Wyrok II C 398/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 398/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Solecka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. w Katowicach sprawy z powództwa P W przeciwko (…) Spółce Akcyjnej w K o nakazanie 1. powództwo oddala; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 377,00 zł (trzysta siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt II C 398/11/5 Uzasadnienie: Powód w pozwie wniesionym przeciwko pozwanemu domagał się ochrony naruszonych przez pozwaną dóbr osobistych w związku z niewywiązaniem się przez bank z zawartego porozumienia co do spłaty zobowiązania i usunięcia danych zawartych w bankowym --- STRONA 2 --- rejestrze. Nadto domagał się zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż bank nie wywiązał się z zawartego porozumienia , na mocy którego po spłacie przez powoda zobowiązania zadłużenia miał usunąć dane powoda z rejestru prowadzonego przez (…). Mając na względzie przeprowadzone rozmowy telefoniczne z pracownikami pozwanej i treść korespondencji listownej powód był przekonany o dojściu do skutku porozumienia opisanego wyżej. W ocenie P W pozwana od momentu spłaty zadłużenia narusza jego dobra osobiste w związku z niewywiązaniem się z porozumienia dotyczącego usunięcia danych z bankowego rejestru, co jest tożsame z przedstawianiem go jako osoby niewiarygodnej finansowo, a tym samym uniemożliwia mu zaciąganie zobowiązań kredytowych w instytucjach bankowych. (pozew – k. 3 – 6 akt, pismo powoda z dn. 13 czerwca 2011 roku – k. 55 -57 akt ) Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Zaprzeczyła by zawarła z powodem jakiekolwiek porozumienie co do warunków spłaty oraz wykreślenia danych z (…). Podkreśliła, iż treść pism z dn. 9 lutego 2010 roku, 20 kwietnia 2010 r. oraz 19 maja 2010 roku świadczy o dokładaniu należytej staranności przez bank w zakresie żądania wpłaty środków zgodnie ze stanem zadłużenia. Natomiast pismem z dn. 29 maja 2009 roku pozwany zawiadomił powoda o zamiarze przekazania danych do (…) a pismem z dn. 15 lipca 2009 roku o przekazaniu tych danych do (…). Wobec spłaty zadłużenia w dn. 11 czerwca 2010 roku pozwana skierowała w dn. 15 czerwca 2010 roku do komornika sądowego pismo wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W dalszej części pozwana podała, iż (…) jest zobowiązany do prowadzenia rejestru i ma prawo przetwarzać dane klienta banku po wygaśnięciu umowy. Celem działania bankowego rejestru jest informowanie banków o dłużnikach, którzy nie wykonują swoich zobowiązań. Z mocy przepisów Prawa bankowego oraz wydawanych rekomendacji wzmożona została precyzja w zakresie badania zdolności i wiarygodności kredytowej. Nadto przetwarzanie przez instytucje, o których mowa w art. 105 ust. 4 Prawa bankowego, danych osobowych osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązań jest uregulowane w art. 105 a Prawa bankowego. (odpowiedź na pozew – k. 31 – 32 akt) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- Powód był dłużnikiem pozwanej z tytułu zobowiązań wynikających z nieuregulowanych transakcji dokonanych kartą kredytową. (pismo pozwanej z dn. 20 kwietnia 2010 roku – k. 49 akt) Pozwany bank poinformował pismem z dn. 8 grudnia 2009 roku o wysokości całkowitej kwoty zadłużenia powoda , które według stanu na dzień 8 grudnia 2009 roku wynosiło 45.807,34 złotych. (pismo pozwanej do powoda z dn. 8 grudnia 2009 roku – k. 24 akt) W odpowiedzi P W podał, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia nawet w niewielkiej części. (pismo powoda z dn. 7 stycznia 2010 roku – k. 18 akt, pismo pozwanej z dn. 9 lutego 2010 roku – k. 47 akt) Pozwany w nawiązaniu do stanowiska powoda stwierdził , że może rozważyć wniosek o umorzenie części zadłużenia i dokonanie spłaty jednorazowej pozostałej należności po przesłaniu przez powoda dokumentów potwierdzających stan jego aktualnej sytuacji finansowej , natomiast do czasu przedstawienia w/w dokumentów bank zamierzał kontynuować czynności egzekucyjne. Jednocześnie bank podał kwotę zadłużenia według stanu na dzień wystosowania pisma. (pismo pozwanej z dn. 9 lutego 2010 roku – k. 47 akt) W dalszym piśmie z dn. 23 lutego 2009 roku P W podkreślił, że nie osiąga dochodów, które pozwoliłyby na spłatę zadłużenia, deklarując jednakże chęć spłaty zadłużenia z uwagi na pomoc finansową ze strony rodziców. (pismo powoda z dn. 23 lutego 2009 roku – k. 17 akt) Pismem z dn. 29 maja 2009 roku pozwany poinformował powoda, iż w związku z nieuregulowaniem zadłużenia zamierza przekazać bez zgody powoda z dniem 5 lipca 2009 roku jego dane do zbioru danych (…), którego administratorem jest (…), natomiast odbiorcami danych są banki działające na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i uczestniczące w wymianie informacji za pośrednictwem systemu bankowy rejestr. Pozwany podał , iż zebrane w ten sposób dane będą udostępniane innym bankom w związku z wykonywaniem przez nie czynności bankowych na warunkach określonych w art. 105 ust. 1 pkt 1 ustawy z dn. 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe. Następnie bank powiadomił o przekazaniu w dn. 7 lipca 2009 roku danych powoda do (…). (pismo pozwanej z dn. 29 maja 2009 roku – k. 45 akt oraz z dn. 15 lipca 2009 roku – k. 46 akt) W nawiązaniu do kolejnego pisma powoda z dn. 6 kwietnia 2010 roku pozwany określił warunki mogące stanowić podstawę do rozważenia wniosku o umorzenie części zadłużenia oraz podał kwotę aktualnego zadłużenia i stopę naliczanych odsetek. (pismo pozwanej z dn. 20 kwietnia 2010 roku – k. 49 akt) Powód w piśmie z dn. 27 kwietnia 2010 roku przedstawił stanowisko co do propozycji ugodowego zakończenia sprawy poprzez dobrowolną spłatę całości --- STRONA 4 --- zobowiązania głównego i odsetek rozłożonych na 10 równych rat przy jednoczesnym obniżeniu sumy zadłużenia o kwotę 10000,- złotych oraz wykreśleniu przez bank wpisu dotyczącego przedmiotowego zobowiązania w odpowiednim rejestrze. Ponadto P W poinformował o braku możliwości przedłożenia zaświadczeń wymaganych przez pozwaną z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej. (pismo powoda z dn. 27 kwietnia 2010 roku – k. 15 – 16 akt) Pozwany po raz kolejny w pismach z dn. 19 maja 2010 roku oraz 28 maja 2010 roku przedstawił warunek w postaci konieczności dostarczenia przez powoda stosownych dokumentów potwierdzających jego trudną sytuację finansową niezbędnych do zawarcia porozumienia co do ostatecznej formy spłaty zadłużenia oraz zaznaczył , że wniosek powoda o usunięcie danych między innymi z (…) jest niezgodny z obowiązującymi przepisami i mógłby być potraktowany jako próba zatajenia informacji niezbędnych do oceny ryzyka. W dalszej kolejności bank podał kwotę zadłużenia, która według stanu na dzień na dzień 19 maja 2010 roku wynosiła 46.796,94 złotych. (pisma pozwanej z dn. 19 maja 2010 roku – k. 48 akt oraz z dn. 28 maja 2010 roku – k. 22 akt) Wobec faktu , że powód spłacił całość przedmiotowego zobowiązania wobec pozwanego , (…) skierował w dn. 15 czerwca 2011 roku do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K wniosek o zakończenie egzekucji przeciwko powodowi (pismo pozwanej z dn. 15 czerwca 2010 roku do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K – k. 50 akt) P W ponowił swoją prośbę o wykreślenie jego danych z systemu międzybankowej informacji gospodarczej - (…) w pismach z dn. 4 i 26 sierpnia 2010 roku (pisma powoda z dn. 4 sierpnia 2010 roku k. 13 - 14 oraz z dn. 26 sierpnia 2010 roku - k. 12 akt). Pozwany w odpowiedzi na korespondencję powoda w dalszych pismach podał , iż w odniesieniu do wniosków powoda o usunięcie danych z rejestru dłużników, zawarcia stosownej ugody w zakresie rozłożenia zadłużenia na raty i umorzenia części długu wobec niedostarczenia przez powoda wymaganych dokumentów nie doszło do zawarcia porozumienia. Ponadto bank poinformował po raz kolejny, iż wnioski P W o usunięcie danych z BIK są niezgodne z przepisami oraz mogą być potraktowane jako próba zatajenia informacji niezbędnych dla oceny ryzyka i w związku z tym nie mogą zostać uwzględnione. Jednocześnie pozwany podkreślił , iż dokonał aktualizacji danych powoda w BIK i w (…) m.in. poprzez podanie daty spłaty długu oraz wprowadzenie w BIK statusu „zamknięty” dla zadłużenia powoda. (pismo pozwanej z dn. 13 sierpnia 2010 roku – k. 21 akt, z dn. 20 sierpnia 2010 roku – k. 20 akt oraz z dn. 16 września 2010 roku – k. 19 akt) --- STRONA 5 --- W pismach pozwanego kierowanych do powoda jako oba prowadząca sprawę podawana była B K , jednakże każde z nich podpisane było przez różne osoby będące pracownikami pozwanej (m.in.: A Ł , G P , B K , M H oraz A K (pisma pozwanej z dn. 16 września 2010 roku – k. 19 akt, z dn. 20 sierpnia 2010 roku – k. 20 akt, z dn. 13 sierpnia 2010 roku – k. 21 akt, z dn. 28 maja 2010 roku – k. 22 akt, z dn. 9 lutego 2010 roku – k. 23 akt, z dn. 18 grudnia 2009 roku – k. 24 – 25 akt) Obecnie w (…) widnieją dane powoda dotyczące jego imienia i nazwiska, serii i numeru dowodu osobistego, nr PESEL, adresu zamieszkania, daty zgłoszenia do bankowego rejestru (7 lipca 2009 roku), daty uregulowania zobowiązania (11 czerwca 2010 roku, daty informującej o całkowitym usunięciu (1 lipca 2014 roku) oraz o podmiocie zgłaszającym. (raport Związku Banków Polskich nr (…) – k. 8 akt) Sąd zważył : Żądanie powoda oparte jest o treść art. 24 § 1k.c. w zw. z art. 23 k.c. Odnosząc się do roszczenia pozwu podnieść należy, iż w kontekście regulacji kodeksu cywilnego każdemu czyje dobro osobiste zostało naruszone cudzym bezprawnym działaniem, przysługuje uprawnienie do żądania zaniechania tego działania oraz usunięcia skutków naruszenia, a więc do roszczeń o charakterze niemajątkowym, o których mowa w art. 24 § 1 k.c. Odpowiedzialność ta uzależniona jest od trzech przesłanek - istnienia dobra osobistego, jego naruszenia oraz bezprawności działania. Ciężar udowodnienia pierwszej i drugiej przesłanki obciąża pokrzywdzonego (powoda), a trzecia objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym. Jeżeli wykazane zostanie naruszenie dobra osobistego, sprawcę naruszenia uwolnić może od odpowiedzialności tylko dowód braku bezprawności, co faktycznie jest równoznaczne z wykazaniem przesłanek wyłączających bezprawność (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005r., III CZP 53/04, publ. OSNC 2005/7-8/114). Bezprawnym jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, 2) wykonywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych --- STRONA 6 --- przypadkach) oraz 4) działanie w ochronie uzasadnionego interesu. Na gruncie przedstawionego wyżej stanu faktycznego sprawy rozważenia wymagały kwestie : czy wykazane zostało przez powoda naruszenie jego dóbr osobistych poprzez wpis jego danych osobowych w Bankowym Rejestrze oraz - wobec podniesionego przez pozwaną zarzutu , iż działanie Banku polegające na przetwarzaniu danych osobowych powoda w odpowiednim rejestrze po wygaśnięciu zobowiązania było zgodne z prawem – czy pozwany obalił domniemanie bezprawności swego działania . Odnosząc się do drugiego z wymienionych wyżej zagadnień przytoczyć należy uregulowania ustawy z dn. 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe – konkretnie zapis zawarty w art. 105 ust. 4 - wedle którego banki mogą, wspólnie z bankowymi izbami gospodarczymi, utworzyć instytucje upoważnione do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania bankom - informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim informacje te są potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych oraz w związku ze stosowaniem metod statystycznych; innym instytucjom ustawowo upoważnionym do udzielania kredytów - informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim informacje te są niezbędne w związku z udzielaniem kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych i poręczeń; instytucjom kredytowym - informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie niezbędnym do oceny ryzyka kredytowego konsumenta, o którym mowa w art. 9 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Natomiast art. 105 a Prawa bankowego reguluje w sposób szczegółowy przetwarzanie danych osobowych osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązań, które jest wykonywane w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego. Wedle tego unormowania banki, inne instytucje ustawowo upoważnione do udzielania kredytów instytucje upoważnione do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania danych stanowiących tajemnicę bankową mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową w zakresie dotyczącym osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, bez zgody osoby, której informacje dotyczą, gdy osoba ta nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, a po zaistnieniu tych okoliczności upłynęło --- STRONA 7 --- co najmniej 30 dni od poinformowania tej osoby przez bank lub inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów o zamiarze przetwarzania dotyczących jej informacji stanowiących tajemnicę bankową, bez jej zgody (art. 105 a ust. 3 Prawa bankowego). Przetwarzanie informacji stanowiących tajemnicę bankową w przypadkach, o których mowa w ust. 3, może być wykonywane przez okres nie dłuższy niż 5 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania (art. 105 a ust. 4 Prawa bankowego). Zakres przetwarzanych informacji, o których mowa w ust. 3 może obejmować dane dotyczące osoby fizycznej lub dane dotyczące zobowiązania (art. 105 a ust. 5 Prawa bankowego). Biorąc po uwagę wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego zważyć należy, iż wszelkie wymogi proceduralne poprzedzające umieszczenie danych osobowych powoda w rejestrze bankowym zostały zachowane. P W pozostawał w zwłoce ze spełnieniem świadczenia przez wymagany okres i został uprzednio powiadomiony o zamiarze przetwarzania danych dotyczących informacji stanowiących tajemnicę bankową. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje stanowisko zawarte w decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dn. 12 kwietnia 2006 roku, GI–DEC-DS-126/06, który nie stwierdził naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych w związku z przetwarzaniem przez Związek Banków Polskich danych osobowych w zbiorze o nazwie „System Międzybankowej Informacji Gospodarczej – Bankowy Rejestr” prowadzonej na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy z dn. 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe. Tak więc , uznać należało , że działanie pozwanego , jako oparte na obowiązujących przepisach prawa , nie było bezprawne . Wykluczało to odpowiedzialność pozwanego za ewentualne naruszenie dóbr osobistych powoda . Powód wywodził, że postępowanie pozwanego banku było bezprawne i niezgodne z zasadami współżycia społecznego , ponieważ (…) zobowiązał się wobec niego , iż po spłacie całości zadłużenia dane P W zostaną usunięte z rejestru. Jednakże z materiału dowodowego sprawy jednoznacznego wynika , iż pomiędzy P W a (…) nie doszło do zawarcia takiego porozumienia. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na powodzie (art. 6 kc) , który powołał się na B K . Zeznał jednak , iż wymieniona osoba powiedział mu co następuje : „ jest to standardowa procedura banku ,że w razie spłacenia zadłużenia dysponuje usunięcie danych z rejestru ” , co powód „ odebrał jako dorozumiane zobowiązanie sie banku” --- STRONA 8 --- (zeznanie powoda – k. 95). Powinno być oczywistym, nie tylko dla osoby mającej wykształcenie prawnicze tak jak powód , że tego rodzaju wypowiedź nie ma charakteru wiążącego zobowiązania , podobnie jak to , że wiążące dla osoby prawnej jaką jest bank oświadczenia woli mogą składać wyłącznie osoby uprawnione zgodnie z przepisami prawa handlowego. Wbrew temu , co stwierdził P W (k.95) , B K w pismach kierowanych do powoda (podpisanych przez różne inne osoby) podana była jedynie do kontaktu. Nawet jeśliby przyjąć za zgodne z prawdą twierdzenia powoda o złożonych przez B K zapewnieniach dotyczących usunięcia danych osobowych powoda z rejestru bankowego, to nie można przyjąć iż odnosiły one jakikolwiek skutek w sferze praw i obowiązków pozwanej z uwagi na brak wykazania przez powoda umocowania w/w osoby do składania oświadczeń woli w imieniu banku we wspomnianym zakresie. Bezspornym jest , że strony nie zawarły na piśmie żadnego porozumienia dotyczącego usunięcia danych powoda z rejestru bankowego po uregulowaniu przez niego całości zadłużenia wobec pozwanego banku (zeznanie powoda – k. 96). Pomiędzy stronami rozpatrywana była jedynie możliwość zawarcia ugody, której treścią objęta miała być możliwość rozłożenia świadczenia na raty, obniżenia sumy całkowitego zadłużenia przy jednorazowej spłacie, jednakże pod warunkiem dostarczenia przez powoda stosownym dokumentów potwierdzających brak uzyskiwanych dochodów. Wobec niespełnienia przez P W wskazanych wymogów do zawarcia porozumienia nie doszło. Zgodnie z art. 227 kpc , przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Oddaleniu podlegały zatem wnioski o dopuszczenie dowodu z zeznań B K , B K , M K , w sytuacji gdy z przedłożonych przez strony dokumentów jasno wynika, że przedmiotem negocjowanego porozumienia - które ostatecznie w ogóle nie doszło do skutku - było objęta sama forma spłaty zobowiązania, a wobec wniosku powoda o wykreślenie jego danych z rejestru bank zajął wyraźne stanowisko odmowne. Powód twierdził , że ustnie zobowiązała sie wobec niego nie mająca umocowania do reprezentowania banku w tym zakresie B K . Natomiast świadek K R została Zawnioskowana na nie mającą znaczenia dla meritum sprawy okoliczność, że „ przekazywała powodowi dane o aktualnym stanie załatwiania jego żądań kierowanych do pozwanego ” ( wniosek-k.96). Oddalić należało także wniosek o przeprowadzenie dowodu z informacji pozwanego banku o ilości osób wobec których doszło do usunięcia danych z rejestru, ponieważ informacje te nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, której przedmiotem było twierdzenie powoda o zawarciu wiążącego dwustronnego porozumienia o usunięciu danych z rejestru pomiędzy Piotrem Wojtaszkiem a pozwanym . W kontekście przedstawionych wywodów stwierdzić należy, iż nie można mówić o naruszeniu --- STRONA 9 --- dobra osobistego powoda w postaci „dobrego imienia jako osoby wiarygodnej przy zawieraniu umów kredytowych” (zeznania powoda – k. 95 akt) , ponieważ podkreślany przezeń fakt licznych odmownych decyzji kredytowych jest konsekwencją nieterminowego uregulowania należności wobec pozwanej oraz zgodnego z prawem działania banku polegającego na przetwarzaniu danych osobowych powoda po wygaśnięciu zobowiązania w związku ze zwłoką w jego wykonaniu , a działanie pozwanego nie było bezprawne . Mając na względzie powyższe rozważania z braku przesłanek określonych w art. 23 k.c. i 24 k.c. powództwo należało oddalić jako bezzasadne. O kosztach orzeczono z mocy art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).