Wyrok II C 413/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 413/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Małgorzata Turek Protokolant: st. sekr. sądowy Teresa Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa R M przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w C , Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Z , Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w J , Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w K , Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w K , Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w K , Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w K , Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w S o zapłatę 1. odrzuca pozew w części objętej postępowaniem w sprawie sygn. akt (…) zakończonej wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z dnia 23 maja 1995 roku , a w pozostałej części powództwo oddala; 2. odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania. Sygn. akt C 413/13 Uzasadnienie Powód Romuald zwrócił się do Sądu Okręgowego w Katowicach z pozwem o zasądzenie na jego rzecz kwoty 300 000 złotych od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w C , Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w Z , Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w J , Skarbu Państwa Dyrektora Aresztu Śledczego w K , Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w K , Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w K , Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w K , Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w S . W uzasadnieniu swego żądania powód podniósł, że w okresie od 1973 do 1983 roku --- STRONA 2 --- siedmiokrotnie przebywał w pozwanych jednostkach penitencjarnych Skarbu Państwa , gdzie doszło do uszkodzeń ciała powoda , wywołanie u niego rozstroju zdrowia oraz naruszono jego dobra osobiste w postaci: godności , prawa do intymności , stosowanie przemocy oraz znęcanie się. Ponadto przebywał w celach przeludnionych , co sprowadzało się do braku miejsca przy stole w czasie posiłków i usytuowanie muszli klozetowej i łóżek w odległości 1 metra od stołu. Dyskomfort w czasie posiłków powodował fakt, że kąciki sanitarne z umywalką i ubikacją nie były oddalone od pozostałej celi. Powód podnosi, że doznał przemocy fizycznej zarówno od współosadzonych „ grypsujących” którzy znęcali się nad nim deptali po twarzy i wkładali głowę do toalety , jak i przez funkcjonariuszy , gdyż pielęgniarka biła go po twarzy a strażnik po nerkach i plecach. Powód skarży się, że strażnicy kłuli go kluczami pod uszami i trzymali pod zimną wodą przez kilka godzin. Powód w procesie reprezentowany był przez pełnomocnika adwokata R W , uzyskując w postępowaniu o sygn. akt (…)zwolnienie od kosztów sądowych w całości i pomoc pełnomocnika z urzędu. Pozwany w odpowiedzi na pozew przed wdaniem się w spór wniósł o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w O a zajmując merytoryczne stanowisko w sprawie – oddalenie powództwa. W uzasadnieniu zajętego stanowiska pozwany w pierwszej kolejności podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda z powołaniem się na art. 442 kc , gdyż upłynęły 3 lata od momentu kiedy powód dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. W dalszej kolejności pozwany wskazuje, że same twierdzenia powoda zawarte w pozwie są niewystarczające do wykazania odpowiedzialności pozwanego bowiem dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej. Pozwany zaprzeczył twierdzeniu, że powód przebywał w celi przeludnionej i cytując orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2011r sygn. akt. VCSK 113/11stwierdził, że umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3 m kw. nie przesądza o zasadności roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 448 kc a jego przyznanie zależy między innymi od długotrwałości przebywania w przeludnionej celi i uciążliwości z tym związanych. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego traktowania pozwany wskazuje na to, że nie został on poparty dowodami jako taki nie zasługuje na uwzględnienie. W procesie powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie sprecyzował żądań w stosunku do poszczególnych jednostek organizacyjnych pozwanego Skarbu Państwa oceniając ogólnie swoją krzywdę wniósł o zasądzenie 300.000zł , a okresy pobytu w jednostkach penitencjarnych oparł na ustaleniach poczynionych przez Sąd Wojewódzki w Katowicach w sprawie sygn. akt. (…). W oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody a to : zaświadczenie Aresztu Śledczego w Z (k.35), wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 23 maja 1995r wydanego sprawie sygn. akt (…)wyroku Sądy Apelacyjnego z dnia 5 grudnia 1995r sygn. akt (…)ustalił Sąd co następuje: Powód pozwem z dnia 02.02.1992r domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w C , Aresztu Śledczego w Z , Zakładu Karnego w J , Zakładu Karnego N , Aresztu Śledczego w K , Aresztu Śledczego w K , Aresztu Śledczego w K , Kwoty 812.720.00o przed (denominacją ) tytułem zadośćuczynienia oraz odszkodowania za złe warunki jakie istniały w zakładach karnych w których był osadzony oraz brak właściwej opieki lekarskiej. W sprawie tej toczącej się pod sygn. akt (…)powód podnosił , że był bity i źle traktowany przez funkcjonariuszy w Areszcie w Z , którzy kluczami kłuli go za uszami i godzinami trzymali go pod prysznicem z zimna wodą. Zarzuty stawiane Skarbowi państwa wyrokiem z dnia 23 maja 1995 r. zostały oddalone a wniesiona przez powoda rewizja od zapadłego wyroku również przez Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 1995r oddalona. W sprawie bezspornym jest iż powód w okresie od 1973r do 1983r siedmiokrotnie przebywał w jednostkach Skarbu Państwa. Po opuszczeniu zakładu karnego leczony był w placówkach zdrowia psychicznego. Nigdzie nie zatrudniony pobierał rentę która wraz z upływem czasu przekształcona --- STRONA 3 --- została w emeryturę. Mieszka samotnie. Posiada długi, których wysokość określa na około 70.000 zł. Ponownym pozwem rozszerzonym dodatkowo o Zakład Karny w S domaga się zadość uczynienia za warunki w jakich odbywał karę pozbawienia wolności i doznane uszkodzenia ciała i rozstrój zdrowia. Nie wskazuje żadnych dowodów ponad te które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w poprzedniej sprawie. Domagając się zadośćuczynienia , dodatkowo skarży się na przeludnienie w celach i dolegliwości z tym związane. Sąd zważył co następuje: Sąd Okręgowy w Katowicach uznał się właściwym rzeczowo i miejscowo do rozpoznania sprawy. W pierwszej kolejności mając na uwadze przedmiot i zakres postępowania w sprawie o sygn. akt(…)– odrzucił pozew, gdyż sprawa warunków pobytu powoda w 7 z 8 pozwanych placówek penitencjarnych i wpływu pobytu na zdrowie powoda została prawomocnie osądzona. (art. 199 § 1 pkt.2 kpc ) Rozstrzygając w pozostałej a nie objętej postępowaniem w sprawie (…)kwestii Sąd uznał co następuje : Roszczenie powoda, który domaga się zasądzenia za naruszenie jego dóbr osobistych w postaci godności, prawa do intymności a także prawa do odbywania kary pozbawienia wolności w sposób humanitarny tj. bez stosowania przemocy oraz znęcania się oparta jest na przepisach art. 23, 24 kc w zw. z art. 448kc. Przepis art. Art. 23kc stanowi, że dobra osobiste człowieka , takie jak w szczególności zdrowie, wolność , cześć , swoboda sumienia pozostają pod ochrona prawa cywilnego. W razie naruszenia dobra osobistego Sąd z mocy art. 448kc może temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłankami tej odpowiedzialności są : istnienie dobra osobistego, jego naruszenia, bezprawności działania sprawcy. Roszczenie o zadośćuczynienie wynikające z treści art.448 kc jest roszczeniem majątkowym a jako takie ulega przedawnieniu (art. 117§1 kc). W § 2 tego art. wskazano, że po upływie terminu przedawnienia temu, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia. Przepis art. 448 kc podanego reżimom odpowiedzialności deliktowej, wobec czego w sprawie niniejszej zastosowanie ma art. 442 kc przed nowelizacją ustawą z dnia 16 lutego 2007r. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat 3 od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Powód dochodzi roszczeń w związku z naruszeniem jego godności osobistej za lata 1973 – 1983. Pozew w sprawie wniesiony został 17.06.2013r. świadomość doznanej szkody istniała u powoda od 1983r. również co do osoby odpowiedzialnej za szkodę. Trzyletni okres przedawnienia rozpoczęła swój bieg w 1983r gdyż w tym roku powód miał możliwość prawną domagania się zadośćuczynienia. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2013r powód podniósł, że skorzystanie przez pozwanego z zarzutu przedawnienia sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego. W tym konkretnym wypadku brak podstaw do uznania , że podniesiony zarzut przedawnienia sprzeczny jest z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawne. Świadomość dochodzenia swoich praw za doznane krzywdy istniała u powoda najpóźniej w 1992r gdy po raz pierwszy wystąpił z powództwem. Wówczas już były powodowi znane zasady wnoszenia spraw o zadośćuczynienie i otwarta droga sądowa powód przebywał na wolności, miał dostąp do literatury i pomocy prawnej z czego nie korzystał w odpowiednim czasie. Z tych względów Sąd w oparciu o art. 117 kc w zw. z art. 442§ 1 kc powództwo w pozostałej części oddalił jako przedawnione. Z uwagi na kondycje finansową powoda jego niską emeryturę oraz wysokie zadłużenie Sąd stosując art. 102 kpc powoda nie obciążył kosztami postępowania mając jego sytuację za uzasadniającą zwolnienie od kosztów.