§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
zadośćuczynienie

Wyrok II C 376/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliwi

zadośćuczynienie

Teza / krótkie omówienie

zadośćuczynienie

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt II C 376/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R. w składzie: Przewodniczący: SSO Elżbieta Gawlik Ławnicy: / Protokolant: Hanna Świątek po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 roku w R. sprawy z powództwa J. K. (1) przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w J. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1) oddala powództwo; 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt II C 376/15 UZASADNIENIE Powód J. K. (1) wniósł o zobowiązanie pozwanego Skarb Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w J. do przeproszenia go za dokonane naruszenia jego dóbr osobistych, których skutków nie da się usunąć poprzez zamieszczenie na koszt pozwanego w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku na stronie internetowej Lex N. (www.fundacja.lexnostra.pl) w dziale „Ogłoszenia i komunikaty”, czcionką V., rozmiar „small” z pojedynczą interlinią przeprosin o treści : „Wyrażam ubolewanie, że Zakład Karny dopuścił się naruszenia dóbr osobistych Pana J. K. (1) poprzez umieszczenie go w jednostkach penitencjarnych nie spełniających standardów cywilizowanego państwa i za wszystkie wyrządzone Panu J. K. (2) szkody niematerialne szczerze przepraszam”, dostępnego na stronie przez 30 dni, zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, zasądzenie kwoty 5.000 zł na cel społeczny- na rzecz Fundacji (...), Organizacji (...), KRS (...) oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Podał, że odbywa karę pozbawienia wolności, a podczas pobytu w Zakładzie Karnym w J. zostały naruszone jego dobra osobiste: był izolowany w zakładzie karnym, który nie spełniał standardu 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na osobę, kąciki sanitarne nie były dostatecznie odseparowane --- STRONA 2 --- od powierzchni mieszkalnej, w celach utrzymywał się nieprzyjemny zapach, co naruszało jego dobro osobiste w postaci intymności, cele były zagrzybione, panowała wilgoć i gromadziło się robactwo, nie były wietrzone, brak było odpowiedniej cyrkulacji powietrza. Podniósł również, iż w celach panował półmrok, co miało wpływ na jego zdrowie, pogorszył mu się wzrok. Opieka medyczna była nieprofesjonalna, na wszelkie dolegliwości otrzymywał tylko środki przeciwbólowe. Uniemożliwiono mu podjęcie pracy. Przebywa w celi z osadzonymi, którzy mogą przyczynić się do jego demoralizacji. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego w J. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz przyznanie od powoda na jego rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Pozwany zakwestionował twierdzenie powoda że odbywa on karę pozbawienia wolności w niewłaściwych bądź niehumanitarnych warunkach naruszających jego dobra osobiste – ponad granice określone w kodeksie karnym wykonawczym. Podniósł, że od połowy 2010 r. w Zakładzie nie występuje zjawisko przeludnienia, osadzeni spożywają posiłki na stołówce, a nie w celach, w jednostce nie ma tzw. kącików sanitarnych w celach mieszkalnych, stan techniczny cel mieszkalnych, w których kwaterowo powoda nie budzi uwag, nie ma zawilgocenia. Pozwany przyznał, iż w celach co jakiś czas pojawiają się insekty, a to dlatego, że część osadzonych nie posiada jakichkolwiek nawyków higienicznych. Zakład korzysta z usług wyspecjalizowanej firmy zajmującej się dezynsekcją, a z uwagi na półotwarty typ jednostki skazani mają nieograniczoną możliwość poruszania się w porze dziennej po jego całym terenie i korzystania w tym czasie z bogatej oferty rekreacyjnej, oświatowej i wyznaniowej, a w porze nocnej skazani mają niczym nieograniczone prawo poruszania się w obrębie pawilonu mieszkalnego- cele mieszkalne są bowiem otwarte przez cała dobę. W celach jest odpowiednia ilość światła. Opieka medyczna jest prawidłowa, Zakład Opieki Zdrowotnej jednostki zatrudnia 10 lekarzy specjalistów oraz 7 pielęgniarek, lekarze przyjmują codziennie w wyznaczonych godzinach. Odnośnie dalszych zarzutów stawianych w pozwie pozwany, zarzucił, że trakcie pobytu w jednostce powód nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń odnośnie warunków odbywania kary, że jest on zdiagnozowanym alkoholikiem i oczekuje na terapię dla osób uzależnionych od alkoholu, wobec czego nie może pracować poza jednostką. Nadto, że administracja zakładu nie jest odpowiedzialna za długi powoda, a ten przebywając na wolności nie poszukiwał aktywnie pracy. Stwierdził, że powód jest recydywistą penitencjarnym, zatem jego zarzut o demoralizacji jest chybiony. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód J. K. (1) urodził się (...) Rozpoznano u niego upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim oraz zespół zależności alkoholowej. Kilkakrotnie był karany za popełnienie przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. ; od grudnia 1997 r. wielokrotnie przebywał w zakładach karnych i aresztach śledczych, a ostatnie skazanie odbywał w warunkach art. 64 § 1 k.k. W Zakładzie Karnym w J. przebywał trzykrotnie: • od 26 września 2003 r. do 30 stycznia 2004 r., • od 15 maja 2008 r. do 3 września 2008 r., • od 3 października 2014 r. do 11 listopada 2015 r. dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach – wydruk z systemu N.. (...) k. 32-34 Od 2010 r. nie odnotowano w Zakładzie Karnym w J. zjawiska przeludnienia. Wszystkie pomieszczenia mieszkalne na terenie zakładu karnego spełniają wymóg powierzchni 3 m 2 na osadzonego. Zakład Karny w J. jest zakładem typu półotwartego. Cele są otwarte przez całą dobę i przez całą dobę osadzeni mogą poruszać się w obrębie budynku, w którym zamieszkują. Budynek jest pawilonem, wzdłuż którego ciągnie się korytarz, do którego przylegają cele, osobnymi pomieszczeniami są umywalnia oraz ubikacje, do których skazani przez całą dobę mają dostęp. Cele nie posiadają kącików sanitarnych za wyjątkiem jednego z pawilonów, w którym powód nie był osadzony. Stan techniczny cel mieszkalnych, w których kwaterowo powoda (A5 oraz A10) nie budzi uwag. W tych miejscach nie występowały jakiekolwiek zawilgocenia, bądź ich skutki (pleśń, zagrzybienie). Budynki --- STRONA 3 --- i pomieszczenia Zakładu Karnego w J. pozostają w odpowiednim stanie technicznym, wszystkie podlegają bieżącej konserwacji dokonywanej przez służbę remontową jednostki. W pawilonie A, w którym zakwaterowany był powód widoczne są skutki szkód górniczych ale nie pogarszają one funkcjonalności obiektu. Okresowo rzeczoznawca (...) Spółki (...) dokonuje oglądu budynków Zakładu i ocenia ich przydatność do dalszego wykorzystania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Do tej pory nie było zaleceń wyłączenia obiektu w całości lub części. Zdarza się ,że w celach co jakiś czas pojawiają się insekty, co ma miejsce z uwagi na to, że część osadzonych nie posiada jakichkolwiek nawyków higienicznych – Zakład zaradza temu na bieżąco korzystając z usług wyspecjalizowanej firmy zajmującej się dezynsekcją. Czystość i porządek w pawilonie mieszkalnym utrzymują sami skazani w ramach tzw. dyżurów gospodarczych. Dyżury takie wykonywane są minimum dwa razy dziennie , polegają na sprzątaniu (myciu) cel, korytarza, pomieszczeń ubikacji, łazienki oraz zamiataniu terenu przed pawilonem mieszkalnym. Wykonywanie dyżurów jest nadzorowane przez funkcjonariuszy. Dla zapewnienia odpowiednich warunków sanitarnych stosuje się środki czystości posiadające atesty i certyfikaty. Ilość wydawanych środków czystości na pawilony mieszkalne nie jest limitowana. Nadto, skazani otrzymują sprzęt do czyszczenia w formie: mopów, szczotek, szrobrów, misek, zmiotek i szufelek. W Zakładzie Karnym nie są stosowne blendy ani jakiekolwiek inne przesłony utrudniające dostęp światła dziennego do cel mieszkalnych. Na oknach w celach są natomiast kraty, jednakże okna nie są małe, są standardowe jak w blokach mieszkalnych. We wszystkich celach są zainstalowane oprawy oświetleniowe o źródle jarzeniowym oraz oprawy oświetleniowe o źródle żarowym zapewniające odpowiednią ilość światła. Skazani w godzinach od 9-tej do 17-tej mają również możliwość korzystania z biblioteki i czytelni, a te zapewniają czytelnikom znakomite warunki do czytania. Zakład Karny nie ma obowiązku zapewnienia na bieżąco ciepłej wody, osadzeni mogą jednak korzystać z własnych urządzeń do podgrzewania wody. Jednostka zapewnia ciepłą wodę w innych miejscach np. w stołówce, a tam w godzinach otwarcia osadzeni mogą z niej korzystać. Kąpiel w czasie pobytu powoda odbywała się dwa razy w tygodniu w odrębnym pawilonie, wyremontowanym w 2010 r. Skazani korzystający z łaźni nie są narażeni na działanie niekorzystnych warunków pogodowych bowiem mimo, iż łaźnie znajdują się w odrębnym pawilonie, to mieszczą się w nim wiatrołap przy wejściu, dalej przebieralnia i na końcu łaźnia. Mają więc możliwość adaptacji do warunków pogodowych panujących na zewnątrz przy przejściu ze - i do swojej celi. Pora roku nie ma tu żadnego znaczenia, gdyż osadzonym pozostawia się dostatecznie dużo czasu by mogli spokojnie wykąpać się, wysuszyć, założyć ubranie, opuścić łaźnię. Każda cela wyposażona jest w grzejnik c. o. , na którym skazani mogą suszyć swe ubrania, a w porze letniej - na sznurach na zewnątrz. Osadzeni mają również prawo otwierać drzwi i okna w celach, tym samym mają możliwość swobodnego wietrzenia cel jak i przeciwdziałania ich skutkom. W porze letniej suszenie może odbywać się poza budynkiem, w porze zimowej pranie schnie błyskawicznie na kaloryferach. W jednostce istnieje możliwość ( zgoda Dyrektora) korzystania z własnej odzieży i obuwia przez osadzonych ,na których w tym przypadku przechodzi obowiązek utrzymania ich w należytej czystości; w tym celu otrzymują oni od administracji 200 g proszku do prania, a cele mieszkalne wyposażone są w miski służące do prania i urządzenia piorące. Zakład Karny jest wizytowany przez przedstawicieli Wojewódzkiej (...) w W.. Obiady wydawane są na stołówce, śniadania i kolacje skazani pobierają ze stołówki i spożywają w celach. Budynki mieszkalne Zakładu Karnego w J. usytuowane są na powierzchni 1,5 ha, pawilony mieszkalne w ciągu dnia są otwarte z wyjściem na cały kompleks za wyjątkiem czasu posiłków czy kąpieli. Osadzeni mogą przemieszczać się między różnymi pawilonami, korzystać z urządzeń znajdujących się w innych pawilonach oraz z trzech boisk, stanowiska do ćwiczeń. Jeden z pawilonów jest przeznaczony do działalności kulturalnej, znajduje się w nim świetlica wyposażona w sprzęt audiowizualny, biblioteka, czytelnia , a także kaplice różnych wyznań, w których odbywają się spotkania z duchownymi tych wyznań. Każdy osadzony może swobodnie korzystać ze wszystkich ogólnodostępnych miejsc. Telewizor dostępny jest także w celi, w której zakwaterowany jest powód. Na terenie jednostki znajduje się również park z ławeczkami. Zakład Karny w J. zapewnia osadzonym bogatą ofertę zajęć kulturalno – oświatowych, do których powód także miał dostęp. W Zakładzie działa radiowęzeł. W celach -za zgodą Dyrektora- można słuchać także własnych odbiorników. Organizowane są konkursy i wystawy, ostatnio odbyła się wystawa o tematyce historycznej. W strukturze jednostki wyodrębniono stanowisko do spraw kulturalnych, osoba ta zajmuje się organizacją tego typu wydarzeń. Dostęp do aktywności w zakresie kulturalnym nie jest w żaden --- STRONA 4 --- sposób ograniczony czy limitowany, wystarczy zgłosić chęć udziału wychowawcy. Powód uczestniczył w dostępnych w jednostce programach readaptacyjnych – w listopadzie 2014 r. i w maju 2015 r. uczestniczył w programach profilaktyki uzależnień. Wyraził także chęć udziału w treningu zastępowania agresji, a w grudniu miał rozpocząć terapię uzależnienia od alkoholu. Odmówił natomiast skorzystania z możliwości uzupełnienia wykształcenia w trakcie odbywania kary. Osadzenie w Zakładzie Karnym w J. mają możliwość świadczenia pracy na terenie jednostki bądź poza Zakładem. Powód przebywał w jednostce od 3 października 2014 r. i od tego czasu złożył zaledwie jedną prośbę - w sierpniu 2015 r.- o skierowanie go do zatrudnienia odpłatnego. Prośba została rozpatrzona odmownie, gdyż wewnątrz jednostki nie było wolnych miejsc pracy dla osadzonych bez żadnych kwalifikacji zawodowych, a taką osobą jest powód. Powód nie mógł być zatrudniony poza terenem jednostki z powodu negatywnej prognozy kryminologiczno – społecznej (powód jest zdiagnozowanym alkoholikiem i oczekiwał na terapię uzależnień od alkoholu). dowód: pismo pozwanego do powoda z dnia 17 listopada 2014 r. k. 12, ankieta informacyjna o warunkach osadzenia powoda k. 13-16, stanowisko działu penitencjarnego z dnia 5 listopada 2015 r. k. 35, stanowisko działu kwatermistrzowskiego z dnia 4 listopada 2015 r. k. 36-37, kserokopia dziennika robót konserwacyjno – remontowych k. 38-45, notatka służbowa starszego wychowawcy J. Z. z dnia 4 listopada 2015 r. k. 46, projekt oceny okresowej z dnia 19 maja 2015 r. k. 47, informacja starszego kuratora zawodowego T. S. z dnia 23 czerwca 2014 r. k. 48, zarządzenie dyrektora Zakładu Karnego w J. z dnia 28 lutego 2014 r. w sprawie porządku wewnętrznego dla osadzonych przebywających w Zakładzie Karnym w J. k. 49-53, zeznania świadka A. W. na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r., zeznania świadka P. W. na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. Osadzeni w Zakładzie Karnym w J. mają dostęp do bezpłatnej opieki medycznej. Każdy osadzony przy przyjęciu do jednostki jest wzywany do ambulatorium w celu wstępnego badania medycznego. Lekarz przyjmujący przeprowadza ze skazanym wywiad i ustala ewentualne leczenie osadzonego , poczym zleca konsultacje specjalistyczne i badania laboratoryjne. Z dokumentacji medycznej i badań lekarskich powoda wynika, że nadużywa alkoholu od 10 lat, miewał ataki padaczki alkoholowej, na co nie brał żadnych leków i nie zgłaszał się w tej sprawie do lekarza, stwierdzono u niego tatuaż i blizny na obu przedramieniach po ranach ciętych wskutek samouszkodzeń. Opieka medyczna w Zakładzie Karnym w J. jest zagwarantowana na wysokim poziomie, nie ma ograniczeń w dostępie osadzonych do lekarza, w tym do lekarza specjalisty. W placówce zatrudnionych jest 10 lekarzy specjalistów: internista, chirurg - ortopeda, dermatolog, psychiatra, stomatolog, laryngolog, pulmonolog, neurolog, okulista i protetyk oraz siedem pielęgniarek. W razie konieczności osadzeni są konsultowaniu i hospitalizowani w Wojewódzkim Szpitalu (...) w J. . W Zakładzie istnieje Izba (...), w której umieszcza się osoby wymagające leczenia w warunkach izolacji lub stałej opieki medycznej. Wszelkie wypadki związane z utratą zdrowia są natychmiast zgłaszane lekarzowi. W razie braku lekarza lub w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia wyzywane jest pogotowie ratunkowe. Powód przebywając w Zakładzie Karnym w J. odbywał szereg wizyt i konsultacji lekarskich u lekarzy specjalistów, w tym podawany był intensywnemu leczeniu stomatologicznemu , przepisywano mu też różnorodne leki, nie tylko przeciwbólowe. dowód: książeczka zdrowia osadzonego k. 65 Przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Sąd kierował się zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 § 1 k.p.c. Podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się przede wszystkim na dowodach z dokumentów, którym dał wiarę w całości, albowiem zgodność ich treści z rzeczywistym stanem faktycznym nie została przez strony zakwestionowana w toku procesu, a sporządzone zostały przez uprawnione podmioty w ramach obowiązków wynikających z charakteru ich działalności. Sąd dał wiarę także zeznaniom świadków A. W. i P. W., gdyż przedstawił one rzeczywisty obraz warunków panujących w Zakładzie Karnym w J.. Sąd oddalił wniosek strony powodowej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: D. F., Ł. W., R. B. oraz D. W., gdyż w świetle zarzutów powoda, które ewidentnie dotyczyły warunków panujących w zakładach karnych zamkniętych, a nie pozwanego Zakładu Karnego w J. będącego zakładem typu półotwartego, prowadziłoby to do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania. --- STRONA 5 --- Sąd oddalił także dowód z opinii biegłego psychiatry, bowiem powód nie wykazał jaki był jego stan zdrowia psychicznego przed osadzeniem w zakładzie karnym , a jednocześnie nie wskazał żadnych przejawów naruszenia jego zdrowia psychicznego wskutek działania pozwanego. Sąd pominął dowód z zeznań powoda z uwagi na jego niestawiennictwo na rozprawie wobec zawartego w pozwie wniosku o prowadzanie rozprawy pod jego nieobecność. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną dochodzonego przez powoda roszczenia o zadośćuczynienie za złe, uciążliwe warunki pobytu w Zakładzie Karnym w J. jest art. 448 k.c., zgodnie z którym, w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Przesłanki ochrony dóbr osobistych zostały sprecyzowane w art. 24 § 1 k.c. : ten czyje dobro osobiste zostało naruszone bezprawnym działaniem może żądać zaniechania tego działania lub usunięcia jego skutków. Ustawodawca w art. 24 k.c. wprowadził domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, które strona pozwana może obalić przez wykazanie, że jej działanie miało miejsce w warunkach obowiązującego porządku prawnego, stanowiło wykonywanie prawa podmiotowego, było za zgodą pokrzywdzonego lub wynikało z potrzeby ochrony uzasadnionego interesu lub wartości nadrzędnych. Domniemanie to pozwany skutecznie obalił. Sformułowane przez powoda zarzuty nie są zgodne ze stanem faktycznym ustalonym przez Sąd i dotyczą zakładów karnych zamkniętych, a nie zakładu karnego typu półotwartego jakim jest pozwany Skarb Państwa Zakład Karny w J. , a konkretnie : jego Dyrektor . W niniejszej sprawie trzeba mieć na uwadze, że powód odbywał karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Kara spełnia funkcję represyjną jako odpłata za dokonane przestępstwo i dolegliwość dla skazanego (dyskomfort) stanowi jej istotę (tak też Sąd Apelacyjny w Katowicach, w wyroku z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt I ACa 247/09). Aby można było mówić o odczuwaniu dolegliwości przez skazanego, odbywanie kary musi być bardziej uciążliwe od sposobu i standardu życia osób pozostających na wolności. Odczuwanie niedogodności i dyskomfortu, nawet znacznych rozmiarów, w przypadku kary pozbawienia wolności nie ogranicza się jedynie do braku możności opuszczenia zakładu karnego, lecz oznacza także obniżenie standardu życiowego. Zachowania pozwanego, polegające na stworzeniu warunków pobytu w zakładzie karnym, poniżej poziomu typowego dla życia na wolności, które powód odczuwa jako uciążliwe, nie są przez to bezprawne. Żądania zmierzające do podwyższenia warunków życia, tak aby odpowiadały one warunkom osób przebywających na wolności, a nawet które zapewniłyby powodowi poziom pobytu pod pewnymi względami wyższy niż poziom życia znacznej części polskiego społeczeństwa są tym samym bezzasadne. O bezprawnym naruszeniu dóbr osobistych, w szczególności godności może być mowa dopiero, gdy dochodzi do poniżającego i nieludzkiego traktowania, sprzecznego z zasadą humanitaryzmu. Do naruszenia godności ludzkiej może dojść w wypadku, gdy pozbawi się więźniów jakiejkolwiek intymności przy spełnianiu potrzeb fizjologicznych, gdy brak wyżywienia będzie powodował głód u więźniów lub nie zapewni niezbędnych składników odżywczych, gdy przeludnienie osiągnie stan uniemożliwiający funkcjonowanie w celi, w szczególności gdy więźniowie zostaną zmuszeni do spania na przemian w jednym łóżku, gdy w celi nie będzie możliwości pozostawania w pozycji leżącej, gdy niewykonywanie obowiązków przez służbę zdrowia spowoduje permanentny stan chorobowy u osadzonego, gdy w celach będzie panowało zimno. Regulacja zawarta w art. 448 k.c. wskazuje, że przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w nim jest nie tylko bezprawne ale i zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15.06.2005 r., sygn. akt IV CK 805/04). Przyjęcie zatem odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy takiego naruszenia wymaga kumulatywnego zaistnienia nie tylko wystąpienia szkody o charakterze niemajątkowym i --- STRONA 6 --- wskazania bezprawności działania sprawcy ale także wykazania jego zawinienia, a także związku przyczynowego zachodzącego pomiędzy zaistniałą szkodą, a działaniem sprawcy, czego powód w żadnym zakresie nie wykazał. Zakład Karny w J. jest zakładem typu półotwartego, panują w nim warunki i standardy o wyższym poziomie, niż w innych jednostkach. Od 2010 r. nie odnotowano w Zakładzie Karnym w J. zjawiska przeludnienia. Wszystkie pomieszczenia mieszkalne na terenie Zakładu spełniają wymóg powierzchni 3 m 2 na osadzonego. Zauważyć należy, iż sam powód podał, iż przebywał w sześcioosobowej celi o powierzchni 23 m 2 , więc na jednego osadzonego przypadało 3,8 m 2 , co jest zgodne z przyjętymi standardami (3 m 2 na jednego osadzonego) ,a zarazem przeczy argumentom pozwu. Zarzut powoda, iż kąciki sanitarne nie były dostatecznie odseparowane od powierzchni mieszkalnej, w celach utrzymywał się nieprzyjemny zapach, co naruszało jego dobro osobiste w postaci intymności także jest całkowicie bezzasadny, gdyż w Zakładzie Karnym w J. w celach nie znajdują się kąciki sanitarne za wyjątkiem jednego z pawilonów, w którym powód nie był osadzony. Osadzeni mają do dyspozycji znajdujące się poza celami mieszkalnymi umywalnie oraz ubikacje, do których przez całą dobę mają dostęp. Powyższe dobitnie świadczy o dużej dowolności w formułowaniu pozwu przez powoda, a przede wszystkim o rozminięciu się zarzutów zawartych w pozwie z rzeczywistym stanem rzeczy istniejącym po stronie pozwanego. Budynki i pomieszczenia Zakładu Karnego w J. znajdują się w odpowiednim stanie technicznym, wszystkie one podlegają bieżącej konserwacji dokonywanej przez służbę remontową jednostki. Stan techniczny cel mieszkalnych, w których kwaterowano powoda nie budzi uwag, nie było i nie ma nich zawilgocenia. Co prawda w celach co jakiś czas pojawiają się insekty, jednakże jest to skutkiem tego, iż część osadzonych nie posiada jakichkolwiek nawyków higienicznych , natomiast Zakład na bieżąco zaradza temu korzystając z usług wyspecjalizowanej firmy zajmującej się dezynsekcją. Powód nie wykazał również, by w celach panował półmrok, a co miało wpływ na jego zdrowie, że pogorszył mu się wzrok. Na oknach w celach nie ma blend, są natomiast kraty, a okna nie są małe ale są standardowe o parametrach okien w blokach mieszkalnych. Osadzeni mają swobodę poruszania się po całym terenie jednostki , a do swojej dyspozycji bibliotekę wraz z czytelnią, gdzie w bardzo dobrych warunkach mogą oddać się lekturze. W ocenie Sądu zarzut powoda, iż w Zakładzie Karnym w J. nie ma odpowiedniej opieki medycznej również jest niezasadny, co wykazano w ustaleniach stanu faktycznego. Powód przebywając w Zakładzie Karnym w J. odbywał szereg wizyt i konsultacji lekarskich u lekarzy specjalistów, w tym poddawany był leczeniu stomatologicznemu , przepisywano mu różnorodne leki. Zważyć należy, iż formułując zarzuty wobec opieki medycznej powód wskazał, iż opieka medyczna w jednostkach penitencjarnych była nieprofesjonalna, nie wskazał jednak dokładnie o jakie jednostki penitencjarne mu chodzi, jednocześnie jednak jako pozwanego wskazał tylko Dyrektora Zakładu Karnego w J., który nie może ponosić odpowiedzialności za warunki panujące w innych jednostkach. Podnieść również należy, iż osadzeni w Zakładzie Karnym w J. mają możliwość świadczenia pracy zarówno na terenie jednostki jak i poza Zakładem. Powód tylko raz składał prośbę o zatrudnienie go w jednostce. Uzależnienie powoda od alkoholu spowodowało, że Dyrekcja Zakładu odmówiła skierowania go do pracy zarobkowej, gdyż tę osadzeni wykonują poza Zakładem, a wobec uzależnienia powoda od alkoholu nie było gwarancji jego poprawnego zachowania poza obrębem Zakładu. To z tego powodu nie można było powierzyć mu pracy na zewnątrz, dopóki nie odbędzie terapii, a jej termin terapii został wyznaczony na grudzień 2015 r. ( powód już opuścił Zakład). Zatrudnienie go na terenie jednostki także nie było możliwe, gdyż powód nie ma żadnego wykształcenia, ani zawodu. Zatrudniani wewnątrz są palacze c. o. , kucharze, elektrycy, a powód nie ma żadnych kwalifikacji zawodowych. Wiedząc o tym, nie skorzystał z możliwości nabycia jakichkolwiek kwalifikacji czasie pobytu w zakładzie karnym. Nadto, z opinii środowiskowej wynika, że praca nie stanowiła dla niego żadnej wartości, będąc na wolności nie poszukiwał aktywnie zatrudnienia, nie miał stałej pracy zarobkowej. Trudnił się zbieraniem surowców wtórnych, okradał konkubinę, a uzyskane w ten sposób środki przeznaczał przede wszystkim na zakup alkoholu, w tym także niespożywczego. --- STRONA 7 --- Nie znalazł też potwierdzenia zarzut powoda, jakoby pozwany utrudniał mu kontakt z konkubiną, skoro z wywiadu kuratora sądowego wynika, że konkubina nie chciała się z nim spotykać z uwagi na nadużywanie alkoholu i picie denaturatu, kradzież pieniędzy , że wręcz wyrzuciła go z mieszkania. Bezzasadny był również zarzut powoda, iż przebywa w celi z osadzonymi, którzy mogą przyczynić się do jego demoralizacji. Sąd przeciwny jest zjawisku stygmatyzacji, jednakże należy zauważyć, iż powód kilkakrotnie był karany za popełnienie przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., a od grudnia 1997 r. wielokrotnie przebywał w zakładach karnych i aresztach śledczych, obecnie jest skazany w warunkach art. 64 § 1 k.k. Taki zarzut wobec jego osoby mogliby zatem zgłaszać inni osadzeni. Końcowo należy zauważyć, że skazani mają możliwość, a w świetle art. 108 § 2 k.k.w. nawet obowiązek zgłaszania przełożonym, w tym sędziemu penitencjarnemu, wniosków skarg i próśb. W trakcie pobytu w pozwanej jednostce powód nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń odnośnie warunków odbywania kary, a to prowadzi do wniosku, że nie odczuwał niedogodności związanych z pobytem w jednostce. Powód został osadzony w Zakładzie Karnym w J. w celu ochrony interesu społecznego i wartości nadrzędnych, jakimi są izolacja przestępców od społeczeństwa i uzyskanie pozytywnych efektów probacji. Osadzenie powoda nie miało cech poniżającego , czy nieludzkiego traktowania , odbywało się w godziwych warunkach. Subiektywne przekonanie powoda, że nastąpiło przez to naruszenie jego dóbr osobistych jest bezpodstawne i nie może znaleźć ochrony z mocy art. 23 i 24 k.c., nie może zatem być podstawą przyznania mu zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 k.c., zwłaszcza, że powód nie wykazał też , zgodnie z ciążącym na nim na podstawie art. 6 k.c. obowiązkiem, jakiej wymiernej szkody doznał wskutek pobytu w jednostce pozwanego. Powód nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Pozew sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika sformułowany został w sposób nieprecyzyjny, ogólnikowy, a przedstawione zarzuty dotyczą warunków panujących w zakładach karnych zamkniętych, a nie w zakładzie karnym typu półotwartego jakim jest Zakład Karny w J.. Pozew ma charakter zbiorczych uwag pod adresem wszystkich jednostek penitencjarnych, w jakich przebywał powód, o czym dobitnie świadczy treść przeproszenia żądanego przez powoda od pozwanego: „Wyrażam ubolewanie, że Zakład Karny dopuścił się naruszenia dóbr osobistych Pana J. K. (1) poprzez umieszczenie go w jednostkach penitencjarnych nie spełniających standardów cywilizowanego państwa i za wszystkie wyrządzone Panu J. K. (2) szkody niematerialne szczerze przepraszam”. Pozwany w odpowiedzi na pozew szczegółowo i merytorycznie wykazał, że szkoda nie miała miejsca. Przedstawił odpowiednie dokumenty na potwierdzenie swoich twierdzeń. Nie ma więc podstaw, by przyjąć, iż działanie pozwanego naruszyło jakiekolwiek dobro osobiste powoda. Brak też podstaw, by uznać zachowanie pozwanego jako bezprawne i że powód wskutek takiego zachowania doznał jakiejkolwiek szkody pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym z tym działaniem lub zaniechaniem. Brak też jakiegokolwiek dającego się uzasadnić powiązania pomiędzy wysokością dochodzonej kwoty zadośćuczynienia, a rzekomą krzywdą doznaną przez powoda. Wysokość żądanego przez powoda zadośćuczynienia w odniesieniu do intensywności rzekomego naruszenia dóbr ze strony pozwanego Dyrektora Zakładu Karnego wskazuje, iż powództwo miało charakter wyłącznie fiskalny. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji. Z uwagi na oddalenie powództwa powód jest stroną przegrywającą proces w rozumieniu art. 98 k.p.c. Sąd mając powyższe na uwadze zasądził od powoda na rzecz pozwanego zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 i 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.) kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Miał przy tym Sąd na uwadze , że powód zwolniony został od kosztów sądowych, jednakże po myśli art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. koszty sądowe w sprawach --- STRONA 8 --- cywilnych , zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi , który to obowiązek w niniejszej sprawie wynika z przywołanego art. 98 k.p.c.

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w Katowicach#II C 376/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliwi#art. 209 § 1 k.k.#art. 64 § 1 k.k.#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 448 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 24 k.c.#art. 108 § 2 k.k.w.#art. 6 k.c.#art. 98 k.p.c.#art. 108 ustawy