Wyrok II C 393/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowic

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: II C 393/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2010 r. Sąd Okręgowy w Katowicach II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agata Stankiewicz-Rataj Protokolant: Katarzyna Sacherska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2010 r. w Katowicach sprawy z powództwa P W przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. Sygn. akt II C 393/09/4 Uzasadnienie Powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w K kwoty 100 000,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu. Ponadto powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w okresie od 28.08.2006r. do 07.02.2007r. przebywał w Areszcie Śledczym w K . W trakcie pobytu pozwany nie zapewnił mu odpowiednich warunków, zgodnych z przepisami i osadził go w celi z osobą chorą na HCV. Bezpośrednim skutkiem działania pozwanego było zarażenie go przez współosadoznego J P wirusem HCV. Prośby o przeniesienie do innej celi nie były uwzględniane przez pozwanego, który tłumaczył to brakiem wolnych miejsc. Lekarz wielokrotnie odmawiał powodowi przeprowadzenia kontrolnego badania krwi. Pozwany ponosi odpowiedzialność w szczególności za nadmierne przeludnienie i brak izolacji od osób chorych, wspólne korzystanie z sanitariatów i innych sprzętów, w tym w ramach zajęć kulturalno – oświatowych przez zdrowych i chorych, za narażanie na utratę zdrowia poprzez umieszczanie w jednej celi osób zdrowych z chorymi, niewydolny system opieki --- STRONA 2 --- zdrowotnej (brak jakiejkolwiek profilaktyki polegającej na kontrolnych badaniach krwi). Powód zarzucił pozwanemu uchybienia w postaci prowadzenia złej polityki żywnościowej, brudnych łaźni. Wskazał, że wyrządzono mu krzywdę oraz szkodę, utracił zdrowie na skutek niezgodnego z prawem działania władzy publicznej, za co należy mu się zadośćuczynienie. Na rozprawie dnia 11 stycznia 2010r. powód wskazał, że domaga się kwoty dochodzonej pozwem, albowiem u pozwanego doszło do zakażenia go wirusem żółtaczki typu C ( k.58 akt). Pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Aresztu Śledczego w K wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, że powód nie sprecyzował w pozwie stawianych mu zarzutów i nie poparł swoich twierdzeń żadną argumentacją. W zakresie zarzutu przedawnienia pozwany wskazał, że nie było ono bezprawne i zgodne z art. 248 par.1 k.k.w. Dyrektor Aresztu zawiadamiał sędziego penitencjarnego o fakcie przeludnienia. Wbrew twierdzeniom powoda nie funkcjonuje pojęcie standardów europejskich w zakresie wykonywania kary pozbawienia wolności. Warunki odbywania kary, normy powierzchni, wyżywienia określają przepisy krajowe. Europejski Komitet Przeciwdziałania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu (CPT) jedynie zaleca, a nie narzuca podejmowania określonych kroków dotyczących funkcjonowania jednostek penitencjarnych. Dotyczy to również Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zgodnie z jego orzecznictwem, przy ocenie naruszenia art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności należy brać pod uwagę kryterium tzw. kumulatywnej oceny zaistniałych warunków- tzn. dokonać kompleksowej oceny wszelkich aspektów, warunków i rygorów pobytu osadzonych. Odnośnie zarzutu powoda osadzenia go w celi z osobą chorą, pozwany podniósł, że zarówno ustawa z dnia 06.09.2001r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach jak i ustawa z dnia 05.12.2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wymieniają choroby, które powodują obowiązek leczenia szpitalnego oraz izolację osób zdrowych w kontaktach z zakażonymi, nie nakazuje izolowania osób zakażonych wirusowym zapaleniem wątroby. Do zarażenia tym wirusem nie dochodzi w warunkach normalnego przebywania z osobą chorą, dopiero inwazja w układ krwionośny może spowodować zarażenie wirusem. Powód nie wykazał takich okoliczności. Nie można nadto ustalić na podstawie posiadanych dokumentów, kiedy nastąpiło zarażenie. Z dokumentów wynika, że do wykrycia zakażenia doszło w trakcie przeprowadzanych badań przed panendoskopią w dniu 29.06.2009r. Powód nie przebywał już wówczas u pozwanego. Pozwany podniósł, że istnieje prawdopodobieństwo, że powód był zakażony już przed przybyciem do Aresztu. Z opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej w S w dniu 22.06.2005r. wynika, że badanie fizykalne wykazało bliznę u nasady nosa, blizny po samookaleczeniach, tatuaże na skórze klatki piersiowej. Powód ujawnił utratę przytomności po bójce, podając że dostał nożem. Ponadto lekarze rozpoznali u niego uzależnienie mieszane alkohol/amfetamina. W zakresie zarzutów powoda na niewłaściwą politykę żywienia, pozwany powołał treść sprawozdania sędziego penitencjarnego z wizytacji przeprowadzonej w dniach 27-28.12.2006r. z którego wynika, że każdorazowo przed wydaniem posiłku walory smakowe oraz temperatura sprawdzana jest przez lekarza oraz dowódcę zmiany. Pozwany wskazał, że bezzasadny jest zarzut powoda o brudnej łaźni – pomieszczenia te są utrzymane w dobrym stanie, co wynika z protokołu kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu 30.10.2006r. (k. 26-31, 33-36). Sąd ustalił: Powód przebywał w Areszcie Śledczym w K w okresie od 28.08.2006r. do 18.10.2006r., następnie od 08.11.2006r. do 07.02.2007r. (okoliczność bezsporna). --- STRONA 3 --- Powód umieszczony został w celi siedmioosobowej, jeden z współosadzonych z nim M P był zakażony wirusem WZW typu C ( bezsporne ). U powoda 29 czerwca 2009r. wykryto zakażenie WZW typu C, przy okazji wykonywania badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego ( bezsporne). Powód został poinformowany, że osadzony z nim w jednej celi J P jest zakażony WZW typu C. Przed badaniem dnia 29 czerwca 2009r. powód nie badał stanu wątroby ( dowód: zeznania powoda k. 130 akt). U powoda zakażenie HCV miało przebieg pierwotnie przewlekły bezobjawowy. Taki przebieg kliniczny, przy uwzględnieniu różnorodnych kontaktów powoda ze służbą zdrowia w szerokim okresie poprzedzającym, ale równocześnie istnieniu innych, pozamedycznych możliwości z wysokim ryzykiem zainfekowania wirusem C – skutkują brakiem możliwości wypowiedzenia się w kwestii ustalenia czasu oraz miejsca zakażenia HCV. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na brak takiej możliwości, ustalenia czasu trwania zakażenia jest to, że powód nie był poddany przed osadzeniem go w Areszcie Śledczym w K badaniom na obecność markerów HCV, a to nie daje jednoznacznej pewności, że podczas osadzenia go u pozwanego był on już zakażony wirusem C, czy też do zakażenia doszło później w warunkach pozbawienia wolności ( w tym również u pozwanego) w niedających się bliżej określić czasie i okolicznościach. W przypadku powoda nie można potwierdzić, ale także wykluczyć, żadnej z podanych możliwości, jak też zakażenia w innym czasie i miejscu, w tym znacznie wcześniejszego zainfekowania, jeszcze przed osadzeniem u pozwanego, podczas kontaktów ze służbą w trakcie podejmowanych procedur medycznych lub nie medycznych połączonych z naruszeniem ciągłości tkanek. Zakażenie HCV przenoszone jest wskutek ekspozycji na krew i produkty krwiopochodne, jednak istnieją również inne drogi rozprzestrzeniania się wirusa. Na zakażenia nieparentenalne czyli sporadyczne przypada wg różnych danych od 20% do 40% wszystkich rozpoznawanych i rejestrowanych przypadków infekcji HCV. Powód jest niewątpliwie osobą z grupy wyraźnie zwiększonego ryzyka zakażenia. Warunki przebywania powoda w celi Aresztu Śledczego w K były czynnikiem powodującym zwiększenie stopnia ryzyka zainfekowania wirusem C zapalenia wątroby. Brak jest jednak podstawy do przyjęcia, że stopień prawdopodobieństwa, iż do zakażenia istotnie doszło w czasie pobytu powoda u pozwanego był wysoki. Wskazuje na to niemożność rzeczywistego ustalenia czasu jak i drogi oraz źródła zakażenia, liczne i zróżnicowane czynniki ryzyka zainfekowania. Należałoby się nadto spodziewać większej aniżeli przypadek powoda liczby zakażeń u współosadzonych w jednej celi z osobą zakażoną HCV. Ewentualne próby podjęcia się ustalenia stopnia prawdopodobieństwa co do czasu i miejsca zakażenia powoda, należy uznać za nieuprawnione, gdyż przyjęłyby one charakter wyłącznie spekulatywnych, nie podpartych żadnymi przekonywującymi i dającymi się obiektywnie potwierdzić oraz naukowo zweryfikować okolicznościami. Biorąc bowiem pod uwagę problematykę epidemiologii zakażeń HCV, w ponad 85% przypadków mają one charakter pierwotnie przewlekły i przebiegają praktycznie bezobjawowo. Schorzenie w postaci przewlekłego zapalenia wątroby typu C rozwija się przez długi czas – kilka, a nawet kilkanaście lat, bez wyraźniejszej manifestacji klinicznej. Najczęściej bywa ujawniane w sposób przypadkowy, przy okazji diagnozowania innych schorzeń, wykonywania badań okresowych, oddawania krwi czy wystąpienia powikłań zdrowotnych pozawątrobowych. W takich przypadkach, zwłaszcza przy przebiegu klinicznym bez ostrej fazy zakażenia – po wykryciu zakażenia nie jest możliwe ustalenie, od kiedy ono faktycznie istnieje ( dowód: opinia sądowo-lekarska Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej i Toksykologii Sądowo-Lekarskiej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w K k. 83-92). Z uwagi na pogarszające się wyniki badań powód w trybie pilnym dnia 6 października 2010r. został skierowany do hospitalizacji. P W nie pracuje. Utrzymuje się ze świadczeń które dostaje konkubina, a które wynoszą 900 zł. miesięcznie. Z konkubinatu powód ma dwoje dzieci w wieku 3 lata i jeden miesiąc ( dowód: zeznania powoda k. 130 akt). --- STRONA 4 --- Stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania powoda - k. 130-131 akt, opinię Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej i Toksykologii Sądowo-Lekarskiej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w K - k. 83-92 akt. Sąd dał wiarę opinii sądowo – lekarskiej, albowiem jest precyzyjna, stanowcza w sposób przystępny wyjaśnia zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych. Opinia ta nie była przez strony procesu kwestionowana. Sąd dał również wiarę zeznaniom powoda, gdy chodzi o aktualny stan jego zdrowia, sytuację rodzinną i majątkową. Brak jest bowiem jakichkolwiek postaw ( przesłanek) w postaci przeciwdowodu w aktach sprawy, by uznać odmiennie. Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda o przesłuchanie w charakterze świadków M P , M S , I Z i K G . Świadkowi Ci mieli zeznawać na okoliczności, iż domagali się zmiany celi i przeprowadzania okresowych badań krwi. Okoliczności te nie były dla rozstrzygnięcia sprawy istotn (a contrario art. 227 k.p.c.). z przyczyn umotywowanych w części zważającej uzasadnienia. Sąd zważył: Roszczenie powoda oparte było o treść art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 417 § 1 k.c. i art. 444 k.c. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego wymagane jest spełnienie kumulatywnie ( łącznie) następujących przesłanek: - szkoda wyrządzona każdemu, - zdarzenie powodujące szkodę stanowiące działanie organu władz publicznej mieszczące się w ramach wykonywania władzy publicznej i będące działalnością instytucji jako struktury niezgodne z prawem, obok zdarzenia sprawczego – a więc wykonywania władzy publicznej, niezgodnie z prawem, - adekwatny związek przyczynowy. Powód wskazywał, że zdarzeniem powodującym szkodę było umieszczenie go w jednej celi z osobą zakażoną HCV, co spowodowało i jego zakażenie. W związku z tym stwierdzić należy co następuje. Z ustaleń poczynionych w sprawie, przedstawionych w części ustalającej uzasadnienia, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, nie można uznać o tym, że pobyt powoda w jednej celi z osobą zakażaną HCV spowodował jego zakażenie. Z opinii wydanej w sprawie jednoznacznie wynika, dlaczego nie jest możliwym przyjęcie, że do zakażenia powoda doszło w warunkach przezeń podanych.. Ta opinia nie była kwestionowana. Biegli wskazali na możliwość innego źródła zakażenia, co w zestawieniu z analizą akt osobowych powoda prowadzi do przekonania, że materiał dowodowy nie pozwolił na udowodnienie zarzutu, że do zakażenia powoda doszło w Areszcie Śledczym w K . Zauważyć trzeba, że jak wynika z akt osobowych powoda w rozmowach wstępnych, w tym przeprowadzonych dnia 18 czerwca 2005r. oraz dnia 31 października 2007r wskazywał on na akty autoagresji ( cięcia przedramienia), uzależnienie od narkotyków i alkoholu, a w badaniu fizykalnym powoda przeprowadzonym w związku z postępowaniem karnym, ustalono tatuaże na skórze klatki piersiowej oraz blizny po samookaleczeniach. Dlatego też zaprzeczeniom powoda, słuchanego w charakterze strony, aby przyjmował narkotyki, nadużywał alkoholu, czy miał próby samobójcze, Sąd nie dał wiary. Stwierdzić więc trzeba, że do zakażenia powoda mogło dojść w każdym z przypadków naruszenia ciągłości tkanek lub w zupełnie innej nieznanej sytuacji. Istotne jest również i to, że w sytuacji epidemiologicznej wskazanej przez powoda, należałoby się spodziewać większej aniżeli tylko przypadek powoda liczby zakażeń u współosadzonych w jednej celi z osobą zakażoną --- STRONA 5 --- HCV. Przedstawione względy czynią, że nie można było w sprawie przyjąć stopnia prawdopodobieństwa, bo jak podali biegli „ewentualne próby podjęcia ustalenia chociażby stopnia prawdopodobieństwa, uznać należy za nieuprawnione, gdyż miałyby one charakter rozważań spekulatywnych ”. Z umotywowanych więc przyczyn, skoro nie można uznać za wykazane, że zdarzeniem powodującym deliktową odpowiedzialność pozwanego, było osadzenie powoda w jednej celi z osoba zakażoną HCV, to nie została wykazana jedna z przesłanek tej odpowiedzialności, co przy kumulatywnej konieczność ich spełnienia czyni, że powództwo należało oddalić. Waży się dla porządku podnieść, że Sąd nie dokonywał oceny, czy zgodne z prawem było osadzenie powoda w jednej celi z osobą zakażoną HCV, gdyż potrzeba tej oceny aktualizowałaby się wówczas, gdyby udowodnionym zostało, że na skutek osadzenia powoda z osobą zakażoną, P W zakaził się. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 102 k.p.c. Sąd uwzględnił trudną sytuację materialną powoda. Powód nie posiada żadnych źródeł dochodu. Nie pracuje, utrzymuje się z kwoty 900 zł. miesięcznie, którą otrzymuje jego konkubina z którą ma dwoje dzieci.