Wyrok II C 40/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 40/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kozera Protokolant: protokolant sądowy Aleksandra Mirzejewska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa E M przeciwko Obwodowi Lecznictwa (…) w K S.P.Z.O.Z. w likwidacji o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. zasądza od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz adwokat A K kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego udzielonego z urzędu, 3. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt: II C 40/11 Uzasadnienie Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W uzasadnieniu wskazał, ze pozwany udzielił nieprawdziwej odpowiedzi Sądowi Rejonowemu w K Wydziałowi XIV Grodzkiemu do sprawy (…). W tej sprawie powód był oskarżonym, a J G była poszkodowaną. Powód dodał, że nie uderzył J G , więc nie mogła ona podjąć leczenia u pozwanego. Powód dodał, że na podstawie kłamliwych treści dokumentacji pozwanego, Sąd Rejonowy Wydział Karny, wydał w sprawie wyrok skazujący powoda. Zdaniem powoda pozwany udzielił sądowi nieprawdziwej odpowiedzi, mając świadomość, że J G , nie leczyła żadnego urazu ręki u pozwanego, ponieważ żadnego urazu nie miała. Powód dodał, że poza kontrolką historii choroby J G , jej wizyty u pozwanego nie były nigdzie odnotowane. Pełnomocnik powoda ustanowiony z urzędu, doprecyzował żądanie powoda, wskazując, iż na skutek poświadczenia nieprawdy w sprawie karnej- skutkującego wydaniem wyroku skazującego powoda, naruszono jego cześć, co uzasadnia żądanie zadośćuczynienia. Pozwany nie dokonał weryfikacji dokumentacji składanej przez śp. W G oraz jego oświadczeń, – co skutkowało skazaniem powoda za czyn, którego nie popełnił. (k. 44-46) --- STRONA 2 --- W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż powództwo jest bezzasadne, co do zasady jak i co do kwoty żądania. Powód nie dokonał zdaniem pozwanego żadnego wyliczenia kwoty dochodzonej pozwem. Pozwany zaprzeczył, by udzielił jakiejkolwiek nieprawdziwej odpowiedzi. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W Sądzie Rejonowym w K w Wydziale XIV Grodzkim od 2003 r. pod sygn. akt: (…), toczyło się postępowanie karne przeciwko powodowi E M . Powód był oskarżony o czyn z art. 157 § 1 k.k. zarzucono mu, iż uderzył J G , doprowadzając do powstania u niej naruszenia czynności narządu ciała na okres powyżej 7 dni. Wyrokiem z dnia 12 lipca 2004 r. Sąd Rejonowy w K uznał powoda za winnego zarzucanego mu czynu. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 9 lutego 2005 r. Sąd Rejonowy w K w sprawie (…) zwrócił się do pozwanego o ustalenie, kiedy została nałożona szyna Kramera J G oraz czy były rejestrowane jej wizyty w przychodni i kiedy. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 18 lutego 2005 r., pozwany odpowiedział, iż „szyna Kramera na przedramię prawe została założona J G w dniu 6 czerwca 2002 r. Wizyty lekarskie J G w Poradni (…) K , były w następujących dniach: w dniu 4.06.2002 r., 6.06.2002 r., 7.06.2002 r., 13.06.2002 r., 25.06.2002 r., i w dniu 8.08.2002 r.” Pod pismem podpisał się W G specjalista chirurgii ogólnej. Pismem z dnia 21.07.2005 r. powód zwrócił się do pozwanego z zapytaniem kiedy została założona J G szyna Kramera, jednocześnie zarzucił pozwanego kłamstwo w piśmie z dnia 18.02.2005 r. Pismem z dnia 5.08.2005 r. Dyrektor pozwanego udzielił powodowi odpowiedzi, iż szyna Kramera została założona w dniu 6 czerwca 2002 r. podał także daty wizyt J G w Poradni Chirurgicznej pozwanego. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006 r. Sąd Okręgowy w Katowicach, na skutek apelacji E M , uchylił zaskarżony wyrok do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2008 r. Sąd Rejonowy w K sygn. akt: (…) uznał oskarżonego E M za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu polegającego na tym, ze w dniu 28 maja 2002 r. w K uderzając J G nieustalonym przedmiotem w prawą rękę spowodował u niej stłuczenie przedramienia prawego z rozległym sińcem na przednio- przyśrodkowej powierzchni przedramienia, powikłane stanem zapalnym pochewek ścięgnistych prostowników palców skutkujących naruszeniem czynności narządu jej ciała na okres około 2-3 tygodni, czym wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 157 k.k. Na skutek apelacji wniesionej przez E M , Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 16 września 2008 r. w sprawie sygn. akt: (…) utrzymał powyższy wyrok w mocy, w zaskarżonej części. /dowód: akta sprawy (…), (…), Sądu Rejonowego w K i (…) Sądu Rejonowego w K /. --- STRONA 3 --- Dnia 4.06.2002 r. do poradni chirurgicznej pozwanego zgłosiła się J G ze skierowaniem od lekarza rodzinnego lek. med. Z G . Leczenie J G prowadził lek. med. W G , stwierdził on stan urazowy przedramienia prawego i dnia 6.06.2002 r. na prawe przedramię założył jej szynę Kramera. Następnie J G odwiedzała Poradnię chirurgiczną pozwanego w dniach: 7.06.2002 r., 13.06.2002 r., 25.06.2002 r., i w dniu 8.08.2002 r. /dowód: historia choroby J G / Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należało stwierdzić, że tworzą go dokumenty w postaci akt sądowych, akt komorniczych, informacji z banków, odpisów z ksiąg wieczystych, oświadczeń stron poświadczanych notarialnie. Judykatura jednoznacznie opowiada się za traktowaniem orzeczeń sądowych jako dokumentów urzędowych (zob. orzeczenie SN z dnia 27 marca 1962 r., IV CR 672/61, OSP 1965, z. 1, poz. 3; orzeczenie SN z dnia 19 lipca 1962 r., II PR 203/62, OSNC 1963, nr 7-8, poz. 165; wyrok SN z dnia 3 lutego 1964 r., I CR 703/62, OSNC 1965, nr 10, poz. 162). Materiał zgromadzony w innej sprawie jest wyłącznie materiałem faktycznym. Dlatego też aby z niego skorzystać, Sąd uczynił go przedmiotem postępowania dowodowego i dopuścił dowód z dokumentów szczegółowo wymienionych w protokołach rozpraw, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd odmówił wiary zeznaniom powoda, bowiem stały one w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym. Sąd zważył: Roszczenie powoda, który domagał się zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z udzieleniem przez pozwanego pisemnej odpowiedzi Sądowi Rejonowemu w K do sprawy (…) oparte jest o treść przepisów art. 23 i 24 k.c., w zw. z art. 448 k.c. Przepis art. 23 k.c. stanowi, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. W myśl przepisu art. 24 k.c. ten którego ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. W razie naruszenia dobra osobistego sąd na mocy art. 448 k.c. może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przesłankami powyższej odpowiedzialności są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc przede wszystkim określić, w jakich swoich odczuciach, ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6 k.c. i art. 232 k.c.). Poszkodowany nie musi wykazywać, że działanie sprawcy było bezprawne. Za aktualnie już ugruntowany zarówno w judykaturze (min. J. Panowicz-Lipska „Majątkowa ochrona dóbr osobistych s.23) jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego ( min. Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976r., II CR 692/75; OSNCP 1976/11/251. Nowe Prawo 1877/7- 8,s.1144-1150; 23 kwietnia 1989r., z glosa aprobującą A. Szpunara) należy uznać pogląd, że przy wyjaśnieniu naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryterium obiektywnym. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wyraźnie wymienia przepis art. 23 k.c. należy cześć (dobre imię, dobra sława, reputacja, honor, godność osobista) jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Obejmuje ona wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może, więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne --- STRONA 4 --- postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Przy ocenie naruszenia czci należy mieć na uwadze nie tylko subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale także obiektywną reakcję społeczeństwa. (wyroki SN: z dnia 08.10.1987 r., II CR 269/87, OSNCP 1989/4/66; z dnia 29.10.1971 r., II CR 455/71, OSNCP 1972/4/77; z dnia 16.01.1979 r., II CR 692/75, OSNCP 1976/11/251). Dobra osobiste to wartości ściśle związane z jednostką ludzką, razem z nią powstają i wygasają. Prawa tzw. „osobistości” nie mogą być przenoszone na inną osobę. Dlatego też przewidziane w art. 24 k.c. roszczenia o ochronę dóbr osobistych mogą być dochodzone jako ściśle związane z osobą pokrzywdzoną i tylko przez tę osobę (wyrok SN z dnia 26.10.2001 r., V CKN 195/01, lex nr 53107). Przenosząc powyższe wywody natury ogólnej na okoliczności sprawy, podnieść należy, co następuje. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w postaci czci. Zdaniem Sądu, fakt istnienia tak określonego dobra osobistego powoda, jest bezsprzeczny, rozważenia wymaga natomiast fakt, czy spełniona została druga przesłanka odpowiedzialności pozwanego – naruszenie dóbr osobistych. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie powód nie wykazał, że doszło do jakiegokolwiek naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych w związku z udzieleniem odpowiedzi na zapytania Sądu Rejonowego w K . W piśmie znalazły się prawdziwe informacje, znajdujące odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej J G . Jako nieudowodnione uznać należało wywody powoda, iż dokumentacja ta została sfałszowana, w zmowie J G z lek. med. W G . Powód wskazywał, iż otrzymał takie informacje, niejawnie od pracowników pozwanego. Na potwierdzenie powyższego nie przedstawił żadnych dowodów, a przeczy jej dokumentacja medyczna zgromadzona u pozwanego. Ponadto Sąd zważył, iż sformułowanie zawarte w piśmie, nie dotyczą osoby powoda. Jest to rzetelna informacja udzielona Sądowi w odpowiedzi na jego zapytanie. Informacja ta miała co prawda znaczenie dla postępowania karnego prowadzonego z udziałem powoda, jednakże to nie na skutek udzielenia tej informacji powód został skazany Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2008 r. przez Sąd Rejonowy w K sygn. akt: (…), ale na skutek tego, iż dopuścił się popełnienia czynu zabronionego na szkodę J G . Wobec powyższego, zdaniem Sądu nie sposób uznać, iż poprzez udzielenie prawdziwych informacji, mogło dojść do naruszenia czci powoda. Jak już wyżej wskazywano, naruszenie dobra osobistego musi mieć wymiar obiektywny, a nie subiektywny. Obiektywność to negatywna reakcja społeczeństwa na dane zachowanie.(por. OSN 1976/11/251). Jednakże Sąd uznał, iż dokonując oceny naruszenia dobra w postaci czci, niezbędne jest także uwzględnienie w pewnym zakresie miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego. Tymczasem powód, zeznając stwierdził, iż ma pretensje o to, że zapadł wobec niego wyrok skazujący, i jego zdaniem winę za to ponosi pozwany, gdyż udzielił kłamliwej odpowiedzi. Jak już wyżej wskazano, na powyższą okoliczność nie przedstawił żadnego dowodu, co więcej, oświadczenie to nie znajduje oparcia w żadnym dowodzie zgromadzonym w tej sprawie. Dowodzenie własnych twierdzeń nie jest obowiązkiem strony (ani materialnoprawnym, ani procesowym), a tylko spoczywającym na niej ciężarem procesowym. Nie istnieje, zatem żadna możliwość egzekwowania od strony aktywności w sferze dowodowej; sąd nie może nakazać czy zobowiązać do przeprowadzenia dowodu. Tylko od woli strony zależy, jakie dowody sąd będzie prowadził. Przeciwko stronie natomiast - co wynika z art. 6 k.c. - skierują się ujemne następstwa jej pasywnej postawy; fakty nieudowodnione zostaną pominięte i nie wywołają skutków prawnych z nimi związanych, co ostatecznie może oznaczać przegranie procesu (por. Komentarz do art. 6 kodeksu cywilnego (Dz.U.94.16.93), [w:] B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz- Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX, 2009). --- STRONA 5 --- Sąd zważył, iż przy rozpoznawaniu sprawy nie jest obowiązkiem Sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Sąd nie ma też obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). (wyrok SN z 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76) Obowiązkiem powoda zgodnie z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. było udowodnienie okoliczności, faktów, które pozwalałyby na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu. Powód nie udowodnił naruszenia swoich dóbr osobistych przez pozwanego, nie wykazał, że do takiego naruszenia doszło. Wyrok w sprawie karnej został wydany w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, wszechstronnie rozpatrzony zarówno przez Sąd I instancji, jak i przez Sąd Odwoławczy. Wbrew temu, co sądzi powód, pozwany udzielił prawdziwej informacji Sądowi Rejonowemu w K . Dodatkowo wskazać należało, iż informacja ta nie była jedynym dowodem wskazującym na winę powoda. Pozwany zdaniem Sądu, wykazał natomiast za pomocą dokumentów, iż jego działanie mieściło się w granicach prawa i nie stanowiło naruszenia dóbr powoda. Dlatego też powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt. 1 wyroku. W pkt. 2 wyroku, Sąd przyznał od Skarbu Państwa adwokatowi A K kwotę 3600 złotych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. O powyższym orzeczono zgodnie z § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Powyższa kwota została powiększona o kwotę 828 złotych tytułem podatku od towarów i usług. O kosztach postępowania orzeczono w pkt. 3 wyroku, na zasadzie art. 98 k.p.c. zgodnie, z którym strona przegrywająca obowiązana jest do zwrotu kosztów procesu obejmujących wydatki, do których należą m.in. koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na koszty procesu po stornie pozwanego złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w wysokości 3600 złotych obliczone zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Koszty te zostały powiększone o kwotę 17 złotych, tytułem opłaty od pełnomocnictwa.