Postanowienie II C 370/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt II C 370/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Łodzi II Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący:SSO Adam Kmieciak Protokolant:Monika Bartos po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa D. U. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w Ł. o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. nie obciąża powoda nieuiszczoną opłatą sądową od pozwu oraz wydatkami poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa; 3. nie obciąża powoda zwrotem kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa; 4. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz adw. M. K. tytułem nieopłaconego zastępstwa procesowego za powoda z urzędu kwotę 4.428,00 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych), w tym 828,00 (osiemset dwadzieścia osiem złotych) podatku VAT. UZASADNIENIE W pozwie z dnia 12 marca 2012 roku D. U. wystąpił przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Okręgowemu w Ł., domagając się zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie 150.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za podjęcie decyzji, które w konsekwencji doprowadziły do pozbawiania powoda możliwości specjalistycznego leczenia i opieki, w efekcie czego w 1994 roku utracił wzrok. /pozew k. 2 – 5/ W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Ł. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa. W pierwszej kolejności pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia, wskazując, iż zgodnie z art. 442 k.c. obowiązującym do 9 sierpnia 2007 roku, który to przepis do roszczeń powoda będzie miał zastosowanie, dziesięcioletni termin przedawnienia przewidziany w art. 442 § 1 k.c., upłynął najpóźniej w 2004 roku, czyli osiem lat przed wniesieniem powództwa w niniejszej sprawie. Ponadto w ocenie pozwanego Sąd Okręgowy w Ł. przez cały czas trwania postępowania miał na uwadze stan zdrowia powoda i go kontrolował, zasięgając w tym przedmiocie opinii lekarzy specjalistów, a sam powód był odpowiednio leczony. Strona pozwana podała, że jej zdaniem powód nie wykazał żadnej z przesłanek wymaganych zarówno przy odpowiedzialności z tytułu wyrządzonej szkody, jak również w przypadku odpowiedzialności z tytułu zadośćuczynienia. Ponadto powód nie wykazał także przesłanek --- STRONA 2 --- przyznania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę określonych w art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c., 361 k.c. i 415 k.c. /odpowiedź na pozew k. 25 – 33/ W piśmie z dnia 21 grudnia 2012 roku ustanowiony dla D. U. z urzędu pełnomocnik wskazał, iż oprócz dochodzonego przez powoda roszczenia są oprócz okoliczności wymienionych w pozwie również zaniedbania powstałe w latach 1997 – 2006 ze strony Sądu Okręgowego w Ł., sprawującego nadzór nad wykonywaniem kary pozbawienia wolności wobec powoda, a konkretnie - poprzez niezapewnienie właściwej opieki i doprowadzenie do utraty widoczności w oku lewym powoda. /pismo k. 184/ W piśmie z dnia 15 lutego 2013 roku pełnomocnik powoda wskazał, że w latach 2005 do 2011 powód wielokrotnie składał do Sądu Okręgowego w Ł. wnioski o udzieleniu mu przerwy w odbywaniu kary. /pismo k. 200-201/ Stanowiska stron w toku dalszego procesu nie uległy już żadnej zmianie. Na ostatniej rozprawie z dnia 21 stycznia 2014 roku pełnomocnik powoda popierał powództwo, wnosił o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani w części. /protokół rozprawy k. 336v/ Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W 1979 roku w wyniku wybuchu petardy powód, przebywając na wolności, doznał urazu oka lewego. W 1981 roku D. U.został osadzony w zakładzie karnym i wówczas zaczęły się jego kłopoty ze wzrokiem. Po kilku latach w lewym oku pojawiła się zaćma. W 1987 roku powód doznał wylewu w prawej gałce ocznej. Przez trzy miesiące był hospitalizowany w szpitalu więziennym, gdzie stwierdzono, że już nigdy nie odzyska wzroku w prawym oku. Wrócił do Zakładu Karnego w W., a następnie do Aresztu Śledczego w Ł.. W maju 1989 roku udzielona została powodowi przerwa w odbywaniu kary pozbawienia wolności w celu podjęcia rehabilitacji. Był wówczas konsultowany z dr Z.w szpitalu (...), która skierował go do kliniki w K.. W klinice uzyskał informacje, że prawe około może być leczone tylko operacyjnie. W związku z tym w 1990 został poddany pierwszej operacji, a w 1992 roku drugiej. Po tych zabiegach powód odzyskał wzrok w prawym oku, ale musiał nosić soczewkę korekcyjną +10. Po operacji wystąpiła jaskra w prawym oku. W styczniu 1992 roku powód wrócił do zakładu karnego. Przez parę miesięcy jego stan zdrowy był dobry. Po pewnym czasie D. U.zaczął cierpieć na skoki ciśnienia w gałce ocznej, gorzej widzieć. W kwietniu 1994 roku został umieszczony na oddziale neurologicznym w szpitalu przy ulicy (...) w Ł.. W maju 1994 roku stracił widzenie w prawym oku. W szpitalu nie wykonywano powodowi żadnych zabiegów, leczono go farmakologicznie. /zeznania powoda k. 175v – 176, 335v – 336/ 30 maja 1994 roku D. U. został skazany wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi w sprawie o sygn. akt IV K 244/93 na karę łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 100.000 zł grzywny i pozbawienie praw publicznych na okres 5 lat. Do 1995 roku osadzony był w Zakładzie Karnym przy ulicy (...) w Ł.. W momencie zakończenia się spraw karnej, uchylono wobec powoda tymczasowe aresztowanie Po przeprowadzonej konsultacji klinice w K. okazało się, że doszło u powoda do zaniku nerwu w prawym oku i nie istnieje szansa na odzyskanie wzroku w tym oku. Lekarze z kliniki podjęli się ratowania oka lewego. W 1996 --- STRONA 3 --- roku usunięto powodowi oko prawe, a w styczniu 1997 roku wykonano operację oka lewego w klinice (...). Powód widział na to oko po zabiegu. We wrześniu 1997 roku D. U. wrócił do zakładu karnego. Do 2003 roku nie miał problemów związanych z oczami, okresowo jeździł na konsultacje do kliniki w K.. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w Ł. ponownie doszło do wzrostu ciśnienia w oku powoda. /zeznania powoda k. 175v – 176, 335v – 336, wyrok Sądu Wojewódzkiego k. 161-165/ Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2003 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, XVII Wydział Karny, sygn. akt XVII Kow 62/03/Pr, odmówił D. U. udzielenia przerwy w odbywaniu kary 7 lat i 7 miesięcy, 5 lat i 13 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokami Sądu Rejonowego w Zgierzu, Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 17 maja 1990 roku, 6 lipca 2000 roku, 15 grudnia 1998 roku, sygn. II K 190/90, VII K 163/98, IV K 19/98. /postanowienie k. 273/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 18 listopada 2003 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 664/03 utrzymał w mocy w/w postanowienie. /postanowienie 274/ 6 stycznia 2004 roku powód pojechał do kliniki w K. w celu wykonania operacji w obecności konwoju. Lekarze odmówili przeprowadzenia zabiegu w taki sposób z uwagi na zbyt duże ryzyko. Powód wrócił do Zakładu Karnego w Ł.. /zeznania powoda k. 175v – 176, 335v – 336/ Postanowieniem z dnia 2 marca 2004 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, XVII Wydział Karny z siedzibą w Skierniewicach, sygn. akt XVII Kow 177/03/Pr, odmówił D. U.udzielenia przerwy w odbywaniu kary 7 lat i 7 miesięcy, 5 lat i 13 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokami Sądu Rejonowego w Zgierzu, Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 17 maja 1990 roku, 6 lipca 2000 roku, 15 grudnia 1998 roku, sygn. II K 190/90, VII K 163/98, IV K 19/98. /postanowienie k. 262/ Na skutek złożonego zażalenia przez D. U.postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2004 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 182/04 uchylił w/w postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzi, XVII Wydział Karny z siedzibą w Skierniewicach do ponownego rozpoznania. /postanowienie 263-265/ Postanowieniem z dnia 7 września 2004 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, XVII Wydział Karny z siedzibą w Skierniewicach, sygn. akt XVII Kow 97/04/Pr, odmówił D. U.udzielenia przerwy w odbywaniu kary 7 lat i 7 miesięcy, 5 lat i 13 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokami Sądu Rejonowego w Zgierzu, Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi i Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 17 maja 1990 roku, 6 lipca 2000 roku, 15 grudnia 1998 roku, sygn. II K 190/90, VII K 163/98, IV K 19/98. /postanowienie k. 266/ Na skutek złożonego zażalenia przez D. U.postanowieniem z dnia 16 listopada 2004 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 617/04 uchylił w/w postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzi, XVII Wydział Karny z siedzibą w Skierniewicach do ponownego rozpoznania. /postanowienie 267-268/ --- STRONA 4 --- Postanowieniem z dnia 22 marca 2005 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, XVII Wydział Penitencjarny z siedzibą w Skierniewicach, sygn. akt XVII Kow 31/05/Pr, odmówił D. U.udzielenia przerwy w odbywaniu kary 7 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 maja 1990 roku, sygn. akt II K 190/90. /postanowienie k. 258/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 14 czerwca 2005 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 281/05 utrzymał w mocy w/w postanowienie. /postanowienie k. 259-260/ Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2005 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, XVII Wydział Karny z siedzibą w Skierniewicach, sygn. akt XVII Kow 354/04/Pr, odmówił D. U.udzielenia przerwy w odbywaniu kar 7 lat i 7 miesięcy, 5 lat i 13 lat pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami Sądu Rejonowego w Zgierzu, Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi i Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 17 maja 1990 roku, 6 lipca 2000 roku, 15 grudnia 1998 roku, sygn. II K 190/90, VII K 163/98, IV K 19/98. /postanowienie k. 269-270/ Na skutek złożonego zażalenia przez D. U. postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2005 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 355/05 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. /postanowienie k. 271-272/ W 2006 roku powód, przebywając w Zakładzie Karnym w Ł., cierpiał na wysokie ciśnienie. W maju 2006 roku przestał widzieć na lewe oko. W tym okresie jeździł na konsultacje do B., gdzie stwierdzono, że nie odzyska wzroku w prawym oku z uwagi na zanik nerwu. Powód przez prawe oko widział prześwity światła. /zeznania powoda k. 175v – 176, 335v – 336/ Postanowieniem z dnia 30 marca 2006 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, Wydział VI Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, sygn. akt VI Kow 161/06/Pr, odmówił D. U. udzielenia przerwy w odbywaniu kary 7 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 maja 1990 roku w sprawie II K 190/90, 13 lata pobawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 15 grudnia 1998 roku w sprawie IV K 19/98, 5 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 6 lipca 2000 roku w sprawie VII K 163/98 oraz 12 dni zastępczej kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 26 czerwca 1998 roku w sprawie VIII K 1687/97. /postanowienie k. 304-305/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 10 maja 2006 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 286/06 utrzymał w mocy w/w postanowienie. /postanowienie k. 306-307/ Postanowieniem z dnia 15 lutego 2008 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, Wydział VI Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, sygn. akt VI Kow 1357/07/Pr, odmówił D. U. udzielenia przerwy w odbywaniu kary 7 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności i in. orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 maja 1990 roku, sygn. akt II K 190/90 i in. --- STRONA 5 --- /postanowienie k. 299-300/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2008 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 201/08 utrzymał w mocy w/w postanowienie. /postanowienie k. 301-303/ Postanowieniem z dnia 29 września 2008 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, Wydział VI Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, sygn. akt VI Kow 1100/08/Pr, odmówił D. U. udzielenia przerwy w odbywaniu kary 13 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 15 grudnia 1998 roku, sygn. IV K 19/98. /postanowienie k. 294-295/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 770/08 utrzymał w mocy w/w postanowienie. /postanowienie k. 296-298/ Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, Wydział VI Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, sygn. akt VI Kow 256/10/Pr, odmówił D. U. udzielenia przerwy w odbywaniu kary 13 lat pozbawienia wolności i in. orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi i in. z dnia 15 grudnia 1998 roku, sygn. IV K 19/98 i in. /postanowienie k. 288-289/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2010 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 233/10 utrzymał w mocy w/w postanowienie. /postanowienie k. 290-293/ Zarządzeniem Przewodniczącego Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 11 października 2010 roku, sygn. akt VI Kow 3195/10/Pr, wniosek D. U. o udzielenie przerwy w odbywaniu kary pozostawiony został bez rozpoznania. /zarządzenie k. 287/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 roku Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie o sygn. akt VI Kow 3549/10/Pr utrzymał w mocy w/w zarządzenie. /postanowienie k. 286/ Zarządzeniem Przewodniczącego Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 26 października 2010 roku, sygn. akt VI Kow 3549/10/Pr, wniosek D. U. o udzielenie przerwy w odbywaniu kary pozostawiony został bez rozpoznania. /zarządzenie k. 285/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 roku Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie o sygn. akt VI Kow 3549/10/Pr utrzymał w mocy w/w zarządzenie. /postanowienie k. 286/ Postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, Wydział VI Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, sygn. akt VI Kow --- STRONA 6 --- 160/11/Pr, odmówił D. U. udzielenia przerwy w odbywaniu kary 13 lat pozbawienia wolności i in. orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi i in. z dnia 15 grudnia 1998 roku, sygn. IV K 19/98 i in. /postanowienie k. 280-281/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 234/12 utrzymał w mocy w/w postanowienie. /postanowienie k. 282-284/ Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi, Wydział VI Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, sygn. akt VI Kow 4810/11/Pr, odmówił D. U. udzielenia przerwy w odbywaniu kary 13 lat pozbawienia wolności i in. orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi i in. z dnia 15 grudnia 1998 roku, sygn. IV K 19/98 i in. /postanowienie k. 275-276/ Na skutek złożonego zażalenia przez powoda postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt II AKzw 228/12 utrzymał w mocy w/w postanowienie. /postanowienie k. 277-279/ W październiku 2013 roku skierowano D. U. na konsultacje do szpitala im J. w Ł.. Wówczas dowiedział się, że nerw w prawym oku nie zanikł, a jedynie doszło do zakrzepu krwi, który przykrył siatkówkę. Obecnie powód widzi dobrze na prawe oko, jest leczony na jaskrę. /zeznania powoda k. 335v - 336/ Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się na powołanych dowodach. Sąd oddalił wniosek powoda o zaliczenie w poczet materiału dowodowego opinii okulistycznej, która znajduje się w aktach sprawy II C 2/13 Sądu Okręgowego w Łodzi, uznając, iż na tle ustalonego stanu faktycznego przeprowadzenie powyższych dowodów jest bezcelowe i zmierzające jedynie do zbędnego przedłużania procesu oraz zwiększania jego kosztów. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w zakresie roszczeń D. U. związanych z działaniem Sądu Okręgowego w Ł. w latach 1992 – 1994 oraz zaniedbań powstałych w latach 1997 – 2006 ze strony Sądu Okręgowego w Ł. powództwo podlegało oddaleniu, bowiem pozwany w sposób skuteczny zgłosił zarzut przedawnienia roszczeń. Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Przepis ten został wprowadzony do obowiązującego porządku prawnego ustawą z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538). Stosownie do treści art. 2 ustawy nowelizującej do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie nowelizującej ustawy to jest przed 10 sierpnia 2007 roku, a według --- STRONA 7 --- przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepis art. 442 1 k.c. W myśl dotychczasowego przepisu - art. 442 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulegało przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawniało się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W ustalonego stanu faktycznego wynika, że powód stracił wzrok w prawym oku w maju 1994 roku, a zatem od tego czasu rzeczywiście posiadał kompleksową, jak i ugruntowaną wiedzę o szkodzie i jej sprawcy. Zastosowanie w tym przypadku ma art. 442 § 1 k.c. w brzemieniu wówczas obowiązującym. Termin 3 – letniego przedawnienia przewidziany w tym przepisie w zakresie wskazanego okresu upłynął zatem w maju 1997 roku. Natomiast co do roszczeń powoda za okres 1997 – 2006 związanych z utratą widoczności w lewym oku w 2006 roku zastosowanie będzie miał aktualny przepis art. 442 1 k.c., który przewiduje przedawnienie z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, bowiem w dniu wejścia w życie nowelizującej ustawy, tj. 10 sierpnia 2007 roku, roszczenia powoda nie uległy jeszcze przedawnieniu. Termin 3 – letniego przedawnienia upłynął zatem w maju 2009 roku. Natomiast powództwo w niniejsze sprawie zostało wniesione 12 marca 2012 roku, czyli po upływie sześciu lat od momentu, kiedy powód dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia oraz trzech lat po upływie terminu przedawnienia. Roszczenie przedawnione jednak nie wygasa, lecz przekształca się w tzw. roszczenie niezupełne, które nie może być zasądzone i przymusowo wyegzekwowane. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba, że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia /art. 117 § 2 k.c./. Ponieważ uchylenie się od skutków przedawnienia stanowi wykorzystanie przysługującego dłużnikowi prawa podmiotowego, podniesienie zarzutu może zostać w konkretnej sprawie uznane za nadużycie prawa podmiotowego, jeśli sąd uzna, iż byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego /art. 5 k.c./. W realiach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek okoliczności wskazujących na zaistnienie takiej sytuacji. Uznać zatem należało, iż podniesienie przez pozwanego w odpowiedzi na pozew zarzutu przedawnienia roszczenia było skuteczne. Odnosząc się natomiast do roszczeń powoda, które nie uległy przedawnieniu, tj. od 2009 roku, powództwo należy oddalić jako niezasadne w całości. Twierdzenia pozwu sugerowały, że powód uważa stronę pozwaną za sprawcę czynu niedozwolonego w postaci niesłusznych odmów udzielenia przerw w karze, co uniemożliwiło podjęcie niezbędnego leczenia operacyjnego w warunkach wolnościowych oraz doprowadziło do utraty wzroku. Podstawą prawną roszczeń wobec Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Ł. jest art. 417 1 § 2 k.c. Niekorzystne dla powoda rozstrzygnięcia sprowadzające się do odmowy udzielenia przerwy w odbywaniu kar pozbawienia wolności od 2009 roku zapadły 1 kwietnia 2010 roku w sprawie VI Kow 256/10/Pr, 10 lutego 2011 roku w sprawie VI Kow 160/11/Pr, 20 stycznia 2012 roku w sprawie VI Kow 4810/11/Pr. Ponadto wnioski D. U.o udzielenie przerwy w odbywaniu kary pozostawione zostały bez rozpoznania zarządzeniami Przewodniczącego z dnia 11 października 2010 roku i dnia 26 października 2010 roku w sprawach o sygn. akt VI Kow 3195/10/Pr i VI Kow 3549/10/Pr. Zgodnie z art. 417 1 § 2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we --- STRONA 8 --- właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Powołana norma należy do grupy przepisów regulujących kompleksowo kwestie odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej, a szerzej podmiotów wykonujących władzę publiczną. Z kodeksowej systematyki wyraźnie wynika, że zasadniczo zakres unormowania art. 417 1 k.c. pokrywa się z regulacją zawartą w art. 417 k.c., w tym znaczeniu, że znajdują do niego zastosowanie ogólne reguły i przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa. Mimo występującego podobieństwa granice przedmiotowe obu przepisów nie są całkowicie tożsame. Podstawową modyfikacją w zakresie konstrukcji art. 417 1 k.c. jest to, że dla powstania odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, konieczne staje się uzyskanie stosownego prejudykatu, stwierdzającego niezgodność z prawem działania lub zaniechania w zakresie tych przejawów wykonywania władzy publicznej. Regulacje zawarte w art. 417 1 § 1-3 prowadzą więc do ograniczenia zakresu stosowania art. 417 w ten sposób, że nie każda niezgodność z prawem aktu normatywnego, orzeczenia lub decyzji stanowić może podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, lecz jedynie ta niezgodność, która została uprzednio ustalona we właściwym postępowaniu. Tym samym oznacza, to że w procesie odszkodowawczym Sąd nie bada poszczególnych przesłanek odpowiedzialności, w szczególności przesłanki bezprawności, gdyż to zagadnienie zostało przeniesione na etap wcześniejszy, to znaczy odbywa się to w ramach właściwego postępowania, w którym orzeka się o niezgodności konkretnego orzeczenia z prawem. Kwestia niezgodności z prawem została więc w hipotezach art. 417 1 § 1 – 3 k.c. wyjęta z zakresu kognicji sądu odszkodowawczego. Wynika to oczywiście z konieczności zapewnienia pewności prawa, jak również z potrzeby zapobieżenia tworzenia równoległych reżimów kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięć sądowych. Określając stosunek art. 417 1 k.c. do art. 417 k.c. należy zauważyć, że § 1-3 art. 417 1 k.c. poddają odpowiedzialność za szkody wyrządzone tymi aktami władczymi ograniczeniu w porównaniu do ogólnej formuły art. 417 k.c., wymagając uprzedniego stwierdzenia niezgodności z prawem. Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku lub ostatecznej decyzji następuje według przepisów tego postępowania, w którym rozstrzygnięcie zostało wydane. Należy podkreślić, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w art. 417 1 § 2 k.c. wiązać się może jedynie decyzjami ostatecznymi i orzeczeniami prawomocnymi. Może ona więc powstać dopiero wówczas, gdy podmiot zainteresowany uzyskaniem kompensacji wyczerpał tok instancji, a nadto uzyskał prejudykat stwierdzający wydanie ostatecznej decyzji lub prawomocnego orzeczenia z naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, że rodzaj prejudykatu niezbędnego do uzyskania odszkodowania determinowany jest zawsze charakterem orzeczenia lub decyzji, którego wydanie stało się przyczyną szkody. Art. 417 1 § 2 k.c. mówi bowiem wyraźnie o "właściwym postępowaniu", przez co należy rozumieć procedurę, którą ustawa przewiduje jako środek kontroli zgodności z prawem decyzji lub orzeczeń określonego rodzaju. W niniejszej sprawie przedmiotowe orzeczenia były wydawane wobec osoby skazanej, co oznacza, że zastosowanie mają przepisy prawa karnego wykonawczego. Ta gałąź prawa w podstawowym zakresie jest unormowana w kodeksie karnym wykonawczym – ustawa z dnia z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 90 z 1997 r., poz. 557), który reguluje kwestie związane z wykonywaniem orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności. Zgodnie z art. 2 k.k.w. organami postępowania wykonawczego są: 1) sąd pierwszej instancji, 2) sąd penitencjarny, 3) prezes sądu lub upoważniony sędzia, 4) sędzia penitencjarny, 5) --- STRONA 9 --- dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektor okręgowy i Dyrektor Generalny Służby Więziennej albo osoba kierująca innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisja penitencjarna, 6) sądowy kurator zawodowy, 7) sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny, 8) urząd skarbowy, 9) odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, 10) inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania orzeczeń. Orzeczenia w postępowaniu karnym wykonawczym zapadają co do zasady w formie postanowień, zaś w kwestiach nie wymagających postanowienia wystarcza wydanie zarządzenia. Taką właśnie postać przybrały orzeczenia wydawane w stosunku do D. U. przez sąd penitencjarny i sędziego penitencjarnego. Na mocy stosownych postanowień od 2009 roku trzy razy odmawiano powodowi udzielenia przerwy w karze, zaś poprzez zarządzenia dwukrotnie pozostawiono bez rozpoznania składane wnioski D. U. w tym zakresie. Unormowania zawarte w k.k.w. przewidują dwa rodzaje środków zaskarżenia decyzji wydawanych przez organy postępowania wykonawczego: zażalenie (art. 6 § 1 k.k.w. in fine) oraz skargę (art. 7 k.k.w.), które odpowiednio dostosowane są do formy decyzji podjętych w postępowaniu wykonawczym (postanowienie, zarządzenie). Oprócz tego k.k.w. ustanawia też odmienne zasady zaskarżenia. Głównym sposobem wzruszenia niekorzystnych rozstrzygnięć jest przede wszystkim zażalenie, które jako względnie dewolutywny środek zaskarżenia, przysługuje zasadniczo od postanowień wydanych w postępowaniu wykonawczym przez sąd I instancji lub sąd penitencjarny, chyba że ustawa stanowi inaczej. W k.k.w. w art. 7 przewidziana została natomiast procedura w ramach, której następuje stwierdzenie niezgodności z prawem. Skarga stanowi więc swoisty i właściwy postępowaniu wykonawczemu środek zaskarżenia, który opiera się na jednej tylko przyczynie odwoławczej: niezgodności z prawem decyzji organów postępowania wykonawczego wymienionych w art. 2 pkt. 3-6 i pkt 10 k.k.w. Skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3. W sprawach dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu, kary porządkowej, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności, wykonywania orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie zamkniętym sądem właściwym jest sąd penitencjarny (§2). Skarga na decyzję, o której mowa w § 1, przysługuje skazanemu w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia decyzji; decyzję ogłasza się lub doręcza wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym skazanemu prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi. Skargę wnosi się do organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Jeżeli organ, który wydał zaskarżoną decyzję, nie przychyli się do skargi, przekazuje ją wraz z aktami sprawy bezzwłocznie do właściwego sądu (§ 3). Sąd powołany do rozpoznania skargi może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji (§ 4). Po rozpoznaniu skargi sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, uchyleniu albo zmianie zaskarżonej decyzji (§ 5). D. U. w ogóle nie wykorzystał możliwości płynących z art. 7 k.k.w., gdyż nie złożył żadnej skargi z powołaniem się na niezgodność danego rozstrzygnięcia z prawem. Bezczynność powoda doprowadziła do tego, że we właściwym postępowaniu i w odpowiednim trybie nie przesądzono kwestii niezgodności z prawem podważanych rozstrzygnięć poprzez uznanie, że te orzeczenia noszą cechy dyskwalifikujące je z obrotu prawnego. Tym samym zabrakło niezbędnego prejudykatu, co uniemożliwiło powodowi dochodzenie naprawienia szkody wynikłej z wydania tychże orzeczeń. W ocenie Sądu działania Sądu Okręgowego w Ł. – Wydziału Penitencjarnego nie były niezgodne z prawem. Sąd penitencjarny, wydając postanowienia w przedmiotowym sprawach wymienionych w stanie faktycznym, oparł się na obowiązującym prawie i w ramach --- STRONA 10 --- posiadanych przez siebie uprawnień jako organ stosujący prawo, dokonał wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów, jak również dokonał skrupulatnej oceny materiału dowodowego zgodnie z wszelkimi regułami procesowymi. Takie działanie sądu było w pełni dopuszczalne i całkowicie legalne. Niekorzystne dla powoda rozstrzygnięcia nie mogą prowadzić do wniosku, że działania sądu były bezprawne, a tym bardziej do ewentualnego przyjęcia, że zachowanie jakiekolwiek funkcjonariusza publicznego (sędzia) było zawinione. W toku procesu Sąd nie dopuścił się żadnych uchybień, ani nieprawidłowości. Sprawy były prowadzone w należyty sposób, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Każda z podejmowanych decyzji znajdowała właściwe odzwierciedlenie w aktach sprawy, z punktu widzenia formy tychże czynności. Zapadające rozstrzygnięcia miały swoje uzasadnienie faktyczne i prawne, a uprawnienie do ich podejmowania wprost wynikały z przepisów obowiązującej procedury. Tego rodzaju zachowanie się organów procesowych nie może być więc analizowane w kategoriach działań bezprawnych, skoro organy te realizowały swoje uprawnienia, jak i obowiązki, w żaden sposób nie wykraczając poza zakres swoich kompetencji. Całe postępowanie przed Sądem I instancji zostało też zweryfikowane w toku instancji przez Sąd Apelacyjny, gdyż powód w drodze zażaleń skarżył niekorzystne dla siebie rozstrzygnięcia. Sąd Odwoławczy badał prawidłowość zapadłych postanowień, zarówno pod kątem merytorycznym, jak i formalnym. Po kontroli instancyjnej Sąd wyższego rzędu każdorazowo dochodził do przekonania, że wydane postanowienia są słuszne i nie zawierają błędów, co znajdowało swoje odzwierciedlenie w decyzjach utrzymujących w mocy te postanowienia. Wbrew twierdzeniom powoda Sąd Okręgowy w Łodzi – Wydział Penitencjarny przestrzegał wszystkich uprawnień, przysługujących mu jako osobie skazanej. W tym stanie rzeczy, wobec braku spełnienia podstawowej przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi w postaci uprzedniego stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, powództwo podlegało oddaleniu. Dochodzone przez powoda roszczenie oparte na art. 445 k.c. również nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 1 wskazanego przepisu w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Chodzi ty o krzywdę ujmowaną jakie cierpienia fizyczne i psychiczne. Warunkiem zastosowania art. 445 k.c. jest wykazanie zawinionego zachowania, szkody i adekwatnego związku przyczynowego między zawinionym zachowaniem a powstałą szkodą. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, powód, na którym zgodnie z art. 6 k.c. spoczywał ciężar udowodnienia dochodzonego roszczenia, w żaden sposób nie wykazał okoliczności, które wskazywałyby na zawinione zachowania pozwanego, które skutkowało powstaniem u niego szkody. Działanie strony pozwanej odbywało się w ramach kompetencji Sądu Okręgowego w Łodzi i mieściło się w ramach porządku prawnego. Sąd zatem uznał, że wobec braku przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 1 § 2 k.c., brak jest podstaw do przypisania stronie pozwanej odpowiedzialności na podstawie art. 445 k.c. Mając na uwadze powyższe, powództwo podlegało oddaleniu. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powoda nieuiszczoną opłatą od pozwu, wydatkami poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa oraz kosztami zastępstwa procesowego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, mając na uwadze jego stan zdrowia i trudną sytuację materialną. Zgodnie z przepisem § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1348, ze zm.) Sąd przyznał i polecił wypłacić na rzecz adwokat M. K. z funduszy --- STRONA 11 --- Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 4.328 zł, w tym 828 zł podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.