekozonie do1<umen1'ocj1 lekorskiej W okreélonym czosie. m1o1o W1:>1yW no pogorszenie jego s1onu zdrowio. " Chybiono sq zorzu_1y obrozy prowo mo1er1olnego — or1. 448 !<.c.  Podkreélenio Wymogo. ze pods1owoWq funkcjq zodoééuczy/_n1en1o pienioinego zo noruszenie olobr osobis_1ych _[or1. 448 k.c.) jes1 funkcjo kornpensocyjno. Zodoééuczynienie mo Wynogrodzié doznond krzywdo. pay czlyrn powinno uwzglodnioé wszystkie ospe1<_1y tei krzywdy. Nie'mo:3:e m1e<3 znoczenio 11/lko syrnbolicznego. ole nie bodqc odszkodowoniem. mo mieé odczuwolnq Worfoéé mojo1kowq. Przy ocenie, joko sumo jest odpowiednio 11,/1u1em zodoééuczyniemo zo doznonq krzywde spowodowonq noruszeniem dobr osob1s1ych. nolezy. nnieé no uwodze‘ rodzoj dobro. kiore zos1o1o noruszoneoroz chorokfer. s1o'p1en nosilenio 1 czos 11wonio‘doznoWon1o orzez osobo. 1<1orej dobro zos1o1o noruszone. ujernnych przezyé psychicznych spowodowonyoh noruszeniém (krzywdoj  por. miedzy innymi wyrok Sqdu Nojwyzszego 2 11 kwieinio 2006 roku w sprowie I CSK 159/05 — LEX nr 371773. '12 ' Co do apelacji powoda. ' _ _l-\l_i_ejest uzasadniony zarzut naruszenia przepisuart. 233§ l k.p.c. . Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sadu pierwszej instancji, że powód nie udowodnił, że jego godność została naruszona również poprzez „upokarzajace czynności rewizyjne", bezprawnie monitorowane. Powód opisał kontrole, jakim był poddawany w czasie pobytu wi Areszcie Śledczym, ale nie wyjaśnił w jaki konkretnie sposób funkcjonariusze pozwanego naruszyli jego godność- osobista. , . Co do warunków higienicznych, to powód opisuje w swoich zeznaniach „krytyczne warunki" w Zakładzie Karnym w _ _r, nie zaś w Areszcie Śledczym v~" To samo dotyczy zarzutu umieszczenia powoda w jednej celi z osoba palaca (dowód z przesłuchania stron - k i55 odw. .- i5ó]. Nie można także podzielić zarzutu skarżacego. _że w toku procesu powod wykazał, ze nie przekazanie dokumentacji lekarskiej w określonym czasie, miało wpływ na pogorszenie jego stanu zdrowia. ' Chybione sa zarzuty obrazy prawa materialnego - art. 448 k.c. - Podkreślenia wymaga. ze podstawowa funkcja zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych _(art. 448 k.c.) jest funkcja kompensacyjna. Zadośćuczynienie ma wynagrodzić doznancj krzywdę, przy czym powinno uwzględniać wszystkie aspekty tej krzywdy. Niemoze mieć znaczenia tylko syrnbolicznego, ale nie bedac odszkodowaniem, ma mieć odczuwalna wartość majatkowa. Przy ocenie, jako suma jest odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznana krzywdę spowodowana naruszeniem dóbr osobistych, należy. .mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszoneoraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostalo naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem (krzywdaj - por. między innymi wyrok Sadu Najwyższego z ii kwietnia 2006 roku w sprawie I CSK l5_9/05 - LEX nr 371773. -'12 --- STRONA 15 --- _ Mojqc no uwodze okolicznoéci fokfyczne sprowy, nolezy uznoé. ze przyznone powodowi zodo§éuczyn1enie zo krzywde Wyrzodzonq. postepowoniem pozwonego. odpowiodo powyzszym kry1eriom. "Przede'wszys1|<im nolezy podnieéé. Ze W rozpoznowonei sprowie powod domogo sie zodoééuczynienio zo noruszenie jego dobr osob1s1ych podczos pobyfu w Areszcie Sledczymw . Do dnio wniesienio pozwu. czos osodzonio powodo W Areszcie4 Sledczyrn W _ z kféryrn 1qc:zy on zdorzenio Wyrzqdzoiqce szkode. wynosif okofo 7 miesiocy {od 8 sierpnio 2007 roku do 26 morco 2008 roku). u Ponod1o z dowodu z przesmchonio powodo W cnorokfexze strony wyniko jednoznocznie. ie Wiokszoéé zorzufow kieruje wobec innycn plocowek (Zok1odc'>W'I<ornychw. _ _  Argunman1ocjo opelocji, Ze',,d1ugo1rWo1e Umieszczenie powodo W ceioch""‘|r:>r2e|udn1onycn" uzosodnio przyznonie wyzszego.zodoééuczyn1_enio. nie moze wobec 1ego odnieéé zomierzonego s1<u11<u. . Z 1ych wszys1|<ich wzg|$dc'>W Sod Apelocyjnyno podsiowié orf. 385 1<.p.c. o1zek1 jok W punkcie 2 zoskodonego wyroku. _ '  O kosz1och n1eop1oconej pomocy prownej udzielonej powodowi z 611666 W postepowoniu ope1ocyjnym"z ‘mocy § 19' i_ nos1¢|onych rozporzqdzenio Minis1ro Sprowiedliwoéci Z 28 wrze§nio'20_02 roku W sprowie op1o1zo czynnoéci odwokockie 1...] — Dz. U. nr 163. poz. 1348. _ No podsiowie or1~. 102 k.p.C. w zwiqzku z or1. 391 1<.p.c. nie obciqzono powodo kosztomi procesu w instoncji odwo+oWczej no rzecz sirony pozwonej. .4fl""°'.?_" “““§“~..4 _ 4 ' ’ 4* .. . #"i,1_».<. 4,. 7»... Q, ="/,.»*—~.._ * .11,‘’.‘*~.,. .1 A “'1 ‘*3 .".. J” “Q £53:’€\:_ ' ' 1 '  ' \, [Q3/' Mafia poplay . f ff? £g1s¢:.~=@4¢ I. .1; 1 . , ~";'“‘ 1'11;*L§ik  t I  ' ' .I' ' \' 12;’=.jr',*":1;. E '6 a ' A " '"“..l4..§;7..g‘;"**" _ Majac na uwadze okoliczności faktyczne sprawy, należy uznać, ze przyznane powodowi zadośćuczynienie za krzywdę wyrzadzona postępowaniem pozwanego. odpowiada powyższym kryteriom. 'Przede' wszystkim należy podnieść, że w rozpoznawanej sprawie powód domaga się zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych podczas pobytu w Areszcie Śledczyrnw . Do dnia wniesienia pozwu, czas osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w _ z którym taczy on zdarzenia wyrzadzajace szkodę, wynosił około 7 miesięcy (od 8 sierpnia 2007 roku do 26 marca 2008 roku). I Ponadto z dowodu z przesłuchania powoda w charakterze strony wynika jednoznacznie, że większość zarzutów' kieruje wobec innych placówek (2akładów'|<arnychw. _ _ - Argumeniacja apelacji, że'..długołrwałe umieszczenie powoda w celach "'prze|udn`ionych*' uzasadnia przyznanie wyższegozadośćuczynienia. nie może wobec tego odnieść zamierzonego skutku. _ Z tych- wszystkich względów Sad Apelacyjnyna podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w punkcie 2 zaskarzonego wyroku. _ ' ' O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. w _postępowaniu apelacyjnym ' z *mocy § 19. i_ następnych rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Z 28 września'20_02 roku W sprawie opłat za czynności adwokockie (,..j - Dz. U. nr 163, poz. 1348. _ Na podstawie art. i02 k.p.c. w zwiazku z art. 391 k.p.c. nie obciażono powoda kosztami procesu w instancji odwoławczej na rzecz strony pozwanej. «ø""'“'.`f_" “""_^'^'~‹..j _ ‹ ' * ¬1~ ._ _ «f'Ż,j„ ›.<. ×,,.. f¬~.._ Q, ="/,.»'^-¬~.._ '* _'r=,'¿.'*~.__ .A A "'i 'J .`<.'. Jr, 'uv' -'_ŚĹ-'Ä ` ` 1 ' ' ' \, fat”./' właśe popisy -_ j fi? žgzrszinßsc 1. .rz '_ _ , ›"'.`"5- r-Írířtşžk - Í I - Ű ' _'I' ` \' í›1řf.jf'}"=iå. Ê 'G a ' '-~ -" '"“-«~....ł¿„,Í-;7.Š2`‹""'