Postanowienie II C 408/11/8 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lipca 2013 roku Sąd Okręgowy w Katowi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 408/11/8 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lipca 2013 roku Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział II Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący: SSO Izabella Knych Protokolant: protokolant sądowy Patrycja Wichary po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2013 roku w Katowicach sprawy z powództwa J. G. przeciwko Skarbowi Państwa – (…) o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. Sygn. akt II C 408/11/8 UZASADNIENIE Powód . domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa – (…) kwoty 1.200.000 zł z odsetkami od dnia doręczenia pozwu tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę związaną z cierpieniami fizycznymi i psychicznymi oraz ujemnymi przeżyciami, których powód doznał od służb bezpieczeństwa PRL w związku ze swoją działalnością opozycyjną prowadzoną od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, przy czym nasilenie szykan i represji miało miejsce w latach osiemdziesiątych. W uzasadnieniu swego żądania powód podał, że był przed 1980r. działaczem opozycji --- STRONA 2 --- wobec władz komunistycznych. Na długo przed powstaniem Solidarności uczestniczył w działaniach organizacji walczących o wolność i niepodległość kraju, w związku z czym od lat 60- tych pozostawał pod szczególnym nadzorem władz bezpieczeństwa PRL. Wobec powoda stosowano różnego rodzaju szykany i represje, ograniczające jego wolność osobistą lub zniechęcające go do uczestniczenia w oporze przeciwko władzy partii komunistycznej. Jedną z szykan była jawna inwigilacja przez służbę bezpieczeństwa, co przejawiało się tym, że powodowi dawano sygnały, że jest obserwowany. Był on również wielokrotnie zatrzymywany i doprowadzany na posterunek milicji obywatelskiej bez jakiegokolwiek powodu. W 1978 roku takie sytuacje miały miejsce 178 razy. W dalszej części uzasadnienia pozwu, powód powołując się na dorobek doktryny i judykatury wskazał, że żądana przez niego, tytułem zadośćuczynienia, kwota 1.200.000 zł jest uzasadniona okolicznościami sprawy. Powód wskazał, że istotnie żądana w pozwie kwota jest jedynie pozornie wysoka, gdyż mając na względnie długotrwały charakter krzywd, jakich doświadczył on ze strony władzy komunistycznej, a które nie zostały do chwili obecnej zrekompensowane, jest odpowiednia, tym bardziej, że z uwagi na wieloletnie prześladowania i niedopuszczenie do odbudowy gospodarstwa rolnego i utrudnianie podjęcia pracy, powód pozostaje bez środków do życia. Zdaniem powoda powyższa kwota powinna wynagrodzić mu doznane cierpienia fizyczne i psychiczne, poczucie krzywdy za utratę zdrowia, ból oraz cierpienie. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa – (…) , zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł przede wszystkim o odrzucenie powództwa na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie powództwa, strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając zawarte w odpowiedzi na pozew żądanie odrzucenia pozwu, strona powodowa uzasadniła tym, że z uwagi na dyspozycję art.421 k.c. w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego regulujące odpowiedzialność Skarbu Państwa za działanie przy wykonywaniu władzy publicznej, ale źródło roszczeń strony powodowej stanowią przepisy ustawy z dnia 23.02.1991. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. Nr 34, poz.149 ze zm.). Niezależnie od powyższego Skarb Państwa podał, że strona powodowa nie udowodniła swego żądania, samo bowiem przytoczenie w pozwie okoliczności faktycznych, które wskazywać miały na pokrzywdzenie Jerzego Grzebielucha oraz powołanie się na treść czterech dokumentów, które miały potwierdzać powyższe okoliczności, jest zdaniem strony pozwanej niewystarczające dla --- STRONA 3 --- przyjęcia, by powództwo zostało udowodnione. W dalszej części uzasadnienia odpowiedzi na pozew, Skarb Państwa zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia powoda podając, że wytoczenie powództwa nastąpiło po upływie terminów przewidzianych w art. 442 § 1 k.p.c., który mimo jego uchylenia znajduje w niniejszym postępowaniu zastosowanie, a to z uwagi na fakt, że przedawnienie roszczeń powoda, dochodzonych w niniejszym postępowaniu, nastąpiło przed jego uchyleniem, tj. przed dniem 10 sierpnia 2007r. Ponieważ zakwestionowane działania organów państwa, z którymi powód wiąże swe roszczenie w niniejszym postępowaniu, miały miejsce w latach 1978 – 1987r. już w tej chwili powód miał wiedzę zarówno o poniesionej szkodzie, jak i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Zdaniem pozwanego, nawet gdyby przyjąć, że powód uzyskał możliwość dochodzenia niniejszych roszczeń dopiero po roku 1989, to i tak przyjąć trzeba, że uległy one przedawnieniu. Dodatkowo strona pozwana wskazała, że nawet gdyby uznać, że w niniejszej sprawie roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu, to i tak brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa, a to z tej przyczyny, że J.G., pomimo spoczywającego na nim na podstawie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. obowiązku wykazania wszystkich przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, nie wykazał by działania funkcjonariuszy państwa były zawinione, w tym w szczególności nie przedłożył, w myśl art. 418 k.c. wyroku karnego, czy orzeczenia dyscyplinarnego, stwierdzających taką winę. Pismem procesowym z dnia 9 stycznia 2012r. stron powodowa wniosła o oddalenie wniosku o odrzucenie pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Nadto powód podniósł, że skorzystanie przez pozwanego z zarzutu przedawnienia stanowi w niniejszym przypadku nadużycie prawa, jak również pozostaje w sprzeczności z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że Rzeczpospolita jest państwem prawa. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2012r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił zarzut strony pozwanej, którego uwzględnienie mogłoby skutkować odrzuceniem pozwu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód od lat sześćdziesiątych XX wieku uczestniczył w działaniach organizacji walczących o wolność i niepodległość kraju, przy czym co najmniej od roku 1979 był aktywnym działaczem opozycji demokratycznej. Współpracował z działaczami KOR, współuczestniczył w tworzeniu struktur NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych na terenie województwa --- STRONA 4 --- katowickiego. Podejmował współpracę z działaczami „Solidarności” w Warszawie. Działania te powód podejmował do roku 1987. W związku z aktywnym uczestnictwem w strukturach opozycji demokratycznej, wobec powoda, permanentnie podejmowane były przez organy bezpieczeństwa wewnętrznego (służbę bezpieczeństwa) działania o charakterze rozpoznawczym i inwigilacyjnym. Wobec powoda funkcjonariusze służby bezpieczeństwa stosowali przemoc fizyczną i psychiczną, podejmowali działania mające na celu co najmniej utrudnienie mu prowadzenia normalnej egzystencji, podjęcie stałego zatrudnienia, możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego lub podjęcia jakiegokolwiek innego zajęcia, pozwalającego mu na zapewnienie środków finansowych dla zapewnienia codziennej egzystencji. Różnego rodzaju szykany i represje, ograniczające jego wolność osobistą miały na celu zniechęcenie go do uczestniczenia w oporze przeciwko władzy partii komunistycznej. Jedną z szykan była jawna inwigilacja przez służbę bezpieczeństwa, co przejawiało się tym, że powodowi dawano sygnały, że jest obserwowany. Był on również wielokrotnie zatrzymywany i doprowadzany na posterunek milicji obywatelskiej bez jakiegokolwiek powodu. W 1978 roku takie sytuacje miały miejsce 178 razy. W 1980r. powód aktywnie uczestniczył w tworzącym się ruchu „Solidarności”, a w szczególności zaangażował się w tworzenie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych. Po powstaniu tego związku wybrany został na przewodniczącego (…) W dniu 12 grudnia 1981r. powód został zatrzymany i przewieziony do Komendy Milicji Obywatelskiej w B., gdzie był przetrzymywany około 8 – 10 godzin bez doręczenia jakiegokolwiek dokumentu stanowiącego podstawę jego zatrzymania. Około 20 grudnia 1981r. powód został przewieziony do Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K., gdzie przebywał do marca 1982r. Następnie został internowany i przebywała w odosobnieniu w różnych miejscach (Strzelce Opolskie, Uherce) łącznie przez 12 miesięcy, ponieważ został zakwalifikowany jako jeden z 200 najbardziej niebezpiecznych „wrogów ludowego ustroju”. W czasie pobytu w U., powód doznał zawału serca, w związku z czym był hospitalizowany w szpitalu w L . W czasie internowania permanentnie naruszano nietykalność cielesną powoda oraz jego godność osobistą. Z uwagi na działalność opozycyjną jeszcze przed internowaniem powód był kilkakrotnie aresztowany. W czasie jednego z aresztowań powód domagał się zabezpieczenia należącego go niego gospodarstwa rolnego, który to wniosek pozostał bez jakiegokolwiek odzewu ze strony władz, co ostatecznie doprowadziło do grabieży jego mienia w postaci m.in. maszyn i narzędzi rolniczych. Po powrocie z internowania, wobec kradzieży maszyn rolniczych i braku środków finansowych, powód pozostał bez środków do życia. Nie był on w stanie zagospodarować gospodarstwa rolnego oraz odnowić upraw. W konsekwencji były na powoda nakładane kary, --- STRONA 5 --- ponieważ posiadane przez niego grunty nie były rolniczo użytkowane. Powód podjął próbę zatrudnienia się w Spółdzielni Produkcyjnej w Ł., co zakończyło się jego aresztowaniem na okres 10 dni. Powód był podejrzany o rzekome zatrucie poideł. Wszelkim próbom podjęcia pracy przez powoda towarzyszyły działania funkcjonariuszy SB. Służba bezpieczeństwa utrudniała powodowi również prowadzenie działalności rolniczej poprzez częste zatrzymywanie jego pojazdu, czy też utrudnianie pozyskiwania karmy dla hodowanych zwierząt. Powód był stale inwigilowany, notorycznie wzywany na komisariat milicji, zatrzymywany i przeszukiwany. Miał ograniczoną swobodę poruszania się i żył obarczony psychiczną presją stałej kontroli jego życia prywatnego. Takie działania stosowane wobec jego osoby, powodowały u powoda nie tylko uciążliwość, ale też stałe poczucie zagrożenia i ograniczenia jego wolności. W 1986r powód oddał do naprawy pojazd. Po 2 dniach właściciel warsztatu skontaktował się z powodem, informując go że do warsztatu przyszli mężczyźni z propozycją uszkodzenia samochodu powoda za odpowiednim wysokim wynagrodzeniem, tak by powód uległ wypadkowi. W związku z tym zdarzeniem powód był zmuszony, na żądanie mechanika, zabrać uszkodzony pojazd, bez przeprowadzenia naprawy. Przed każdym świętem politycznym i kościelnym dokonywane były bezzasadne zatrzymania powoda, a jego mieszkanie było poddawane rewizji, co niewątpliwie naruszało nietykalność mieszkania i miru domowego. W 1987r w celu udaremnienia spotkania powoda z Ojcem Świętym powód został zatrzymany na ulicy i bezprawnie pozbawiony wolności na kilkanaście godzin. Po zatrzymaniu wywieziono go do lasu, gdzie znęcano się nad nim psychicznie i fizycznie utrzymując go w przekonaniu, że zostanie pozbawiony życia. Następnie został przewieziony do RUSW w Z., gdzie po rozmowie został zwolniony bez dokonywania jakichkolwiek czynności czy wydania decyzji procesowych. Funkcjonariusze SB, którzy dokonali tego bezprawnego zatrzymania zostali wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z 1983r. skazani za to zdarzenie. dowód: dokumentacja w postaci materiałów operacyjnych służby bezpieczeństwa udostępniona z archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, k. 89 -221 zeznania powoda złożone na rozprawie w dniu 15 lipca 2013r. zeznania świadka A. S. – k.255-260 zeznania świadka J. Ś.- k.281-283 zeznania świadka U. B.– k.283-289, 356-360 zeznania świadka J. L. – k.398-399 zeznania świadka A. W.– k.422-423 Sąd zważył, co następuje: --- STRONA 6 --- Roszczenie powoda, który domagał się zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z represjami i szykanami, jakich doznał od służb bezpieczeństwa, oparte jest o treść przepisów art. 23 i 24 k.c., w zw. z art. 448 k.c. Przepis art. 23 k.c. stanowi, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. W myśl przepisu art. 24 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. W razie naruszenia dobra osobistego sąd na mocy art. 448 k.c. może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłankami powyższej odpowiedzialności są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Ciężar udowodnienia dwóch pierwszych okoliczności obciąża powoda, natomiast trzecia przesłanka – bezprawność działania – objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym, które pozwany może obalić, wykazując brak bezprawności swego działania. Roszczenie o zadośćuczynienie w oparciu o przepis art. 448 k.c., pomimo, iż jest związane z niemajątkowym roszczeniem o ochronę dóbr osobistych (art. 24 k.c.), jest roszczeniem majątkowym, a jako takie ulega przedawnieniu (art. 117 §1 k.c.). Przedawnienie charakteryzuje się tym, że po upływie terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia, powołując się na upływ czasu. Skutek przedawnienia polega na prawie dłużnika do zgłoszenia zarzutu wyłączającego możliwość dochodzenia roszczenia. Roszczenie nie może być zasądzone i przymusowo egzekwowane. Przedawnienie jest instytucją stabilizującą stosunki prawne i przy ocenie przedawnienia wskazany jest rygoryzm (por. wyrok SN z dnia 12.09.2007 r., I CSK 213/07, wyrok S.A. w Poznaniu z dnia 24.05.2006 r. I ACa 1345/05). Istotą przedawnienia jest to, aby dłużnik – pozwany nie pozostawał w niepewności co do swojej sytuacji prawnej. Pozwany nie powinien bezterminowo pozostawać w stanie pozwalającym na przypisanie mu ewentualnej odpowiedzialności za zdarzenia występujące w przeszłości. Stosownie do treści art. 117 §1 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. W § 2 tegoż artykułu wskazano, iż po upływie --- STRONA 7 --- terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba, że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Przepis art. 448 k.c., podlega reżimowi odpowiedzialności deliktowej, wobec czego w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 442 1 § 1 k.c. dodany ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2007 r. Nr 80 , poz. 538 ). Nowelizacja kodeksu cywilnego, weszła w życie dnia 10 sierpnia 2007 r. Do dnia 10 sierpnia 2007 r. obowiązywał przepis art. 442 § 1 k.c., przewidujący, iż roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Powyższy przepis, utracił moc obowiązującą w myśl przepisu art.1 pkt.1 oraz art. 3 cyt. wyżej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny. W art. 2 tejże ustawy wskazano, że do roszczeń, o których mowa w art. 1, powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 1 Kodeksu cywilnego. W chwili wejścia w życie ustawy z 16 lutego 2007 r., roszczenie powoda było przedawnione, a zatem zastosowanie znajduje art..442 § 1 k.c. Powód dochodził swych roszczeń w związku z prześladowaniami i represjami, których doznał od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Ostatnie zdarzenie, z którym wiąże dochodzone roszczenie miało miejsce w 1987r. Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony przez powoda w dniu 31 sierpnia 2011 r. Sąd w całości podziela pogląd dominujący w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie, co do tego, iż chwilą właściwą dla określenia początku trzyletniego biegu terminu przedawnienia jest moment "dowiedzenia się o szkodzie", gdy poszkodowany "zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody"; inaczej rzecz ujmując, gdy ma "świadomość doznanej szkody". (por. wyrok SN z 18 września 2002 r., III CKN 597/00, niepubl uchwała składu 7 sędziów SN z 11 lutego 1963 r., III PO 6/62, OSNCP 1964/5/87;.). Po stronie powoda, świadomość szkody wystąpiła już w czasie, kiedy był represjonowany. Skoro, bowiem szkoda powoda jest naruszeniem przez pozwanego jego dóbr osobistych w postaci godności, zdrowia, wolności to niewątpliwym jest, że już w momencie doznania szykan ze strony organów ścigania PRL, posiadał wiedzę zarówno o poniesionej szkodzie, jak i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W judykaturze jednolicie przyjmuje się, że w przypadku zbrodni stalinowskich i innych popełnionych przez funkcjonariuszy państwa, których sprawcy pozostali bezkarni, bieg przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w stosunku do Skarbu Państwa nie rozpoczął się do --- STRONA 8 --- czasu zmiany ustroju państwa w 1989r. (por. uchwała SN z dnia 11.10.1996r., III CZP 76/96, wyrok SN z dnia 11.02.1997r., II CKN 78/96 i z dnia 29.11.2001r., V CKN 1725/00). Podkreśla się, że faktyczna niemożliwość skorzystania przez obywatela z prawa do sądu z przyczyn natury ogólnej, nawiązujących do stosunków politycznych, powoduje w sferze praw podmiotowych skutki zbliżone do stanu zawieszenia wymiaru sprawiedliwości. W świetle powyższego stanowiska po dniu 4 czerwca 1989r. nie istniały przeszkody do wytoczenia powództwa przez powoda, a zatem z tym momentem zaczął biec termin przedawnienia jego roszczenia o zadośćuczynienie. Tym samym trzyletni okres przedawnienia przewidziany w powołanym powyżej art. 442 k.c. rozpoczął swój bieg najpóźniej w dniu 4 czerwca 1989r. Nawet przy przyjęciu dziesięcioletniego terminu przedawnienia roszczenia, powód do 4 czerwca 1999r. miał prawną możliwość skutecznego domagania się zasądzenia zadośćuczynienia. Powództwo w niniejszej sprawie zostało wytoczone zarówno po upływie dziesięcioletniego, jak i trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń deliktowych określonego w art.442 k.c. Powód podniósł, że skorzystanie przez pozwanego z zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie prawa. Choć zarzut przedawnienia nie stanowi w istocie prawa podmiotowego, jego podniesienie może w wyjątkowych okolicznościach stanowić nadużycie prawa w rozumieniu art.5 k.c. Terminy przedawnienia roszczeń służą bowiem zagwarantowaniu pewności obrotu prawnego, stąd uznanie zarzutu przedawnienia za naruszający zasady współżycia społecznego mogłoby nastąpić w sytuacjach usprawiedliwionych wyjątkowymi okolicznościami. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że zarzut przedawnienia jedynie w wyjątkowych sytuacjach może nie zostać uwzględniony przez sąd i potraktowany jako nadużycie prawa. Kolizję wartości przejawiającej się w pewności stosunków prawnych, chronionej instytucją przedawnienia oraz wartości, jaką stanowi prawo pokrzywdzonego do uzyskania ochrony prawnej naruszonego dobra, można w wyjątkowych wypadkach rozwiązać przy pomocy klauzuli zawartej w art.5 k.c. (tak wyrok S.A. w Katowicach z dnia 17.04.2013r., I ACa 155/13, LEX nr 1315651). Powód podczas informacyjnego słuchania podał, że od wielu lat nosił się z zamiarem wytoczenia powództwa, ale dopiero teraz dojrzał do tego, by pozamykać wszystkie sprawy z przeszłości. A więc miał świadomość, że przysługuje mu roszczenie wobec Skarbu Państwa. Miał świadomość sprawcy szkody i czasu, kiedy nastąpiły zdarzenia, które spowodowały powstanie szkody. Powód działał przez profesjonalnego pełnomocnika. Zeznał, że ten pełnomocnik pomagał mu w innych sprawach, w tym złożeniu sprawy o odszkodowanie za wydanie decyzji o internowaniu. A więc nie istniały jakiekolwiek okoliczności, czy to braku świadomości, czy wiedzy, nieporadności czy też inne, które uniemożliwiały mu złożenie pozwu w terminie właściwym. --- STRONA 9 --- W orzecznictwie podkreśla się również, że przy ocenie, czy zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa, rozstrzygające znaczenie mają okoliczności konkretnego wypadku, zachodzące po stronie poszkodowanego oraz osoby zobowiązanej do naprawienia szkody. W szczególności znaczenie ma charakter uszczerbku, jakiego doznał poszkodowany, przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia i czas trwania tego opóźnienia, a także zachowanie obydwu stron stosunku zobowiązaniowego(tak wyrok SN z dnia 4.10.2011r., I PK 48/11, LEX nr 1125243). W ocenie Sądu żadne okoliczności zachodzące po stronie pozwanego nie przemawiają za naruszeniem przez niego zasad współżycia społecznego, a tym bardziej takim naruszeniem tych zasad, które miałoby związek ze skorzystaniem przez niego z zarzutu przedawnienia. Nic bowiem nie wskazuje na to, aby strona pozwana swoimi działaniami doprowadziła do opóźnienia we wniesieniu pozwu lub wywołała u poszkodowanego błędne przekonanie, że zaspokoi jego roszczenia w terminie późniejszym. Istotne jest również, iż przekroczenie terminu przedawnienia w dochodzeniu roszczenia o zadośćuczynienie przez powoda jest bardzo znaczne. Powód wystąpił z powództwem o zadośćuczynienie po upływie ponad 20 lat od zmian ustrojowych i nie wykazał żadnych okoliczności usprawiedliwiających tak znaczne opóźnienie. Długie opóźnienie w dochodzeniu pretensji (nawet usprawiedliwione) nie powinno prowadzić do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1981 r., IV PR 411/80, SP 1981 nr 12, s. 14). Sama zaś okoliczność szczególnego charakteru uszczerbku na zdrowiu, którego doznał powód i szczególne okoliczności, w których nastąpiło naruszenie jego dóbr osobistych nie może uzasadniać nie uwzględnienia zarzutu przedawnienia zgłoszonego przez pozwanego. To na powodzie spoczywał obowiązek wykazania wyjątkowych okoliczności, które uniemożliwiły mu złożenie pozwu przed upływem terminu przedawnienia. Takich okoliczności powód w niniejszej sprawie nie udowodnił. Wystąpienie przez niego z powyższym roszczeniem w dniu 31 sierpnia 2012r., w świetle zgłoszonego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia uznane zostać musiało za bezskuteczne, a to z uwagi na zniwelowanie na skutek skutecznego powołania się przez Skarb Państwa na, wskazany powyżej zarzut o charakterze materialno – prawnym, którego powołanie przez pozwanego zdaniem Sądu nie może być oceniane jako nadużycie prawa. W związku z powyższym Sąd oddalił powództwo na podstawie art. 117 k.c. w zw. z art. 442 § 1 k.c. , o czym orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, odstępując od obciążania powoda kosztami procesu, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 102 k.p.c. Przepis ten przewiduje wyjątek od zasady odpowiedzialności strony przegrywającej sprawę za koszty --- STRONA 10 --- procesu (art. 98 § 1 k.p.c.). Powyższy przepis stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", zależy od swobodnej oceny sądu. Ocena ta musi jednakże uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Szczególne znaczenie dla możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja poza procesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna i życiowa). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie zasady współżycia społecznego zastosowanie tej zasady w pełni uzasadniają. Mając zatem na uwadze fakt, iż powód jest osobą schorowaną, pozostającą na rencie, bez dodatkowych środków do życia, Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki do odstąpienia od obciążania go kosztami procesu.