Wyrok II C 403/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 403/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Solecka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa S R przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w K kwotę 2.000,00 zł (dwa tysiące złotych) tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego; 3. przyznaje adwokatowi W M od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu kwotę 1.230,00 zł (jeden tysiąc dwieście trzydzieści złotych) obejmującą wynagrodzenie w wysokości 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych) oraz podatek od towarów i usług. Sygn. akt II C 403/09/5 Uzasadnienie: S R w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w K wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 1.000.000,- złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wydania wyroku. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że przebywając w Areszcie Śledczym w B , w B oraz w T nie miał zapewnionych minimalnych warunków socjalno - bytowych odpowiadających normom prawnym. Cele były przeludnione, niewłaściwie wyposażone, zagrzybione oraz bez wentylacji. Urządzenia sanitarne powodowały smród i nie zapewniały intymności. Osadzeni nie otrzymywali właściwych środków dla utrzymania czystości własnej i celi. Nie zapewniano wyżywienia odpowiedniej jakości podawanego w odpowiedniej temperaturze, a kantyna funkcjonowała nieprawidłowo. Brak było zajęć kulturalno-oświatowych, dostępu do aktów prawnych, ograniczano mu kontakt z rodziną, nie zapewniono bezpieczeństwa osobistego poprzez --- STRONA 2 --- umieszczenie w celi z osobami o różnym stopniu demoralizacji. Nadto opieka zdrowotna była niewłaściwa. Powyższe naruszyło dobra osobiste powoda. (pozew – k. 3 – 6 akt) Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew wskazano, iż powód przebywał w warunkach przeludnienia zawsze na podstawie decyzji Dyrektora jednostki wydanej w oparciu o art. 248 §1 k.k.w., za wiedzą sędziego penitencjarnego. Cele odpowiadały wymaganym warunkom bytowym oraz sanitarnym, skazanym zapewniano odpowiednie środki do utrzymania czystości własnej oraz cel, zajęcia kulturalno – oświatowe, dostęp do aktów prawnych oraz właściwą opiekę medyczną. (odpowiedź na pozew – k. 25 – 33 akt) .Co do pobytu powoda w Areszcie Śledczym w B , podniesiony został zarzut przedawnienia ( k. 105 ). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód przebywał w Areszcie Śledczym w K wielokrotnie w okresach: od 4 lutego 1999 roku do 15 lipca 1999 roku, od 24 stycznia 2000 roku do 28 listopada 2001 roku, od 22 maja 2002 roku do 26 listopada 2002 roku, od 12 lutego 2003 roku do 5 marca 2003 roku oraz od 27 sierpnia 2003 roku do 22 czerwca 2005 roku. W Areszcie Śledczym w B osadzony był od 20 marca 2006 roku do 5 kwietnia 2006 roku, natomiast w Areszcie Śledczym w T od 26 kwietnia 2006 roku do 20 lipca 2006 roku oraz od 8 października 2008 roku do 16 października 2008 roku. (notatka służbowa Kierownika Działu Ewidencji Aresztu Śledczego w K z dn. 21 września 2009 roku – k. 40 akt, notatka służbowa zastępcy kierownika Działu Ochrony Aresztu Śledczego w K z dn. 21 września 2009 roku – k. 69 akt, notatka służbowa kierownika Działu Ewidencji Aresztu Śledczego w B z dn. 12 lutego 2010 roku – k. 215 akt, notatka służbowa kierownika Działu Ewidencji Aresztu Śledczego w T z dn. 18 września 2009 roku – k. 122 – 123 akt). Personel Aresztu Śledczego w K nie posiada możliwości określenia liczby osadzonych i składu cel, w których przebywał powód z uwagi na brak obowiązujących wówczas w tym zakresie norm prawnych nakładających taki obowiązek. Pobyt powoda w celach pawilonu D (oddział dla osadzonych niebezpiecznych) oraz w celach pawilonu C (z wyłączeniem celi nr 117, w której powód przebywał w okresie od 30 września 2002 roku do 26 listopada 2002 roku) odbywał się z zachowaniem normy mieszkalnej 3 m² przypadającej na jednego osadzonego, natomiast cele pawilonu C to cele jednoosobowe. W 2005 roku w jednostce utrzymywało się przeludnienie sięgające od 120 % do 130%. Każdorazowo o fakcie osadzenia w warunkach przeludnienia Dyrektor Aresztu Śledczego w K informował sędziego penitencjarnego. (notatka służbowa z dn. 11 lutego 2010 roku Kierownika Działu Ewidencji Aresztu Śledczego w K – k. 207 – 209 akt, pisma do Sądu Penitencjarnego z 3 stycznia 2005 roku, 30 marca 2005 roku i 30 czerwca 2005 roku informujących o przeludnieniu – k. 83 – 85 akt, sprawozdania sędziów penitencjarnych z wizytacji Aresztu Śledczego w K w 2003, 2004 i 2005 roku – k. 86 – 90 akt, 91 – 96 akt, 97 – 103 akt). W jednostce w latach 1992-1996 przeprowadzany był remont kapitalny wszystkich pawilonów mieszkalnych aresztu, podczas którego wymienione zostały okna, drzwi do cel, instalacje wodne, kanalizacyjne, elektryczne, radiowęzłowe oraz doprowadzono instalacje azart z telewizją satelitarną oraz domofonową do cel. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 listopada 1998 r. w sprawie warunków bytowych osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych cele wyposażone były w: łóżka przypadające na każdego osadzonego (górne z pałąkiem zabezpieczającym od upadku), taboret, na 2 osadzonych: mały stół więzienny, małą szafkę więzienną, półkę pod telewizor, półkę naprzybory toaletowe, miskę, wiadro na śmieci, szmatę do wycierania podłogi, szczotkę ze zmiotką i szufelką. W celach znajduje się toaleta oddzielona od reszty celi, zamykana drzwiami oraz dostęp do ciepłej i zimnej wody przez całą dobę. Osadzeni mają zapewnioną --- STRONA 3 --- kąpiel, która odbywa się l raz w tygodniu. Zarówno w łaźni jak i w celach nie ma żadnego zagrzybienia, brudu ani wilgoci. Łaźnia sprzątana jest codziennie przez osadzonych zatrudnianych przy pracach porządkowych w pawilonach mieszkalnych. Powód otrzymywał środki higieny i czystości w postaci: mydła toaletowego ( l00 g/m-c), kremu do golenia (l tuba/m-c), nożyka do golenia (l szt/m-c), proszku do prania (200g/m-c), pasta do zębów (l szt/m-c), papier toaletowy (l rolka/m- c), szczoteczka do zębów (lszt/12 m-cy). Ponadto wydawane były środki do utrzymania czystości w celi m.in. płyn do mycia naczyń, proszek do szorowania bez ograniczeń). Wymiana pościeli odbywała się l raz na 2 tygodnie, a bielizny, ręczników i ścierek l raz w tygodniu. W celach zainstalowane zostały kratki wentylacyjne oraz zapewnione jest odpowiednie ogrzewanie i cyrkulacja powietrza. Corocznie dokonywany kominiarski przegląd wentylacji oraz kontrola sanitarnego stanu jednostki przez pracowników Sanepidu nie wykazały żadnych nieprawidłowości. Nadto wszystkie pomieszczenia aresztu były poddawane comiesięcznej dezynsekcji przez wyspecjalizowaną firmę. Posiłki dla osadzonych zabezpieczone były do momentu podania w termosach by otrzymać ich wysoką temperaturę. Wyżywienie w Areszcie Śledczym w K przygotowywane było w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2.09.2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych. Jadłospisy wcześniej podlegały zatwierdzeniu przez lekarza, kierownika działu kwatermistrzowskiego oraz dyrektora jednostki, przed wydaniem pobierana była próba smakowa przez upoważnionego pracownika służby zdrowia. Osadzeni w Areszcie nigdy nie skarżyli się funkcjonowanie kantyny, w szczególności na wysokość cen produktów. (notatka służbowa młodszego inspektora Działu Kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w K – k. 66 akt , protokoły okresowej kontroli sanitarnej oraz kominowej i wentylacyjnej w Areszcie Śledczym w K – k.71 – 82 akt). Wszyscy osadzeni mieli możliwość uczestniczenia w zajęciach świetlicowych zgodnie z grafikiem. W okresie letnim więźniowie korzystają z zajęć sportowych na boisku (koszykówka, siatkówka). Ponadto mogą również uczestniczyć w spotkaniach związków wyznaniowych. W bibliotece jednostki udostępnione zostały księgozbiory aktów prawnych, w tym m.in. kodeksu karnego, kodeksu karnego wykonawczego, kodeksu postępowania karnego. (notatka służbowa starszego wychowawcy Działu Penitencjarnego Aresztu Śledczego w K z dn. 21 września 2009roku – k.67akt). System opieki zdrowotnej istniejący w katowickim areszcie działa na zasadzie opieki ambulatoryjnej, porządek wewnętrzny określa terminy przyjmowania i realizowania zgłoszeń do lekarza w sytuacjach nagłych i pilnych świadczenia medyczne są udzielane poza terminem wyznaczonym przez porządek wewnętrzny - co jest ściśle przestrzegane przez personel. Zgodnie z obowiązującymi przepisami na konsultacje specjalistyczne wymagane jest skierowanie od lekarza ogólnego. W sytuacji ograniczonego dostępu do specjalistycznych świadczeń medycznych kolejność dostępu do deficytowych świadczeń ustalana jest w oparciu o kryteria medyczne, a w sytuacji równorzędności tego kryterium u rożnych pacjentów- w oparciu o kryterium czasu. (notatka służbowa kierownika Zakładu Opieki Zdrowotnej Aresztu Śledczego w K – k. 68 akt). W czasie osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w B jednostka borykała się z problemem przeludnienia w celach, które wynosiło 130 %. O umieszczeniu osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia celi przypadająca na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 w każdym wypadku informowany był sędzia penitencjarny. (pismo Dyrektora Aresztu Śledczego w B do sędziego penitencjarnego z dn. 18 stycznia 2006 roku – k. 115 akt). Powód przebywał w Areszcie w celi nr 13 oznaczonej jako cela dla niebezpiecznych , która choć nie była wyposażona w czasie osadzenia powoda w kratkę wentylacyjną, to miała otwierane okno o powierzchni 1,20 m 2 , które gwarantowało dostateczny dopływ świeżego powietrza. W wyniku zakończonego w 2008 r. remontu jednostki każda z cel została wyposażona w pełni sprawną --- STRONA 4 --- grawitacyjną instalację wentylacyjną. Nadmierna wilgoć pojawiająca się w celach w analizowanym okresie związana była z praktyką stosowaną przez osadzonych, polegającą na polewaniu podłogi w celi wodą i robieniu tzw. sauny. Zachowanie to powodowało trwałe zawilgocenie ówczesnych drewnianych podłóg, które następnie utrzymywało się przez dłuższy okres w pomieszczeniu, doprowadzając w skrajnych przypadkach do zawilgocenia ścian i ich nadmiernego niszczenia. Kąciki sanitarne w celach mieszkalnych odizolowane były od reszty pomieszczenia parawanem, skonstruowanym z metalowych elementów i płótna, który w wystarczający sposób zapewniał zachowanie intymności. (notatka służbowa kierownika Działu Kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w B z dn. 21 września 2009 roku – k. 121 akt, wydruk komputerowy o czasie i numerze celi, w której przebywał powód w Areszcie Śledczym w B – k. 109 akt, zestawienie cel mieszkalnych oraz wykaz pomieszczeń w budynkach mieszkalnych Aresztu Śledczego w B – k. 110 - 114 akt). W ramach działalności kulturalno-oświatowej w 2006 roku organizowane były dla osadzonych zajęcia rekreacyjne, zajęcia świetlicowe, turnieje, koncerty i występy oraz spotkania. Osadzeni mieli również możliwość gromadzenia się co tydzień w ramach grup wyznaniowych i spotkań ekumenicznych. Biblioteka jednostki dysponowała licznym księgozbiorem, w ramach którego znajdowało się kilkadziesiąt sztuk pozycji kodeksowych. (notatka służbowa starszego wychowawcy Działu Penitencjarnego Aresztu Śledczego w B z dn. 18 września 2009 roku – k. 120 akt, plany działalności kulturalno – oświatowej oraz zestawienie niektórych pozycji biblioteki Aresztu – k. 116 – 119 akt) W trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w T zaludnienie jednostki kształtowało się na poziomie 118 – 125% ogólnej pojemności jednostki. O umieszczeniu osadzonych w warunkach, w których norma powierzchniowa 3 m² nie została zachowana każdorazowo informowany był sędzia penitencjarny. W wyniku konfliktowej natury powoda, chęci podporządkowywania sobie współosadzonych oraz dążenia do zmiany miejsca osadzenia, powód często zmieniał miejsce zakwaterowania. W dniu 16 czerwca 2006 r. dopuścił się pobicia współosadzonego w celi, za co został ukarany dyscyplinarnie. W wypadku zgłoszenia przez powoda wychowawcom obawy o własne bezpieczeństwo, zawsze miała miejsce niezwłoczna reakcja ze strony personelu w postaci zmiany miejsca zakwaterowania. Powód w trakcie pobytu w jednostce nie zgłaszał żadnych skarg i wniosków. (pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w T informujące sędziego penitencjarnego z 2006 roku i 2008 roku – k. 126 – 127 akt, notatka służbowa p.o Kierownika Działu Penitencjarnego Aresztu Śledczego w T z dn. 21 września 2009 roku– k. 143 – 144 akt, odpis wniosku z dnia 21. 06.2009 r. o wymierzenia powodowi kary dyscyplinarnej – k. 145 akt, notatka służbowa p.o. kierownika Działu Kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w T z dn. 21 września 2009 roku – k. 128 - 130 akt) Cele Aresztu były na bieżąco remontowane, w miarę posiadanych przez jednostkę środków, nie występowało w nich zagrzybienie. Kąciki sanitarne były skanalizowane, z bieżącą wodą, odgrodzone od części mieszkalnej. W sezonie grzewczym cele mieszkalne ogrzewa się przez 24 godziny na dobę za pomocą kaloryferów, w każdym pomieszczeniu, zapewniając tym samym odpowiednią temperaturę. Jednostka posiada sprawną wentylację grawitacyjną, której drożność jest okresowo kontrolowana. Łaźnie odpowiadały normom i wymaganiom higieniczno-sanitarnym, a dodatkowo po każdej kąpieli pomieszczenia łaźni oraz maty antypoślizgowe były dezynfekowane. (protokoły kontroli kominowo - wentylacyjnych w latach 2006-2008- k. 131 – 136 akt, notatka służbowa służbowa p.o Kierownika Działu Penitencjarnego Aresztu Śledczego w T z dn. 21 września 2009 roku– k. 143 – 144 akt, notatka służbowa p.o. kierownika Działu Kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w T z dn. 21 września 2009 roku – k. 128 - 130 akt). Powód podczas pobytu w pozwanej jednostce miał zapewnione wyżywienie w oparciu i stosownie do przepisów regulujących wysokość stawek dziennych, dzienną ilość posiłków, wagę finalną gotowych posiłków, ich kaloryczność warunki dopuszczania gotowych posiłków do ich wydania, pobierania prób smakowych oraz próbek do celów sanitarno- epidemiologicznych (notatka --- STRONA 5 --- służbowa p.o. kierownika Działu Kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w T z dn. 21 września 2009 roku – k. 128 - 130 akt). W okresie od grudnia 2000r. do grudnia 2006r. w związku z przeludnieniem zlikwidowano świetlice w oddziale II i II z uwagi na konieczność zamiany ich na cele mieszkalne. Powyższe nie oznaczało pozbawienia możliwości korzystania przez osadzonych z zajęć kulturalno-oświatowych, od chęci samego osadzonego zależało w jaki sposób i w jakim wymiarze z tych zajęć korzystał. Świetlice w oddziałach II i III zaczęły ponownie funkcjonować od grudnia 2006. Na terenie aresztu odbywały się konkursy tematyczne niejednokrotnie o zasięgu ogólnopolskim funkcjonował radiowęzeł, wypożyczalnia gier stolikowych, istniała możliwość korzystania z telewizji kablowej, zakupu prasy. (notatka służbowa p.o Kierownika Działu Penitencjarnego Aresztu Śledczego w T z dn. 21 września 2009 roku– k. 143 – 144 akt). Powód w trakcie osadzenia w Areszcie mógł korzystać z przysługującego mu prawa do widzeń z bliskimi i rozmów telefonicznych. Na terenie jednostki był odwiedzany przez siostrę i narzeczoną- korzystał również nagrody w postaci dodatkowego widzenia, przy czym jedynym utrudnieniem w tym zakresie było wymierzenie mu w dniu 29 czerwca 2006 roku kary dyscyplinarnej odbywania widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą przez okres 2 miesięcy. (notatka służbowa p.o Kierownika Działu Penitencjarnego Aresztu Śledczego w T z dn. 21 września 2009 roku– k. 143 – 144 akt). Zawnioskowany przez powoda świadek A G nic nie wniósł do sprawy . Zeznał on, że nie wie , jaka była cela zajmowana przez powoda , a poza tym - przebywał on wraz z powodem w Areszcie Śledczym w M , a tej jednostki pozew nie dotyczy ( k. 448 ). Sąd zważył : Dokonane przez stronę powodowa oznaczenie jednostki reprezentującej pozwany Skarb Państwa było prawidłowe w świetle art. 67 § 2 kpc zd. 1 in fine kpc w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 pkt. 2 i 8 oraz ust. 3 ustawy z 9.4.2010 r. o służbie więziennej ( Dz.U. z 2010 r. Nr 79 , poz. 523 ). Powód zarzucał, że doznał szkody niematerialnej ( „psychicznej” – zeznanie powoda – k. 267 ) przez to , że pozwany nie zapewnił mu warunków do odbywania kary zgodnych z prawem osądzając go w warunkach przeludnienia. S R stwierdził, że poddawany był nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu. Podstawa prawna żądania powoda nie została wskazana. Należało jej upatrywać w normach art. 23 k.c. i 24 k.c. dotyczących ochrony dóbr osobistych. Stanowią one, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zasądzenie zadośćuczynienia może nastąpić w oparciu o art. 448 k.c. , zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. --- STRONA 6 --- W kontekście przesłanek z art. 24 kc i art. 448 kc ocenie Sądu podlegało, czy w ogóle i jakim stopniu miało miejsce naruszenie dóbr osobistych powoda, czy nastąpiło w wyniku działań bezprawnych , czy i jakiej krzywdy doznał powód, a także czy działanie pozwanego miało charakter zawiniony . Na wstępie jednak stwierdzić należy , że zasadny był zarzut przedawnienia podniesiony w odniesieniu do tej części roszczenia pozwu , która dotyczy pobytu powoda w Areszcie Śledczym w B . Ponieważ miało to miejsce w okresie od 20 marca 2006 r. do 5 kwietnia 2006 r. , roszczenie przedawniło się z dniem 5 kwietnia 2009 r. Pozew wniesiony został natomiast w dniu 26 lipca 2009 r. ( k. 7 ) . Roszczenie o zadośćuczynienie w oparciu o art. 448 kc , mimo , iż związane z niemajątkowym roszczeniem o ochronę dóbr osobistych ( art. 24 kc ) , jest roszczeniem majątkowym , a jako takie ulega przedawnieniu ( art. 117 §1 kc). Art. 448 kc podlega reżimowi odpowiedzialności deliktowej. Zgodnie z art. 442 1 § 1 Kc , roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Tak więc , w omówionym zakresie roszczenie podlegało oddaleniu jako przedawnione , na mocy art. 117 § 2 kc w zw. z art. 442 1 § 1 kc. Rozważając zasadność pozostałej części powództwa , Sąd wziął pod uwagę to , że w doktrynie i orzecznictwie akcentuje się , iż samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia (por. wyrok SA we Wrocławiu z 6.12. 2007 r. , IACa 499/07 ,OSAW 2009/2/128 , LEX nr 488132 ). Podkreślenia wymaga , że jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn.akt I CSK 553/09 , z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu płynie wniosek , że nie dochodzi do naruszenia dóbr osobistych , a zwłaszcza godności , automatycznie przez to , że osadzonemu przypada w celi mniej niż 3m 2 powierzchni. Dopiero kumulatywnie , w związku z innymi okolicznościami możliwe jest stwierdzenie , na podstawie indywidualnej oceny danego przypadku , czy doszło do naruszenia dóbr osobistych osadzonego. Trybunał Praw Człowieka wyraźnie wskazuje , że każdorazowo dla przyjęcia czy doszło do zachowań opisanych w art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka , a tym samym czy naruszono określoną w tym artykule normę , należy badać nie tylko kwestie przeludnienia czy tez innych warunków bytowych , ale także inne okoliczności , które mogą mieć wpływa na ocenę zarówno stopnia dolegliwości , takich jak w szczególności właściwości i warunki osobiste pozwanego , pleć , wiek , czy też stan zdrowia , jak również zgodność działań pozwanego państwa z prawem krajowym . Trybunał wskazuje także , że dla przyjęcia , iż dane zachowanie wypełnia znamiona nieludzkiego traktowania w przypadku osadzenia niezbędne jest , aby dolegliwości związane z wykonywaną karą przekraczały próg dolegliwości immanentnie wpisanych w naturę odbywania kary pozbawienia wolności. W wyroku z dnia 19 kwietnia 2001 r. ( Peers przeciwko Grecji, 28524/95) Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał , że „ dokonując oceny , czy kara lub traktowanie jest poniżające w rozumieniu art. 3 Konwencji należy wziąć pod uwagę , czy w zamierzeniu ma poniżyć i upokorzyć daną osobę oraz czy w odniesieniu do następstw wywarło negatywny wpływ na jej osobowość w sposób sprzeczny z art. 3 .” W tym kontekście wskazać należy, że : - po pierwsze: działanie jednostek penitencjarnych, w których przebywał powód nie było celowe, odbiegające od realiów działania tych ośrodków, ukierunkowane na wyrządzenie powodowi --- STRONA 7 --- krzywdy. Podkreślenia wymaga, iż Areszty Śledcze w K i B przeszły remonty, w wyniku których znacznie polepszyły się warunki socjalno – bytowe oraz sanitarne osadzonych. Warunki, w jakich powód odbywał karę były optymalnymi, jakie na obecnym etapie możliwości finansowych Państwa można osadzonym zapewnić. Były to takie same warunki , w jakich przebywali inni więźniowie . Nie były one takie , jak twierdził powód . - po drugie: powód nie był w żaden sposób jednostkowo szykanowany lub traktowany gorzej od pozostałych. Nie miały miejsca działania stanowiące indywidualnie skierowaną przeciwko powodowi represję. Nie wykazano, aby kierownictwo placówek penitencjarnych mimo posiadanych możliwości (np. dysponowania większą liczbą cel) umieszczało go w warunkach przeludnienia. - po trzecie: czas odbywania przez powoda kary w warunkach przeludnienia i jego poziom nie były znaczne, - po czwarte: powód nie wykazał, aby warunki odbywania kary spowodowały u niego negatywne skutki w sferze psychicznej lub fizycznej. Samo twierdzenie strony nie jest wystarczajże dla przyjęcia istnienia faktu oraz jego związku przyczynowego z warunkami odbywania kary. Jak zeznał powód, zgłaszał administracji więziennej , że czuje się zagrożony i był przenoszony z celi do celi, ale przyczyną tych lęków powoda było to , że – jak sam podał – zeznawał przeciwko grupie pruszkowskiej ( k. 266 ). Należy mieć na uwadze , że powód odbywa karę za popełnienie morderstw , należy więc do przestępców niebezpiecznych , a jego związki z grupa przestępczą były samoistnym źródłem zagrożenia i dyskomfortu psychicznego . Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia , że traktowanie powoda było ponadprzeciętnie upokarzające , nieludzkie czy poniżające , a tym samym bezprawne . Powód nie wykazał więc , by w sposób bezprawny naruszono jego dobro osobiste w postaci godności. Za takie naruszenie nie może być uznamy sam fakt , że powód w przejściowych , niemożliwych zresztą do ustalenia okresach był osadzony przy niezachowaniu normy 3 m 2 na osadzonego . Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 2.10.2007 r. , II CSK 269/07 , samo umieszczenie skazanego w przeludnionej celi nie świadczy o naruszeniu jego godności ( niehumanitarnym traktowaniu ). Wobec powyższego , powództwo podlegało oddaleniu , wobec braku przesłanek z art. 24 kc w zw. z art. 448 kc . O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 98 kpc oraz § 2 ust. 2 i § 6 pkt. 7 rozporz. Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 z 2002 r. , poz. 1348 )i § 2 ust. 1 w zw. z § 6 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. ( Dz. U . Nr 163 z 2002 r. , poz. 1349 ). Nakład pracy pełnomocnika pozwanego objął złożenie odpowiedzi na pozew oraz bytność na dwóch z pięciu rozpraw , jakie odbyły się w sprawie , zaś nakład pracy pełnomocnika powoda z urzędu – złożenie pisma procesowego z 29.12.2009 r. oraz bytność na jednej z pięciu rozpraw . Tylko dodatkowo wskazać można na aspekt moralny sprawy i ocenę roszczenia powoda w świetle zasad współżycia społecznego ( art. 5 kc ). Powód przebywał w jednostkach penitencjarnych odbywając karę za jedne z najcięższych przestępstw – morderstwa. Powszechnie wiadomym jest , że na skutek wieloletnich zaniedbań z czasów komunizmu , sytuacja finansowa Państwa Polskiego nie pozwala na dokonanie należytych inwestycji w różne sfery życia publicznego , w tym w zakresie ochrony zdrowia , edukacji , sztuki i kultury , ochrony środowiska itp. Wielu obywateli , którzy nigdy nie złamali prawa , mieszka w uciążliwych , bardzo skromnych warunkach , często mając do swej dyspozycji bardzo niewielki metraż . W tym kontekście uwzględnienie żądania pozwu jawiłoby się jako sprzeczne z zasadą sprawiedliwości.